Layer 1 Blockchain là các blockchain nền tảng, hoạt động như mạng chính của hệ sinh thái và có khả năng xử lý, hoàn thiện các giao dịch trên blockchain của chính nó mà không cần mạng khác. Layer 1 Blockchain thường sở hữu native token riêng, được sử dụng để thanh toán phí giao dịch. Bên cạnh đó, Layer 1 Blockchain cũng hoạt động như cơ sở hạ tầng cho các ứng dụng, giao thức và mạng khác xây dựng trên đó như Layer 2 hay dApps.

1. Layer 1 Blockchain là gì?

Layer 1 Blockchain là các blockchain nền tảng, hoạt động như mạng chính của hệ sinh thái và có khả năng xử lý, hoàn thiện các giao dịch trên blockchain của chính nó mà không cần mạng khác. Layer 1 Blockchain thường sở hữu native token riêng, được sử dụng để thanh toán phí giao dịch. Bên cạnh đó, Layer 1 Blockchain cũng hoạt động như cơ sở hạ tầng cho các ứng dụng, giao thức và mạng khác xây dựng trên đó như Layer 2 hay dApps.

Đặc điểm chính của Layer 1 là cơ chế đồng thuận (consensus). Cơ chế đồng thuận khác nhau cung cấp tốc độ, bảo mật và thông lượng giao dịch khác nhau. Do đó, mỗi blockchain đều mang những ưu, nhược điểm riêng.

2. Tại sao việc mở rộng Layer 1 Blockchain quan trọng?

Tính phi tập trung, khả năng mở rộng và bảo mật là ba mục tiêu chính đối với bất kỳ Blockchain nào. Như đã nhấn mạnh bởi Vitalik Buterin, Founder của Ethereum, các blockchain chỉ có thể cung cấp hai trong số các chức năng này, không phải ba chức năng cùng một lúc. Đây được gọi là Bộ ba nan giải của blockchain (hay Blockchain trilemma).

Trong đó, khả năng mở rộng có vẻ là thách thức nhất và là mối quan tâm lớn đối với blockchain Layer 1. Với cơ chế đồng thuận Proof of Work, Bitcoin và nhiều Layer 1 khác mang đặc tính phi tập trung và bảo mật, nhưng lại gặp khó khăn về khả năng mở rộng. Việc giải quyết các vấn đề toán học phức tạp để thêm một giao dịch mới vào blockchain khiến các thợ đào tốn nhiều thời gian và tài nguyên, đồng thời không thân thiện với môi trường.

Trong những thời điểm nhu cầu giao dịch gia tăng, khả năng xử lý thông lượng thấp có thể khiến giao dịch chậm lại và gia tăng phí giao dịch. Thuật ngữ “thông lượng” đề cập đến số lượng giao dịch mà hệ thống có thể xử lý mỗi giây. Trong khi các công ty thanh toán như Visa có thể xử lý gần 20,000 TPS với mạng thanh toán điện tử VisaNet, thì Bitcoin chỉ có thể thực hiện từ 3 đến 7 TPS.

Lý do đằng sau điều này là trong khi VisaNet chạy trên một hệ thống tập trung, Bitcoin sử dụng một hệ thống phi tập trung, do đó cần sử dụng nhiều sức mạnh và thời gian xử lý hơn để bảo vệ quyền riêng tư của người dùng. Mỗi dữ liệu giao dịch đều phải trải qua nhiều bước, bao gồm chấp nhận, khai thác, phân phối và xác thực bởi mạng node.

Việc tiền điện tử có khả năng trở thành một phần trong thế giới kinh doanh khiến các nhà phát triển blockchain cố gắng tăng thông lượng xử lý của blockchain bằng việc mở rộng những Layer 1 này. Nhờ vậy, các nhà phát triển có thể phục vụ nhiều người dùng hơn, người dùng cũng có trải nghiệm giao dịch nhanh cùng chi phí rẻ hơn.

3. Một số phương thức mở rộng Layer 1

Nhiều phương thức đã được thử nghiệm nhằm tăng khả năng mở rộng của Layer 1 blockchain, giúp blockchain đạt được thông lượng cao hơn bao gồm:

• Tăng kích thước block, cho phép nhiều giao dịch được xử lý hơn trong mỗi block.
• Thay đổi cơ chế đồng thuận được sử dụng, chẳng hạn chuyển từ Proof of Work sang Proof of Stake.
• Thực hiện sharding, một dạng phân vùng cơ sở dữ liệu.

Tăng kích thước Block

Việc tăng kích thước block của Layer 1 blockchain yêu cầu hard fork. Bản thân hard fork đã tạo ra hai phiên bản của blockchain, một phiên bản có cập nhật và một phiên bản không cập nhật. Kích thước block lớn hơn cho phép nhiều giao dịch được xử lý hơn, thời gian giao dịch nhanh hơn và chi phí thấp hơn.

Consensus Protocols (Giao thức đồng thuận)

Việc chuyển từ sử dụng Proof of Work, một cơ chế đồng thuận chậm và tốn nhiều tài nguyên, sang sử dụng Proof of Stake, có thể giúp tăng khả năng mở rộng của các Layer 1 một cách đáng kể. Proof of Stake cung cấp tốc độ giao dịch tốt hơn, nhưng lại kém về tính bảo mật.

Sharding (Phân đoạn)

Một lựa chọn khác là sharding, một kỹ thuật phân vùng cơ sở dữ liệu. Sharding thường được áp dụng cho công nghệ sổ cái phân tán trong blockchain (blockchain distributed ledgers).

Cụ thể, sharding bao gồm việc chia nhỏ mạng và node thành một tập hợp các khối cơ sở dữ liệu (data base) riêng lẻ khác nhau, còn được gọi là các phân đoạn (shard). Việc phân chia này giúp phân tán khối lượng công việc và cải thiện tốc độ giao dịch. Mỗi phân đoạn quản lý một tập hợp con hoạt động của toàn mạng, nghĩa là nó có các giao dịch, node và block riêng biệt.

Các node lúc này sẽ không cần duy trì một bản sao hoàn chỉnh của toàn bộ blockchain. Thay vào đó, mỗi node báo cáo lại công việc đã hoàn thành cho chuỗi chính để chia sẻ trạng thái dữ liệu cục bộ, bao gồm số dư của địa chỉ và các chỉ số chính khác.

4. So sánh Layer 1 với Layer 2 blockchain

Layer 2 là tên gọi chung cho các giải pháp giải quyết vấn đề về tính mở rộng của Layer 1. Đặc điểm chung của Layer 2 là được xây dựng trên Layer 1 và được kế thừa tính bảo mật cũng như tính sẵn sàng dữ liệu từ Layer 1. Chúng có khả năng xử lý nhiều giao dịch hơn, giảm chi phí và có tốc độ xác nhận giao dịch nhanh hơn Layer 1. Một số ví dụ về blockchains Layer 2 là Polygon, X-dai, Immutable-X, Arbitrum, Loopring…

Một ví dụ về Layer 2 của Bitcoin là Lightning Network. Giao thức này cho phép các giao dịch ngang hàng diễn ra nhanh chóng với các node và phần mềm riêng, trong khi vẫn giao tiếp với chuỗi chính. Bên cạnh Bitcoin, Lightning Network cũng được sử dụng bởi các Layer 1 khác như Litecoin.

5. Các đồng coin Layer 1 nổi bật

Aptos (APT)

Aptos là blockchain Layer 1 nổi bật, tập trung vào việc cung cấp cho người dùng blockchain an toàn và sẵn sàng phục vụ lượng người dùng lớn trên thế giới. Aptos sử dụng ngôn ngữ lập trình Move giúp quản lý và xác minh nguồn tài nguyên trên Blockchain để đảm bảo tính an toàn. Dự kiến dự án sẽ ra mắt mainnet vào tháng 10/2022.

Hiện nay, hệ sinh thái đã phát triển khá hoàn thiện ở nhiều mảng khác nhau như DeFi, Gaming, Launchpad, Wallet, NFT…

Sui (SUI)

Sui là nền tảng hợp đồng thông minh hiệu suất cao theo cấu trúc Monolithic, có khả năng xử lý mọi tác vụ, công việc trên một mạng lưới duy nhất.

Với khả năng mở rộng lên đến vài trăm ngàn TPS (số lượng giao dịch xử lý trong mỗi giây) và có thời gian block giao động từ 2 – 3s. Blockchain này cũng sử dụng ngôn ngữ lập trình Move tương tự như Aptos.

Ethereum (ETH)

Ethereum là nền tảng điện toán phân tán, mã nguồn mở dựa trên công nghệ chuỗi khối (Blockchain), cho phép các nhà phát triển xây dựng các ứng dụng phi tập trung (DApps) và các tổ chức tự trị phi tập trung (DAOs). Đây được xem là một trong những blockchain lớn trong thị trường crypto. Đã có rất nhiều Layer 2 tương thích với EVM được phát triển như zkSync, SKALE, Optimism…

6. Tổng kết

Khả năng mở rộng là một trong những vấn đề lớn mà Layer 1 đang phải đối mặt. Khi nhu cầu về tiền điện tử tăng lên, áp lực mở rộng quy mô các giao thức blockchain cũng sẽ tăng lên. Vì cả hai layer đều có những hạn chế nhất định, giải pháp trong tương lai sẽ là xây dựng một giao thức có thể giải quyết vấn đề nan giải về khả năng mở rộng trong khi vẫn đảm bảo về tính bảo mật.

BNB đang thể hiện rõ tham vọng vươn lên của mình khi thời gian gần đây đã liên tục ra mắt các tính năng và sản phẩm. Một trong số đó là zkBNB, giải pháp sử dụng công nghệ ZK-rollup để mở rộng mạng lưới. Bài viết này sẽ cùng làm rõ zkBNB là gì và giải pháp này đóng vai trò gì trong mạng lưới BNB Chain.

1. zkBNB là gì?

zkBNB là công nghệ mở rộng sử dụng giải pháp zero-knowledge proof, có thể coi như là Layer 2 mở rộng của BNB Chain. BNB Chain cũng cho rằng với công nghệ zkBNB, người dùng sẽ có được trải nghiệm mượt mà và tốc độ giao dịch (TPS) cao hơn.

zkBNB là minh chứng cho nỗ lực mở rộng và cải tiến mạng lưới của BNB Chain, công nghệ này cũng được kì vọng trở thành một trong những cơ sở hạ tầng blockchain tối ưu và bảo mật nhất dành cho các Web3 App.

Phiên bản testnet của zkBNB đã được ra mắt vào đầu tháng 9, phiên bản mainnet dự định ra mắt vào tháng 11 năm nay. Với việc open-source mã nguồn, các nhà phát triển có thể mở rộng hơn nữa các chức năng của zkBNB và tối ưu công nghệ này cho phù hợp với dapp mà họ đang phát triển.

2. Công dụng của zkBNB

Mở rộng mạng lưới

Với những ai chưa biết, zero-knowledge proof (ZK proof) là giải pháp mở rộng Layer 2 đã được sử dụng cho Ethereum. ZK-proof cũng là giải pháp dài hạn cho việc mở rộng các blockchain phi tập trung. Vitalik Buterin, người sáng lập Ethereum đã từng chia sẻ trong blog “End game” đây sẽ là công nghệ mở rộng tốt nhất trong dài hạn.

Hiểu đơn giản các ZK-Rollup hoạt động theo cách tổng hợp một số lượng lớn các giao dịch vào một khối Rollup và tạo ra bằng chứng không kiến thức ngắn gọn cho khối đó. Những bằng chứng không kiến thức này là cách chứng minh điều gì đó đúng sự thật mà không cần phải tiết lộ thông tin.

Sau đó các bằng chứng này sẽ được xác minh trên Layer 1 (BNB Chain) mà không cần thực hiện giao dịch lại, điều này dẫn tới kết quả người dùng có thể trải nghiệm phí giao dịch rẻ hơn và tốc độ giao dịch cao hơn.

Với khả năng xử lý nhiều giao dịch trong một khoảng thời gian ngắn, theo BNB Chain, zkBNB được tính toán có thể xử lý các giao dịch từ 100 triệu địa chỉ ví khác nhau và thực hiện 5,000 tới 10,000 giao dịch mỗi giây. Ngoài ra, người dùng cũng có thể tuỳ ý rút tiền về bất kì lúc nào mà không bị delay.

Một vài dự án nổi bật đã từng sử dụng ZK Proof bao gồm: zkSync, StarkNet, Mina Protocol, Loopring, Aztec Network…

Bảo mật

Một trong những công dụng quan trọng nhất của zkBNB là tạo ra cơ hội phát triển các dapp an toàn và bảo mật với mức độ bảo mật tương tự như ở chain chính (BNB Smart Chain) nhưng có thể đạt được hiệu suất cao hơn, trải nghiệm người dùng tốt hơn và tốc độ giao dịch cao hơn.

Điều này đạt được cũng nhờ áp dụng công nghệ ZK-proof. Ngoài ra, zkBNB cũng cung cấp bộ công cụ REST API cho các developer xây dựng ứng dụng NFT, giúp họ không còn phải tương tác trực tiếp với smart contract mà vẫn đảm bảo yếu tố bảo mật.

Bộ công cụ cho Web3 Developer

zkBNB được phát triển để phục vụ các nhu cầu khác nhau của các nhà phát triển Web3 trên BNB Chain, toàn bộ mã nguồn của zkBNB đều được công khai (open-sourced). Theo BNB Chain, zkBNB có thể được các developer sử dụng trong rất nhiều trường hợp.

Ví dụ như các nhà phát triển xây dựng NFT dapp có thể triển khai dịch vụ API và NFT marketplace tích hợp sẵn của zkBNB. Ngoài ra, các dự án thuộc mảng blockchain gaming và social media cũng có thể tận dụng zkBNB để tăng hiệu suất, tốc độ giao dịch của dapp.

Với sự hỗ trợ cho các loại token chính, developer có thể dễ dàng chuyển các token BEP-20, BEP-721, BEP-1155 hay BNB giữa BNB Chain và zkBNB.

3. Một hệ sinh thái hoàn chỉnh

Với sự ra mắt của giải pháp mở rộng zkBNB, nhất là sau khi chính thức mainnet vào tháng 11, hệ sinh thái cơ sở hạ tầng phục vụ việc mở rộng của BNB Chain sẽ chính thức được hoàn thiện. Trong đó bao gồm các thành phần:

• BNB Smart Chain: Trước đây là Binance Smart Chain, với khả năng tương thích EVM, đây trở thành trung tâm tài chính của mạng lưới do có nhiều dapp, ứng dụng DeFi, GameFi… tạo thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh
• BNB Beacon Chain: Trước đây là Binance Chain, được xây dựng để triển khai Binance DEX, không có chức năng tối ưu cho việc chạy hợp đồng thông minh. Sau khi Binance Smart Chain và Binance Chain được sát nhập vào BNB Chain, BNB Beacon Chain (Binance Chain) đóng vai trò triển khai các chức năng quản trị của BNB Chain (staking, voting).
• BNB App Sidechain (BAS): Các sidechain được phát triển bởi BNB Chain, developer có thể sử dụng BAS framwork để xây dựng các dapp đặc trưng trên sidechain. Các ứng dụng được build trên BAS có đầy đủ các tính năng như tương thích EVM, cơ chế đồng thuận PoSA, có thể bridge token BEP-20, BEP-121 qua lại với BNB Smart Chain.
• zkBNB: Giải pháp mở rộng Layer 2 của BNB Chain, “gói” các giao dịch thành từng batch sử dụng bằng chứng không kiến thức (ZK Proof), sau đó xác thực trên BNB Smart Chain. Điều này giúp người dùng có trải nghiệm mượt mà hơn, tốc độ giao dịch cao hơn.

→ BNB Chain cho thấy tham vọng lớn trong việc nâng cao khả năng mở rộng của mạng lưới bằng việc triển khai cùng lúc 2 giải pháp là Sidechain BAS và zkBNB. Các developer sẽ có nhiều lựa chọn khi muốn phát triển dapp trên BNB Chain. Cuối cùng, BNB Chain hướng tới khả năng mở rộng “chưa từng thấy” trong thế giới crypto, nâng cao khả năng cạnh tranh với các blockchain khác như Ethereum, Avalanche, Cosmos…

zkBNB là một cột mốc quan trọng trong việc phát triển mạng lưới của BNB Chain, việc ra mắt zkBNB phiên bản mainnet sẽ là một trong những bước cuối cùng trong BNB Chain Tech Roadmap 2022. Qua đó, cộng đồng nhà phát triển BNB Chain muốn thể hiện mong muốn cải thiện cơ sở hạ tầng của mạng lưới, đảm bảo trải nghiệm người dùng luôn được đặt lên hàng đầu.

4. Tổng kết

Gần đây, Binance cũng như BNB Chain liên tục ra mắt các sản phẩm mới để phát triển mạng lưới, thu hút nhiều người dùng đến với Web3 hơn. zkBNB là một trong số đó và cũng là sản phẩm cải tiến mới nhất được giới thiệu. Phiên bản testnet đã được ra mắt vào đầu tháng 9, cùng chờ đón sự xuất hiện chính thức của zkBNB vào T11/2022.

OVM (Optimistic Virtual Machine) là một máy ảo được thiết kế để hỗ trợ tất cả các giao thức layer2. Có thể thống nhất tất cả các giao thức layer2 với nhau. Chúng ta có thể hiểu đơn giản: Dự án sử dụng OVM sẽ không chỉ dành riêng cho các ứng dụng Plasma mà còn cho các ứng dụng Lightning Network hoặc bất kỳ giao thức layer2 nào khác.

1. Optimistic Virtual Machine (OVM) là gì?

Định nghĩa

OVM (Optimistic Virtual Machine) là một máy ảo được thiết kế để hỗ trợ tất cả các giao thức layer2. Có thể thống nhất tất cả các giao thức layer2 với nhau. OVM là môi trường thực thi cho giao dịch Layer2, vì các trạng thái được gửi đến Layer1 cần được xác minh, nên Layer1 cần “phát lại” các giao dịch của Layer2. Có nghĩa là, trong một số trường hợp nhất định, Layer1 yêu cầu giao dịch OVM để thực hiện. OVM cho phép triển khai một chuỗi cuộn lên hoạt động giống như chuỗi chính – người dùng viết hợp đồng trong Solidity và tương tác với chuỗi thông qua API Web3!

Với OVM, quyết định di chuyển một dApp lên L2 không còn khó nữa – nó chỉ đơn giản là vấn đề triển khai. Không có gì khác về việc xây dựng các thay đổi của dApp, các hợp đồng thông minh mới có thể được triển khai cho chuỗi OVM theo ý muốn.

Thử Thách

Nền tảng của tất cả các giải pháp L2 là giải quyết các tranh chấp. Bởi vì các giao dịch L2 cần được thực hiện lại trên L1 khi cần thiết. Trong tình huống lý tưởng, không có lý do gì để chạy các giao dịch trên chuỗi L2, nhưng để đảm bảo an ninh cần phải có khả năng chạy lại các giao dịch.

Điều đó cũng có nghĩa là trong một khu vực hoạt động của máy ảo, nó sẽ có thể chạy bất kỳ bằng chứng gian lận L1 nào để chứng minh giao dịch. Nhưng khi các giao dịch L2 không được áp dụng cho chuỗi L1, vấn đề này rất khó. Để giải quyết vấn đề này, giải pháp chung được nghĩ đến là chạy các hợp đồng thông minh L2 trên L1.

Về lý thuyết, việc triển khai một hợp đồng chỉ cần đặt các tính toán của L2 trên L1, và hợp đồng hoạt động theo cùng một cách trên L2. Nhưng đối với một số hợp đồng, nó không thể thực hiện được về mặt chức năng. Ví dụ: hợp đồng L2 chạy trên L1 và lấy dấu thời gian của L1, nhưng giá trị về độ an toàn lại theo yêu cầu của hợp đồng là L2. ==> OVM cố gắng giải quyết vấn đề này.

Giải Pháp

Cốt lõi việc giải quyết vấn đề của OVM là tạo ra một hợp đồng thông minh mới “trình quản lý thực thi” hoạt động như một không gian ảo cho các hợp đồng OVM. Việc ảo hóa “trình quản lý thực thi” có thể áp dụng tất cả nội dung của sự khác biệt về thực thi giữa L1 ​​và L2 như: lưu trữ hợp đồng, ngữ cảnh giao dịch, số khối, dấu thời gian, v.v.

Đối với EVM, có thể có sự khác biệt giữa L1 ​​và L2 và trình quản lý thực thi làm cho chúng nhất quán giữa L1 ​​và L2. OVM ảo hóa tất cả các thành phần của EVM và những dữ liệu này có thể được truy vấn trong trình quản lý thực thi.

Để làm cho L2 an toàn, OVM cần đảm bảo rằng tất cả các hợp đồng L2 đều sử dụng vùng chứa dấu thời gian (timestamp containers). Để thực thi hoạt động này “purity checker” cũng có thể kiểm tra xem hợp đồng thông minh chỉ truy cập các hướng dẫn ảo hóa thông qua trình quản lý thực thi, bất kỳ hợp đồng nào không đáp ứng yêu cầu này sẽ bị ngăn triển khai OVM để đảm bảo chuỗi L2 luôn an toàn.

OVM đại diện cho một bước quan trọng đối với L2, vì chỉ mất một vài dòng mã để chuyển các hợp đồng Solidity sang một cơ sở hạ tầng rẻ hơn và nhanh hơn.

2. Ứng dụng

OVM trong Optimistic Rollups

OVM đại diện cho một bước tiến quan trọng đối với Ethereum L2, bởi vì nó cho phép sử dụng và mở rộng Ethereum. Việc có thể chuyển các hợp đồng Solidity sang một giải pháp rẻ hơn và nhanh hơn chỉ với một vài dòng mã đã giúp việc mở rộng quy mô hiệu quả trong thời gian nhanh nhất.

Có ba bước cho quá trình quyết định optimistic:

• Suy đoán về các khả năng của layer 1 trong tương lai.
• Tìm ra những thông điệp ngoài chuỗi đảm bảo nếu được sử dụng trong layer 1.
• Hạn chế kỳ vọng về trạng thái layer 1 trong tương lai dựa trên những đảm bảo đó.

Quá trình này là một phần của chức năng chuyển đổi trạng thái của OVM. Hạn chế các kỳ vọng layer 1 trong tương lai bắt đầu bằng các khái niệm sau:

• Ethereum Futures Cone: Hãy nghĩ về các trạng thái Ethereum trong tương lai như một bản mở rộng chứa mọi thứ có thể xảy ra trên blockchain (giao dịch, v.v.). Tuy nhiên, chúng tôi có thể hạn chế dần những hợp đồng tương lai có thể có dựa trên các quy tắc EVM. Bạn có thể hình dung quá trình này như một hình nón hạn chế bằng cách thu nhỏ từ đầu rộng xuống phễu hẹp hơn.
• Local Information: OVM đưa ra các quyết định optimistic dựa trên thông tin cục bộ, chẳng hạn như tin nhắn ngoài chuỗi. Ví dụ: chuyển đổi trạng thái OVM sẽ được coi là một quyết định mới, nhưng trước khi có thể đưa ra quyết định, OVM trước tiên phải xác định các giả định cục bộ mà nó sẽ sử dụng.
• Local Assumptions: OVM xác định các giả định dựa trên thông tin cục bộ, xác định các trạng thái Ethereum có thể có trong tương lai. Ví dụ: nhiều giải pháp Lớp 2 sử dụng “giả định về khả năng tồn tại của tranh chấp” và vì những người tham gia kênh “giả định” họ sẽ tranh chấp về việc rút tiền độc hại, nên họ trả về “sai” cho bất kỳ trạng thái nào chứa lệnh rút tiền độc hại, không thể tranh cãi.
• Optimistic Decisions: Các giả định cục bộ thực hiện công việc loại bỏ các tương lai “impossible” để đưa ra các quyết định optimistic về tương lai có thể xảy ra

Một số dự án sử dụng Optimism (Optimistic Rollups) : Chainlink, Maker, Synthetix, and Uniswap.

OVM trong Astar Network

Với việc sử dụng OVM Astar Network sẽ chứa tất cả các giải pháp mở rộng lớp 2. Người dùng có thể chọn giải pháp để sử dụng và làm cho việc sử dụng của mình khả thi với chi phí tối thiểu.

Các ứng dụng Plasma (Plapps) có thể được tạo và chạy đúng cách thông qua bộ điều hợp ứng dụng khách chuyên dụng L1. Plapps bao gồm các mô-đun OVM, Plasma và hợp đồng trong Mạng Astar.

Trong trường hợp của các ứng dụng Ethereum Plasma, mọi thứ được cung cấp trong các mô-đun này đều được quản lý bởi các hợp đồng thông minh. Điều này gây khó khăn cho việc dự đoán phí Gas khi chạy một ứng dụng plasma chứa logic phức tạp. Ngoài ra, việc xây dựng các ứng dụng kết hợp nhiều hợp đồng có thể gây nhầm lẫn cho các nhà phát triển.

Vì lý do này, Mạng Plasma đã xem xét một cấu hình bề ngoài ngắn gọn và dễ hiểu bằng cách tách các vai trò thành ba mô-đun. Mô-đun OVM triển khai một chức năng được gọi là Kiểm tra chung để bắt đầu tranh chấp nếu người dùng tìm thấy sai sót trong thông tin trên lớp 1. Mô-đun Plasma hỗ trợ triển khai chung một số hợp đồng thông minh cần thiết. Chỉ các triển khai yêu cầu logic khác nhau mới được quản lý bởi Mô-đun hợp đồng.

Mô-đun OVM mô tả quá trình xử lý thường được thực hiện trong OVM. Cụ thể, logic thực thi của vị từ được bao gồm trong mô-đun này. Ngoài ra, hợp đồng thông minh được thực hiện bằng cách sử dụng sự thật của vị từ làm trình kích hoạt.

3. Tổng Kết

Trên đây là khái quát về công nghệ OVM (Optimistic Virtual Machine) một công nghệ có thể giúp cho các dự án có thể tiếp cận được tất cả các ứng dụng layer2. Hy vọng bài viết này có thể giúp mọi người hiểu thêm về công nghệ mới này.

Những mảnh ghép nào tiềm năng trong crypto, cùng đi theo dấu chân quỹ a16z qua bài viết sau để khám phá và tìm câu trả lời ngay!

Đầu tháng 5/2022 quỹ đầu tư a16z đã phát hành bảng báo cáo thị trường 2022 với nhiều Insights thú vị. Trong đó có chia sẻ về nhiều mảnh ghép của thị trường như Defi, NFT, DAO,… Mời mọi người cùng XGems phân tích chi tiết qua bài viết sau.

Nội dung sẽ gồm các đề mục chính trong bản báo cáo của quỹ a16z như: Web3, Chu kỳ đổi mới, Blockchain Layer 1 & Layer 2, DeFi, Stablecoin, NFT, Gaming, DAO.

1. Sơ lược về quỹ đầu tư Andreessen Horowitz (a16z)

Andreessen Horowitz (còn gọi là a16z) là cái tên quen thuộc trong cộng đồng crypto, đây là quỹ đầu tư được thành lập từ năm 2009 bởi Marc Andreessen và Ben Horowitz, hoạt động ở Silicon Valley, California và tập trung đầu tư vào các startup công nghệ.

Mục tiêu của quỹ là nhắm tới các hoạt động đầu tư dài hạn, thường khoảng từ 10 năm trở lên và không đầu tư quá sớm vào dự án. Ngoài ra, a16z không chỉ tập trung vào một lĩnh vực, quỹ còn tham gia vào nhiều nhánh khác trong thị trường crypto (còn gọi là đa mảng) như Layer 1, DeFi, NFTs, Gaming, DAOs, social tokens, decentralized social network, Web3…

Đặc điểm cốt lõi của quỹ a16z là đầu tư đi theo hướng “Build” (xây dựng lâu dài) thay vì chạy theo xu hướng hoặc đầu tư mang tính nhất thời.

2. Phân tích báo cáo của Quỹ a16z

Web3

Báo cáo của quỹ a16z có nhiều danh mục khác nhau, trong số đó Web3 là đề mục tiêu biểu nhất.

Web3 (hay Web 3.0) là phiên bản cao cấp hơn của Website, đây là sự nâng cấp dựa trên 1.0 và 2.0 từ các nền tảng sơ khai như Google, Amazon, Yahoo, Youtube… Ở các version (bản) web 1 và 2 sẽ tập trung vào việc hiển thị và chuyển giao thông tin.

Nếu web 1 thuộc chủ nghĩa “độc tài” kỹ thuật số, nền tảng web 2 được cải thiện và tín dụng nhiều hơn, tuy vậy sau những khởi đầu thân thiện, các công ty web 2 trở nên khai thác hơn và ít hợp tác hơn.

Theo a16z, các ứng dụng Web3 đang chuyển giao giá trị tốt hơn bằng cách vận dụng token (hình phía dưới). Bên cạnh đó, việc tận dụng nền tảng web 3 giúp mọi người đều có thể trở thành nhà đầu tư, hoặc mang lại giá trị cho các nhà sáng tạo nội dung một cách công bằng hơn so với nền tảng Web2.

Chu kỳ đổi mới

Mỗi một xu hướng sẽ có nhiều giai đoạn khác nhau, từ sơ khai, phát triển, bùng nổ và bão hòa. Tương tự trong crypto, thị trường sẽ phát triển theo chu kỳ, để vượt qua sự suy thoái các dự án cần có điểm nổi bật hoặc bước “chuyển mình”.

Theo định nghĩa a16z, chu kỳ đổi mới trong crypto sẽ phát triển theo giá, sự quan tâm, ý tưởng mới, starup và dự án “trẻ” (mới hình thành). Trong đó, giá tác động đến tâm lý cộng đồng, thu hút nhà đầu tư quan tâm về dự án/coin. Nhiều người FOMO là tiền đề cho những ý tưởng mới phát triển (nhằm giải quyết các vấn đề hiện có), kéo theo các dự án startup hình thành.

Khi a16z quan sát thị trường đều áp dụng quy tắc chu kỳ như trên để dự phóng cho xu hướng, từ đó nắm bắt được cơ hội đầu tư và tập trung vào dự án tiềm năng.

Trong báo cáo của a16z, chu kỳ đổi mới sẽ phân ra nhiều giai đoạn (global crypto market cap, developer activity, startup activity và social media activity) tương ứng với các quan điểm về giá, sự quan tâm, ý tưởng và dự án mới.

Blockchain Layer 1 và Layer 2

Ethereum là blockchain layer 1 vững mạnh và thu hút nhiều developer ước tính có hơn 4,000 dev (theo báo cáo a16z), tuy vậy mạng lưới xử lý còn khá chậm, hay bị tắt nghẽn và phí giao dịch cao.

Qua bảng báo cáo của a16z có khá nhiều blockchain phát triển vượt trội hơn Ethereum như BNB Chain, Solana, Avalanche, Near… Mặc dù các blockchain còn nhiều mặt hạn chế về phí, khả năng xử lý giao dịch, daily transactions… nhưng không thể đánh giá thấp cơ hội trong đó.

Active address cao nhất đến từ các mạng lưới Solana, Ethereum, Polygon. Căn cứ vào số liệu cho thấy web3 là multichain, developer (nhà phát triển) sẽ có nhiều sự lựa chọn về blockchain hơn quá khứ (thời kỳ web 1 & 2).

Ethereum không chỉ là lớp Layer 1 đơn thuần, blockchain này còn là trung tâm thanh khoản của toàn bộ hệ sinh thái DeFi với khối lượng Total Value Locked đứng đầu là hơn 45 tỷ USD (theo Defillama).

Để tìm ra cơ hội hay đánh giá tiềm năng các blockchain nhỏ, có thể căn cứ vào số lượng sàn giao dịch hỗ trợ, khối lượng người dùng, thanh khoản, cross-chain bridge (cầu nối chuyển đổi) cho mạng lưới đó. Nếu volume giao dịch chưa cao, lượng người dùng chưa nhiều, từ đó ta có thể dự phóng chain chưa có nhiều tiềm năng.

Trong Ethereum còn có giải pháp Layer 2 bao gồm các blockchain mới được phát triển như Optimism, Loopring, zkSync, Boba Network, Arbitrum One, Metis Network… Vào năm 2022, những hệ sinh thái này được đánh giá cao khi mang có nhiều hoạt động khuyến khích dành cho người dùng (Incentive Program).

Ưu điểm của nền tảng mới có nhiều chương trình hỗ trợ người dùng, tuy nhiên mức phí trong hệ thống còn khá cao (chiếm 1.5% tổng số phí chi trả trên Ethereum). Theo đánh giá của quỹ a16z, Optimism Rollup là công nghệ phổ biến, quy mô lớn và được sử dụng nhiều, nhưng ZK Rollup lại là công nghệ được định giá cao và tiềm năng lớn hơn (trong dài hạn).

Stablecoin

Stablecoin là loại tiền điện tử được thiết kế với mục đích giảm thiểu sự ảnh hưởng của biến động giá. Quỹ a16z đánh giá danh mục stablecoin dựa trên mức độ ổn định (stability), khả năng mở rộng (scalability) và hiệu quả sử dụng vốn (capital efficiency).

Stablecoin được phân loại dựa vào fiat backed (nhóm tài sản được hỗ trợ trong ngân hàng gồm các loại đồng ổn định được hỗ trợ như USDT, USDC…), crypto backed (nhóm stablecoin được hỗ trợ bởi các dạng tài sản crypto như DAI) và loại thứ ba là algorithmic stablecoin (đồng ổn định dựa trên cơ chế co giãn cung cầu sử dụng thuật toán Rebase, ví dụ như UST).

Vốn hóa stablecoin tăng trưởng khá mạnh từ tháng 01/2020 – 06/2022 hơn 150 tỷ USD, chiếm phần lớn tổng vốn hóa thị trường crypto. Tuy nhiên, xét khối lượng Money Supply trên thế giới, marketcap stablecoin còn khá bé, đây được xem là tiềm năng đối với nhà đầu tư.

Đa phần stablecoin trong thị trường crypto đều là US stablecoin (nhóm tài sản được hỗ trợ bởi USD), nếu tiền tệ khác tham gia và hỗ trợ stablecoin trong thời gian tới, dự kiến sẽ mở rộng tính thanh khoản cho thị trường.

DeFi

Theo báo cáo từ a16z, một phần lớn dân số thế giới không dùng dịch vụ trong tài chính, có khoảng 1.7 tỷ người không có tài khoản ngân hàng. Trong tài chính truyền thống, người dùng phải trả khoảng 6% cho phí giao dịch (ước tính 650 tỷ USD được ghi nhận năm 2021) và hơn 48% người lao động chưa tham gia giao dịch điện tử.

Vì thế giải pháp DeFi được ra đời, nhằm khắc phục các yếu điểm của thị trường tài chính truyền thống. Decentralized Finance là nền tảng phi tập trung tận dụng sức mạnh của blockchain để tạo nên một nền tài chính mở và không giới hạn. Crypto là môi trường ứng dụng DeFi, nơi người dùng có thể tối ưu hóa chi phí giao dịch và tối đa lợi nhuận.

DeFi TVL từng đạt mốc 250 tỷ USD (theo Defillama) và các blockchain mới đang chiếm lợi thế so với Ethereum (ngoại trừ sự sụp đổ của hệ sinh thái Terra). Tham gia DeFi, người dùng có thể lựa chọn giao dịch trên sàn DEX (Decentralized Exchange) hoặc các giao thức cho vay thế chấp (Decentralized Lending).

Nhìn vào nhu cầu giao dịch, các nhà phát triển thường lựa chọn các nền tảng blockchain có tốc độ xử lý nhanh để triển khai các dự án. Một vài sàn DEX điển hình như Uniswap, Pancakeswap, Sushiswap…

DeFi không phải là một thị trường ảo, đây là môi trường tiềm năng và đã thu hút được rất nhiều nhà đầu tư trên toàn thế giới. Tính đến đầu năm 2022, có hơn 12.6 triệu ETH được stake (chiếm khoảng 10% tổng cung) cho riêng nền tảng Ethereum 2.0, mặc dù chưa xác định được thời gian mở khóa.

Bên cạnh đó, DeFi sẽ đại diện cho ngân hàng lớn thứ 31 của Hoa Kỳ theo tổng tài sản được quản lý. Vào năm 2022, vốn hóa thị trường DeFi khá thấp – là môi trường tiềm năng để các nền tảng tài chính truyền thống tham gia để phát triển.

NFT

NFT là thuật ngữ viết tắt cho Non-fungible Token, là loại token có tính độc nhất và không bị thay thế, được xem là nhóm tài sản dùng để đầu cơ. NFT là các vật phẩm được kỹ thuật số hóa, đại diện cho nhiều thể loại vật phẩm như tranh/ảnh nghệ thuật, âm nhạc, video… của các nghệ sĩ nổi tiếng hoặc hình ảnh nhân vật, vật phẩm trong GameFi.

Một số mảng NFT phát triển gồm ảnh đại diện, nghệ thuật, âm nhạc, NFT có tính ứng dụng cao, gaming hoặc Metaverse (thế giới ảo). NFT thu hút người dùng bởi sự tăng trưởng mạnh, tính truyền đạt thông tin tốt cùng tận dụng tiếng vang của KOL (người có sức ảnh hưởng).

NFT mở ra cánh cổng giúp nhà sáng tạo nội dung gặt hái được lợi nhuận trong hệ sinh thái Web 3. Bất kỳ ai cũng có thể tham gia và thu về lợi nhuận từ NFT, có nhiều sàn giao dịch hỗ trợ như Opensea, Magic Eden, Coral Cube, Solanart, Binance NFT, SolSea, Hyberspace…

Ngoài ra, nhờ vào nền tảng Web3 người đóng góp nội dung còn có cơ hội tìm kiếm thu nhập từ các kênh như Youtube, Spotify…

Thời điểm năm 2022, NFT khá cải tiến về mặt tính năng, nhiều dự án đã triển khai airdrop NFT cho người dùng, tích hợp DAO Governance, xác thực bản quyền tác phẩm (âm nhạc), số khác còn kết hợp NFT với thế giới thực (trong các show triển lãm nghệ thuật).

Gaming

Gaming là những trò chơi điện tử kết hợp với yếu tố tài chính (còn gọi là GameFi) và áp dụng cơ chế Play to Earn, do đó người chơi sau khi tham gia game sẽ được trả thưởng bằng token (hoặc NFT).

Các nền tảng GameFi thường có khả năng kết hợp của guilds (bang hội), virtual land (đất ảo), ingame currency (tiền tệ trong trò chơi), NFT, DEX (dành cho NFT), group ownership (quyền sở hữu nhóm), scholarship (học bổng) và asset factories (nhà máy tài sản).

Theo báo cáo của quỹ a16z, tiềm năng đến từ web3 và gaming rất lớn, có đến 20% tổng khối lượng giao dịch NFT và 49% hoạt động của ví phi tập trung liên quan đến gaming. Ngoài ra, có hơn 50 web3 game được phát triển cùng 1,000 người dùng on-chain (con số ước tính vào tháng 05/2022).

Ngành công nghiệp gaming tiếp tục tăng trưởng mạnh, thúc đẩy bởi PC và Mobile (tiện ích và điều kiện thuận lợi cho người chơi). Một vài trò chơi nổi bật như Axie Infinity, My DeFi Pet, Faraland, CryptoBlades…

Điểm chung của gaming là vật phẩm, NFT Land (đất ảo), tổng giá trị đất ảo được bán trên Metaverse đã cán mốc hơn 1.8 tỷ USD, tính năng của NFT không bị giới hạn trong game, ngày nay đã được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác như nghệ thuật, bất động sản, âm nhạc và hội họa….

DAO

DAO là từ viết tắt của Decentralized Autonomous Organization – tổ chức tự trị phi tập trung, hiện hữu trong những blockchain, giao thức DeFi có áp dụng cơ chế quản trị on-chain.

Trong DeFi, Governnance là công cụ tiêu chuẩn cho các dự án phát triển, khi áp dụng DAO vào giao thức sẽ được phi tập trung và mở rộng hơn. Nhìn chung các dự án có TVL cao đều được quản trị bởi cộng đồng, các quyết định đều được đề xuất và biểu quyết bởi người nắm giữ token. TVL của 10 dự án điển hình khi áp dụng model DAO vào giao thức (theo Defillama).

DAO được ví von là cánh cổng hướng đến quản trị phi tập trung ở bất kỳ tổ chức nào, thể hiện thông qua tính minh bạch, sự phát triển mang tính toàn cầu và tính cởi mở của chúng. Trong báo cáo từ quỹ á16z, DAO quản lý tài sản trị giá hơn 10 tỷ USD, 3.6 triệu lượt vote và hơn 657 ngàn cử tri đề xuất. Qua các số liệu trên, sức ảnh hưởng của DAO là không hề nhỏ

3. Tổng kết

Qua những thông số báo cáo từ quỹ a16z, cho thấy crypto đang có tác động vào thế giới thực. Các ứng dụng web3 có ảnh hưởng như Goldfish cho phép doanh nghiệp vay tiền điện tử để hoạt động, Spruce cho phép người dùng quản lý thông tin cá nhân thay vì Google, Facebook, hay Helium với tầm nhìn phi tập trung trong ngành viễn thông và còn nhiều ứng dụng khác.

Ngoài ra, quỹ a16z còn thể hiện rõ các tiềm năng của từng mảnh ghép trong crypto. Thị trường vẫn còn nhiều tiềm năng để khai thác, báo cáo còn so sánh người dùng Internet và người sử dụng ví Ethereum, từ đó giai đoạn hiện tại (năm 2022) thuộc giai đoạn đầu của Web3.

Hy vọng bài viết phân tích về quỹ a16z sẽ hỗ trợ mọi người trong việc đầu tư, các thông tin với mục đích tham khảo không phải lời khuyên đầu tư.

EVM là gì? EVM Blockchain và Non-EVM Blockchain có những lợi thế & rủi ro gì? Đâu là cơ hội cho các Non-EVM Blockchain phát triển?

Ở thị trường crypto, anh em đã nghe được nhiều về khái niệm cầu (bridge) giữa các blockchain với nhau và chúng có trách nhiệm luân chuyển các coins/tokens của anh em từ blockchain này qua blockchain khác.

Trong bài viết này, Coin98 Insights sẽ cùng anh em tìm hiểu về công nghệ EVM giúp các ứng dụng/sản phẩm nối tới và phát triển trên không chỉ một mà nhiều blockchain khác nhau. Và cùng tìm hiểu tại sao nhiều dự án lại không dùng công nghệ này để mở rộng quy mô.

Liệu EVM sẽ có ảnh hưởng gì đến sự phát triển của blockchain? Anh em cùng mình đi bóc tách về những ưu nhược điểm của công nghệ EVM là gì nhé!

1. EVM là gì?

EVM (Ethereum Virtual Machine) là máy ảo Ethereum. Có thể hiểu đơn giản là các EVM sẽ đóng vai trò trung gian trong việc thực thi các smart contract (hợp đồng thông minh) ở trên mạng lưới Ethereum. Mỗi một Ethereum node được trang bị một EVM riêng, điều này sẽ đảm bảo tính bảo mật và phi tập trung của mạng lưới.

Giống như việc Software Developers phải dùng các IDE (Integrated Development Environment – Môi trường tích hợp như là Microsoft Visual Studio hoặc Xcode) dùng để viết code và đóng gói ứng dụng. Sau đó, các IDE này sẽ dịch code sang ngôn ngữ mà máy tính có thể hiểu được.

Thông thường, các smart contract của Ethereum được viết bằng ngôn ngữ lập trình Solidity, nên các EVM sẽ đóng vai trò dịch code sang bytecode. Bytecode giống mã nguồn máy tính và trong đó sẽ được lưu các opcode (operation code) để mạng Ethereum có thể trực tiếp hiểu và thực thi lệnh điều khiển.

2. EVM Blockchain là gì?

EVM blockchain là các blockchain tương thích máy ảo Ethereum, điều này đồng nghĩa với việc các smart contract của Ethereum có thể được chạy trên các blockchain đó. Nói một cách khác, chỉ cần điều chỉnh một chút, thì các Dapps (ứng dụng phi tập trung) trên Ethereum có thể chạy được trên EVM blockchain. Một số ví dụ của EVM blockchain là Fantom, Celo, Avax C-Chain, BSC,…

Bởi vì Ethereum đang là hệ sinh thái hàng đầu với hàng trăm dự án từ lớn tới bé, với tổng TVL của cả hệ là $158 tỷ đô, chiếm hơn 65% thị trường DeFi. Điều này có nghĩa hệ sinh thái Ethereum là một mảnh đất rất màu mỡ, rất nhiều blockchain khác muốn được bridge tới đó.

Trước khi đi tìm hiểu các blockchain nào đang được tương thích EVM, chúng ta hãy xem là liệu điều này đem lại lợi ích gì cho người dùng cũng như đội ngũ phát triển dự án.

Lợi ích đối với người dùng

Cảm giác quen thuộc: Nếu anh em đã từng sử dụng các Dapps của mạng Ethereum, thì chắc chắn sẽ làm quen rất nhanh với các sản phẩm ở trên EVM blockchain. Đơn giản bởi vì các nhà phát triển sẽ giữ nguyên giao diện và tính năng của chúng.

Giải quyết phí gas và tốc độ giao dịch: Hiện nay, mạng lưới Ethereum đang gặp phải rất nhiều hạn chế của nền tảng như là phí giao dịch quá cao (đặc biệt lên tới $100 nếu mạng Ethereum bị tắc nghẽn, điều này xảy ra rất thường xuyên), hoặc là tốc độ giao dịch rất chậm. Những điều này ảnh hưởng trực tiếp tới trải nghiệm của anh em.

Hơn nữa, các blockchain ra mắt sau sẽ nổi bật hơn về công nghệ cũng như giải quyết được phần nào các vấn đề còn tồn đọng của Ethereum. Đặc biệt hơn là khi tương thích EVM thì khả năng mở rộng của các blockchain này càng được củng cố.

Có thêm tiện ích và sản phẩm mới: Các blockchain mới này có lợi thế về mặt công nghệ, thì sẽ có các ý tưởng mới được triển khai.

Ví dụ: dYdX là một sàn giao dịch derivatives (phái sinh) được thiết kế ban đầu trên mạng Ethereum, nhưng sau đó được triển khai trên mạng Starkware và đã rất thành công khi chiếm trọn thị phần phái sinh của blockchain.

Lợi ích đối với Developers & Team dự án

Không mất thời gian làm quen: Đối với các developer dù mới hay có kinh nghiệm cũng sẽ rất tốn thời gian để nghiên cứu và làm quen với một ngôn ngữ lập trình mới. Nhưng giờ đây, với công nghệ EVM, các dev có thể “nhảy” giữa các blockchain với nhau dễ dàng hơn.

Nhận diện thương hiệu: Sản phẩm của team dự án khi được triển khai trên các blockchain khác, về giao diện sẽ có thể được giữ nguyên hoặc thay đổi tùy theo nhu cầu của dự án. Vậy nên thay vì lập một dự án hoàn toàn mới, thì team chỉ cần một chút chỉnh sửa cho phù hợp là có thể triển khai dự án trên Ethereum của mình lên trên EVM blockchain.

Sản phẩm sẽ được nhân rộng: Thay vì bị giới hạn ở trong một blockchain nhất định, thì sản phẩm của team sẽ được mở rộng ra các blockchain khác ⇒ Mở rộng sức ảnh hưởng và thu hút nhiều users.

3. Phân tích về EVM Blockchain

Như ở phần trước, anh em đã hiểu EVM là gì và lợi ích của nó đem lại cho dự án và người dùng. Vậy thì có những EVM blockchain nào hiện nay trong thị trường crypto?

Có hai loại EVM blockchain đó là:

• Các giải pháp layer 2.
• EVM blockchain chạy độc lập.

Các giải pháp layer 2

Ở thời điểm hiện tại có rất nhiều EVM blockchain. Nhiều nhất phải kể đến các giải pháp layer 2 (layer-2 solution) dành cho mạng Ethereum, đơn giản bởi vì chúng xây dựng trên nền tảng của Ethereum nên dễ dàng kế thừa ưu điểm và khắc phục nhược điểm.

Như anh em có thể thấy ở trong ảnh phía trên, có tất cả các giải pháp mở rộng cho Ethereum. Tuy nhiên, mình chỉ nêu ra những dự án nổi bật nhất và đã có những thành công đáng được chú ý gần đây:

• Starkware: Như đã đề cập ở ví dụ trước đó, nền tảng Derivatives dYdX xây dựng trên Starkware và đã rất thành công, mặc dù trước đó là trên Ethereum thì không có nhiều sự chú ý. Do vậy, Starkware đã gây dựng được tên tuổi của mình ở trong thị trường crypto.
• Arbitrum: Có rất nhiều dự án lựa chọn blockchain này để mở rộng sản phẩm của họ, một số cái tên nổi bật có thể kể đến như Sushi, AnySwap, Synapse,… Đặc biệt nhất đó chính là Abracadabra và Curve Finance đang dẫn đầu xu hướng DeFi 2.0.

Có thể thấy, các layer 2 của Ethereum cũng đã có những thành công nhất định khi các dự án trên Ethereum có thể triển khai cả nền tảng của mình lên trên các lớp giải pháp đó. Điều này cũng thúc đẩy của toàn bộ hệ sinh thái Ethereum nói chung và các dự án layer 2 nói riêng.

Các EVM blockchain chạy độc lập

Khác với các dự án layer 2 trên Ethereum, những blockchain layer 1 xây dựng nền tảng và thiết kế blockchain riêng nên chắc chắn sẽ có sự khác biệt. Ví dụ các EVM blockchain khác như là Binance Smart Chain, Fantom, Avalanche, Harmony, Near Protocol,…

1. Binance Smart Chain (BSC)

Binance Smart Chain là một ví dụ điển hình của một EVM blockchain có được rất nhiều thành công với hơn $19 tỷ đô giá trị TVL, đứng thứ 2 chỉ sau Ethereum.

Hệ sinh thái BSC có hơn 900 ứng dụng DeFi, trong đó có hơn 50 dự án sàn giao dịch phi tập trung (DEXs). Và thành công nhất với dự án DEX PancakeSwap với hơn $5 tỷ đô TVL.

Tuy nhiên, hơn 50 dự án DEXs trong hệ sinh thái BSC gần như là copy của nhau hoặc là fork từ dự án khác qua EVM. Điều này gây ra sự phân mảnh của TVL và làm hệ sinh thái bị loãng, không cô đọng, khi mà users có quá nhiều sản phẩm tương tự nhau.

2. Polygon

Ban đầu Polygon chỉ được coi là giải pháp layer 2 của Ethereum, nhưng hiện tại thì mạng Polygon thanh toán phí giao dịch bằng MATIC (token chính của mạng Polygon), nên được coi là một blockchain tách biệt với Ethereum. Ở thời điểm viết bài, Polygon đang có TVL là hơn 4.5 tỷ đô, cho thấy sự phát triển rất nhanh cả số lượng và chất lượng của các dự án mới.

Điển hình là dự án NFT marketplace OpenSea. Dự án này được phát triển trên Ethereum và đã rất thành công, với volume tháng 8/2021 lên tới gần 3.5 tỷ đô và trên Polygon với hơn 50 triệu đô. Điều này cho thấy OpenSea đã bắt đầu mở rộng thị phần và quan tâm tới lợi ích của người dùng khi mà họ sử dụng mạng Polygon thay vì Ethereum.

Chúng ta hãy quan sát xem liệu sắp tới có sự dịch chuyển khối lượng từ Ethereum qua Polygon trên Opensea không nhé.

3. Near Protocol

Trên Near Protocol, dự án Aurora EVM được coi là một mảnh ghép quan trọng nhất, bởi vì nó giúp Near Protocol tương thích với EVM. Điều này có nghĩa là Aurora có thể thu hút các Dapps về hệ sinh thái Near. Đặc biệt trong tháng 10, Aurora công bố các đối tác lớn như là Sushi, Aave, Dodo, 1inch,… sẽ phát triển sản phẩm của họ trên cả Near Protocol.

⇒ Near Protocol là một ví dụ cho EVM blockchain thông qua dự án Aurora. Do vậy, chúng ta có thể thấy EVM vẫn đang là xu hướng và còn rất nhiều dư địa để phát triển.

Qua ba ví dụ về EVM blockchain, anh em có thể thấy những ưu điểm của việc được tương thích EVM. Có thể tóm gọn lại như sau:

• Thu hút được rất nhiều dự án: Lúc này sẽ giống như là trăm sông (các Dapps) đổ về một biển (các EVM blockchain). Được đề cập ở ví dụ trước đó, sau khi Aurora hoàn tất việc tương thích EVM vào Near Protocol, thì hàng loạt dự án đã hợp tác với Aurora để được triển khai trên Near.
• Thu hút các nhà phát triển: Họ chính là những builder sẽ đóng góp rất lớn vào việc xây dựng sản phẩm và phát triển hệ sinh thái về dài hạn.
• Tận dụng được network effect của Ethereum: Anh em đều biết Ethereum đang là hệ sinh thái hơn nhất với hàng ngàn dự án lớn nhỏ của tất cả các mảnh ghép DeFi cũng như là NFT. Do vậy, những dự án này đổ bộ sang blockchain khác sẽ mang theo cả người dùng cũng như là thanh khoản, điều này sẽ là thu hút rất nhiều sự chú ý và tiếng vang trong cộng đồng.

Rủi ro và hạn chế của các EVM Blockchain

EVM blockchain có rất nhiều ưu điểm và có thể coi là một công nghệ “bất ly thân”, nhưng liệu có những hạn chế hay nhược điểm nào cho công nghệ này?

1. Giảm tính bảo mật & Rủi ro bị hack

EVM là một công nghệ giúp các dự án có thể triển khai trên nhiều blockchain khác nhau. Nhưng khi bị tấn công liên chuỗi (cross-chain attack) như Poly Network vào tháng 8/2021, điều này gây ra “chết trùm” và thiệt hại sẽ là rất lớn.

2. Thanh khoản bị phân mảnh

Dự án có mặt ở nhiều blockchain thì thanh khoản sẽ chỉ tồn tại ở blockchain đó và không liên kết lại được với nhau. Mặc dù có bridge để chuyển các token qua lại giữa các blockchain, nhưng lại có hạn chế về phí, thời gian chuyển và rủi ro bảo mật. Các ứng dụng DeFi mà thanh khoản thấp thì sẽ gây ảnh hưởng rất lớn tới lợi ích và trải nghiệm người dùng.

Ví dụ: Sushi đang có mặt ở 13 blockchain khác nhau, có thể anh em dùng các mạng Ethereum, Arbitrum hay Polygon rất ổn, những trải nghiệm của anh em sẽ bị ảnh hưởng trên các blockchain còn lại có TVL tương đối thấp (dưới 100 triệu đô la).

Tuy nhiên hiện tại thì có thể như vậy, nhưng TVL ở các blockchain này có thể tăng ở trong tương lai nếu nhận được sự quan tâm từ người dùng hơn.

3. Audit nhiều smart contract trên nhiều blockchain:

Chi phí cho audit smart contract ngày càng đắt đỏ, khi mà các dự án muốn gây dựng uy tín thì càng hiểu audit là một việc rất cần thiết.

Theo Ulam (công ty hợp tác với dự án Algorand), giá của việc audit smart contract trên Ethereum có thể giao động từ $7500 đến $45,000, đặc biệt, có công ty yêu cầu lên tới $100,000. Tưởng tượng các dự án phải audit trên nhiều blockchain thì giá audit sẽ lớn tới cỡ nào.

2 kiểu dự án chạy trên nhiều EVM blockchain

Đặc biệt, anh em cũng hay thấy sẽ có hai kiểu dự án chạy trực tiếp trên nhiều nền tảng EVM blockchain:

1. Những dự án nhỏ

Đây là dự án phát triển sản phẩm có mặt trực tiếp tại nhiều blockchain, điều này như là một con dao hai lưỡi, có thể anh em tìm thấy hidden gem, hoặc là dự án chỉ là đang dùng điều này để tao ra một viễn cảnh đẹp như mơ không khả thi.

Dễ thấy nhất, hạn chế của những dự án này chủ yếu là nguồn lực có hạn mà muốn mở rộng ra nhiều blockchain cùng một lúc, dẫn tới chất lượng của sản phẩm có thể bị ảnh hưởng rất nhiều.

Còn về lợi thế nghiêng chủ yếu về mặt marketing khi mà chứng minh được trình độ của đội ngũ cũng như tham vọng của cả team, và sản phẩm tiếp cận được nhiều tập users hơn.

Ví dụ: Dự án Eleven Finance yield farming đã mainnet từ cuối tháng 9/2021 và có mặt ở 5 EVM blockchains khác nhau (BSC, OKExChain, Polygon, Avalanche, Fantom). Anh em có thể thấy TVL của dự án không có sự tăng trưởng mạnh.

ELE là token chính của dự án Eleven Finance và đang có market cap chỉ khoảng $3 triệu đô và FDV đang là $9 triệu đô. Điều này cho thấy việc dự án không thu được nhiều giá trị về cho ELE token.

Eleven Finance chọn hướng đi là mainnet trên nhiều EVM blockchain để dễ dàng mở rộng dự án. Nhưng nhìn vào các chỉ số cho thấy có thể đang hoạt động chưa hiệu quả. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu dự án thì rất khó để đoán trước được là có thành công hay không. Vậy nên, chúng ta sẽ cùng theo dõi tiếp dự án trong tương lai.

1. Đã có chỗ đứng ở trong một blockchain

Các dự án này đã có các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của người dùng và được chấp nhận. Lúc này việc triển khai sản phẩm tốt lên các dự án khác sẽ có rất nhiều lợi thế:

• Sản phẩm tốt và được người dùng ủng hộ.
• Nguồn lực dồi dào khi đã thành công.

Ví dụ gần đây nhất đó là việc Aave (nền tảng Lending số 1 về TVL trên Ethereum) đã đổ bộ lên blockchain Avalanche (có tương thích EVM ở C-Chain). Ngay lập tức, Aave đã thu hút 1 tỷ đô la giá trị TVL ngay trong ngày đầu tiên.

Cộng với việc Aave được trợ giúp từ chương trình Avalanche Rush (incentive program của hệ Avalanche), nên Aave đang là số 1 về TVL trong hệ sinh thái Avalanche. Điều này khiến các dự án native trên Avalanche bị lép vế trước gã khổng lồ Aave.

Thời điểm hiện tại, các blockchain mới đang trong quá trình thu hút người dùng và dự án đến với hệ sinh thái của họ. Do đó thị trường ở các blockchain này còn đang rất mới và lượng TVL vẫn chưa nhiều. Nhưng anh em có thể dự phóng trước điều gì sẽ xảy ra khi mà dòng tiền chảy về các blockchain này.

Vậy nên, xu hướng có mặt ở nhiều blockchain (multi-chain) là một điều tất yếu khi mà các blockchain thế hệ mới có quá nhiều điểm ưu việt so với blockchain cũ.

4. Non-EVM Blockchain là gì?

Định nghĩa

Trái ngược hẳn với EVM blockchain, non-EVM blockchain là những Blockchain không tương tích với EVM. Có thể kể tới các non-EVM blockchain như là Cardano, Solana, Algorand, Terra, Avalanche X-Chain,…

Đặc điểm chính của các non-EVM blockchain là sử dụng ngôn ngữ lập trình smart contracts khác so với Solidity trên Ethereum, như là:

• Cardano dùng Haskell/Plutus.
• Solana dùng Rust/C/C++.
• Terra dùng Rust.
• Algorand dùng TEAL (Transaction Execution Approval Language).

Anh em có thể thấy sẽ là rất khó cho các dự án trên Ethereum có thể lên được các non-EVM blockchain. Nếu muốn thì các dự án phải xây dựng lại từ đầu và code theo ngôn ngữ smart contracts theo từng blockchain, điều này thì không dự án nào muốn làm cả.

Lợi thế & Hạn chế

Vì đặc điểm chính của các non-EVM blockchain là sử dụng ngôn ngữ lập trình smart contract khác nhau. Vậy nên lợi thế và hạn chế chủ yếu sẽ xoay quanh điều này.

• Lợi thế: Các non-EVM blockchain sẽ sở hữu một cộng đồng developer riêng và họ sẽ được các chương trình ưu tiên để thúc đẩy phát triển của cả hệ sinh thái. Các sản phẩm trong hệ sinh thái lúc này sẽ đến từ chính cộng đồng developer này.
• Hạn chế: Câu hỏi khó của các non-EVM blockchain là làm sao để xây dựng được một cộng đồng developer mạnh. Vì họ là builder chính của cả hệ sinh thái, nên mỗi non-EVM blockchain sẽ có một chiến lược cũng như hướng phát triển khác nhau.

Phần tiếp theo mình muốn đưa ra một ví dụ cụ thể về non-EVM blockchain có hướng đi rất khác biệt đó là dự án Solana.

7. Điều gì giúp Solana thành công?

Solana là dự án đang nằm trong top 6 thị trường blockchain, mặc dù không tích hợp EVM. Vậy liệu EVM có phải là chìa khóa quan trọng giúp blockchain phát triển hay không?

Từ đầu năm 2021, hệ sinh thái của Solana đã phát triển với tốc độ cực kì ấn tượng, thậm chí có những dự án được overvalued và giá của token đang gặp những cơn sóng điều chỉnh rất sâu.

Hiện tại, hệ sinh thái Solana có nhiều dự án làm về bridge. Điển hình có thể kể tới hai dự án Wormhole và Allbridge, đóng vai trò chuyển qua lại các token giữa blockchain (Ethereum, Terra, BSC,…) và Solana. Tuy nhiên các bridge này chỉ dành cho việc chuyển token qua lại giữa các blockchain, còn blockchain Solana vẫn chưa hỗ trợ hoàn toàn EVM.

Tham khảo thêm: Tổng quan về hệ sinh thái Solana

Để thực hiện hóa tương lai tương thích EVM, Solana đang hợp tác với Neon Labs để giúp blockchain Solana thu hút các Dapps từ các blockchain khác. Dự án trên Ethereum có thể viết smart contracts trên nền tảng Neon để kết nối với Solana.

Các dự án chạy trên Solana

Solana có kế hoạch từ ban đầu là sẽ tạo ra một hệ sinh thái riêng và tự phát triển, thay vì dùng EVM để lôi kéo dự án cũng như các developer trên Ethereum khác từ bên ngoài vào.

Anh em có thể thấy, DeFi trên Solana đang phát triển rất mạnh với hơn 13 tỷ đô giá trị TVL, dẫn đầu là Saber với dominance hơn 15%. Trong danh sách trên có 26 dự án, nhưng chỉ có 2/26 dự án đó là có mặt ở những blockchain khác và không nằm trong top 10.

⇒ Điều này cho thấy sự “lép vế” trước các dự án chỉ tập trung vào Solana.

Điểm trừ của dự án trong hệ sinh thái Solana đó là chưa có sản phẩm thực sự xịn như các blockchain khác. Mặc dù có đầy đủ các mảnh ghép về DeFi, những dự án trong Solana vẫn chưa có sự tối ưu về sản phẩm cũng như thu hút được nhiều giá trị cho dự án. Điển hình là hiện tượng các dự án có TVL cao nhưng giá token thì lại không tương xứng.

Ngoài những điểm cộng và điểm trừ kể trên, mình sẽ đưa ra một số điều mà Solana đang làm rất tốt để phục vụ cộng đồng phát triển dự án.

Ngôn ngữ lập trình smart contract

Đầu tiên thì phải nhắc tới ngôn ngữ lập trình smart contract của Solana là Rust, C và C++, nó đóng vai trò là con hào Solana tạo ra để đi một hướng mà dự án Solana đã tạo ra và tách biệt hệ sinh thái với Ethereum.

Về cơ bản, Rust/C/C++ có một cộng đồng rất lớn, đặc biệt lập trình viên nào cũng từng code các ngôn ngữ lập trình này. Hơn nữa, các developer đã quyết định học Rust để phát triển trên Solana và thành công thì họ sẽ ở lại lâu dài hơn với hệ sinh thái.

Solana hackathon – Cuộc thi dành cho các developer

Vì áp dụng ngôn ngữ lập trình Rush/C/C++ để viết smart contracts mà không phải Solidity, Solana đã tổ chức các cuộc thi Hackathon để thu hút developers tới hệ sinh thái.

Từ đầu năm 2021, Solana đã tổ chức nhiều lần hackathon (cuộc thi dành cho các lập trình viên dự án) để tìm ra và cấp giải thưởng cho những dự án triển vọng và tiềm năng nhất. Gần đây, Solana Season đã được tổ chức vào tháng 6, có tất cả hơn 13,000 lập trình viên tham gia và hơn 350 dự án.

Đang diễn ra là sự kiện Ignition Hackathon (A global Solana Hackathon) có tổng giải thưởng lên tới $5 triệu đô la. Kết quả của cuộc thi sẽ được công bố trong tháng 10. Coin98 Insights sẽ cập nhật cho anh em sớm nhất khi kết quả được công bố.

Điều này cho thấy sức hút của hệ sinh thái Solana cũng như sự quan tâm của Solana tới lập trình viên. Bởi vì họ chính là những người builder đóng góp chính cho sự phát triển của cả hệ sinh thái.

⇒ Solana đang tầm nhìn phát triển các sản phẩm tốt và chất lượng trước. Rồi sau đó mở ra đón các dự án từ EVM blockchain qua, để tránh trường hợp hệ sinh thái sẽ rời rạc và pha loãng vì có nhiều bản fork.

Cuối cùng, các nhà phát triển Ethereum mong chờ Solana sẽ tích hợp EVM, bởi vì đây là một mảnh đất màu mỡ với cơ sở hạ tầng đầy đủ. Hơn nữa Network Effect (Hiệu ứng mạng lưới) của Ethereum và Solana đều rất là mạnh khi có cộng đồng lớn và những backers chất lượng.

6. Cơ hội của những dự án non-EVM blockchain

Cơ hội ở đây dành cho các dự án mà tập trung phát triển trên một blockchain nền tảng để đạt được thành công trước, rồi mới triển khai trên các blockchain khác. Bài học từ các dự án trên Ethereum rất thành công như (Aave, Sushi, Curve, etc.), tuy nhiên ở thời điểm bắt đầu xuất hiện smart contracts thì Ethereum là lựa chọn tốt nhất.

Hiện tại, Solana cũng như là các blockchain thế hệ mới khác như Cardano, Algorand, Terra, Flow,… là những nền tảng có công nghệ vượt trội và rất tiềm năng để triển khai các Dapps. Vậy cơ hội của các dự án trên non-EVM blockchain thì sẽ như thế nào?

Chú ý tới giai đoạn của một blockchain nền tảng, vì mỗi blockchain sẽ có những chiến lược và kế hoạch khác nhau để thúc đẩy sự phát triển của cả hệ. Có thể ban đầu sẽ tập trung vào dự án trong hệ sinh thái, hoặc ưu tiên các dự án qua EVM.

⇒ Tập trung vào một non-EVM blockchain để có nhiều cơ hội thành công trong hệ sinh thái đó. Lúc này, dự án sẽ đi trước và chiếm được thị phần của cả hệ sinh thái trước khi các dự án khác đổ bộ qua EVM.

Các dự án trên Ethereum đang muốn trở thành multi-chain và chạy trực tiếp trên các blockchain đó. Điều kiện cần của các blockchain này là phải được tương thích EVM, trong khi đó có rất nhiều non-EVM blockchain.

Ở thị trường có những sản phẩm multi-chain và cross-chain như là Coin98 Wallet, với hàng loạt những sản phẩm hỗ trợ cả EVM và non-EVM blockchain.

• Từ góc nhìn rộng, Coin98 Wallet và Sushi là hai sản phẩm thuộc hai layer khác nhau nên rất khó để so sánh.
• Từ góc nhìn người dùng, thì sản phẩm tương tự như Coin98 Wallet sẽ mang lại nhiều tính năng và lợi ích hơn khi mà hỗ trợ mọi blockchain hiện nay.

⇒ Tập trung vào một layer để giải quyết những vấn đề ở layer đó.

Có thể nói đến Sushi là một dự án rất thành công trên Ethereum với rất nhiều tính năng và đã có mặt tại 13 blockchain khác nhau. Về bản chất, Sushi đã là multi-chain, nhưng không phải ở blockchain nào users cũng được sử dụng tất cả các tính năng của Sushi.

Ví dụ như dùng Sushi trên mạng Binance Smart Chain (BSC), anh em sẽ không sử dụng được tính năng limit order (đặt lệnh chờ) ở trên Sushi. Đây chỉ là một ví dụ nói đến các tính năng bị hạn chế của các dự án chạy trên nhiều nền tảng blockchain khác nhau.

⇒ Tập trung vào sản phẩm phù hợp với users và market ở một blockchain.

Rủi ro và hạn chế của EVM blockchain được nhắc tới ở phần trước như là bảo mật, khả năng bị hack, thanh khoản bị phân mảnh, nguồn lực bị phân tán, và giá audit đắt đỏ,…

⇒ Tập trung vào một blockchain và xây dựng sản phẩm trên chính nền tảng có sẵn của blockchain đó.

Bởi vậy, khi các dự án tập trung vào một blockchain thì sẽ có được rất là nhiều lợi thế và từ đó khả năng thành công sẽ cao hơn so với việc phân tán mọi thứ và trở nên phức tạp.

7. Tổng kết

Các EVM blockchain sẽ có được nhiều lợi ích từ Network Effect sẵn có của Ethereum, và khả năng cao thì các non-EVM blockchain sẽ tương thích công nghệ này trong một tương lai không xa. Sau đây là 05 ý chính của bài viết:

• EVM blockchain nhận được nhiều sự quan tâm từ cộng đồng và là bàn đạp cho sự phát triển của toàn bộ hệ sinh thái.
• Còn các non-EVM blockchain, thì tương lai khả năng cực cao là sẽ được tương thích. Điều này phụ thuộc vào chiến lược của đội ngũ phát triển dự án blockchain.
• Tuy nhiên, giống như bridge giữa các blockchain, EVM luôn đi kèm rủi ro, hạn chế và cần rất nhiều công sức để cải thiện trong một sớm một chiều.
• Solana là một dự án có hướng đi khác nhưng cũng đầy tiềm năng khi áp dụng ngôn ngữ lập trình phổ biến để viết smart contracts. Hơn nữa, Solana tập trung phát triển hệ sinh thái của riêng mình.
• Dự án tập trung phát triển trên một hệ sinh thái thì sẽ có nhiều cơ hội để thành công hơn.

Dự án chạy chỉ trên một blockchain sẽ bị cạnh tranh bởi những dự án từ các blockchain khác đi qua EVM. Tuy nhiên, không có nghĩa các dự án chạy chỉ trên một blockchain sẽ bị lép vế trước những dự án đến từ hệ sinh thái khác. Điều này phụ thuộc vào chiến lược phát triển của mỗi blockchain.

Starkware là gì? Tìm hiểu về đặc điểm, sản phẩm và hệ sinh thái của Starkware để xem, liệu đây có phải là giải pháp mở rộng Layer 2 mới cho Ethereum?

Gần đây chúng ta đã được chứng kiến sự vươn lên của giải pháp mở rộng L2 là Arbitrum, dự án đạt TVL $3B chỉ trong 2 tuần Launch public mainnet.

Ngoài sự nổi bật của các giải pháp Optimistic Rollup như Arbitrum hay Optimism, các giải pháp Zk Rollup cũng đang chứng tỏ vị thế của mình. Trong đó nổi bật nhất vẫn là các Specific L2 được xây dựng trên công nghệ của StarkWare như dYdX, DeversiFi, Sorare, ImmutableX.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu Starkware là gì? Liệu đây có phải là giải pháp mở rộng Layer 2 đáng chú ý mới cho Ethereum?

1. Starkware là gì?

Starkware (hay còn gọi là Starkware Industries) là công ty được thành lập vào tháng 1 năm 2018 bởi Eli Ben-Sasson – Đồng sáng lập của STARK & ZCash. StarkWare giúp cải thiện khả năng mở rộng và quyền riêng tư của các blockchain bằng cách sử dụng công nghệ STARK để triển khai và xác minh zero-knowledge proof.

Có thể nói Starkware là một trong những tổ chức hàng đầu trong việc nghiên cứu và triển khai công nghệ zero-knowledge. Tính đến nay, StarkWare đã huy động được $111M (vốn chủ sở hữu) kể từ khi thành lập.

Ngoài ra, Starkware cũng đã nhận được khoản tài trợ $12M từ Ethereum Foundation để mở rộng mạng lưới Ethereum. Các dòng Funding Rounds của Starkware như sau:

• Seed Round (1/2018): Huy động được $6M (vốn chủ sở hữu) từ Pantera, Naval Ravikant, MetaStable, Floodgate, Polychain, Vitalik Buterin, Zcash Co-founder, Arthur Breitman, Da Hongfei, Bitmain, Elad Gil, Fred Ehrsam, Linda Xie,..
• Series A (10/2018): Huy động $30M (vốn chủ sở hữu) từ Paradigm (Led), Intel Capital, Sequoia, Atomico, DCVC, Wing, Consensys, Coinbase Ventures, Multicoin Capital, Collaborative Fund, Scalar Capital, Semantic Ventures.
• Series B (3/2021): Huy động $75M (vốn chủ sở hữu) từ Paradigm (Led) và các nhà đầu tư khác.

2. Các sản phẩm của Starkware

Starkware cung cấp một bộ sản phẩm cốt lõi bao gồm: Cairo, SHARP, VeeDo, StarkEx, StarkNet.

Cairo

Cairo là một kiến trúc CPU kết hợp với STARK, chúng cho phép tạo ra một proof system, nơi bạn mô tả việc tính toán bằng cách sử dụng Code thay vì dùng các lược đồ. Cairo ra mắt vào 7 năm 2020.

Một cách hiểu đơn giản hơn, Cairo là ngôn ngữ lập trình tính toán chung của Starkex & Starknet. Sau này tất cả các protocol & dapp xây dựng trên Starkex & Starknet đều sẽ sử dụng Cairo.

SHARP

SHARP là một hệ thống cho phép thu thập một tập hợp các Cairo Programs (khác nhau) để tạo ra một proof cho tất cả chúng, sau đó đưa proof này lên Ethereum để nó được xác minh bởi một STARK verifier (một smart contract trên Ethereum).

Mục tiêu chung của SHARP là giảm phí gas xác minh proof. SHARP hiện được triển khai trên mạng trên Starkex.

VeeDo

VeeDo là tính năng trustless randomness có thể xác minh được nhờ công nghệ STARK (tạm dịch là xổ số không tin cậy), tính năng này tương tự VDF của Chainlink. Các trường hợp sử dụng của VeeDo bao gồm: xổ số để chơi game, lựa chọn người dẫn đầu trong các giao thức PoS,…

VeeDo hiện đã hoạt động trên mainnet.

Starknet & StarkEx

Starknet & StarkEx là giải pháp L2 Zk rollup cho Ethereum do Starkware xây dựng, chúng cho phép triển khai ở 2 chế độ như sau, hoặc kết hợp chúng với nhau (Volition):

• Chế độ ZK-Rollup: Xuất bản dữ liệu trên Ethereum.
• Chế độ Validium: Xác minh tính khả dụng của dữ liệu bằng một sidechain.

Hiện tại Starknet & StarkEx là hai hệ thống riêng biệt dựa trên cơ sở hạ tầng tương tự (STARK, Cairo & SHARP). Trong tương lai khi StarkNet hoạt động ổn định, các dự án của StarkEx sẽ có thể chọn chuyển sang StarkNet, và trở thành một dapp trên StarkNet.

Hiểu đơn giản, Starkex là một phiên bản của Starknet được tùy lại để phục vụ cho Trading (Specific L2), còn Starknet là một phiên bản đầy đủ – permissionless decentralized ZK-Rollup.

3. Hệ sinh thái của Starknet & StarkEx

Về tổng quan, Starknet đang còn trong giai đoạn R&D và có thể mất khoảng thời gian khá lâu nữa để lấy các dự án có thể deploy contract trên đó.

Mặc khác, Starkex đã hoạt động mainnet vào năm 2020 và đã có một vài dự án chất lượng launch mainnet như: dYdX, DeversiFi, Sorare, ImmutableX.

dYdX

dYdX là một perpetual trading platform được xây dựng bằng công nghệ của Starkex. dYdX cung cấp nhiều tính năng bao gồm: giao dịch Spot (giao ngay), Margin (ký quỹ) và Perpetuals (hợp đồng không kỳ hạn).

Sorare

Sorare là một trò chơi bóng đá giả tưởng thuộc thể loại NFT GameFi, nơi bạn có thể sưu tầm & chơi bằng trò chơi bằng các thẻ cầu thủ để kiếm giải thưởng hàng tuần.

Khác với dYdX, Sorare sử dụng Starkex để xây dựng một NFT marketplace riêng biệt giúp tiết kiệm chi phí trong việc mining & trading NFT cards của Sorare.

DeversiFi

DeversiFi sử dụng Starkex để xây dựng cho mình một spot trading exchange, cho phép người dùng có thể Trade, Swap, Send Token và giao dịch OTC.

4. Tương lai của Starknet & Starkex

Như chúng ta đã biết, hiện tại có rất nhiều giải pháp L2 hoạt động trên thị trường trong đó nổi bật hơn hết là;

• Optimistic Rollup: Optimistic, Arbitrum.
• Zk Rollup: Starkex & Starknet của Starkware, zkSync của Matter labs.

Trước tiên, ở phía Optimistic Rollup, giải pháp này mắc phải một vấn đề đó là “challenge game”, hiểu đơn giản, điều này tỷ lệ nghịch với độ bảo mật.

Nếu giảm thời gian “challenge game” xuống thì người dùng sẽ có thời gian rút tiền thấp hơn (trải nghiệm sử dụng tốt hơn), bù lại, chi phi tấn công mạng sẽ giảm xuống (có thể hiển là bảo mật mạng sẽ kém lại). Đây cũng là lý do tại sau nhiều leader của Ethereum lại nói Optimism bảo mật hơn Arbitrum.

Đối với giải pháp Zk Rollup như Starkex & Starknet, chúng có khả năng mở rộng cao và độ trễ thấp hơn Optimistic Rollup. Bù lại, Starkex & Starknet có phần hạn chế về Smart contract.

Cụ thể, nếu một dự án trên Ethereum mainnet muốn hoạt động Starkex thì chúng cũng yêu cầu dev biên dịch Solidity code sang một ngôn ngữ lập trình mới là Cairo, điều này là một hạn chế không bàn cãi.

Mặc dù thế, theo thời gian phát triển, Starkex & Starknet có thể hạn chế những khuyết điểm của mình bằng cách:

• Cung cấp các công cụ giúp việc biên dịch code và deploy contract mới trên Starkex & Starknet dễ dàng hơn.
• Tăng tính hiệu quả trong việc tính toán các bằng chứng mật mã để giảm chi phí hoạt động.

Tổng quan, Zk rollup nói chung và Starknet & StarkEx nói riêng được đánh giá là giải pháp thiên hướng long-term, nhưng rõ ràng không phải giải pháp công nghệ nào tốt hơn thì sẽ là công nghệ chiến thắng cuối cùng.

Ví dụ tiêu biểu là cuộc chiến của các cross-chain bridge và các smart contract platform. Trong khi tồn tại nhiều khuyết điểm về vấn đề bảo mật, nhưng các centralized bridge vẫn đang chiếm phần lớn vốn hóa thị trường của các wrapped token, hoặc việc bị đánh giá là lỗi lời và chậm chạp nhưng Ethereum vẫn là kẻ đứng đầu trong các smart contract platform.

Tương lai của Layer 2 tràn đầy những biến số như thời gian, cộng đồng,… Khó có thể xác định Starknet & Starkex sẽ thành công vượt bật và là giải pháp L2 đứng đầu trong tương lai hay không, nhưng với những gì Starknet & Starkex đã show up thì mình đánh giá chúng đang có vị thế khá tốt trong trường đua của các L2.

5. Tổng kết

Phía trên là một số suy nghĩ của mình về Starkware và các giải pháp mở rộng mà Starkware cung cấp

Sau sự kiện Retroactive của Optimism, mạng lưới này đã trở nên sôi động hơn. Ngoài ra, điều này cũng gây tác động tích cực lên khả năng thu hút người dùng của Layer 2 trên Ethereum nói chung. Vậy tình hình hiện tại của các hệ sinh thái này ra sao

1. Toàn cảnh Layer 2 trong tuần 22/2022

Các cập nhật quan trọng

Một vài thông tin nổi bật các bạn cần lưu ý đối với tình trạng hiện nay của Layer 2 bao gồm:

• Hoạt động trên mạng lưới Optimism tiếp tục duy trì xu hướng tăng mạnh và là tâm điểm khi nhắc tới Layer 2.
• Bên cạnh OP Token, Optimism cũng hé lộ những thông tin về việc Airdrop Non-transferable NFT trong thời gian tới.
• Nhiều tin đồn về việc sự kiện Arbitrum Odyssey sẽ diễn ra vào ngày 13/06.
• StarkWare được định giá 8 tỷ USD sau vòng gọi vốn series D.

Tình trạng khá ảm đạm của thị trường crypto nói chung phần nào đã ảnh hưởng tới sự phát triển của các Layer 2.

Tuy có những tin tức cập nhật về hệ sinh thái, nhưng đó cũng không phải là những tin tức mang tính chất FOMO như những gì chúng ta đã thấy ở các hệ sinh thái khác trong giai đoạn thị trường náo nhiệt.

Nhưng mặt khác, các động thái của các hệ sinh thái Layer 2 lại cho chúng ta thấy hiện tại họ đang tập trung tiếp tục xây dựng cơ sở hạ tầng để có một nền tảng vững chắc nhất khi thị trường sôi động trở lại.

Bên cạnh đó, các Layer 2 thông qua các hoạt động kể trên cũng sẽ tìm ra được những người dùng thực sự đối với dự án của mình. Giúp họ làm quen và sử dụng các sản phẩm bên trong đó, góp phần xây dựng sự trung thành và duy trì dòng tiền bền vững.

Những con số ấn tượng

Total Value Locked

TVL tổng trên các hệ sinh thái Layer 2 trong khoảng thời gian từ ngày 31/05 đến ngày 06/06 không có sự thay đổi quá lớn.

Theo L2Beat, tổng TVL của các hệ sinh thái Layer 2 được ghi nhận vào ngày 06/06 là 5.16 tỷ USD (không thay đổi quá nhiều so với 5.19 tỷ USD vào ngày 31/05). Tuy nhiên, khi nhìn vào chi tiết sự tăng trưởng trong TVL của từng hệ, chúng ta sẽ thấy xu hướng của dòng tiền.

Cũng theo số liệu từ L2Beat, có 2 hệ chứng kiến TVL tăng trưởng trong 7 ngày qua đó là Optimism và StarkNet thuộc StarkWare. Cụ thể, TVL của 2 hệ sinh thái này tăng trưởng lần lượt 62.31% và 14.92%. Lý do có thể được đưa ra như sau:

• Đối với Optimism: Sự xuất hiện của OP Token và các chương trình Incentives đã khiến dòng tiền đổ về đây trong bối cảnh các hệ sinh thái khác không có quá nhiều cập nhật mới.
• Đối với StarkNet: StarkGate chính thức đi vào hoạt động là cơ hội cho những người săn Retroactive trên StarkWare. Cùng với đó hoạt động Land Sale của Illuvium cũng góp phần đẩy TVL của StarkNet lên.

Các hoạt động On-chain

Sau khi ra mắt Token OP, mạng lưới Optimism trở nên sôi dộng hơn với sự tham gia launching các hoạt động của các dự án đã được Public Good Funding từ Optimism.

Số lượng giao dịch trên Optimism đã tăng mạnh lên mức 487,000, số lượng ví theo đó cũng vượt mốc 954,000.

Ngược lại, trên Arbitrum số lượng giao dịch trên mạng lưới kể từ đầu tháng 5 trở lại đây không có quá nhiều điểm nổi bật.

Trung bình, lượng giao dịch hàng ngày trên Arbitrum vẫn dao động trong khoảng 75,000 đến 100,000 và không có sự đột biến. Tuy vậy, sự kiện Arbitrum Odyssey trong khoảng giữa tháng 6 hứa hẹn sẽ làm hoạt động trên mạng lưới sôi động hơn.

Bridge

Theo thống kê từ Dune Analytics, TVL của Bridge từ Ethereum đến các hệ sinh thái Layer 2 nổi bật đều không có sự thay đổi quá nhiều trừ Optimism với việc tăng 24%.

Mặc dù sắp diễn ra sự kiện Odyssey nhưng hoạt động Bridge qua Arbitrum trong thời gian gần đây vẫn chưa ghi nhận sự tăng trưởng nào đáng kể.

Tóm lại, traction và dòng tiền hiện tại đối với những Layer 2 trên thị trường vẫn đang tập trung rất nhiều ở Optimism.

2. Phân tích từng mảnh ghép Layer 2 tuần 22/2022

Arbitrum

Không có quá nhiều cập nhật đối với hệ sinh thái Arbitrum trong tuần vừa qua ngoài các phỏng đoán về thời gian diễn ra của Arbitrum Odyssey.

Sở dĩ có thông tin này dựa trên việc Yield Protocol, một dự án nằm trong các chuỗi nhiệm vụ on-chain công bố bởi Arbitrum, đã thông báo sẽ cho người dùng claim NFT sau khi thực hiện các hoạt động từ ngày 20/06.

Do sự kiện này đã được thông báo trước nên có khả năng các task on-chain sẽ có độ khó cao và yêu cầu người dùng phải thực hiện đầy đủ mới nhận được retroactive từ Arbitrum. Một vài điểm các bạn có thể sẽ cần lưu ý khi thực hiện các task on-chain này:

• Hoàn thiện đầy đủ tất cả các task.
• Chú ý tới Volume giao dịch và số lượng giao dịch.
• Nên thực hiện các task bằng một ví non-custodial đã có hoạt động trên Ethereum.
• Và hãy là một người dùng thực sự, tập trung vào chất lượng thay vì số lượng.

Optimism

Tuy đã ra mắt thành công token OP của dự án nhưng trong quá trình claim, người dùng vẫn chưa có được trải nghiệm mượt mà. Cụ thể, do các vấn đề liên quan tới RPC mà nhiều người đã gặp lỗi khiến họ không thể claim OP và bị trì hoãn trong nhiều giờ.

Đội ngũ phát triển cũng đã lên tiếng về vụ việc này trong một Tweet dưới đây:

Một thông tin khác liên quan tới Optimism đó là đang có một cuộc thảo luận về việc có nên sử dụng OP để làm phí gas cho mạng lưới hay không?

Đề xuất này vẫn đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều tử phía cộng đồng. Hơn nữa, quy trình quản trị của Optimism vẫn chưa hoàn thiện với việc các non-transferable NFT đại diện cho Citizen’s House chưa được phân phối. Do vậy, khả năng đề xuất này vẫn sẽ chưa được xem xét chính thức trong tương lai gần.

Cũng với cơ chế quản trị Citizen’s House này, Optimism đã nhận được lời khen từ phía Vitalik Buterin.

Việc phân phối và quản trị dựa trên non-transferable NFT sẽ khiến quyền lực của Optimism được phân tán hơn và thực sự phi tập trung khi các cá voi với nhiều OP sẽ không còn là thế lực tuyệt đối chi phối mạng lưới.

Do đó, việc đầu tư với token OP hiện tại sẽ tồn tại nhiều rủi ro giảm giá và khó có khả năng sinh lời nhanh. Vì theo nhận định của Vitalik, mục tiêu của đội ngũ Optimism không chỉ có làm OP tăng giá. Và với việc quá trình ra mắt không hoàn hảo hoàn toàn, thì đội ngũ Optimism còn rất nhiều việc khác phải làm trước khi tập trung đẩy mạnh use case của OP và capture value cho token holders.

StarkWare

Một thông tin lớn đối với StarkWare trong thời gian vừa qua đến từ vòng gọi vốn series D với 100 triệu USD huy động được tại định giá 8 tỷ USD.

Đội ngũ dự án chưa đưa ra thông tin chi tiết về việc với 100 triệu USD này, nhà đầu tư sẽ được sở hữu những gì từ StarkWare. Tuy nhiên, thông qua thương vụ này có thể thấy được, các VCs đang đánh giá rất cao tiềm năng phát triển của giải pháp Zk Rollups khi so sánh với Optimistic Rollups (Optimism chỉ được định giá 1.65 tỷ USD).

Một Insight khác có thể suy ra được từ thương vụ này: StarkWare là một công ty với nhiều các sản phẩm khác nhau dưới đây:

Trong đó, có hai dự án đáng chú ý là dYdX và ImmutableX đã ra mắt token và Airdrop cho người dùng một khoản tiền rất lớn. Do đó đây có thể là một cơ hội rất tốt để săn Retroactive với hệ sinh thái StarkWare.

ImmutableX, một mạng lưới sử dụng giải pháp ZK Rollups, phát triển riêng cho các dự án NFT và Gaming trong tuần qua đã chứng kiến hoạt động trên mạng lưới tăng mạnh.

Dữ liệu từ Immutascan cho thấy, khối lượng giao dịch NFT trong ngày 02/06 đến 06/06 tăng vọt. Sự tăng trưởng này đến từ hoạt động bán đất của dự án Illuvium. Bên cạnh đó, ImmutableX cũng đã đề xuất với Yuga Labs về việc phát triển Otherside trên mạng lưới của mình.

3. Tổng kết

Nhìn chung, ngoài các giải pháp Optimistic Rollups (Arbitrum & Optimism) thì Zk Rollups hiện nay vẫn đang tiếp tục hoàn thiện các cơ sở hạ tầng và chưa có nhiều khả năng để các bạn có được thành quả sớm khi “ape-in” trên đây, tuy nhiên quan sát và cập nhật là vẫn rất cần thiết để không bỏ lỡ cơ hội.

Một tuần với diễn biến khá tiêu cực đối với thị trường crypto. Vậy trong bối cảnh đó, các Layer 2 nổi bật trên Ethereum, những hệ sinh thái được coi là tâm điểm của dòng tiền, diễn biến ra sao. Cùng XGems cập nhật trong số Layer 2 Panorama hôm nay cùng các tìn tức về Arbitrum Odyssey chính thức khởi động, ImmutableX tung gói đầu tư 500 triệu USD

1. Toàn cảnh các Layer 2 trong tuần 25

Các cập nhật quan trọng

Cùng với sự trầm lắng của thị trường, các Layer 2 nổi bật dường như cũng không có nhiều cập nhật quá lớn:

• Tin tức nổi bật nhất trong tuần có thể kể tới sự kiện Arbitrum Odyssey chính thức đi vào hoạt động kể từ ngày 21/06. Sự kiện này bao gồm một chuỗi những hoạt động trên các protocols khác nhau để nhận lại được những NFT tương ứng. Arbitrum Odyssey hứa hẹn sẽ thúc đẩy traction trên mạng lưới.

• Cập nhật nổi bật tiếp theo đối với các dự án thuộc mảng Layer 2 đó là thông tin về gói đầu tư trị giá 500 triệu USD được ImmutableX tung ra nhằm hỗ trợ các dự án Gaming phát triển dựa trên công nghệ Blockchain.

• Đối với Optimism, sau đợt Airdrop token OP thì cũng chưa có thêm nhiều thông tin nổi bật về các bước đi tiếp theo trong việc phát triển hệ sinh thái. Sự kiện nổi bật nhất đối với hệ sinh thái này có lẽ là sự cố Wintermute.
• ZigZag, một sàn DEX orderbook hoạt động trên mạng lưới ZkSync, đã đưa ra thông báo chính thức về Token của dự án.

Nhìn chung, sự chú ý của thị trường vẫn nằm ở các giái pháp Optimistic Rollups với Optimism và Arbitrum. Tuy Immutable X (một blockchain sử dụng Zk Rollups) đã có một thông báo về một quỹ có giá trị 500 triệu USD nhưng chúng ta vẫn chưa có thêm thông tin về quá trình giải ngân nguồn vốn này ⇒ Các tác động trong ngắn hạn sẽ chưa rõ ràng.

Đối với StarkWare, đội ngũ phát triển dường như vẫn khá im ắng và chỉ đang tập trung xây dựng nền tảng cơ sở hạ tầng với việc tổ chức các Hackathon cũng như AMA trong cộng đồng.

Các con số nổi bật

Do tác động từ sự đi xuống của thị trường nói chung cũng như sự giảm giá của ETH sau sự kiện stETH mất peg, TVL của các hệ sinh thái Layer 2 đều diễn biến không mấy tích cực trong khoảng thời gian 2 tuần qua.

TVL trên các DeFi protocols thuộc Arbitrum và Optimism giảm lần lượt khoảng 54% và 20.4% (tính theo USD và dữ liệu thu thập được từ DeFiLlma), hiện đang lần lượt ở mức ~730 triệu USD và 270 triệu USD.

Tuy nhiên dữ liệu trên L2Beat lại cho thấy sự khác biệt khá lớn, theo đó TVL trên Arbitrium và Optimism lần lượt là 1.96 tỷ USD và 771 triệu USD.

Sở dĩ, có sự khác biệt này là do DeFiLlama chưa tính đến TVL thuộc các Bridge (được phát triển bởi chính đội ngũ Optimism và Arbitrum, chứ không phải các nền tảng Cross-chain Bridge bên ngoài).

Theo số liệu từ Dune Analytics thì giá trị tài sản được Bridge từ Ethereum qua:

• Arbitrum là 1.91 tỷ USD
• Optimism là 580 triệu USD

Sự lệch pha trong số liệu này cho chúng ta thấy rằng, hiện tại người dùng trên hai hệ sinh thái này đang không sử dụng các protocol mà chỉ đang lưu trữ tài sản trong ví của mình chờ đợi các cơ hội.

Hơn nữa, trong bối cảnh các DeFi Protocols có rất nhiều drama như sự việc Solend chiếm quyền quản lý ví người dùng, hay các vụ hack và các tổn thất do sự yếu kém trong quản lý rủi ro đã khiến người dùng e dè hơn trong việc đưa tài sản của mình vào các nền tảng này.

Tuy đã thông báo về thời gian sự kiện Arbitrum Odyssey, nhưng hoạt động On-chain trên mạng lưới này cũng không có quá nhiều điểm nhấn.

Theo đó, chỉ số Daily Transactions chỉ có xu hướng tăng nhẹ.

Mạng lưới Optimism cũng không có quá nhiều điểm nhấn trong hoạt động On-chain, biểu hiện ở việc Daily Transactions sụt giảm và đi ngang sau sự kiện airdrop token OP.

2. Phân tích các hệ sinh thái Layer 2

Arbitrum

Hoạt động trong tuần đầu tiền của sự kiện Arbitrum Odyssey sẽ liên quan tới các nền tảng Bridge. Theo đó, người dùng khi sử dụng bất kỳ nền tảng Bridges/CEXs nào dưới đây để chuyển tài sản tới Arbitrum sẽ nhận được NFT vào thời điểm kết thúc tuần.

Ngoài ra, nếu người dùng sử dụng Bridge có số lượng ví giao dịch lớn nhất trong tuần sẽ nhận được thêm một Bonus NFT.

Hoạt động này sẽ khiến hệ sinh thái Arbitrum có nhiều dòng tiền chảy vào hơn do nhiều khả năng, người dùng sẽ không chỉ dùng 1 Bridge mà sẽ sử dụng thêm nhiều Bridge khác để tăng khả năng nhận Bonus NFT.

Tuy vậy, việc duy trì và sử dụng hiệu quả dòng tiền này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào các nhiệm vụ on-chain tiếp theo mà các nhà phát triển đưa ra. Hơn nữa, sự e dè trong việc sử dụng protocols như đã phân tích kể trên hoàn toàn có thể làm giảm tính thu hút dòng tiền của sự kiện Arbitrum Odyssey.

Một góc nhìn khác đối với sự kiện này đó là khi đã được thông báo public về phần thưởng retroactive thì sẽ thu hút rất nhiều người tham gia. Do đó giá trị mà mỗi người dùng nhận được có thể sẽ không như họ mong đợi. Điều này đã gây ra sự tranh cãi trong cộng đồng Arbitrum vì những contributors thời đầu cho rằng việc này là không công bằng đối với họ.

Optimism

Gói hỗ trợ Stimpack với tổng cộng 230 triệu token OP sẽ được phân phối tới các dự án thông qua Token House, hay việc sử dụng OP để tham gia voting.

Thông tin chi tiết về sự kiện đã được đội ngũ Optimism đề cập tại một Tweet dưới đây:

Tuy chưa có thông báo chính thức về Citizen House nhưng dường như các động thái phát triển của Optimism đều cho thấy họ rất xem trọng yếu tố Decentralized đối với dự án từ cách phân phối voting power thông qua 2 cấp là Token House và Citizen House khiến quyền lực không tập trung vào các Whale cho đến cách phân phối chương trình Incentives.

ZkSync

Không có nhiều thông tin nổi bật đối với hệ sinh thái ZkSync ngoại trừ ZigZag, một sàn DEX với cơ chế Orderbook thông báo về việc sẽ ra mắt token.

Đây sẽ là sự kiện IDO đầu tiên trên hệ sinh thái ZkSync. Dự kiến, IDO sẽ diễn ra vào ngày 24/6 lúc 3PM (UTC), người dùng có thể mua token bằng đồng USDC.

Sau đó, những người nắm giữ token có thể vote để đưa ra hình thức Airdrop với early contributors.

Động thái này cho thấy được ZigZag sẽ không quyết định hình thức Airdrop mà sẽ giao cho cộng đồng để tránh tình trạng thông tin nội bộ được khai thác và token không được phân phối tới cộng đồng => Tính Decentralized theo đó cũng sẽ được đảm bảo hơn.

StarkWare

Đối với StarkWare, chúng ta chỉ có được thông tin nổi bật về quỹ trị giá 500 triệu USD được ImmutableX tung ra nhằm phát triển các dự án Gaming.

Đội ngũ ImmutableX sẽ cùng với những VCs khác thành lập cũng như đưa ra quyết định đối với nguồn vốn này. Trong các VCs chúng ta có thể thấy có Animoca Brands, cũng là một quỹ đầu tư với tiềm lực tài chính lớn và hoạt động chuyên về mảng Gaming.

Hiện tại, trong bối cảnh thị trường hiện nay thì thông tin này chưa thể gây tác động tích cực ngay lập tức. Mặt khác, nguồn vốn này sẽ là cơ sở để chúng ta có thể tìm ra được cơ hội đầu tư tiếp theo trong mảng Gaming cũng như chứng kiến sự phát triển lớn mạnh hơn nữa của hệ sinh thái ImmutableX.

3. Đánh giá tổng quan về Layer 2 trong tuần 25

Dưới diễn biến ảm đạm của thị trường cùng với rất nhiều drama liên tục xảy tới, có vẻ như hoạt động trên Layer 2 cũng không có nhiều sự khởi sắc biểu hiện ở:

• Đối với Arbitrum, dù sự kiện Arbitrum Odyssey sắp diễn ra nhưng chúng ta vẫn chưa thấy được sự “hype” thông qua các chỉ số on-chain.
• Đối với Optimism, sau sự kiện airdrop OP thì mạng lưới lại trở nên “êm đềm”, không có quá nhiều biến động lớn.
• Chưa có một dự án thực sự nổi bật nào được triển khai mới trên các Layer 2 thuộc Ethereum.
• Người dùng vẫn còn khá “e dè” trong việc sử dụng các DeFi Protocols do lo ngại nhiều vấn đề liên quan tới rủi ro smart contract, rug pull hay các sự kiện mất mát có thể xảy ra do sự yếu kém trong quản lý rủi ro của các dự án này.

Có một điểm nhấn đối với các nền tảng Layer 2 đó là có đội ngũ phát triển truyền tải được tốt yếu tố Decentralized, vốn là một điều rất quan trọng trong thị trường crypto. Trong tuần qua, điều này được thể hiện rõ thông qua:

• Cơ chế quản trị gồm Token House và Citizen House của Optimism cùng với cơ chế voting cho gói Stimpack trị giá 230 triệu token OP.
• Cơ chế phát hành token của ZigZag.
• Bên cạnh đó, rất có thể NFT trong các sự kiện on-chain của Arbitrum cũng sẽ đóng vai trò rất quan trọng đối với việc quản trị trên mạng lưới. Vì những NFT này thường sẽ được phân phối tới người dùng thật do đó sẽ đảm bảo yếu tố phi tập trung (như cơ chế Citizen House của Optimism).

Bên cạnh đó, từ những cập nhật kể trên, chúng ta có thể thấy được một vài cơ hội đầu tư đối với Layer 2 trong tuần 25 như sau:

• Cơ hội tham gia Liquidity Mining khi gói Stimpack được phân phối tới các nền tảng DeFi trên Optimism.
• Cơ hội kiếm NFT với các task on-chain của Arbitrum Odyssey.
• Cơ hội đầu tư đối với ZigZag token (ZZ) khi token này được bán tại mức định giá FDV là 10 triệu USD.
• Cùng với đó, chúng ta có thể tiếp tục theo dõi hệ sinh thái StarkWare để tìm kiếm cơ hội đầu tư do họ sở hữu một nguồn tài chính khá dồi dào.

4. Tổng kết

Cùng với diễn biến ảm đảm của thị trường crypto nói chung, chúng ta cũng không thấy được nhiều con số thực sự đột phát đến từ các hệ sinh thái Layer 2 trên Ethereum. Tuy vậy, vẫn có thể thấy được một vài cơ hội đầu tư hay “ape in” đối với hệ sinh thái Arbitrum và các nền tảng Zk Rollups khác.

Zk Rollup là gì? Điểm khác biệt giữa Zk Rollup so với các Layer 2 khác là gì? Có những dự án Zk Rollup nào trong thị trường hiện nay? Tìm hiểu tại bài viết sau nhé!!!

Rollup là giải pháp Layer 2 được cộng đồng đánh giá rất cao, trong đó có hai model chính là Optimistic và Zk Rollup. Trong các bài viết trước, mình đã chia sẻ khá nhiều về Optimistic Rollup và các dự án nổi bật trong đó. Anh em có thể tham khảo lại tại đây.

Trong bài viết hôm nay, mình sẽ chia sẻ với mọi người tổng quan về Zk Rollup, ưu điểm, hạn chế của nó và một số dự án Zk Rollup nổi bật.

1. Zk Rollup là gì?

Zk Rollup là một giáp mở rộng cho Ethereum layer 1 bằng cách sử dụng công nghệ zero knowledge proof (bằng chứng không kiến thức).

Zk Rollup cho phép tổng hợp một số lượng lớn các giao dịch vào một khối Rollup và tạo ra bằng chứng ngắn gọn cho khối off-chain. Sau đó, hợp đồng thông minh trên Ethereum layer 1 chỉ cần xác minh Proof (bằng chứng) đó mà không cần thực hiện lại các giao dịch. Điều này có thể giúp tiết kiệm nhiều gas fee vì xác minh Proof (bằng chứng) rẻ hơn nhiều so với việc thực hiện lại tính toán.

2. Tại sao Zk rollup được đánh giá cao hơn các giải pháp Layer 2 khác?

Theo quan điểm của Vitalik, về cơ bản có 5 chiến lược mở rộng quy mô cho Ethereum:

• Nhiều chuỗi riêng biệt (Cách Polkadot, Cosmos đang làm).
• Khối siêu lớn.
• Các cải tiến gia tăng hiệu suất hoạt động nhưng không thay đổi mô hình bảo mật.
• Layer 2 (channels, plasma, rollup).
• Sharding.

Trong phân khúc Layer 2, có thể nói rằng Rollup đang là giải pháp hàng đầu. Rollup được phân làm hai loại chính là Optimistic Rollup và Zk Rollup. Tổng quan mà nói, tất cả các ưu điểm của Optimistic Rollup cung cấp được thì trong tương lai Zk Rollup cũng có thể cung cấp được.

Điểm chính để khiến Zk Rollup được đánh giá cao hơn Optimistic Rollup là do thời gian hoàn thiện (quá trình xác minh – xác nhận tính hợp lệ của giao dịch) của Zk Rollup là nhanh nhất.

Optimistic Rollup được bảo mật thông qua fraud proof (bằng chứng gian lận), cách tiếp cận này khiến chúng mắc phải một “challenge game”. Trong khi các ZK Rollup được bảo mật thông qua toán học (chứng minh cho người khác biết rằng bạn biết câu trả lời mà không cần nói cho người kia biết câu trả lời), bạn sẽ thấy rõ sự khác nhau giữa chúng thông qua ví dụ đơn giản dưới đây:

Zk Rollup và Optimistic Rollup vào một quán Bar người lớn, quán Bar này chỉ có người trên 18 tuổi mới được vào. Bảo vệ hỏi: “Tôi có thể xem CMND của bạn được không?”.

• ZK Rollup nói: “Tôi có thể chứng minh với bạn rằng tôi trên 18 tuổi, nhưng tôi sẽ không cho bạn xem CMND của tôi”.
• Optimistic Rollup nói: “Nếu không ai có thể chứng minh tôi chưa đủ 18 tuổi trong 7 ngày, điều đó có nghĩa là tôi trên 18 tuổi”.

Ở góc độ người dùng retail, “Challenge game” được biểu hiện thông qua thời gian chờ rút tiền trên các platform như Optimism hay Arbitrum. Nếu giảm thời gian chờ rút tiền xuống thì người dùng sẽ trải nghiệm sử dụng tốt hơn, bù lại bảo mật sẽ kém lại vì chi phí tấn công mạng sẽ ít hơn.

Các giải pháp Zk Rollup không mắc phải điều này, qua thời gian, khi công nghệ zero knowledge proof phát triển lên thì Zk Rollup chỉ ngày càng tốt hơn, quá trình xác minh – xác nhận tính hợp lệ của khối Rollup sẽ chỉnh nhanh và rẻ hơn.

Chính vì vậy mà Zk Rollup được công nhận là giải pháp mở rộng quy mô hàng đầu cho Ethereum trong trung và dài hạn (thực tế công nghệ Zk Rollup vẫn còn nhiều hạn chế ở thời điểm hiện nay, chúng ta sẽ tìm các hạn chế đó ở những phần sau).

“Trong trung và dài hạn, ZK rollups sẽ thành công trong tất cả các trường hợp sử dụng khi công nghệ ZK-SNARK được cải thiện” – Vitalik Buterin.

3. Sự khác nhau cơ bản giữa các dự án Zk Rollup

Trên thị trường hiện tại có rất nhiều dự án làm về Zk Rollup, mỗi cách tiếp cận khác nhau có các ưu và hạn chế riêng, việc am hiểu những ưu và hạn chế đó sẽ giúp chúng ta có nhiều góc nhìn khách quan hơn, hỗ trợ quá trình phân tích & đánh giá tiềm năng của các dự án đó để tìm kiếm cơ hội đầu tư tốt.

Theo cá nhân mình, chúng ta có thể phân loại các dự án Zk Rollup dựa trên 2 yếu tố:

• Cách Data được lưu trữ (on-chain hay off-chain).
• Zero-knowledge proof scheme được sử dụng.

Việc lựa chọn lưu trữ data on-chain hoặc off-chain (hay còn gọi là validium) mang lại các ưu và hạn chế riêng, không có lựa chọn nào là tối ưu trong mọi trường hợp, nó là một sự trade-off giữa tính phân quyền (decentralized) & tốc độ xử lý, chi phí hoạt động, tùy theo định hướng phát triển của dự án mà họ sẽ đưa ra các lựa chọn phù hợp.

Điểm thứ hai cần chú ý là công nghệ Zero-knowledge proof được sử dụng, tương tự trường hợp trên, không có giải pháp nào tốt nhất trong mọi trường hợp, nó là sự cân bằng giữa kích thước bằng chứng (proof size) và các giả định bảo mật (security assumptions). Các bạn có thể thấy sự liên hệ giữa chúng thông qua hình ảnh dưới đây.

4. Hạn chế chung của các dự án Zk Rollup ở thời điểm hiện tại

Cá nhân mình nhận thấy có 2 hạn chế đáng chú ý của các dự án Zk Rollup, điểm đầu tiên là hạn chế chung của Rollup, điểm còn lại là hạn chế riêng của Zk Rollup.

Đầu tiên là vấn đề về phí giao dịch, đa phần các Rollup platform có phí giao dịch đắt hơn các EVM Sidechain của Ethereum. Điều này là do mỗi khối rollup cuối cùng đều phải đăng lên Ethereum, điều này liên kết phí của họ với phí Ethereum (Zk Rollup tiết kiệm phí hơn vì họ chỉ đăng Proof), vì vậy mỗi Rollup platform chỉ có thể mở rộng Ethereum theo một tỷ lệ nhất định.

Tiếp theo, ở thời điểm hiện tại, zk-Rollup không thân thiện với nhà phát triển, các kịch bản ứng dụng và chức năng khá hạn chế:

• Các ứng dụng của Zk Rollup hiện chỉ giới hạn trong các khoản thanh toán đơn giản và giao dịch.

  Ngoài ra, Zk Rollup hiện tại không hỗ trợ khả năng tổng hợp, các ứng dụng Zk Rollup khác nhau không thể tương tác với nhau trong cùng một Layer 2.

• Nếu bạn muốn phát triển DApps trong Zk-Rollup, bạn cần viết tất cả logic hợp đồng thông minh của mình bằng một ngôn ngữ đặc biệt, điều này không chỉ phức tạp về cú pháp của ngôn ngữ được yêu cầu (vì là một ngôn ngữ mới), mà còn đòi hỏi kiến ​​thức chuyên môn cực kỳ cao trong lĩnh vực zero knowledge proof.

5. Các dự án Zk Rollup nổi bật trên thị trường

Dưới đây là một số dự án Zk Rollup nổi bật trên thị trường;

StarkEX & StarkNET của Starkware

Starkware (hay còn gọi là Starkware Industries) là công ty được thành lập vào tháng 1 năm 2018 bởi Eli Ben Sasson – Đồng sáng lập của STARK & ZCash. StarkWare giúp cải thiện khả năng mở rộng và quyền riêng tư của các blockchain bằng cách sử dụng công nghệ STARK để triển khai và xác minh zero knowledge proof.

Sản phẩm đầu tiên mà StarkWare cho ra mắt là StarkEX, có thể xem nó là một Specific L2, các ứng dụng của StarkEX chỉ hạn chế ở việc giao dịch & thanh toán đơn giản như: AMM, Spot Trading, Payments, NFT minting & trading. StarkEX cho phép các Dapp triển khai ở 3 chế độ như sau:

• Chế độ ZK Rollup: Data được lưu giữa on-chain.
• Chế độ Validium: Data được lưu giữ off-chain.
• Chế độ Volition: Kết hợp chúng với nhau.

StarkNET là phiên bản Zk Rollup General & Permissionless của StarkEX, nó được dự đoán là sẽ được ra mắt đầy đủ trong Q1 – Q2/2022. Nó hoạt động như một General L2 khác trên Ethereum, cho phép bất kỳ Dapp nào xây dựng trên nó mà không ảnh hưởng đến khả năng tổng hợp và bảo mật.

StarkEX & StarkNET có ngôn ngữ lập trình và máy ảo thực thi riêng, chúng không tương thích EVM của Ethereum. Vì vậy, các nhà phát triển muốn xây dựng Dapp trên StarkNET trong tương lai thì họ sẽ cần học một ngôn ngữ lập trình mới đó là Cairo, native smart contract language cho StarkEX & StarkNET.

zkSync (v1), zkPorter (v2), ZkEVM (v3) của Matter Labs

Nói đến Zk Rollup, ngoài Starkware thì một công ty khác cũng nổi tiếng không kém đó là Matter Labs. Sản phẩm Zk Rollup mà Matter Labs cung cấp sử dụng PLONK để triển khai và xác minh zero knowledge proof.

Phiên bản đầu tiên có tên zkSync (v1), phiên bản thứ hai có tên là ZkPorter (v2). Sự khác biệt chính giữa chúng là việc data được lưu trữ on-chain hay off-chain. Về cơ bản:

• Nếu bạn muốn an toàn, hãy sử dụng phiên bản V1.
• Nếu bạn muốn rẻ hơn (nhưng kém an toàn hơn), hãy sử dụng V2.

Mục đích sử dụng chung của hai phiên bản cũng chỉ phục vụ các khoản thanh toán (payment), nó không đa dạng như StarkEX.

Đồng thời, Matter Labs cũng đang làm việc để cho ra mắt một phiên bản Zk Rollup tương thích với EVM (ZkEVM), dự đoán ra mắt hoàn toàn vào Q1/2021. Native smart contract language trên phiên bản này là Zinc và phiên bản này cũng có một máy áo thực thi riêng, nó sẽ có nhiều tương tích với EVM.

Loopring

Loopring được ra mắt vào cuối năm 2019, nó sử dụng một tập hợp các thuật toán được gọi là SNARK để triển khai và xác thực các zero knowledge proof.

Loopring đã trải qua một số phiên bản nâng cấp, phiên bản đầu tiên chỉ hỗ trợ giao dịch DEX (orderbook). Sau đó ở phiên bản thứ hai, Loopring hỗ trợ thanh toán & chuyển khoản. Trong phiên bản thứ ba, Loopring hỗ trợ AMM Swaps. Phiên bản thứ 4 được ra mắt vào 9/2021, hỗ trợ mining, chuyển và giao dịch NFTs.

Đồng thời, Loopring cũng đang làm việc để cho ra mắt một phiên bản Zk Rollup tương thích với EVM (ZkEVM), nhưng phiên bản đầu tiên có thể sẽ mất tầm một năm nữa để ra mắt.

6. Hướng phát triển chung của các dự án Zk Rollup

Một thesis đơn giản về hướng phát triển của Zk Rollup “về lâu dài, bất cứ điều gì blockchain L1 làm được, một Zk Rollup có thể làm điều đó tốt hơn đáng kể”.

Theo hướng suy nghĩ này, mình nghĩ các giải pháp Zk Rollup muốn là người chiến thắng cuối cùng phải duy trì tất cả các đặc tính nổi bật của L1, trong trường hợp này là Ethereum như:

• Cho phép xây dựng các ứng dụng tùy ý → general purpose smart contract platform.
• Permissionless, secure và dĩ nhiên là có chi phí thấp hơn so với chuỗi cơ sở (Ethereum).

Vì vậy, mình thấy StarkNET & ZkEVM có thể là các cách tiếp cận đầy hứa hẹn. ZkEVM sẽ có lợi thế lớn hơn khi nó vẫn duy trì được dev experience tương tự trên Ethereum L1.

Đối với zkEVM, các ý tưởng thiết kế hiện tại thực sự thuộc hai loại:

• Các Zk Rollup platform có ngôn ngữ và máy ảo riêng như StarkNET của Starkware, ZkEVM của Matter Labs, Polygon ZkEVM của Polygon sẽ tiếp cận theo hướng sử dụng trình biên dịch để dịch ngôn ngữ native của họ thành ngôn ngữ có thể được thực thi trong máy ảo ZkEVM. Giải pháp này có hạn chế là không đạt được 100% khả năng tương thích.
• Hướng tiếp cận khác là ZkEVM tương thích hoàn toàn mà không cần bất kỳ bản dịch nào, solidity code có thể thực thi trực tiếp. Cách tiếp cận này tối ưu hơn nhưng cũng khó để triển khai hơn.

7. Tổng kết

Phía trên là một số suy nghĩ của mình về ưu & hạn chế và hướng phát chung của các dự án Zk Rollup

Cốt lõi của nhóm dự án Lending Pool là các Liquidity Pool Asset (LPs). Vậy cơ hội có thể kiếm lợi nhuận được từ nhóm dự án này là gì? Trong bài viết này mình sẽ chia sẻ với mọi người tổng quan về nhóm dự án Lending & Borrowing và một số cơ hội có thể kiếm lợi nhuận được từ nhóm dự án này.

1. Lending & Borrowing

Khái niệm cơ bản

Lending & Borrowing có thể được hiểu theo nghĩa đen là cho vay và đi vay, trong đó:

• Lenders (Depositors) cho vay để nhận lãi suất từ khoản tiền gửi của họ.
• Borrowers (Loan takers) sẽ đi vay và trả lãi suất cho khoản tiền họ vay

Quá trình phát triển

Từ năm 2017 cho đến nay, Lending & Borrowing trong Crypto đã trải qua:

P2P Lending & Borrowing

• Bằng cách sử dụng các Smart Contract, người đi vay và người cho vay có thể ký hợp đồng cho vay và đi vay mà không cần thông qua trung gian. Thay vào đó, các Smart Contract tự thực hiện và cho phép giao dịch không tin cậy.
• Các khoản cho vay P2P yêu cầu tài sản thế chấp (vay thế chấp), thường là Crypto Assets (một số loại có thanh khoản cao). Số tiền tối đa mà người dùng có thể vay, được xác định bằng số lượng tài sản thế chấp được cung cấp, thường giao động từ 50 – 75% giá trị số Crypto Assets được thế chấp.
• Đến 2018 – 2019, Concept Lending Pool bắt đầu xuất hiện và trở thành mô hình được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay.

Lending Pool

• Cốt lõi của nhóm dự án Lending Pool là các Liquidity Pool Asset (LPs). Người cho vay (Lender) sẽ chuyển các Crypto Assets được hỗ trợ vào pool thanh khoản, đổi lại, họ sẽ nhận được lãi suất.
• Người đi vay (Borrowers) sẽ đi Deposit Crypto Assets khác vào Pool thanh khoản để làm tài sản thế chấp và vay Token mà họ muốn từ Pool thanh khoản và sẽ trả lãi suất. Lãi suất sẽ được tính tự động theo công thức có sẵn và phụ thuộc vào cung cầu của từng loại tài sản trong Pool.

2. Lending Pool trong DeFi là gì?

Trong phạm vi bài viết này chúng ta chỉ tìm hiểu về nhóm dự án Lending Pool với tính năng cơ bản nhất là cho vay, đi vay và lãi suất.

Lending Pool trên Ethereum

Các Lending Pool đầu tiên ra đời trên Ethereum, và đây cũng là nơi đưa nhóm dự án này lên một tầm cao mới, Concept cơ bản nhất của nhóm Lending Pool là cho vay, đi vay và lãi suất.

• Lenders (Depositors) deposit các Crypto Assets vào Pool để nhận lãi suất thả nổi.
• Borrowers (loan takers) thế chấp Crypto Asset vào Pool để vay một khoản tiền và trả lãi suất dựa trên số tiền họ vay.
• Interests (lãi suất) được tính toán từ công thức xác định trước, phụ thuộc vào nhu cần cho vay và đi vay của loại tài sản đó trong Pool tương ứng.

Nhóm dự án về Lending Pool trên Ethereum phát triển đa dạng, cả chiều ngang lẫn chiều dọc nhưng có thể chia làm 2 loại sau:

• Nhóm dự án Primitives Lending Pool: Một số thành phần của các dự án thuộc nhóm này thường được tích hợp sâu ở cấp độ giao thức với các dự án khác, có thể nói các Primitives Lending Pool là nền tảng để xây dựng lên các sản phẩm khác. Nhóm này thường chiếm hơn 95% TVL của tất cả các Lending Pool Platform trên Ethereum. Ví dụ, DAI từ Maker, cToken từ Compound, aToken từ Aave. Các Primitives Lending Pool đáng chú ý bao gồm: Compound, Aave, Maker.
• Nhóm Long Tail Lending Pool: Có thể hiểu là nhóm dự án nhắm vào các thị trường ngách, chúng thường tập trung phát triển để giải quyết một điểm “stuck” nào đó trên thị trường hiện tại. Các Long Tail Lending Pool đáng chú ý bao gồm: Cream Finance, Ruler protocol, Unit Protocol, Euler XYZ (Not Live), Maple Finance (Not Live), Basis Lending (Not Live).

Ví dụ: Cream Finance cho phép vay và cho vay các Token của các dự án ít phổ biến và kém thanh khoản hơn. Ngoài ra, Cream còn bổ sung rất nhiều tính năng cho Platform của mình để gia tăng hiệu quả sử dụng vốn lên (Iron Bank, Swapping,…).

Lending Pool trên Layer 2 & Other Chains

Có 2 Lý do mình sắp xếp theo kiểu “Ethereum và phần còn lại”:

• Hầu hết các Layer 2 & Other chains còn đang dừng lại ở giai đoạn phát triển cơ sở hạ tầng, Smart Contract. Dự án chưa sẵn sàng để xây dựng protocol & Dapp Layer trên đó.
• Số dự án về lending trên các nền tảng rất hạn chế. Nếu có thì cũng chỉ là những dự án Lending Pool có Concept đơn giản nhất (cho vay, đi vay và lãi suất). Thậm chí, một số nền tảng vẫn chưa có dự án Lending Pool nào.

Dưới đây là “hai người chơi” nổi bật bên ngoài hệ sinh thái Ethereum:

• Binance Smart Chain: Lending Pool nổi bật nhất trên BSC là Venus, nó kết hợp tính năng giữa Maker và Compound. Điểm nổi bật nhất về Venus có thể là TVL (TVL $9B) nhưng nó vẫn dừng lại ở một Lending Platform có TVL cao, chưa thể xem nó thành Primitives Lending Pool, bởi vì các thành phần của nó chưa được ứng dụng sâu vào các Protocol khác.
• Kava: Kava Platform và Hard Protocol là 2 Lending pool trên hệ sinh thái Kava. Trong khi Kava Platform hoạt động tương tự như Maker để tạo ra một Decentralized Stablecoin có tên là USDX thì Hard Protocol hoạt động tương tự như Compound cho phép người dùng có thể Lending & Borrowing một số Crypto Assets khác nhau.

3. Cơ hội đầu tư với Lending Pool

Theo ý kiến cá nhân, mình nghĩ có 2 cơ hội để đầu tư ở Lending Pool:

• Trên Layer 2 & Other Chains, có thể đầu tư vào các dự án Lending Pool có Concept đơn giản (cho vay, đi vay và Lãi suất).
• Trên Ethereum, cơ hội đầu tư sẽ khó tìm kiếm hơn nhiều, đòi hỏi bạn phải các tìm được các Lending Pool có lợi thế so sánh (USP) độc đáo giải quyết một điểm “stuck” nào đó của thị trường, điều này không dễ kể cả với những người có kinh nghiệm trong thị trường Crypto.

4. Tổng kết

Dưới đây là một số điểm chính của bài viết:

• Lending & Borrowing là một mảnh ghép quan trọng trong DeFi.
• Hiện giờ, Lending Pool đang là mô hình Lending & Borrowing được sử dụng rộng rãi và phổ biến nhất.
• Lending Pool trên Ethereum phát triển mạnh mẽ nhất, theo cả chiều ngang và chiều dọc.
• Cơ hội đầu tư tốt ở nhóm dự án này là đầu tư vào các Lending Pool trên Layer 2 & Other Chains.

Layer 2 là giải pháp mở rộng cho Ethereum có tốc độ tăng trưởng cực kỳ ấn tượng trong thời gian qua. Vậy Layer 2 là gì và làm thế nào để tìm kiếm cơ hội ở mảng Layer 2?

1. Layer 2 là gì?

Layer 2 (hay còn gọi là L2) là tên gọi chung cho các giải pháp giải quyết vấn đề về tính mở rộng của Ethereum. Đặc điểm của Layer 2 là được xây dựng trên Layer 1 và được kế thừa tính bảo mật từ Ethereum. Chúng có khả năng xử lý nhiều giao dịch hơn, giảm chi phí và có tốc độ xác nhận giao dịch nhanh hơn Layer 1.

Yếu tố kế thừa tính bảo mật từ Layer 1 Ethereum chính là sự khác biệt lớn nhất giữa layer 2 và các giải pháp mở rộng Ethereum khác.

2. Vì sao layer 2 quan trọng?

Mặc dù ngoài Layer 2 vẫn còn nhiều giải pháp giúp giải quyết vấn đề về tính mở rộng của Ethereum như các layer 1 khác (Solana, Binance Smart Chain), hay các sidechain như Polygon. Ta phải công nhận một điều là Ethereum vẫn là blockchain:

• Có nhiều tính đột phá nhất: Hầu hết các dự án với model mới và hiệu quả hơn đều xuất hiện trên Ethereum, điển hình gần đây nhất là Olympus DAO, Uniswap v3, và trước đó là các mảnh ghép khác của DeFI như Aggregator, lãi suất cố định (Fixed rate). Tất cả những dự án đó đều trở thành quy chuẩn để dự án ở các chain khác copy và điều này chứng tỏ rằng, số lượng và chất lượng nhà phát triển (Developers) trên Ethereum vẫn vượt xa các chain khác.

• Ngoại trừ Bitcoin, Etherum vẫn là chain có độ bảo mật và decentralized nhất: Để giải thích sâu hơn thì anh em có thể tham khảo cách blockchain hoạt động. Nhưng để tóm gọn thì mỗi một blockchain sẽ có một số lượng validators để thực hiện cơ chế đồng thuận và đưa giao dịch lên chuỗi. Tuy có một vài chain như Solana có cơ chế xác minh giao dịch khác nhưng nhìn chung càng nhiều validators thì tính độ bảo mật càng cao, mà Ethereum là blockchain có số lượng validators cao nhất.

Ví dụ: Nếu như anh em gửi tiền ở Polygon, BSC vì số lượng validators thấp, nếu như phần đông validators đồng thuận là không cho anh em rút tiền thì anh em không thể rút tiền. Ngược lại với Ethereum vì có số lượng Validators lớn nên tỷ lệ giao dịch không được thông qua là hầu như không có (Tất nhiên giao dịch đó phải hợp lệ rồi).

Mục đích cao nhất của blockchain là tính Decentralized, nơi quyền lực thuộc về tay người dùng và không phải phụ thuộc vào bên thứ ba. Đó là lý do các giải pháp layer 2 được chú trọng vì chúng được thừa hưởng tính bảo mật của Layer 1 Ethereum. Kể cả có nhiều blockchain khác đang rất thành công như BSC hay Solana thì Ethereum vẫn chưa bao giờ hết hấp dẫn với rất nhiều người vì họ hướng tới một lý tưởng xa hơn đó là một thế giới phi tập trung.

⇒ Tựu chung lại Ethereum vẫn đang nắm giữ vị thế đi đầu của mình, do đó các giải pháp giúp giải quyết các vấn đề của Ethereum vẫn là một nhánh nhận được nhiều sự chú ý và có tiềm năng tăng trưởng lớn.

3. Các loại hình Layer 2

Tuy cùng có chung mục đích giải quyết những hạn chế trên mạng lưới Ethereum, nhưng bản thân layer 2 lại là một lĩnh vực rất rộng với nhiều giải pháp khác nhau. Các giải pháp được cho là tốt nhất hiện tại bao gồm: State Channel, Plasma và giải pháp hot được bàn luận trong thời gian qua Rollups, trong Rollups lại tiếp tục được chia thành hai loại Optimistic RollUps và Zk RollUps

Dưới đây là bảng so sánh về ưu nhược điểm của các giải pháp layer 2, anh em có thể xem chi tiết cách hoạt động của chúng trong bài các giải pháp mở rộng Ethereum.

4. Một vài lưu ý về các giải pháp layer 2

Vì sao các sidechain như Polygon lại không được coi là Layer 2?

Như mình đã nói ở trên, điểm khác biệt lớn nhất giữa layer 2 với các giải pháp mở rộng khác là được kế thừa tính bảo mật từ Ethereum. Chúng sử dụng cơ chế đồng thuận của Ethereum và được validators của Ethereum xác minh giao dịch, trong khi đó các sidechain có cơ chế đồng thuận riêng với số lượng validators riêng. Do đó Sidechain không bảo mật bằng layer 2.

Đâu là giải pháp layer 2 tốt nhất?

Nếu chỉ xét ở mặt kỹ thuật, Zk Rollups là giải pháp mở rộng tiềm năng nhất. Tuy nhiên các giải pháp này còn ở trong giai đoạn đầu và rất phức tạp để phát triển, để đánh giá giải pháp layer 2 nào tốt nhằm theo dõi và tìm kiếm cơ hội thì ta cần để ý nhiều yếu tố khác và mình sẽ trình bày ở phần sau.

Plasma về lý thuyết cũng thuộc layer 2, nhưng ở thực tế vì các vấn đề trong thiết kế khiến tính bảo mật bị ảnh hưởng khi rút tài sản về Layer 1.

5. Tiềm năng của layer 2

Về tiềm năng tăng trưởng

Hiện tại số tài sản mà Ethereum đang sở hữu là $170 tỷ đô.

Nếu ta xét top 10 layer 2 đứng đầu hiện tại về TVL, thì ngoại trừ Arbitrum với 2.67B TVL thì các layer 2 còn lại đều chưa đạt 1 tỷ đô. Giả sử như Ethereum không tăng trưởng và một layer 2 có thể thu hút được 10% TVL từ Ethereum thì đó cũng là một con số rất cao.

Một tiềm năng vượt trội

2 lớn hơn 1 và điều này tương tự với thiết kế của blockchain. Có hai khái niệm được thảo luận gần đây về cách phát triển của blockchain bao gồm: Modular blockchain và Monolithic blockchain.

Mình sẽ gửi đến anh em bài phân tích về chủ đề hot này trong thời gian tới, trước đó ta có thể hiểu đơn giản là:

• Monolithic blockchain: Phát triển mọi thứ trên một blockchain tương tự cách mà Solana đang làm hiện nay.
• Modular blockchain: Chia sẻ công việc cho nhiều chain tương tự cách mà nhiều layer 2 đang phát triển trên layer 1 Ethereum hiện nay, hoặc như cách mà nhiều chain được phát triển sử dụng hạ tầng của Cosmos.

Do đó nếu xét về tiềm năng, trong tương lai các Modular blockchain có thể được mở rộng gấp nhiều lần các monolithic blockchain (100 blockchain 10K TPS lớn hơn 1 blockchain 50K TPS).

⇒ Để tổng kết lại các blockchain layer 2 không chỉ có sẵn thị trường tiềm năng ở thời điểm hiện tại, mà còn có khả năng tăng trưởng hơn nhiều trong tương lai.

6. Hạn chế của Layer 2

Dù Layer 2 có một tiềm năng tăng trưởng lớn, nhưng ở thời điểm hiện tại chúng có rất nhiều hạn chế và cần phải được khắc phục để layer 2 có thể dễ dàng hơn trong việc tiếp cận người dùng.

Những hạn chế lớn nhất có thể kể đến bao gồm:

• Chi phí cao: Cho dù phí trên layer 2 đã dễ thở hơn nhiều so với Layer 1 nhưng chúng vẫn còn quá cao ở thời điểm hiện tại. Chưa kể đến chi phí để đưa tài sản từ layer 1 đến layer 2 cũng là rất cao.

• Còn quá mới: Hầu hết các layer 2 đều chỉ mới xuất hiện trong vài tháng trở lại đây, do đó những dự án phát triển trên các layer 2 còn hạn chế và chưa có nhiều đột phá.
• Trải nghiệm phát triển sản phẩm: Mặc dù layer 2 như Optimisitc RollUps tương thích EVM, nhưng điều này không có nghĩa là các Dev có thể phát triển dễ dàng trên layer 2 như ở trên layer 1. Các Dev vẫn phải hiệu chỉnh sản phẩm và điều này cũng ảnh hưởng phần nào tới việc phát triển layer 2.
• Thanh khoản bị phân mảnh: Việc có nhiều layer 2 tương tự với việc làm phân mảnh thanh khoản trong khi chưa có nhiều giải pháp về Cross-chain bridge ra mắt. Điều này là một vấn đề lớn vì tính thanh khoản có thể được coi là huyết mạch của bất kỳ thị trường giao dịch nào.

Tuy nhiên để nhận xét một cách khách quan, các hạn chế trên đều đang được chú trọng giải quyết, và có nhiều gương mặt nổi bật đang nhận được nhiều nhận xét tích cực từ cộng đồng mà chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở phần sau.

7. Các Layer 2 nổi bật ở thời điểm hiện tại

Như mình đã nói ở trên, để đánh giá một layer 2 tốt thì yếu tố công nghệ chỉ chiếm một phần. Cho dù một chain có công nghệ tốt đến mấy nhưng nếu như không có dự án phát triển trên đó thì cũng bằng không. Do đó để xét các layer 2 nổi bật ở thời điểm hiện tại, mình sẽ lựa chọn các layer 2 có hệ sinh thái phát triển nhất và có nhận được nhiều sự chú ý từ cộng đồng.

Các Layer 2 nổi bật nhất hiện nay:

Arbitrum

Arbitrum là layer 2 sử dụng công nghệ Optimistic RollUps, Arbitrum là giải pháp layer 2 đầu tiên tương thích EVM ra mainnet, với việc mở whitelist cho bất kỳ dự án nào có nhu cầu ra mắt trên Arbitrum đã giúp hệ sinh thái mở rộng rất nhanh. Hiện tại Arbitrum đang là layer 2 đứng đầu về TVL, số lượng dự án phát triển, bên cạnh đó các dự án hàng đầu như: Uniswap, Sushiswap, Curve,… cũng đã có mặt trên Arbitrum.

Optimism

Tương tự Arbitrum, Optimism cũng là Layer 2 sử dụng công nghệ Optimistic RollUps. Optimism từng là layer 2 nhận được nhiều sự chú ý nhất khi tin tức về việc ra mainnet đã được nhắc từ lâu, các dự án đứng đầu như Uniswap, Synthetix cũng đã nói về việc sử dụng giải pháp của Optimism. Tuy nhiên sau đó Optimism đã trì hoãn trong một khoảng thời gian dài và bị Arbitrum vượt qua.

Hiện tại dù đã ra mainnet nhưng Optimism vẫn gặp hạn chế vì giới hạn số lượng dự án phát triển trên Optimism. Tuy nhiên Optimism đang có kế hoạch cho phép các dự án được tự do phát triển trên Optimism, hứa hẹn sẽ là cú hích lớn cho hệ sinh thái.

Boba Network

Là một cái tên mới xuất hiện gần đây, nhưng Boba Network đã cho thấy sự bài bản trong việc phát triển và thu hút người dùng mới đến hệ sinh thái. Boba Network cũng sử dụng giải pháp Optimisitc Rollups giúp việc triển khai các dự án mới thuận tiện và nhanh hơn. Các mảnh ghép đầu tiên của hệ như Oolong Swap, SenpaiSwap, Swapperchan,… đang có một tốc độ tăng trưởng rất ấn tượng.

ZkSync

Khác với các layer 2 nổi bật khác, ZkSync sử dụng giải pháp ZkRollups. Vì công nghệ này vẫn còn rất mới nên hiện tại ZkSync chưa hoàn toàn tương thích EVM và việc chuyển giao các dự án từ Etherum lên ZkSync vẫn chưa thực hiện được. Tuy nhiên ở mặt khác, các dự án được phát triển từ đầu trên ZkSync đều rất thành công vì cung cấp một trải nghiệm cực tốt cho người dùng từ tốc độ giao dịch, rút tài sản cho đến chi phí gần như bằng không,… Một vài cái tên tiêu biểu có thể kể đến như dYdX, ImmutableX, DeversiFi.

ZkSync đã có lộ trình để hỗ trợ tương thích EVM trong tương lai và mình khá kỳ vọng với giải pháp đang dẫn đầu mảng ZkRollups này.

8. Cơ hội đầu tư trong mảng Layer 2

Layer 2 có một tiềm năng tăng trưởng lớn và đang phát triển nhanh, do đó ở vị thế nhà đầu tư việc chuẩn bị để không bỏ lỡ những cơ hội trong thời gian tới là rất quan trọng.

Theo nhận định của mình có những cách đầu tư vào mảng Layer 2 như sau:

• Đầu tư vào layer 2: Về bản chất Layer 2 cũng tương tự 1 chain riêng vậy, do đó để đánh giá chúng có tiềm năng hay không ta hãy nhìn vào hệ sinh thái và tốc độ phát triển của hệ sinh thái trên layer 2 đó. Layer 2 nào đầy đủ mảnh ghép thì sẽ dễ thu hút dòng tiền hơn, điều này gần như tương đồng với các blockchain Layer 1.

• Đầu tư vào bridge: Tương tự việc Cross-chain bridge cần thiết cho layer 1, cầu nối giúp chuyển giao tài sản qua lại giữa các layer 2 cũng sẽ giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đặc biệt với thanh khoản mỏng và rào cản để đưa tài sản lên các Layer 2 còn khá cao, bridge sẽ là một công cụ tất yếu nếu layer 2 phát triển trong tương lai. Một vài dự án về mảng Cross-chain bridge có thể kể tới như: Coin98 wallet, Hop Protocol, Connext, deBridge,…
• Các dự án được phát triển trực tiếp trên Layer 2: Giống với việc Pancake Swap là AMM lớn nhất Binance Smart Chain, Quickswap là AMM lớn nhất Polygon,… các dự án được phát triển trực tiếp trên một chain thường nhận được sự ủng hộ của nhiều bên và thuận lợi hơn trong quá trình phát triển và thu hút người dùng. Do đó các dự án được phát triển trực tiếp trên layer 2 cũng là một nhánh tiềm năng để ta tìm kiếm cơ hội đầu tư.

9. Dự phóng về Layer 2

Dưới đây là một vài dự phóng của mình về tương lai của Layer 2:

• Trong tương lai, Layer 1 Ethereum sẽ hoạt động như một lớp bảo mật, còn hầu hết mọi hoạt động của người dùng sẽ diễn ra trên Layer 2.
• Sidechain vẫn sẽ có chỗ đứng vì chi phí thấp hơn nhiều so với Layer 2, và có nhiều mảng không yêu cầu quá cao về tính bảo mật như gaming.
• Khả năng cao các Layer 2 sẽ ra token, nguyên nhân đơn giản là nếu một Layer 2 không ra mắt token thì sẽ rất dễ bị Layer 2 có token vượt qua. Nếu như có hai hệ sinh thái tương đương nhau về các thông số thì anh em sẽ lựa chọn tham gia hệ có phần thưởng token hay chọn hệ không có gì?

10. Tổng kết

Layer 2 là một nhánh tiềm năng với những thông số tăng trưởng thực tế ấn tượng và bản thân chúng ta vẫn còn ở giai đoạn sớm để chuẩn bị cho việc tìm kiếm những cơ hội đầu tư.

Trong quá trình tìm hiểu mình nhận thấy có khá nhiều ý kiến bảo thủ rằng giải pháp mở rộng này tốt hơn giải pháp mở rộng khác. Nhưng với vị thế là một nhà đầu tư mình thường đánh giá theo số liệu tăng trưởng thực tế hơn chỉ là yếu tố công nghệ đằng sau.

Liệu tương lai sẽ phát triển như thế nào? Giải pháp Layer 2 nào sẽ dành chiến thắng? Ethereum sẽ chiếm hầu hết thị phần hay bị một blockchain khác vượt qua? Hiện tại rất khó để có thể trả lời chắc chắn cho câu hỏi này, nhưng mình tin với những anh em thực sự quan tâm và dành thời gian tìm hiểu thì dù trường hợp nào xảy ra thì chúng ta cũng có thể vượt qua và chiến thắng.

Hy vọng bài viết trên đã giúp anh em hiểu hơn về layer 2

Multicoin Capital là một trong những quỹ đầu tư rất lớn trong thị trường crypto. Vậy danh mục đầu tư và xu hướng đầu tư của họ như thế nào? Tìm hiểu tại đây!

Multicoin Capital đã đầu tư vào rất nhiều dự án thành công từ khi được thành lập vào tháng 5/2017 cho tới hiện tại. Sự hỗ trợ nhiệt tình của họ dành cho các dự án không chỉ về mặt tài chính mà cả về mặt phát triển sản phẩm, tìm kiếm người dùng giúp dự án,… đã tạo nên sự thành công của nhiều dự án cho tới hiện tại, đặc biệt là các dự án Layer 1.

Vậy quỹ đầu tư Multicoin Capital là quỹ đầu tư nào? Portfolio của Multicoin Capital gồm những dự án nào? Phong cách đầu tư của Multicoin Capital ra sao? Cùng mình tìm hiểu tất tần tật về Multicoin Capital thông qua bài viết sau.

1. Giới thiệu quỹ đầu tư Multicoin Capital

Multicoin Capital là một quỹ đầu tư dựa trên các “investment thesis” chuyên đầu tư vào thị trường crypto qua hình thức đầu tư token dự án và cổ phần các công ty blockchain. Họ là quỹ đầu cơ và quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital), được thành lập vào tháng 5 năm 2017.

Multicoin Capital đã phát triển danh tiếng là quỹ đầu tư với tư tưởng độc lập, họ được biết đến với việc tiên phong tạo ra các “economy model” cho các dự án crypto, tạo ra các phương pháp định giá mới và thay đổi cả các giả định lâu đời mà hệ sinh thái crypto hay thị trường tài chính truyền thống coi là đương nhiên. Có thể nói, Multicoin Capital hướng tới việc đầu tư thực thụ – giúp đỡ dự án họ đầu tư, cùng đội ngũ dự án cải tiến, tiên phong trong việc giải quyết các vấn đề còn tồn đọng của thị trường.

Multicoin Capital đầu tư vào mọi layer trong crypto, từ các lớp cơ sở hạ tầng đến các lớp ứng dụng bề nổi, cho tới các ứng dụng xen giữa hai layer trên, và cả các ứng dụng được xây dựng trên lớp ứng dụng.

Trong một podcast Kyle Samani trả lời phỏng vấn của Su Zhu và Hasu mang tên “Umcommon Core” mang tên “Intro to Solana”, Kyle có nói rằng, quỹ đầu tư Multicoin Capital xác định đầu tư mạo hiểm vào các dự án với khoảng thời gian nắm giữ là từ 5-10 năm, sẵn sàng đối mặt với các mối nguy như các rủi ro về mặt kĩ thuật, sản phẩm, về thị trường chưa sẵn sàng cho sản phẩm, về mặt đội ngũ xây dựng,… nhưng chỉ cảm thấy do dự khi 2-3 yếu tố trên xếp chồng lên nhau, bởi quản lí và đánh giá một rủi ro dễ dàng hơn nhiều so với việc nhiều yếu tố tích lũy lại.

Từ đó, anh em có thể hiểu được cách quỹ Multicoin tìm hiểu, đánh giá rủi ro và đầu tư dài hạn.

2. Đội ngũ Multicoin Capital

Kyle Samani – Co-founder/ Managing Partner

Kyle Samani là đồng sáng lập và là đối tác quản lý tại Multicoin Capital. Kyle Samani bắt đầu lập trình khi tôi 10 tuổi, hoàn toàn bị cuốn hút bởi phần mềm. Ông học Tài chính và Quản lý của NYU Stern. Với tư cách là đối tác quản lý tại Multicoin, Kyle Samani làm việc chặt chẽ với danh mục đầu tư của quỹ, thực hiện nghiên cứu chuyên sâu và thiết kế các chiến lược đầu tư.

Kyle Samani nói rằng siêu năng lực của ông là khả năng tiêu thụ và tổng hợp một lượng lớn thông tin phức tạp, đồng thời chắt lọc các thông tin cốt lõi để có thể giải thích dễ hiểu.

Trước khi thành lập Multicoin, ông đã đồng sáng lập Pristine, một công ty startups kính thông minh. Công ty này đã có hàng triệu đô doanh thu và huy động được hơn 5 triệu đô la vốn đầu tư mạo hiểm trước khi được Upskill mua lại vào tháng 5/2017.

Tushar Jain – Co-founder/ Managing Partner

Tushar lãnh đạo việc xây dựng danh mục đầu tư, quản lý rủi ro và quản lý nhóm của Multicoin Capital. Anh đam mê mô hình kinh tế mới được hình thành bởi công nghệ blockchain và tập trung vào các sản phẩm tài chính phi tập trung.

Tushar trước đây đã thành lập ePworthyFinder, một công ty khởi nghiệp công nghệ thông tin y tế đã huy động được hơn 10 triệu đô la từ các quỹ, và được mua lại bởi Elligo Health Research. Tushar có bằng Tài chính và Khoa học Chính trị của NYU.

Trên các tweet của mình, Tushar thể hiện rõ trường phái bản thân ở việc ủng hộ các layer 1 mới phát triển, thay vì ủng hộ Bitcoin và Ethereum. Điều này cũng có thể nhận thấy trong trường phái đầu tư của quỹ.

Nhận xét

Anh em có thể thấy, nếu đúng như những gì được khẳng định, Multicoin Capital có hai co-founder tương đối dày dặn kinh nghiệm trong thị trường startups và đầu tư mạo hiểm.

Cả hai đều học khoa tài chính ra, có nhiều kinh nghiệp làm founder dự án trước khi cùng nhau thành lập Multicoin Capital. Bởi vậy, họ rất hiểu vấn đề các startups, hiểu vấn đề trong giai đoạn phát triển sản phẩm của các dự án, từ đó đưa ra các giải pháp khác nhau để giúp các dự án giải quyết vấn đề. Điều này càng được khẳng định rõ ràng nếu anh em thăm trang blog của Kyle Samani (www.kylesamani.me), Multicoin Capital (multicoin.capital/blog/category/blog) và đọc các bài viết do hai founder này viết.

Từ đó, anh em có thể thấy các dự án được Multicoin Capital đầu tư có thể nhận được hỗ trợ nhiều đến thế nào từ đội ngũ quỹ đầu tư này.

3. Triết lý đầu tư của Multicoin Capital

Trong một tập podcast với Su Zhu và Hasu trên Uncommon Core, Kyle đã chia sẻ về triết lý đầu tư của anh cũng như của Multicoin Capital: “Multicoin Capital đầu tư vào tất cả các layer trong crypto, từ cơ sở hạ tầng, blockchain nền tảng, đến các ứng dụng bên trên các blockchain này hay cả các lớp ứng dụng ở giữa.”

Họ thoải mái với tất cả các hình thức rủi ro dưới tư cách là quỹ đầu tư mạo hiểm như rủi ro kỹ thuật, rủi ro sản phẩm, rủi ro thị trường chưa sẵn sàng với sản phẩm. Nhìn chung, họ thường đánh giá từng rủi ro riêng lẻ, nhưng sẽ tương đối phân vân khi có hai hoặc ba rủi ro trong số trên cộng dồn lên nhau.

Nhưng họ cũng nói, trên thực tế, những dự án mang lại lợi nhuận tốt nhất là những dự án cộng dồn những rủi ro đó. Tuy nhiên, Kyle cũng nói quỹ sẽ cố gắng không kết hợp quá nhiều hình thức rủi ro khác nhau. Ông lấy ví dụ như vào năm 2018, khi ông mới được đội ngũ Mina giới thiệu công nghệ ZK-Rollups, ông vô cùng phân vân liệu thị trường đã sẵn sàng đón nhận sản phẩm này chưa, bởi cá nhân công ty trước đây của ông đã mang tới những sản phẩm tốt nhưng thị trường chưa đủ sẵn sàng để đón nhận nó.

Nhưng khi thấy tất cả các yếu tố khác như đội ngũ, kỹ thuật,… đều thấp (do đội ngũ dự án vô tập hợp nhiều kĩ sư giỏi), ông vẫn quyết định đầu tư và chấp nhận rủi ro “timing market” này.

4. Tổng quan về danh mục đầu tư của Multicoin Capital

Anh em có thể xem qua portfolio của Multicoin Capital qua hình bên dưới. Tiếp theo, chúng ta sẽ điểm qua một vài dự án nổi bật của từng Sector. Phần lớn các dự án được nhắc đến dưới đây đều đã có bài viết cung cấp thông tin trên Coin98 Insights, anh em quan tâm đến dự án nào thì có thể search tên dự án để tìm hiểu thêm nhé!

Dự án Layer 1 & Layer 2Dự án Layer 1 & Layer 2

Các dự án Layer 1 và Layer 2 được Multicoin Capital đầu tư (ngoài Bitcoin và Ethereum):

• Algorand: Hiện chưa rõ Algorand được Multicoin đầu tư khi nào, trong thương vụ nào cùng những ai tham gia.
• Near: Tháng 7/2019, Near Protocol gọi vốn 12 triệu đô, dẫn đầu bởi Metastable và Accomplice, với sự tham gia của Electric Capital, Pantera Capital, Amplify Partners, Multicoin Capital, ACapital, Coinbase Ventures, IDEO Colab Ventures, Scalar Capital và Ripple’s Xpring. Không rõ chính xác giá mua NEAR của các nhà đầu tư trong round này nhưng khoảng giá họ đầu tư là từ 0.1 – 0.2 đô.
• Solana: Multicoin hỗ trợ Solana và đầu tư vào nền tảng này từ những ngày đầu, và không chỉ đầu tư trong một round duy nhất.

1. 20 million Series A đã được Multicoin dẫn đầu vào tháng 7/2019, với sự tham gia của Distributed Global, Blocktower Capital, Foundation Capital, Blockchange VC, Slow Ventures, NEO Global Capital, Passport Capital and Rockaway Ventures. Đây là round đầu tư giá bán SOL ở khoảng 0.2 – 0.25 đô.
2. Tiếp theo, Solana Labs đã hoàn thành gọi vốn 314.15 triệu đô trong private sale vào tháng 6/2021, được đi đầu bởi Andreessen Horowitz và Polychain Capital, trong đó có sự tham gia của Alameda Research, CMS Holdings, CoinShares, Jump Trading, Multicoin Capital, Sino Global Capital. Giá bán token không được tiết lộ.
3. Multicoin được gọi là “a day-one supporter of Solana” – nghĩa là người hỗ trợ Solana từ những ngày đầu. Tuy nhiên, không tìm thấy thông tin về việc họ đầu tư vào seed round dự án Solana.

• Dfinity: Tháng 8/2018, Andreessen Horowitz và Polychain Capital đi đầu khoản đầu tư 102 triệu đô đầu tư vào Dfinity, với sự tham gia của SV Angel, Aspect Ventures, Village Global, Multicoin Capital, Scalar Capital, and Amino Capital, KR1.
• Thorchain: Mình chỉ tìm được thông tin về việc Multicoin đã đầu tư nhiều vào token nền tảng Thorchain – RUNE. Nhưng không rõ họ đầu tư vào mức giá nào, thời gian nào trong quá khứ. Chỉ biết rằng Kyle Samani nói rằng đây là một trong các khoản đầu tư lớn của quỹ.
• Mina: Mình chỉ tìm được thông tin Mina đã nhận đầu tư của nhiều quỹ bao gồm Multicoin Capital, và không rõ họ đầu tư vào Mina ở vòng nào, thời gian nào. Mina có nhiều vòng gọi vốn trong quá khứ, bao gồm seed round 15 triệu đô vào tháng 4/2019, 10.9 triệu đô vào strategic round tháng 10/2020, và funding round vào tháng 4/2021.
• Nervos: Tháng 7/2018, Nervos Network đã gọi vốn thành công 28 triệu đô từ nhiều quỹ bao gồm Polychain Capital, Sequoia China, Wanxiang Blockchain, FBG Capital, Blockchain Capital, Dekrypt Capital, Multicoin Capital, 1confirmation, Matrix Partners China, và 1kx.
• Tari: Dự án layer 1 được Multicoin, Polychain, Redpoint và nhiều quỹ đầu tư khác đầu tư trong tháng 2/2018, chưa rõ số tiền đầu tư, tập trung vào NFT và Collectibles.
• Kadena: Dự án được Multicoin đầu tư từ seed round vào năm 2018. Họ tham gia vòng đầu tư 2.25 triệu đô cùng nhiều quỹ như Metastable, Kilowatt Capital, Coinfund.
• LayerZero: Tháng 9/2021, LayerZero – một dự án làm về nền tảng blockchain để liên kết các blockchain khác – đã gọi vốn thành công 6.3 triệu đô series A từ Multicoin Capital và Binance Labs. Dự án chưa launch, và đã gọi vốn thành công 2 triệu đô seed round từ ​​Sino Global Capital, Defiance, Delphi Digital, Robot Ventures, Spartan, Hypersphere Ventures, Protocol Ventures, Gen Block Capital.
• StarkWare: Tháng 10/2018, StarkWare được đầu tư 30 triệu đô bởi nhiều quỹ đầu tư trong Series A, trong đó Multicoin Capital dẫn đầu và có sự tham gia của Paradigm, Sequoia, Intel Capital, DCVC, Wing, Consensys, Atomico, Coinbase Ventures, Collaborative Fund, Scalar Capital, Semantic Ventures, Pantera, và Floodgate. Đây cũng là một dự án được Multicoin đầu tư vì sự tin tưởng của họ vào công nghệ ZK.

Nhận xét: Multicoin đầu tư rất nhiều và rất sớm vào các dự án Layer 1, và phần lớn trong số đó đang mang lại lợi nhuận cao chót vót cho Multicoin Capital, điển hình là Solana.

Họ đầu tư từ seed round của các dự án Layer 1 này, và đầu tư vào nhiều layer 1 khác nhau, có lẽ bởi họ tin rằng đây là mảng cần sự tăng trưởng trước hết tất cả các mảng khác trên con đường crypto tới mass-adoption. ROI trên các dự án trên cho thấy họ đang vô cùng thành công trong việc đầu tư các dự án layer 1, với ROI trên các dự án Layer 1 cao hơn các quỹ khác rất nhiều.

Founder Kyle Samani cũng nói trên một podcast trên Uncommon Core rằng, khi đầu tư vào các dự án Layer 1, anh luôn xem xét và đầu tư vào các Layer 1 có đột phá lớn, và đánh cược rằng thị trường sắp tới sẽ sẵn sàng cho sự hoạt động của Layer 1 này. Đó là cách anh cùng Multicoin đánh cược vào các nền tảng đang thành công như Solana, Mina, hay các nền tảng mới đây như LayerZero.

Dự án về sàn giao dịch DEX và CEX

Các dự án về sàn giao dịch được Multicoin Capital đầu tư bao gồm (bao gồm DEX, CEX):

• Saber: Đây là một sàn giao dịch stablecoin thuộc hệ sinh thái Solana, dự án đã gọi được 7,7M$ vào tháng 7/2021 trong vòng seed round được dẫn đầu bởi Race Capital, theo sau là các quỹ như Multicoin Capital, Social Capital, Jump Capital,…
• FTX – Series B: Vòng gọi vốn Series B của FTX vào tháng 7/2021 được coi là một trong những vòng gọi vốn lớn nhất lịch sử crypto với tổng giá trị gọi vốn lên đến 900$M với sự góp mặt của Multicoin Capital, Coinbase Venture, Paradigm và gần 60 quỹ lớn nhỏ khác.
• OpenOcean: Dự án được rót vốn $2M từ tháng 3/2021 bởi các quỹ như Multicoin Capital, LD Capital, CMS, Kenetic, dẫn đầu bởi Binance. Đây là một ứng dụng DEX và CEX để cung cấp tỉ lệ swap tốt nhất cho người dùng.

Nhận xét: Multicoin Capital đầu tư tương đối ít thương vụ vào các sàn DEX và CEX. Chỉ với vỏn vẹn 2 thương vụ và một thương vụ aggregator được ghi lại vào năm 2021, mảng này ít được Multicoin chú ý. Tuy nhiên trong ba thương vụ thì cả ba thương vụ đều có ít nhiều thuộc hệ sinh thái Solana, chứng tỏ sự quan tâm lớn của quỹ đối với hệ sinh thái này.

Dự án về Derivatives

Các dự án về sàn giao dịch phái sinh được Multicoin Capital đầu tư bao gồm:

• Perpetual Protocol – Seed: Perpetual Protocol là một giao thức cho phép phát hành các hợp đồng tương lai không kỳ hạn của mọi tài sản. Dự án đã gọi được 1.5M$ trong vòng strategic round vào tháng 8/2020 được dẫn đầu bởi Multicoin Capital, cùng với sự tham gia của các quỹ khác như Zee Prime Capital, Three Arrows Capital, CMS Holdings, LLC….
• Drift Protocol – Seed: Đây là một sàn giao dịch hợp đồng tương lai phi tập trung on-chain dựa trên cơ chế Dynamic AMM hoạt động trên Solana. Drift Protocol đã kêu gọi được 3.8M$ trong seed round từ tháng 10/2021, được dẫn đầu bởi Multicoin Capital. Alameda Research, Jump Capital, LedgerPrime, Not3Lau Capital,… và nhiều quỹ khác cũng góp mặt trong vòng gọi vốn này
• Strips Finance: Đây là một nền tảng giao dịch phái sinh sử dụng lãi suất phi tập trung hoạt động trên Arbitrum. Vào tháng 10/2021, dự án đã kêu gọi được $8.5M, dẫn đầu vòng gọi vốn là Multicoin Capital với sự góp mặt của các quỹ khác như DeFiance Capital, Fabric Ventures và Morningstar Capital.
• MCDEX: Một sàn giao dịch phái sinh phi tập trung, với sản phẩm phái sinh là Perpetual contract. Dự án đã kêu gọi được $7M trong vòng gọi vốn gần đây nhất vào tháng 5/2021, với sự góp mặt của Multicoin, Fenbushi Capital, Defiance, Incuba Alpha, D1 Ventures, và nhiều cái tên khác nữa
• Qilin Protocol: Đây cũng là một dự án làm về mảng phái sinh trên Ethereum, đã nhận được $800k sau vòng gọi vốn vào tháng 5/2021 bởi các quỹ như Continue Capital, Fundamental Labs, Math Foundation, Multicoin Capital,…

Nhận xét: Multicoin Capital đầu tư vào nhiều ứng dụng derivatives trên nhiều nền tảng khác nhau, từ Ethereum đến Solana, hay Layer 2 Ethereum như Arbitrum. Multicoin cũng đầu tư vào các dự án này ở những giai đoạn tương đối sớm, thường là seed round hoặc strategic round và chủ yếu đầu tư vào khoảng thời gian trong năm 2021.

Trong các khoản đầu tư này, mới chỉ có Perpetual là có sản phẩm đã hoàn chỉnh và có tệp người dùng tương đối ổn định, xếp thứ hai toàn thị trường sau dYdX. Các khoản đầu tư khác trong mảng này vì chưa đầu tư lâu nên chủ yếu các dự án chưa có sản phẩm hoặc mới chỉ launch chưa lâu.

Dự án về Lending/Yield

Các dự án Lending/Yield Farming được Multicoin Capital đầu tư bao gồm:

• Oxygen: Oxygen là một ứng dụng lending P2P được xây dựng trên Solana và được cung cấp bởi cơ sở hạ tầng của Serum. Dự án đã kêu gọi được $40M trong tháng 2/2021 trong vòng gọi vốn dẫn đầu bởi Alameda Research, cùng với đó là các quỹ như Multicoin Capital, Genesis Capital và CMS.
• Timeswap – Seed: Một ứng dụng lending sử dụng cơ chế AMM để mang tới sản phẩm lending DeFi không cần Oracle, được Multicoin và DeFiance đầu tư tại seed round dự án vào tháng 12/2021. Hiện chưa rõ số tiền họ đầu tư.
• Alpha Labs – Strategic: Tháng 10/2020, Spartan Group, Multicoin Capital, và DeFiance Capital tham gia vào vòng đầu tư strategic của dự án. Đây là ứng dụng yield leverage đầu tiên trên thị trường, và đã có sự tăng trưởng x100 giá IDO sau một vài tháng ra mắt. Đây có thể coi là một thương vụ đại thắng dành cho Multicoin trong thời gian ngắn.
• Saffron Finance – Strategic: Vòng gọi vốn $2M của Safforn diễn ra vào tháng 8/2021, với sự tham gia của Multicoin Capital, Dragonfly Capital, Coinbase Venture,… Đây là một ứng dụng giải quyết vấn đề sự biến động APR trong farming.
• dForce: Dự án thuộc mảng Lending đã hoàn thành vòng gọi vốn của mình vào tháng 3/2020, kêu gọi được $1.5M với sự góp mặt của các quỹ như Multicoin Capital, Huobi Capital và CMB International.
• Beta Finance: Một lending protocol nhưng cho phép người dùng có thể short asset của mình. Dự án đã gọi được vốn vào tháng 10/2021 với sự tham gia của các quỹ như DeFiance Capital, Multicoin Capital, GSR, Delphi Digital và được dẫn đầu bởi Sequoia Capital India.
• Swivel Finance: Dự án này từng được Multicoin dẫn đầu vào trong vòng gọi vốn trị giá $1.15M vào tháng 11/2020, và cũng có sự góp mặt của quỹ này trong vòng tiếp theo trị giá $3.5M trong tháng 10/2021.

Nhận xét: Anh em có thể thấy đa số các dự án về Lending và yield được Multicoin đầu tư chủ yếu vào giai đoạn Seed Round hoặc strategic của dự án – các vòng gọi vốn đầu tiên và tương đối sớm của dự án. Họ đầu tư vào các dự án mới và không đầu tư vào các top lending protocol như Compound, MakerDAO hay Aave như các quỹ đầu tư lớn khác trong thị trường.

Các dự án họ đầu tư đều ít nhiều có các innovation ấn tượng: Alpha Labs khởi đầu leverage farming, Saffron là thế hệ đầu của ứng dụng phân chia rủi ro farming, Beta Finance hay TimeSwap cũng có nhiều sáng tạo mới.

Từ đó, anh em có thể thấy, Multicoin ít đầu tư vào các dự án lớn đã hoạt động ổn định mảng lending, mà tập trung vào các ý tưởng mới nhiều hơn.

Dự án về Stablecoin

Các dự án về Stablecoin được Multicoin Capital đầu tư bao gồm:

• UXD Protocol: Vào tháng 9/2021, dự án thông báo đã kêu gọi được $3M từ seed round với sự tham gia của Alameda Research, Defiance Capital, CMS Holdings, Solana Foundation, Mercurial Finance,…. và được dẫn đầu bởi Multicoin Capital. Đây là dự án phát hành stablecoin thông qua việc tạo ra các vị thế long-short cùng lúc.

Nhận xét: Multicoin không có nhiều thương vụ đầu tư vào các dự án Stablecoin, chỉ với một thương vụ stablecoin thuật toán trên Solana. Có lẽ đây không phải thế mạnh của họ, anh em hãy cùng theo dõi dự án này để xem performance của họ trong mảng này là như nào nhé!

Dự án về NFT/Metaverse/Gaming

Các dự án NFT/ Metaverse/ Gaming được Multicoin Capital đầu tư bao gồm

• REALY – Strategic: Multicoin Capital và SNZ Holding đầu tư vào dự án metaverse này trên Solana vào tháng 4/2021.
• Burnt Finance – Seed: Burnt Finance là một nền tảng đấu giá NFT trên hệ sinh thái Solana. Dự án đã kêu gọi được $3M vào tháng 5/2021 bởi các quỹ lớn như Injective Protocol, Multicoin Capital, Mechanism Capital, Alameda Research.
• Jenny: Jenny là một DAO về chủ đề NFT và sẽ xây dựng một bộ sưu tập NFT thuộc sở hữu tập thể của UJENNY holders. Dự án đã kêu gọi được $7M trong vòng gọi vốn của mình vào tháng 5/2021 với sự tham gia của Multicoin Capital, Ascensive Assets, Animoca Brands vàMetapurse. Số tiền gọi vốn ở vòng này đã được dùng để hỗ trợ NFT collection của dự án ở nền tảng Unicly – một dự án AMM forked của Sushiswap để trao đổi quyền sở hữu NFT.
• Community Gaming: Nền tảng guild tổ chức giải đấu e-sport cũng đã kêu gọi $2.3M từ tháng 7/2021. Vòng gọi vốn được dẫn đầu bởi CoinFund, cùng với sự tham gia của Dapper Labs, Animoca Brands, Multicoin Capital, 1kx, Warburg Serres, và Hashed.
• Project Galaxy – Seed: Project Galaxy cung cấp cơ sở hạ tầng NFT-as-a-service. Dự án cho phép cho phép mọi người sáng tạo, phân phối và game hóa NFT mà không cần sự cho phép với dữ liệu on-chain. Dự án đã gọi được vốn vào tháng 5/2021 với sự góp mặt của Multicoin Capital, Divergence Ventures, Hard Yaka, Blockchain.com Ventures, IOSG, Draper Dragon, Multiplex Ventures, và Fifth Era, tuy nhiên số tiền gọi vốn không được tiết lộ.
• Hawku: Vào tháng 10/2021, dự án đã hoàn thành vòng gọi vốn trị giá $4M, dẫn đầu bởi Lightspeed Venture Partners, cùng với đó là các quỹ khác như Dragonfly Capital, Multicoin Capital, Alameda Research, Animoca Brands, Solana, … Đây là một marketplace cho game đua ngựa Zed Run.
• Tibles – Seed: Multicoin, Dapper Labs, CoinFund đã đầu tư vào Tibles 1.14 triệu đô. Đây là dự án trên Flow blockchain, được đầu tư vào tháng 5/2021.
• Alethea AI: Hồi đầu tháng 8/2021, dự án thông báo đã gọi vốn được $16M với sự góp mặt của các quỹ như Metapurse, Multicoin, Crypto.com Capital, Alameda, …

Nhận xét: Hầu hết các dự án NFT và Metaverse được Multcoin đầu tư đều diễn ra thương vụ từ khoảng tháng 4/2021 trở đi. Hơn nữa, phần nhiều các dự án nằm trên nền tảng Solana chứng tỏ sự hỗ trợ nền tảng này vô cùng nhiều của quỹ Multicoin.

Việc họ đầu tư vào NFT từ thời gian tháng 4/2021 tới nay cho thấy họ mới bắt đầu quan tâm nhiều đến mảng này, sau khi trend game, NFT và Metaverse lên ngôi thu hút dòng tiền đổ vào thị trường. Đây có vẻ đang là mảng Multicoin Capital bet vào nhiều dự án trong thời gian vừa qua, nhưng size đầu tư của các thương vụ thường nhỏ và đầu tư vào các round sớm của dự án (nên số tiền đầu tư cũng không lớn).

Dự án về cơ sở hạ tầng và data

Các dự án được Multicoin Capital đầu trong trong mảng cơ sở hạ tầng và data bao gồm rất nhiều dự án, nhưng mình chỉ gọi tên một số dự án lớn tạo được tiếng vang trong thị trường:

• Helium: Một mạng lưới không dây peer to peer phi tập trung (Decentralized Wireless Network) được xây dựng trên nền tảng blockchain. Trong vòng gọi vốn round C vào tháng 6/2019, dự án đã kêu gọi được $15M từ các quỹ như Khosla Ventures, GV, FirstMark, Munich Re Ventures, dẫn đầu bởi Union Square Ventures và Multicoin Capital. Sau đó vào tháng 8/2021, họ tiếp tục gọi vốn thành công cho Series D trị giá 111 triệu đô cho dự án.
• The Graph – Strategic: The Graph là một giao thức cho phép lập chỉ mục (index) và truy vấn dữ liệu từ Blockchain. Vào tháng 1/2019, Multicoin Capital đã dẫn đầu trong seed round của dự án này và gọi vốn được 2.5 triệu đô. Trong vòng gọi vốn tiếp theo với giá trị 5 triệu đô vào 7/2020, quỹ này lại tiếp tục có tên trong danh sách những nhà đầu tư, cùng với đó là Framework, ParaFi Capital, Coinbase Ventures,…
• Arweave: Dự án làm về lưu trữ dữ liệu Blockchain dựa trên thuật toán đồng thuận thế hệ mới Proof of Access. Dự án đã gọi được $5M từ tháng 11/2019 với từ các nhà đầu tư như Multicoin Capital, Union Square Ventures,… và dẫn đầu bởi a16z.
• Eden: Dự án đã kêu gọi được khoản đầu tư trị giá $17.4M vào tháng 9/2021, vòng gọi vốn được dẫn đầu bởi Multicoin Capital, cùng với một số các quỹ khác như Electric Capital, CMS Holdings, Divergence Ventures,…
• Dune Analytics: Một dự án cho phép chiết xuất dữ liệu, query, thể hiện, cung cấp một lượng lớn thông tin trên Ethereum. Dự án đã kêu gọi vốn một lần vào tháng 9/2020 và được rót vốn 2 triệu đô, cộng thêm một lần gọi vốn trị giá 8 triệu đô vào 8/2021, cả hai lần đều có sự có mặt của Multicoin Capital.
• Và rất nhiều dự án khác…

Nhận xét: Anh em có thể thấy rằng, Multicoin Capital đầu tư rất nhiều vào cơ sở hạ tầng và đầu tư dàn trải từ năm này qua năm khác, từ deal nhỏ đến deal lớn, từ các vòng sớm tới vòng Series C, D của các dự án.

Multicoin đầu tư liên tục vào cơ sở hạ tầng, và anh em có thể thấy rằng đây là mảng cần sự đầu tư liên tục và cũng như thay đổi liên tục trong các bối cảnh thị trường, bởi mỗi khi có các trend mới hay ứng dụng mới trên blockchain, lại có các ứng dụng cơ sở hạ tầng mới xuất hiện để hỗ trợ sự phát triển của category đó.

Bởi vậy, hành động đầu tư liên tục vào các ứng dụng thuộc mảng này vô cùng dễ hiểu.

Các dự án thuộc mảng ứng dụng người dùng cuối

Các dự án được Multicoin Capital đầu tư trong mảng ứng dụng người dùng cuối gồm:

• Coin98: ParaFi Capital, Multicoin Capital, Hashed và Spartan Group đã đầu tư vào seed round Coin98 vào tháng 4/2021 1.25 triệu đô.
• Torus – Giải pháp đăng nhập thông qua các bên thứ ba cho các ứng dụng phi tập trung, dự án đã kêu gọi được $2M vào tháng 7/2021, dẫn đầu bởi Multicoin Capital cùng với đó là sự tham gia của Binance Labs, Accomplice, Coinbase Ventures, Sixth Horizon,
• Superfluid: Vào tháng 7/2021, dự án thông báo đã gọi được $9M từ các quỹ như Multicoin Capital, Semantic Ventures, Delphi Digital, DeFiance Capital, MetaCartel Ventures, MMC, Fabric Ventures và rất nhiều cái tên khác nữa
• Math Wallet: Multicoin và Alameda Research đã từng dẫn vòng series A của dự án này và kêu gọi được $7.8M vào tháng 10/2020.
• Braintrust: Một mạng lưới tuyển dụng freelancer phi tập trung, dự án đã kêu gọi được 18$M trong vòng gọi vốn gần đây nhất vào tháng 10/2020, với sự góp mặt của các quỹ như Multicoin Capital, Pantera và Galaxy Digital.
• Audius: Một dự án được ví như Soundcloud của web3 cũng có tên trong portfolio của quỹ đầu tư. Dự án đã từng gọi vốn một lần trong vòng Series A với trị giá $5.5M. Trong lần gọi vốn tiếp theo dẫn đầu bởi Multicoin Capital, Audius đã gọi được thêm 3.1 triệu đô.
• BetDEX: Dự án làm về cá cược này kêu gọi được $21M vào tháng 2/2021. Vòng gọi vốn được dẫn đầu bởi Paradigm và FTX, cùng với sự góp mặt của một số quỹ như Multicoin Capital, Hack VC, Lightspeed Venture Partners, Sino Global Capital,…

Nhận xét: Anh em có thể thấy Multicoin Capital đầu tư vào nhiều loại dự án khác nhau trên nhiều nền tảng, chủ yếu là trên Ethereum và Solana.

Thời gian họ đầu tư vào dự án nằm nhiều trong giai đoạn 2020 – 2021, với việc tham gia đầu tư sớm vào các round sớm của dự án như seed round, Strategic round hay Series A. Gu đầu tư này khác nhiều ông lớn khác như a16z hay 3AC,… khi họ thường đầu tư vào cả các round sớm lẫn round muộn của dự án (Series B, C, D,…).

5. Đánh giá & Nhận xét

Nhìn vào portfolio của Multicoin Capital, anh em có thể thấy những đặc điểm sau qua danh mục đầu tư của Multicoin Capital:

• Họ đầu tư vào rất nhiều các dự án Layer 1 – số dự án layer 1 đầu tư nhiều hơn hẳn so với nhiều quỹ đầu tư khác như a16z, Paradigm,… Từ đó, họ cũng có nhiều thương vụ layer 1 thành công hơn so với các quỹ khác.
• Họ đầu tư nhiều vào các dapps trên hệ sinh thái Solana thời gian gần đây. Từ mảng DEX, lending, stablecoin, NFT/ Metaverse/ Gaming đều được Multicoin Capital đầu tư, họ tiếp tục chứng tỏ niềm tin mãnh liệt của mình vào nền tảng Solana, và hỗ trợ cho các Dapps trên nền tảng.
• Họ đầu tư vào hầu như tất cả các mảng trên thị trường, trừ các ứng dụng stablecoin – với chỉ một khoản đầu tư vỏn vẹn trong mảng này.

6. Các hệ sinh thái trong Portfolio của Multicoin Capital

Anh em có thể thấy, đa phần các dự án họ đầu tư trong danh mục nằm trên Ethereum hoặc Solana. Việc các dự án thời gian đầu họ đầu tư nằm trên Ethereum là tương đối dễ hiểu, bởi đó là mảnh đất màu mỡ và nhiều cơ hội đầu tư nhất.

Họ “đánh cược” lớn vào nền tảng Solana, không chỉ thể hiện ở việc họ đầu tư sớm vào coin nền tảng này mà còn bởi họ cũng đầu tư vào nhiều dự án trong hệ sinh thái này, trong nhiều mảng khác nhau từ DEX, Lending, Stablecoin,…

7. Các nhà đầu tư vào Multicoin Capital

Multicoin đã nhận đầu tư của nhiều quỹ và cá nhân nổi tiếng: Roca Capital, Three Arrows Capital, Marc Andreessen (co-founder a16z), Protocol Ventures, Elad Gil, Chris Dixon (GP tại a16z), Vy Capital, Union Square Ventures, Bill Lee, David Sacks, và Binance.

Anh em có thể thấy, Multicoin được rất nhiều quỹ lớn tin tưởng đầu tư, đặc biệt là 3AC, a16z hay Binance. Việc raise tiền ngang từ các quỹ đầu tư này thể hiện sự tin tưởng của các quỹ đối với Multicoin, được các quỹ top-tier đầu tư chứng tỏ Multicoin có sự uy tín cao và investment thesis đang đạt hiệu quả tốt, dù quỹ mới chỉ vỏn vẹn 4 năm tuổi.

8. Đánh giá Portfolio của Multicoin

Performance

Đa phần các dự án do Multicoin đầu tư đều đã có sản phẩm và token. Top 5 dự án có Token đạt hiệu suất tốt nhất (giá hiện tại so với giá khởi đầu năm 2021) là:

• Terra (LUNA): 11,300%;
• Solana (SOL): 9,900%
• Kadena (KDA): 7,500%;
• Livepeer (LPT): 2,400%;
• Helium (HNT): 2,300%.

Top 5 dự án có Token đạt hiệu suất tốt nhất (giá ATH so với ATL) là:

• Alpha Finance (ALPHA): 11,000%;
• Solana (SOL): 52,000%;
• Terra (LUNA): 60,300%;
• Kadena (KDA): 40,500%;
• Thorchain (RUNE): 260,000%.

Xu hướng đầu tư của Multicoin trong năm 2021

Trong năm 2021, Multicoin đã dừng đầu tư nhiều vào mảng thế mạnh của mình là Layer 1. Thay vào đó, họ đầu tư vào nhiều dự án trong mảng NFT, Derivatives, Dịch vụ cho người dùng cuối như ví, các ứng dụng cơ sở hạ tầng và các ứng dụng khác. Anh em cũng có thể thấy, năm 2021 là năm bùng nổ của các dự án Layer 1, việc này khiến việc đầu tư vào Layer 1 không còn hấp dẫn với các nhà đầu tư chuyên đầu tư seed round và strategic round như Multicoin Capital.

Anh em hãy cùng mình theo dõi xem, liệu họ đầu tư vào các mảng mới này có mang lại hiệu suất tốt như mảng Layer 1 hay không nhé.

Ngoài ra, anh em có thể thấy họ rất ít đầu tư vào game – một mảng mới vô cùng hot trong thời gian gần đây, và được nhiều quỹ đầu tư xuống tiền như a16z, Paradigm,…

9. Tổng kết

Trên đây là tổng quan về Portfolio và một số nhận định về xu hướng đầu tư của Multicoin

Polychain Capital là một trong những quỹ đầu tư lớn nhất trong thị trường tiền điện tử, với hơn 2 tỉ đô dưới sự quản lý của quỹ, và được hậu thuẫn bởi nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm lớn nhất nhì thế giới truyền thống để đầu tư vào thị trường blockchain và crypto. Vậy Polychain Capital là quỹ đầu tư nào? Portfolio của Polychain Capital gồm những dự án nào? Phong cách đầu tư của Polychain Capital ra sao? Cùng mình tìm hiểu tất tần tật về Polychain Capital thông qua bài viết sau.

1. Polychain Capital là gì?

Polychain Capital là một trong những quỹ đầu tư lớn dạng quỹ phòng ngừa rủi ro trong thị trường tiền điện tử, được thành lập từ năm 2016 với hơn 2 tỉ đô dưới sự quản lý của quỹ.

Polychain được thành lập và vận hành bởi CEO Olaf Carlson-Wee – người trước đây từng giữ chức vụ trưởng bộ phận quản lý rủi ro ở Coinbase. Cổ phần của Polychain Capital được sở hữu bởi nhiều quỹ đầu tư khác, bao gồm Sequoia Capital, Union Square Ventures và Founders Fund.

Olaf Carlson-Wee là CEO và Founder của quỹ. Ông trước đây từng giữ chức vụ trưởng bộ phận quản lý rủi ro ở Coinbase. Sau đó, có một thời gian ngắn ông là Founder & Managing Member của Cryptographic Financial, và rồi thành lập nên Polychain Capital vào năm 2016.

Tiểu sử của ông không có quá nhiều thông tin, Coin98 sẽ cập nhật thêm khi có những thông tin mới.

2. Tổng quan về danh mục đầu tư của Polychain Capital

Anh em hãy xem qua tổng quan về portfolio của Polychain Capital qua bức ảnh dưới đây. Sau đó chúng ta sẽ đi đến từng dự án nổi bật của từng sector riêng biệt.

Đa số các dự án được nhắc đến dưới đây đều đã có bài viết cung cấp thông tin trên Coin98 Insights, anh em quan tâm đến dự án nào thì có thể search tên dự án để tìm hiểu thêm nhé!

Dự án về Layer 1, Layer 2

• Avalanche: Tháng 9/2021, Avalance gọi vốn 230 triệu đô, dẫn đầu bởi Polychain Capital, Three Arrows Capital, với sự tham gia của R/Crypto Fund, Dragonfly Capital, CMS Holdings, Lvna Capital và một số Quỹ khác. Sau vòng gọi vốn lần này, hệ sinh thái Avalanche đã có những tiến triển đáng kể.
• Offchain Labs: Tháng 8/2021, Offchain Labs gọi vốn 100 triệu đô ở định giá 1.2 tỉ đô với sự tham gia của Lightspeed Venture Partners, Polychain Capital, Ribbit Capital, Redpoint Ventures, Pantera Capital, Alameda Research và Mark Cuban để phát triển Arbitrum.
• 0(1) Labs: Tháng 4/2019, 0(1) Labs gọi vốn 15 triệu đô từ Polychain, Paradigm và Coinbase Ventures để phát triển Mina Protocol.
• Oasis Labs: Tháng 7/2018, Oasis Labs gọi vốn 45 triệu đô từ các quỹ a16zcrypto, Accel, Binance Labs, DCVC (Data Collective), Electric Capital, Foundation Capital, Gaorong, Metastable, Pantera, Polychain Capital để phát triển Oasis Network.
• Anoma Network: Tháng 4/2021, dự án kêu gọi thành công hơn 6 triệu đô trong vòng Strategic, dẫn đầu bởi Polychain Capital, bên cạnh các nhà đầu tư khác là Electric Capital, Coinbase Ventures, FBG Capital, CMS Holdings, Lemniscap, Cygni Labs và Walden Bridge Capital. Vào tháng 11/2021, Anoma một lần nữa kêu gọi thành công 26 triệu đô tiếp tục dẫn đầu bởi Polychain Capital, với sự tham gia của Electric Capital, Zola Global, CMCC, Maven 11 Capital, Fifth Era và một số nhà đầu tư khác.
• Nervos Network: Tháng 7/2018, Nervos kêu gọi thành công 28 triệu đô ở vòng Series A, vòng đầu tư có sự tham gia của Polychain Capital, Sequoia China, Wanxiang Blockchain, FBG Capital, Blockchain Capital, Dekrypt Capital, Multicoin Capital, 1confirmation, Matrix Partners China, và 1kx.
• Celo: Celo là một blockchain mở dành riêng cho người dùng mobile, cho phép người dùng truy cập vào các tiện ích của blockchain ngay trên điện thoại của mình. Tháng 4/2029, Polychain Capital cùng a16z đã kết thúc vòng gọi vốn bí mật bằng việc bán token, đem về 25 triệu đô cho Celo.
• DeSo Labs: Cũng có thể gọi DeSo (Decentralized Social) là một Layer 1, DeSo là một blockchain riêng để cho các dự án về mạng xã hội xây dựng trên này, BitClout ( như mình đã nói ở trên), cũng được xây dựng trên blockchain của DeSo. Vào tháng 9/2021, DeSo đã công bố một vòng gọi vốn khủng với 200 triệu đô được kêu gọi, do nhiều Quỹ lớn chung tay như Polychain Capital, a16z, Sequoia, Social Capital, TQ Ventures, Coinbase Ventures, Winklevoss Capital,..
• Một số blockchain khác được Polychain đầu tư mà mình không có thông tin cụ thể về deal của họ bao gồm Tezos, Tendermint.

Nhận xét: Danh mục blockchain Layer-1 của Polychain Capital liên tục được bổ sung từ suốt năm 2018 cho tới 2021. Các deal càng gần đây càng có giá trị lớn (100 triệu đô đầu tư Arbitrum, 230 triệu đô vào Avalanche), deal thành công nhất của họ (đầu tư sớm và là blockchain có marketcap lớn nhất) là đầu tư vào Tendermint (đội ngũ đứng sau phần lớn sự phát triển của Cosmos).

Hầu hết các thương vụ của họ đều đầu tư cùng các ông lớn VC khác trong ngành như a16z, 3AC, Pantera, Sequoia, Multicoin Capital hay các quỹ lớn khác.

Dự án về Social Network

• Friends With Benefits: Tháng 5/2021, FWB thực hiện vòng gọi vốn Treasury Diversification với sự tham gia của các Quỹ Divergence, Variant, Collab+Currency, Nascent, Polychain Capital, The LAO, MetaCartel Ventures và Galaxy Interactive.
• BitClout: Đây là một dự án tương tự như Facebook, nhưng phi tập trung. Điểm nổi bật của Bitclout chính là việc kết hợp giữa mạng xã hội phi tập trung và NFT. Ở đây những NFT token chính là Creator Coin đại diện cho những KOL và Influencer mà anh em đang theo dõi. BitClout có một vòng gọi vốn vào 3/2021, vòng gọi vốn này không được BitClout công khai. Theo như Frank Chaparro, tác giả của trang web TheBlock, vòng gọi vốn bí ẩn này đã thu hút nhiều tên tuổi lớn như a16z, Coinbase, Sequoia, Pantera, Polychain Capital,…
• Horizon Blockchain Games: Một hệ sinh thái trên Web3 bao gồm nhiều lĩnh vực, NFT, Gamefi, mạng xã hội,… Dự án đã thành công kêu gọi vốn 2 lần, tổng cộng là 8.8 triệu đô. 2 vòng đầu tư được dẫn đầu bởi Initialized Capital, bên cạnh đó là các Quỹ Polychain Capital, ConsenSys, Golden Ventures, Digital Currency Group, CMT Digital, và Regah Ventures.
• Prysm: Một nền tảng mạng xã hội cho phép người dùng theo dõi những lần đầu tư của những trader có tiếng trong lĩnh vực, vào tháng 9/2021, dự án đã kêu gọi thành công 3 triệu đô. Vòng đầu tư được dẫn đầu bởi North Island Ventures, cùng với Polychain Capital, Reciprocal Ventures, Leminscap, CMT Digital, Free Company, Alameda Ventures, Infinite Capital, Flow Ventures và Drops Foundation.
• Capsule Social: Tháng 4/2021, mạng xã hội phi tập trung Capsule Social thành công kêu gọi 2.5 triệu đô, dẫn đầu vòng đầu tư là Beacon Fund (tên gọi một Quỹ của Polychain Capital), trên nền tảng Internet Computer của Dfinity.

Nhận xét: Danh mục đầu tư Social Network của Polychain Capital không có nhiều deal có giá trị lớn (hầu hết dưới 10 triệu đô), và phần lớn được đầu tư trong năm 2021.

Có lẽ họ mới chỉ bắt đầu thấy tiềm năng mảng này trong năm nay và đầu tư vào mảng này khi các blockchain đã có hệ sinh thái ổn định, và đánh cược số tiền không lớn vào sự tăng trưởng vượt bậc của mảng Social Network này trong tương lai.

Dự án về CEX

Các dự án thuộc mảng CEX được Polychain Capital đầu tư bao gồm:

• River Financial: Đây là một sàn CEX đa nền tảng, cho phép mua Bitcoin trực tiếp từ thẻ ngân hàng. Vào tháng 6/2020, dự án đã kêu gọi thành công 5.7 triệu đô trong vòng hạt giống. Số tiền được đến từ Polychain Capital, Slow Ventures, Castle Island Ventures, DG Lab Fund, Cygni, Pfeffer Capital và IDEO CoLab Ventures.
• Coinbase: Tháng 10/2018, Coinbase đã thực hiện thành công cuộc gọi vốn 300 triệu đô ở Series E, được định giá 8 tỷ đô tại thời điểm đó, hiện tại, Coinbase đã được định giá gần 90 tỷ đô, tức gấp gần 11 lần từ 2018 cho tới nay. Vòng Series E được dẫn đầu bởi Tiger Global, với sự tham gia của Y Combinator, Andreessen Horowitz, Polychain Capital và một số Quỹ khác.
• AscendEX: Tháng 11/2021, AscendEX kêu gọi thành công 50 triệu đô trong vòng gọi vốn Series B, dẫn đầu bởi Polychain Capital và Hack VC, ngoài ra còn các Quỹ là Jump Capital, Alameda Research, Uncorrelated Ventures, Eterna Capital, Acheron Trading, Nothing Research, và Palm Drive Capital.
• CoinDCX: Sàn giao dịch tập trung đến từ Ấn Độ, dự án đã 3 lần thành công kêu gọi vốn, tổng số tiền được gọi lên đến gần 110 triệu đô, đặc biệt, cả 3 vòng gọi vốn đều có sự góp mặt của Polychain Capital.

1. Tháng 5/2020, CoinDCX kêu gọi thành công 2.5 triệu đô, đến từ 2 Quỹ lớn là Polychain Capital và Coinbase Ventures.
2. Tháng 12/2020, dự án kết thúc vòng Series B với 14 triệu đô được rót vốn, dần đầu bởi Block.one, với sự tham gia của Coinbase, Polychain, Temasek, Jump Capital, Uncorrelated Ventures, Mehta Ventures, và Alex Pack.
3. Vào tháng 8/2021, CoinDCX một lần nữa kết thúc vòng gọi vốn Series C với 90 triệu đô, vẫn là những Quỹ cũ rót vốn, đã từng tham gia những vòng gọi vốn trước.

• Yellow Card: Sàn giao dịch tập trung của Châu Phi, tập trung vào thị trường Châu Phi.

1. Tháng 8/2020, Yellow Card đã thực hiện vòng Strategic, được Polychain rót vốn 1.5 triệu đô.
2. Tháng 9/2021, Yellow Card kết thúc vòng Series A, mang lại 15 triệu đô. Vòng này được dẫn đầu bởi 3 Quỹ Valar Ventures, Third Prime và Castle Island Ventures, cùng với sự tham gia của Square, Cash App, Coinbase Ventures, Polychain Capital và Blockchain.com Ventures.

• Matrixport:

1. Tháng 12/2019, Matrixport hoàn thành vòng gọi vốn với sự tham gia của Paradigm, Polychain Capital, Lightspeed Venture Partners, IDG Capital,.. ở định giá không rõ, số tiền không rõ.
2. Vào tháng 8 năm 2021, Matrixport kết thúc vòng Series C với 100 triệu đô, dẫn đầu bởi partners của DST Global, C Ventures và K3 Ventures, cùng với sự tham gia của Polychain, Dragonfly Capital, CMT Digital, Tiger Global và nhiều Quỹ khác.

Nhận xét: Danh mục đầu tư CEX của Polychain Capital có khá nhiều ông lớn trong mảng và giá trị các thương vụ họ tham gia cũng không hề nhỏ: AscendEX, Coinbase, CoinDCX,… Phần lớn các thương vụ được hoàn thành trong năm 2020 trở lại gần đây, với giá trị các thương vụ ngày càng tăng.

Dự án về DEX & AMM

Các dự án thuộc mảng DEX/AMM mà Polychain Capital đầu tư bao gồm:

• Structure: Sàn giao dịch phi tập trung dành cho nền tảng mobile khá mới lạ, cho phép người dùng có thể mua cổ phiếu của nhiều công ty khác nhau trực tiếp bằng tiền ảo. Polychain Capital đã dẫn đầu vòng hạt giống vào tháng 12/2021, thành công thu về 20 triệu đô, tham gia vòng gọi vốn còn có Bixin Ventures và Ascensive Assets.
• Orca: Sàn giao dịch trên blockchain Solana, tháng 9/2021, 3 Quỹ Polychain Capital, Placeholder và Three Arrows Capital dẫn đầu vòng Series A với 18 triệu đô được kêu gọi, các Quỹ khác tham gia là Jump Capital, Sino Global Capital, Collab & Currency, DeFiance, Zee Prime, Coinbase Ventures, Solana Capital và một số nhà đầu tư thiên thần khác.
• Clipper: Sàn giao dịch phi tập trung với phí giao dịch và tỉ lệ trượt giá rất thấp. Tháng 7/2021, Clipper đã đem về 21 triệu đô qua một vòng gọi vốn, dẫn đầu bởi Polychain Capital, cùng với sự tham gia của 0x Labs, DeFi Alliance và MetaCartel DAO.
• Mangata: Sàn DEX trên Ethereum và Polkadot, miễn phí gas, sử dụng phương thức Proof of Liquidity đặc biệt. Tháng 6/2021, Mangata đã khép lại vòng hạt giống với 1.4 triệu đô từ Polychain Capital, IOSG Ventures, Altonomy, CMS Holdings, TRGC, và những nhà đầu tư thiên thần khác.
• CoinFlex: Sàn giao dịch sử dụng cơ chế AMM+, cung cấp đòn bẩy lên tới 10x. Tháng 8/2019, CoinFlex kêu gọi thành công 10 triệu đô đến từ CEO của Bitcoin.com Roger Ver, Polychain Capital, NGC Ventures và Divergence Digital Currency.
• Saddle Finance: Sàn AMM với tỉ lệ trượt giá gần như bằng 0. Tháng 1/2021, dự án đã kết thúc vòng hạt giống với 4.3 triệu đô đến từ Framework Ventures, Polychain Capital và Electric Capital. Tiếp theo đến tháng 11/202, Saddle một lần nữa kêu gọi thành công 7.5 triệu đô ở Series A, dẫn đầu là Polychain và Electric Capital, cùng với sự tham gia của Nascent, Project Galaxy,…

Nhận xét: Danh mục đầu tư của Polychain Capital không có quá nhiều sàn DEX. Danh mục này không có các sàn DEX top đầu như Uniswap hay các sàn DEX gọi vốn từ trước 2019 (Kyber, Balancer,…) mà phần lớn là các DEX mới được gọi vốn trong năm 2021.

Dự án về Derivatives

Các dự án thuộc mảng Derivatives/ Synthetic Asset mà Polychain Capital đầu tư bao gồm:

• dYdX:

• Tháng 1/2021, dYdX khép lại vòng Series B với 10 triệu đô, dẫn đầu bởi Three Arrows Capital và DeFiance Capital. Các Quỹ khác tham gia bao gồm: a16z, Polychain Capital, Kindred Ventures, 1confirmation, Wintermute, Hashed, GSR, SCP, Scalar Capital, Spartan Group,..
• Sau đó 5 tháng, 6/2021 dYdX công bố kết thúc Series C với 65 triệu đô, dẫn đầu vòng gọi vốn là Paradigm và vẫn bao gồm những Quỹ như a16z, Polychain Capital, Three Arrows Capital, Wintermute, có thêm nhiều Quỹ mới tham gia, đặc biệt là HashKey, Electric Capital, Delphi Digital.

• dTrade: Một sàn giao dịch phái sinh đầu tiên trên Polkadot. Dự án này được Polychain tham gia cả 3 vòng gọi vốn: tiền hạt giống, hạt giống và một vòng sau đó.

• Tháng 5/2021, dự án khép lại vòng hạt giống với 6.4 triệu đô đến từ Three Arrows, DeFiance, Huobi and Polychain.
• Tháng 9/2021, dTrade kêu gọi thành công 22.8 triệu đô từ Alameda Research, CMS, Hypersphere, Polychain Capital and DeFiance.

• SynFutures: Sàn giao dịch phái sinh, cho phép người dùng dự đoán Long/Short của một NFT, gọi là NFTures, khá mới mẻ. Polychain Capital đã dẫn đầu vòng Series A vào 6/2021 với 14 triệu đô, các nhà đầu tư khác bao gồm Framework, Pantera Capital, Bybit, Wintermute, CMS, Kronos and IOSG Ventures.
• DerivaDEX: Tháng 7/2020, DerivaDEX đã khép lại vòng gọi vốn Strategic với 2.7 triệu đô từ Polychain Capital, Dragonfly Capital, Coinbase Ventures, Three Arrows Capital, Calvin Liu,..

Nhận xét: Danh mục đầu tư của Polychain Capital trong mảng Derivatives có dự án dẫn đầu trong cả sector là dYdX, ngoài ra có một số dự án khác được gọi vốn trong khoảng thời gian từ tháng 7/2020 đổ lại.

Dự án về NFT/Metaverse

Một số dự án thuộc mảng NFT/ Metaverse trong portfolio của Polychain Capital:

• Genies: Genies là một dự án lớn về thế giới ảo, với mong muốn đưa con người vào một vũ trụ kỹ thuật số mới, các NFT của Genies rất đa dạng, có thể là một Avatar, một set quần áo, giày dép,… Tháng 5/2021, Genies đã kết thúc vòng gọi vốn Series B, thu về 65 triệu đô. Dẫn đầu vòng gọi vốn là Mary Meeker đến từ Bond, các Quỹ tham gia có Dapper Labs, Polychain Capital LP, Hashkey Group, Coinbase Ventures,…
• Nifty’s: Một dự án về NFT, hợp tác với nhiều gương mặt trong làng giải trí nổi tiếng như Space Jam, The Matrix, Heni Damien, Kevin “Spanky” Long,…

• Tháng 3/21, Nifty’s khép lại vòng gọi vốn tiền hạt giống, đến từ Mark Cuban, Joseph Lubin (CEO của ConsenSys), 0xb (một cá voi trong lĩnh vực NFT), Draper Dragon, Polychain Capital, Tally Capital, Liberty City Ventures, Future Positive,…
• Tháng 7/2021, Nifty’s một lần nữa kêu gọi thành công 10 triệu đô từ Polychain Capital, Ethereal Ventures, Coinbase Ventures, Dapper Labs, Samsung Next, Topps.

Nhận xét: Polychain là số ít trong các Quỹ lớn không quá chú tâm vào thị trường NFT, Portfolio của Polychain chỉ cho thấy 2 dự án NFT/Metaverse được Quỹ rót vốn.

2 dự án NFT và Metaverse được Polychain rót vốn ở 2 thời điểm khác nhau (Genies ở Series B, Nifty’s ở tiền hạt giống và hạt giống), Cả 2 dự án đều có 3 gương mặt quen thuộc đó là Polychain Capital, Coinbase Ventures và Dapper Labs. Polychain cho thấy phương thức đầu tư của mình khá giống với Quỹ của Coinbase, khi 2 quỹ này đã cùng góp mặt ở rất nhiều mảng khác nhau.

Dự án về Lending/Yield

Các dự án Lending/Yield Farming được Polychain Capital đầu tư bao gồm:

• Parallel Finance: Một giao thức thị trường tiền tệ phi tập trung cung cấp lending, staking và borrowing trong hệ sinh thái Polkadot. Parallel cũng chính là dự án thắng cuộc đấu giá parachain lần thứ 4 trên Polkadot. Parallel đã có 2 lần gọi vốn với sự tham gia của Polychain

• Đầu tiên là vòng hạt giống ở tháng 6/2020, dự án kêu gọi thành công 2 triệu đô đến Pantera Capital, Polychain Capital, Lightspeed Venture Partners, Breyer Capital, 8 Decimal Capital và Hypersphere Ventures.
• Tiếp theo là vòng Series A vào tháng 3/2021 với 22 triệu đô được kêu gọi ở mức đinh giá 150 triệu đô. Vòng gọi vốn được dẫn đầu bởi Polychain Capital cùng với sự tham gia của Lightspeed Venture Partners, Slow Ventures, Blockchain Capital và Alameda Research.

• Compound: Tháng 11/2019, Compound công bố vòng gọi vốn Series A với 25 triệu đô, dẫn đầu bởi a16z, bên cạnh đó gồm Polychain Capital, Paradigm và Bain Capital Ventures.
• Element Finance: Nền tảng Yield Farming cho phép người dùng chọn các điều khoản khóa khác nhau cho tài sản của mình. Tháng 10/2021, Polychain Capital đã dẫn đầu vòng gọi vốn Series A , đem về 32 triệu đô cho Element, với sự tham gia của Andreessen Horowitz, Placeholder, A_Capital, …
• Sommelier: Một giao thức Yield Farming với nhiều ưu điểm đặc biệt, ví dụ như chống Impermanent Loss bằng cách tái cân bằng lại khoản đầu tư của người dùng khi nhận thấy Liquidity Pools có biến động mạnh. Sommelier đã nhận được 23 triệu đô trong vòng gọi vốn Series A do Polychain dẫn đầu.
• Maple Finance: Một ứng dụng cho vay dựa trên độ tin cậy (Reputation-based lending), theo như mình hiểu thì đây giống như cho vay tín dụng, không cần thế chấp. Tháng 3/2021, Maple đã hoàn thành vòng gọi vốn hạt giống với 1.4 triệu đô, dẫn đầu bởi Framework Ventures và Polychain Capital.
• MakerDAO: Tháng 12/2017, MakerDAO gọi vốn thành công 12 triệu đô với sự tham gia của a16z, Polychain Capital, Distributed Capital Partners, Scanate, FBG Capital, Wyre Capital, Walden Bridge Capital, và 1confirmation.
• BadgerDAO: Ứng dụng lending cho phép người dùng deposit Bitcoin và nhận lãi từ chúng, mục đích chính của BadgerDAO là đưa Bitcoin đến thế giới của tài chính phi tập trung. Tháng 3 năm 2021, BadgerDAO đã thành công kêu gọi 25 triệu ở vòng Treasury Diversification, các Quỹ tham gia là 0xB1, Polychain Capital, Parafi Capital và Blockchain Capital.
• Ngoài ra, Polychain còn đầu tư vào một số các ứng dụng lending khác như Spectral Finance (tháng 3/2021), Moola (tháng 3/2021), Notional (tháng 10/2020), X-Margin (tháng 9/2019), Liquity (tháng 9/2020).

Nhận xét: Mảng Lending/Yield được Polychain Capital rất quan tâm, các thương vụ đầu tư này đều lớn và ở những giai đoạn rất sớm. Polychain đã rót vốn cho MakerDAO từ 2017 và Compound từ 2019. Cách nhìn của Polychain về mảng Lending cũng rất giống với a16z, điều này thể hiện ở 2 Quỹ có tới 4 lần đầu tư cùng nhau ở mảng này.

Dự án về Wallet

• Valora: Một app dành cho người dùng mobile, Valora cho phép người dùng gửi tiết kiệm bằng stablecoin, mua coin trên chính nền tảng với mức phí rất rẻ. Tháng 7/2021, Valora kết thúc vòng gọi vốn Series A với 20 triệu đô, dẫn đầu là a16z, bên cạnh Polychain Capital và nhiều Quỹ lớn khác.
• MyCrypto: Ví dành cho blockchain Ethereum, dự án này đã kêu gọi thành công 4 triệu đô trong Series A, dẫn đầu bởi Polychain Capital.

Nhận xét: Polychain Capital đầu tư vào khá ít dự án về mảng Wallet, cả 2 dự án được Quỹ đầu tư đều là ở Series A, tức là lúc dự án đã ra mắt sản phẩm, Polychain đã nhận thấy tiềm năng và rót vốn cho 2 dự án trên.

Dự án về cơ sở hạ tầng và data

Polychain Capital đầu tư vào khá nhiều dự án về mảng cơ sở hạ tầng, ở đây mình sẽ chỉ nói những dự án nổi bật nhất:

• Aleo: Dự án dữ liệu riêng tư sử dụng công nghệ zero-knowledge proofs. Tháng 4/2021, Aleo kết thúc round gọi vốn với a16z dẫn đầu, bên cạnh đó là Polychain Capital, Galaxy Digital, Variant Fund, Coinbase Ventures,…
• Orchid Labs: Dự án về mạng VPN (Mạng riêng ảo), đây là một dự án mới lạ, củng cố thêm tính bảo mật sẵn có của Web3, Orchid đã thành công gọi vốn 2 lần, tổng con số lên tới 48 triệu đô, tháng 10/2017, dự án kêu gọi 4.7 triệu trong vòng hạt giống đến từ Sequoia, Andreessen Horowitz, DFJ, PolyChain Capital, Metastable, Blockchain Capital, Crunchfund, Struck Capital, Compound VC và nhiều nhà đầu tư thiên thần khác. Tháng 4/2018, Orchid Labs một lần nữa đem về 43 triệu đô qua việc bán token cho các Quỹ đầu tư.
• Origo: Một nền tảng về bảo mật, chuyên phát triển những smart contract an toàn bậc nhất cho người dùng. Vào tháng 8/2018, Polychain Capital đã xác nhận đầu tư cho Origo 30 triệu đô.
• Ren: Một giao thức mở cho phép chuyển tiền điện tử giữa các blockchain một cách riêng tư và phi tập trung. Sản phẩm cốt lõi của Ren là RenVM, mang lại khả năng tương tác với tài chính phi tập trung. Vào tháng 2/2018, Ren đã kêu gọi thành công 30 triệu đô qua việc ICO, dẫn đầu vòng gọi vốn là Polychain Capital và FBG, cùng tham gia có Huobi Capital, Hyperchain Capital và Signal Ventures.
• Parsec: Một dự án về phân tích thị trường chuyên sâu, cung cấp cho người dùng nhiều thông tin hữu ích về thị trường như lịch sử giá của các NFT, lượng Liquidity thấp nhất, cao nhất, các smart contract thông dụng, cách hoạt động của chúng,… Vào tháng 1/2021, Polychain Capital đã dẫn đầu vòng hạt giống, đem về 1.25 triệu đô.
• Thesis: Quỹ đầu tư đứng sau tBTC. Hiện nay, Thesis đang tập trung vào việc đưa Bitcoin đến sát thực tế, đồng thời bảo mật cho dữ liệu người dùng trên những blockchain mã nguồn mở. Vòng gọi vốn Series A được dẫn đầu bởi ParaFi Capital và Nascent, cùng với sự đồng hành của Polychain Capital và nhiều Quỹ khác.
• Và còn nhiều dự án khác…

Nhận xét: Polychain đầu tư khá nhiều những dự án về mảng cơ sở hạ tầng và dữ liệu, chủ yếu từ những vòng Series A khi dự án đó đã được định giá khá cao. Polychain cũng rất chú trọng vào việc bảo mật cho người dùng hay blockchain, đa số các dự án trên đều phát triển một cơ sở hạ tầng an toàn, như smart contract hay một mạng xã hội Web3 riêng tư hơn.

Dự án Parachains nằm trong Polkadot

Polychain đầu tư vào rất nhiều các mảng ở parachains trên Polkadot, dưới đây là một số những deal tiêu biểu của Polychain:

• Acala Network: Tháng 3/2021, Acala Network đã hoàn thành vòng gọi vốn hạt giống do Polychain Capital dẫn đầu, thu về 1.4 triệu đô.
• Các parachains khác được Polychain đầu tư bao gồm: Clover Finance (2/2021, seed round), Manta Network (2/2021, seed round), Mangata (6/2021, seed round), Parralel Finance (6/2021 và 8/2021, seed round và series A).

Nhận xét: Polychain đặc biệt quan tâm tới các parachain trên Polkadot, có 6 dự án trong portfolio của Quỹ là các parachains.

Cái nhìn của Polychain Capital về thị trường DeFi rất đa dạng, điều đó thể hiện qua việc đầu tư rải rác nhiều lĩnh vực trong DeFi (Stablecoin, Lending, AMM, DEX, Social Media,…). Đa số những vòng đầu tư trong lĩnh vực này đều ở năm 2020, 2021 và đều ở giai đoạn seed round, bởi vậy số tiền đầu tư không được nhiều nhưng có thể mang lại ROI rất tốt cho các quỹ đầu tư nói chung.

Các khoản đầu tư khác

Các khoản đầu tư ở các lĩnh vực khác của Polychain Capital bao gồm:

• Amber Group: Tháng 2/2020, Amber gọi vốn thành công Series A trị giá 28 triệu đô đi đầu bởi Pantera, Paradigm, và có sự tham dự của Polychain Capital, Blockchain.com, Coinbase Ventures và Fenbushi Capital. Đây là một startups với nhiều sản phẩm dịch vụ crypto cung cấp cho nhiều đối tượng trong thị trường.
• Anchorage Digital: Một công ty chuyên cung cấp các dịch vụ, là một trong những nền tảng tài sản kỹ thuật số hàng đầu dành cho các tổ chức, doanh nghiệp lớn. Polychain đã góp mặt trong 2 round gọi vốn của Anchorage:

• Series A: Tháng 1/2019, Andreessen Horowitz lead vòng đầu tư, đem về 17 triệu đô, các nhà đầu tư khác góp mặt là Polychain Capital, Khosla Ventures, Max Levchin, Elad Gil, Mark McCombe đến từ Blackrock,..
• Series B: Tháng 7/2019, Anchorage kết thúc vòng đầu tư với 40 triệu đô, Blockchain Capital và Visa dẫn đầu vòng đầu tư cùng với sự tham gia của Polychain, Paradigm, và a16z.

• CoinList: Platform dành cho anh em săn ICO, CoinList đã thực hiện 2 lần gọi vốn với sự góp mặt của Polychain Capital. Tháng 4/2018, CoinList khép lại vòng Series A với 9.2 triệu đô, có nhiều Quỹ tham gia trong đó có Polychain Capital. Tháng 10/2019, CoinList một lần nữa gọi vốn thành công 10 triệu đô với sự tham gia của Polychain Capital, Jack Dorsey (CEO củaTwitter), Square Inc và Collaborative Fund.

3. Đánh giá và nhận xét Polychain Capital

Nhìn vào portfolio của Polychain Capital, anh em có thể thấy những đặc điểm sau qua danh mục đầu tư của Polychain Capital:

• Có mối quan hệ mật thiết với nhiều quỹ lớn trong thị trường như a16z, 3AC, Sequoia, Coinbase,… và nhiều quỹ khác, thể hiện qua việc họ cùng nhau tham gia rất nhiều thương vụ lớn nhỏ khác.
• Họ đầu tư không chỉ tập trung vào một sector mà đầu tư tương đối dàn trải ở nhiều sector khác nhau, và dành nhiều tiền đầu tư vào các dự án CEX với các thương vụ lớn. Trong đó, họ không đầu tư vào các dự án thuộc mảng gaming, và cũng ít đầu tư vào NFT.
• Họ đầu tư nhiều vào các parachains trên Polkadot, các dự án họ đầu tư cũng nằm trên nhiều nền tảng khác nhau chứ không chỉ riêng trên một nền tảng nào.
• Các deal phần lớn năm trong năm 2021, khi họ đầu tư nhiều, với các deal có kích cỡ nhỏ vào các sector mới trong thị trường.

4. ​​Các nhà đầu tư vào Polychain Capital

Polychain Capital được đầu tư bởi nhiều quỹ đầu tư trong thế giới công nghệ truyền thống như Sequoia Capital, Union Square Ventures và Founders Fund. Polychain Capital có thể coi như là một trong những cánh tay đầu tư vào thị trường crypto của các quỹ đầu tư này.

Bởi vậy, network của Polychain Capital là vô cùng rộng và bởi vậy mối quan hệ của họ với các quỹ lớn trong crypto cũng cực kỳ tốt.

5. Đánh giá portfolio của Polychain Capital

Xu hướng đầu tư trong năm 2021

Bên trên đây là toàn bộ các thương vụ đầu tư của Polychain Capital được công bố trong năm 2021. Anh em có thể dễ dàng nhận thấy những đặc điểm sau của Polychain Capital trong năm 2021 này:

• Số thương vụ được công bố vô cùng nhiều và dày đặc, đặc biệt là trong mảng DeFi (AMM, Lending, Derivatives), và họ đầu tư nhiều vào sector mới là sector parachains Polkadot. Mảng social network web3 cũng được Polychain đầu tư mạnh trong năm vừa qua.
• Họ không đầu tư nhiều vào gaming như các VC khác trong nửa sau năm 2021.
• Ít đầu tư vào các blockchain nền tảng hơn, chủ yếu đầu tư vào các nền tảng này ở định giá cao và số tiền đầu tư cũng lớn.
• Mảng NFT và Crosschain dần nhận được nhiều sự chú ý hơn từ Polychain Capital.

6. Tổng kết

Trên đây là tổng quan về Portfolio và một số nhận định về xu hướng đầu tư của Polychain

IOSG Ventures là gì? Bài viết sẽ cung cấp một cách tổng quan và đầy đủ cho anh em về portfolio của IOSG Ventures.

1. IOSG Ventures là gì?

IOSG Ventures là một quỹ đầu tư tập trung vào tài chính mở (Open Finance), Web 3.0 và cross-chain, được thành lập năm 2017. Tiêu chí đầu tư của IOSG là tập trung vào những đội phát triển hàng đầu, ý tưởng đột phá, giàu kinh nghiệm chuyên môn và có cộng đồng vững mạnh.

Là một quỹ có tầm nhìn xa, họ chú tâm vào các dự án có tiềm năng to lớn với khả năng thay đổi thị trường trong dài hạn.

Trọng tâm của danh mục đầu tư của họ xoay quanh các lĩnh vực như L1/L2, DeFi, GameFi và SocialFi.

Luận điểm/ Tiêu chí khi đầu tư vào các dự án của IOSG Venture

Một vài thesis về đầu tư của IOSG khi đầu tư vào các dự án bao gồm 4 điểm như sau:

• Đội ngũ nòng cốt và founder tham vọng.
• Những dự án có công nghệ/mô hình mang tính đột phá nhằm đem giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái Web 3.0.
• Khả năng vận hành và truyền tải dịch vụ xuất sắc.
• Tập trung xây dựng cộng đồng và người dùng.

2. Đội ngũ IOSG Venture

Đứng đằng sau IOSG Ventures là những tên tuổi nổi bật như:

• Jocy Lin: Có hơn 8 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực blockchain và TMT (công nghệ, truyền thông, viễn thông).Cựu trưởng ban phân tích ở Hongyuan Securities Research Institute.
• Xinshu Dong: Từng dẫn dắt nhiều dự án kỹ thuật liên quan đến hạ tầng an ninh mạng và blockchain. Co-founder kiêm CEO của blockchain Zilliqa.
• Jiaping Wang: Chuyên môn về mảng sinh thái và hạ tầng công nghệ. Chỉ đạo thực hiện ở Sinovation Ventures mảng Blockchain & AI. Một trong những nhà đầu tư sớm nhất của Bitmain.

Ngoài team nòng cốt thì còn có sự trợ giúp từ các tư vấn viên như:

• Dong Mo (CEO Celer).
• Michael Kuan (Kuan capital, GGV).
• Bin He (Imtoken Founder).
• Raullen Chai (IoTex Founder).
• Kenneth Ox (Denston Rodyx).

3. Tổng quan về Portfolio của IOSG Capital

Chúng ta sẽ cùng điểm qua một vài dự án nổi bật của từng Sector mà quỹ đã đầu tư để có cái nhìn rõ hơn về khẩu vị đầu tư của IOSG Ventures.

Tất cả dự án được nhắc đến dưới đây đều đã có bài viết trên Coin98 Insights, anh em quan tâm đến dự án nào thì có thể search tên dự án để tìm hiểu thêm nhé!

Base Layer Protocol/Web 3

• Near: Là blockchain có cơ chế đồng thuận PoS sử dụng công nghệ sharding để gia tăng tính mở rộng. Chi tiết về khoản tiền đầu tư vào Near chưa được quỹ này công bố.
• Polkadot: Là một network giúp kết nối các blockchain riêng lẻ với nhau. Hiện chưa có thông tin chính thức về việc IOSG đầu tư bao nhiêu vào Polkadot.
• Cosmos: Một Blockchain nền tảng với cơ chế đồng thuận Tendermint. Chi tiết về khoản tiền đầu tư vào Cosmos chưa được quỹ này công bố.
• Dfinity: ICP sử dụng các smart contract để tạo ra một blockchain có khả năng mở rộng cao và khả năng phát triển ứng dụng dễ dàng. Chi tiết về thương vụ giữa IOSG và Dfinity vẫn chưa được tiết lộ.
• Avalanche: Một nền tảng mã nguồn mở cho phép triển khai các ứng dụng có tính phi tập trung cùng khả năng tương tác với nhau cao từ các tài sản lẫn các blockchain. Avalanche đã gọi vốn được 12 triệu USD ở vòng private sale dẫn đầu bởi Initialized Capital cùng sự góp mặt của IOSG Ventures. Ngoài ra, IOSG cũng đầu tư vào dự án này ở vòng seed round với khoản tiền không tiết lộ vào ngày 28/1/2020.
• Phala Network: Một privacy smart contract Platform được xây dựng dựa trên Substrate framework của Polkadot. Phala đã gọi vốn từ IOSG cùng các nhà đầu tư khác với hơn $10M tại vòng seed vào ngày 1/9/2020.
• Mina: O(1) Labs, nhóm đứng sau Mina Protocol (trước đây là Coda Protocol) – được xem là blockchain nhẹ nhất thế giới. Ngày 21/10/2020, dự án đã huy động được $10.9M trong một vòng đầu tư chiến lược từ các đối tác khắp Châu Á. Dẫn đầu vòng gọi vốn là Bixin Ventures và Three Arrows Capital cùng với IOSG Ventures…
• Conflux: Là hệ sinh thái có hiệu suất và tốc độ xử lý giao dịch nhanh chóng khi giảm thời gian xác nhận xuống dưới 30 giây. Ngày 1/3/2018, IOSG đã cùng Fundamental Labs đầu tư vào Conflux tại vòng seed round với khoản tiền chưa được tiết lộ.
• Nervos: Một mạng lưới blockchain và nền tảng cho dApp với cấu trúc phân lớp. IOSG tham đầu tư vào Nervos tại vòng Venture Round.
• Oasis: Là mạng lưới blockchain phi tập trung Layer 1 proof of stake, cung cấp bảo mật, riêng tư và có khả năng mở rộng cao cho phép người dùng sở hữu và quản lý dữ liệu của họ đồng thời khai thác các tiềm năng lợi ích của dữ liệu. IOSG tham gia đầu tư vào Oasis Network tại vòng seed round với cụ thể số tiền được giữ kín.
• Vechain: Là đồng tiền điện tử (Native Currency) của nền tảng Blockchain Vechain Thor. IOSG đã đầu tư vào vòng seed round của dự án này.
• Iotex: IoTeX được thành lập như một Blockchain mã nguồn mở vào năm 2017 với tầm nhìn về Internet of Trusted Things, một hệ sinh thái phi tập trung, nơi con người và máy móc có thể tương tác với sự tin cậy và bảo mật được đảm bảo. Năm 2018, IOSG cùng 8 quỹ khác đầu tư vào Iotex tại vòng seed round.
• Nimiq: Hiện chưa có thông tin chính thức về việc IOSG tham gia đầu tư vào dự án này một cách chi tiết.
• Theta: Là một Blockchain protocol bằng cách tích hợp với các nền tảng Streaming hiện có. Theta Network giúp cho quá trình tạo, phân phối nội dung và tiêu thụ nội dung hiệu quả hơn cho các bên. Ngày 30/1/2018, IOSG là quỹ duy nhất đầu tư vào Theta tại vòng seed round của Theta Labs với giá trị không được tiết lộ.
• Subspace: Subspace sử dụng thuật toán đồng thuận bằng chứng lưu trữ và một khung thực thi được tách riêng, cho phép nó mở rộng quy mô vượt xa các chuỗi khối hiện có mà không phải hy sinh tính bảo mật hoặc phân quyền. Ngày 3/6/2021, Subspace Labs đã gọi thành công 4.5 triệu USD từ các quỹ dẫn đầu bởi Hypersphere Ventures và Stratos Technologies, trong đó còn có sự góp mặt của IOSG và Consensys Mesh.
• Marlin: Một giao thức layer 0 cung cấp một cơ sở hạ tầng mạng có thể lập trình hiệu suất cao cho DeFi và Web 3.0. Ngày 10/6/2019, IOSG cùng quỹ dẫn đầu vòng seed round là Binance đã đầu tư vào Marlin.
• Joyn: Một nền tảng hợp tác được thiết kế để hỗ trợ việc đồng sáng tạo Web3 trên quy mô lớn. Ngày 7/4/2022, thương vụ 3.5 triệu USD đầu tư vào Joyn tại vòng seed round dẫn đầu bởi Genesis Block Venture và IOSG Ventures.
• EthSign: Ngày 9/3/2022, nền tảng kí tên điện tử được xây dựng trên nền tảng Web3 đã huy động được 12 triệu USD từ các quỹ bao gồm IOSG Ventures.

⇒ Nhận xét: Khoản đầu tư cho các dự án thuộc lớp giao thức nền tảng, layer 1 và layer 0 chiếm phần lớn tỉ trọng trong danh mục đầu tư của IOSG, với 18 dự án. Trong đó, IOSG đã đầu tư vào các dự án Blockchain layer 1 nổi bật như Near, Avalanche, Oasis và layer 0 như Marlin, Cosmos.

Layer 2/Cross-chain

• Arbitrum: Một bộ giải pháp mở rộng Layer 2 nhằm giải quyết các vấn đề tắc nghẽn trên Ethereum. Hiện chưa có thông tin chính thức về việc IOSG đầu tư vào Arbitrum ngoài thương vụ đầu tư $2M vào dự án DeFi-structured products trên Arbitrum là Vovo.
• StarkWare: Giúp cải thiện khả năng mở rộng và quyền riêng tư của các blockchain bằng cách sử dụng công nghệ STARK để triển khai và xác minh zero-knowledge proof. Năm 2021, công ty startup có trụ sở tại Isareal – StarkWare đã gọi vốn thành công hơn $50M cho vòng Serie C cùng với những quỹ lớn như Sequoia Capital, Paradigm, Three Arrows Capital, Alameda Research… Thương vụ này hiện đang có giá trị khoảng hơn 2 tỷ USD.
• Aztec: Giải pháp mở rộng về quyền riêng tư trên Ethereum. Tại vòng Serie A, Paradigm đã dẫn đầu thương vụ đầu tư 17 triệu USD vào dự án này cùng IOSG Ventures. Khoản tiền thu được sẽ đóng góp vào nỗ lực mang lại quyền riêng tư có thể lập trình cho các giao dịch Web 3. Ngoài các vấn đề về phát triển sản phẩm thì khoản tiền sẽ được dùng cho mục đích pháp lý.
• Celer Network: Là nền tảng mở rộng quy mô lớp 2 để xây dựng các ứng dụng blockchain nhanh, dễ sử dụng, chi phí thấp và an toàn ở quy mô internet. Celer Network đã huy động được tổng cộng 6,1 triệu đô la Mỹ trong 5 vòng, bao gồm các quỹ đầu tư nổi tiếng như IOSG Ventures, Cognisa…
• ZKcross: Hiện thông tin về thương vụ IOSG Venture đầu tư vào ZKCross không được công bố.
• Interlay: Nền tảng cho phép đầu tư, kiếm lợi nhuận và chi trả bằng BTC trên nhiều blockchain khác nhau đã nhận được khoản đầu tư $3.04M, dẫn đầu bởi quỹ IOSG Ventures vào tháng 7/2021.
• Debridge: Một giao thức cross-chain đã nhận được khoản đầu tư $5.5M từ vòng seed round dẫn đầu bởi ParaFi Capital cùng sự góp mặt của IOSG vào tháng 9/2021.
• Moonbeam: Parachain trên Polkadot tương thích với Ethereum. Purestake – Công ty sáng lập nên Moonbeam đã kêu gọi được số vốn lên đến $6M dẫn đầu bởi CoinFund cùng với IOSG và các quỹ khác.
• Swim Protocol: Cầu nối AMM cross-chain này đã huy động được hơn $4M vào ngày 9/3/2022 từ IOSG Ventures cùng các quỹ lớn khác như Alameda Research, FTX, Solana Venture, Pantera, v.v.
• Zenlink: Một giao thức sàn DEX cross-chain được xây dựng trên Polkadot. Dự án đã gọi vốn thành công vòng Serie A dẫn đầu bởi Alameda Research và kế tiếp là IOSG Ventures vào ngày 7/9/2021. Chi tiết số tiền huy động trong thương vụ chưa được thông báo.

⇒ Nhận xét: IOSG cũng đầu tư vào nhiều dự án layer 2 trên Ethereum như Arbitrum, StarkWare (công ty mẹ của StarkNet). Ngoài ra, IOSG còn đầu tư vào nhiều dự án Cross-chain thuộc dạng DEX như Swim Protocol và Zenlink.

DeFi

• Vovo Finance: Tháng 1/2022, IOSG đã dần đầu vòng gọi vốn hạt giống trị giá $2M vào dự án structured products trên Arbitrum này.
• Coin98 Finance: Tổ hợp dự án bao gồm nhiều nổi bật đến với đội ngũ đến từ Việt Nam. Sản phẩm ban đầu của Coin98 là ví non-custodial Coin98 wallets với nhiều tính năng như hỗ trợ multichains, hướng đến tích hợp all-in-one để tối ưu trải nghiệm người dùng. Ngày 20/7/2021, Coin98 đã kêu gọi thành công $11.25M tại vòng chiến lược từ các quỹ có tên tuổi trên thị trường, dẫn đầu là Hashed, Spartan Group, cùng những quỹ lớn khác như Alameda Research, Multicoin Capital và IOSG Ventures.
• Synthetix: Synthetix là một nền tảng cho phép giao dịch các loại tài sản tổng hợp on-chain. Ngày 17/2/2021, Synthetix đã nhận được $12M khoản đầu tư từ Coinbase Venture, Paradigm và IOSG Venture.
• Burrow: Burrow là nền tảng liquidity pool đóng vai trò như một thị trường tiền tệ phi tập trung, nơi kết nối nhu cầu vay mượn tài sản cho người dùng trên hệ Near. Ngày 30/3/2022, Burrow đã huy động được $5M từ 15 quỹ tại vòng seed round.
• prePo: Nền tảng Pre-IPO và Pre-token trading, nôm na prePo cho phép ra mắt và giao dịch trước một số token. Ngày 23/3/2022, prePo đã huy động được $3.5M từ vòng hạt giống được dẫn đầu bởi IOSG Ventures.
• Shipyard Software: Dự án chuyên xây dựng sàn DEX phục vụ những phân khúc nhà giao dịch khác nhau. Ngày 14/7/2021, Shipyard Software đã nhận được $21M từ Polychain Capital, 0x Labs, 1inch và IOSG Ventures.
• Swell Network: Nền tảng staking dành cho Ethereum đã kêu gọi thành công $3.8M vòng seed round dẫn đầu bởi IOSG Ventures.

⇒ Nhận xét: DeFi không phải là mảng IOSG đặt nhiều sự chú tâm, bằng chứng là ngoài Synthetix thuộc mảng derivatives ra thì IOSG trong năm 2021 không đầu tư vào những dự án có tên tuổi trong mảng DeFi. Sang năm 2022, DeFi trên Layer 2 như Burrow (Aurora) thuộc money market là Vovo Finance (Arbitrum) là những dự án được IOSG quan tâm đầu tư.

GameFi/NFT

• Pianity: Dự án về NFT Music, đã kết thúc vòng tài trợ Seed $6,5M vào ngày 3/2/2022 với những quỹ như LongHash Ventures, Big Brain Holdings và IOSG.
• RECUR: Được thành lập bởi chuyên gia trong ngành tiền điện tử Zach Bruch và người tiên phong trong ngành cấp phép kỹ thuật số Trevor George, RECUR chuyên phát triển trải nghiệm mang tính thương hiệu on-chain cho phép người hâm mộ mua, thu thập và bán lại các sản phẩm kỹ thuật số và đồ sưu tầm dưới dạng NFT. Dự án đã huy động được $50M vòng serie A từ DIGITAL, 640 Oxford Ventures và CMT Digital Ventures và IOSG vào ngày 14/9/2021.
• Polemos: Đây là nền tảng GameFi, và là sự kết hợp phi tập trung giữa marketplace, trung tâm giáo dục và gaming guild. IOSG đầu tư vào Polemos tại vòng hạt giống với khoản tiền chưa được tiết lộ.
• Mix mob: Nền tảng Play To Earn game này đã kêu gọi được $7M vòng seed round từ IOSG Ventures cùng các quỹ khác.

⇒ Nhận xét: Game và NFT mà mảng IOSG không đầu tư nhiều với tỷ trọng là 4 dự án ngang với phần phân bổ cho mảng DAO. Các dự án IOSG đầu tư cũng là những tựa game, dự án NFT không thuộc top tier như Axie Infinity (game) hay OpenSea (NFT Marketplace).

Infrastructure

• Runtime Verification: Thành lập năm 2010, chuyên thực hiện kiểm tra các hợp đồng thông minh để tìm lỗi. Khách hàng và đối tác của dự án là những tên tuổi lớn trên thị trường Crypto như Uniswap, Olympus DAO, MakerDAO, Cosmos, Polkadot và còn có cả NASA, Toyota. Nền tảng này đã huy động được $5.3M từ vòng gọi vốn dẫn đầu bởi IOSG Ventures cùng Polkadot-focused Hypersphere Ventures, Cardano’s cFund, Tezos Foundation, Elrond Research, v.v.
• Filecoin: Mạng lưới dự trữ phi tập trung, được thiết kế để lưu trữ những thông tin quan trọng của người dùng. Filecoin sử dụng các Incentives để đảm bảo các tệp được lưu trữ một cách tin cậy theo thời gian. Không có thông tin chi tiết về việc Filecoin được IOSG đầu tư bao nhiêu.
• Gelato: Một mạng lưới bots phi tập trung được các nhà phát triển Web3 sử dụng để tự động hóa việc thực thi các Smart Contract trên nhiều blockchain. IOSG cùng Digital Galaxy đã đầu tư $1.2M vào Gelato vào ngày 19/5/2020.
• Automata: Cung cấp dịch vụ gọi là “phần mềm trung gian” cho các ứng dụng phi tập trung (dApp), giúp chúng duy trì sự riêng tư trong khi cho phép tích hợp dễ dàng vào các nền tảng như Ethereum và Polkadot. Ngày 8/3/2021, Automata đã thành công gọi vốn $1M cho sự kiện ra mắt dự án tại vòng hạt giống cùng sự góp mặt của IOSG Ventures và Alameda Research.
• Hats Finance: Là một dự án về mạng lưới an ninh mạng, Hats đã huy động được $3.5M tại vòng seed round vào tháng 8/2021 từ Spartan Capital, IOSG, v.v.
• Plasm / Astar Network: IOSG cùng với Fenbushi Capital đã đầu tư vào Stake Technologies – công ty đằng sau Shiden Network và Plasma với tổng vốn huy động là $10M.
• Crust: Crust Network, một dự án đám mây phi tập trung được xây dựng dưới dạng Polkadot Parachain, đã thông báo về việc hoàn thành vòng Serie A với nguồn tài trợ từ IOSG Ventures cùng 14 quỹ khác.
• Ocean Protocol: Là sàn giao dịch dữ liệu phi tập trung cho phép người dùng mua bán và kiếm lợi nhuận dựa trên dữ liệu của họ. Tháng 3/2018, IOSG cùng 10 quỹ khác đã đầu tư vào Ocean Protocol với khoản tài trợ là $22.3M tại vòng ICO.
• Lisk: Hiện thông tin về thương vụ IOSG Venture đầu tư vào Lisk không được công bố.
• Raiden: Cho phép Ethereum xử lý các giao dịch tốc độ cao bằng cách thực hiện các khoản thanh toán ngoài chuỗi. IOSG Ventures là một trong những quỹ đầu tư sớm vào Raiden cùng với Polychain Capital và các quỹ khác.
• T3rn: Là nền tảng lưu trữ hợp đồng thông minh cung cấp giải pháp để thực hiện hợp đồng thông minh với khả năng tương tác cao và được tích hợp sẵn với các cơ chế an toàn trước sự cố. IOSG cùng Polychain đã đầu tư vào T3rn tại vòng seed round với tổng số vốn là $1.35M vào tháng 6/2021.
• zCloak network: Là nền tảng xác thực thuật toán dựa trên Polkadot, zCloak Network đã kết thúc vòng Seed với $1.3M do IOSG và Hypersphere dẫn đầu (Tháng 4/2021).

⇒ Nhận xét: IOSG đầu tư đến 12 dự án thuộc mảng cơ sở hạ tầng, chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục đầu tư của họ, chỉ xếp sau tỷ trọng của quỹ dành cho các giao thức nền tảng. Các dự án về cơ sở hạ tầng IOSG đầu tư là đa dạng bao, gồm mảng dữ liệu, bots, xác thực thuật toán, tính riêng tư, đám mây phi tập trung, .v.v cùng nhiều dự án khác.

DAO

• Jenny DAO: Tháng 5/2021, Jenny Metaverse DAO đã huy động được $7M để khởi chạy Unicly từ các quỹ VC lớn như Multicoin Capital, Animoca Brands và IOSG. JennyDAO chia nhỏ một bộ sưu tập các NFT có giá trị. Qua đó, việc phân mảnh như vậy có thể làm cho tác phẩm nghệ thuật hiếm hoi trên Internet trở nên “dễ tiếp cận hơn” với đại đa số người dùng.
• MetaCartel: Venture DAO phi tập trung chuyên đi đầu tư vào các dự án giống như The LAO, BitDAO. MetaCartel nhận được sự đầu tư tù IOSG Venture với khoản tiền không được tiết lộ.
• DAOSquare: Incubator cho những dự án Web3 – DAOSquare đã nhận được khoản đầu tư ở vòng gọi vốn đầu tiên tại mức định giá $15M. Đây là vòng chiến lược có sự tham gia của IOSG Venture, MetaCartel Ventures China và DODO co-founder Diane Dai.
• DAOHaus: Mô hình cho phép người dùng tự tạo ra các DAO với các mục đích khác nhau và gây quỹ bằng chính cộng đồng giống như Juicebox. DAOHaus đã huy động được một khoản không tiết lộ từ IOSG Ventures từ vòng seed round.

⇒ Nhận xét: Hai dự án trong 4 DAOs là về mảng đầu tư, một dự án về công cụ cho phép tạo ra các DAO tuỳ chọn và một DAO về NFT. DAO là mảng mới nổi trong năm 2022, tuy nhiên, IOSG đã đầu tư đến 4 dự án thuộc mảng này ở năm 2021. Điều này chứng tỏ họ đã dự phóng được sự phát triển của các tổ chức phi tập trung trong tương lai.

Nhưng IOSG không đầu tư thêm vào các DAO đang nổi hiện nay thuộc mảng game như Yield Guild Game, Good Game Guilds hay Merit Circle. Qua đó, ta thấy được IOSG không đặt nặng sự chú ý vào sector DAO này cũng như khả năng bắt trend về các dự án DAO không quá nhanh.

Social Tokens

Roll: Dự án làm về hệ điều hành tài chính cho các social token, nó cung cấp cơ sở hạ tầng và API cho phép cộng đồng trực tuyến tạo và tích hợp các social token vào cả hệ thống tài chính và nền tảng xã hội.

Vào ngày 30/9/2021, Roll đã huy động được $10M trong khoản tài trợ Series A từ IOSG Ventures, Animoca Brands và Audacity Fund.

⇒ Nhận xét: Social Tokens là mảng IOSG venture không đầu tư nhiều vào với chỉ một dự án duy nhất.

4. Chiến lược đầu tư của IOSG Ventures

IOSG đầu tư rất nhiều vào dự án thuộc hệ sinh thái Polkadot như Moonbeam, Interlay, Phala Network, v.v. ⇒ IOSG Ventures được giới báo chí gọi là backer cho Polkadot.

Trước năm 2021

Trước năm 2022, IOSG là quỹ đầu tư chuyên về mảng như:

• Layer 1: Các dự án base protocol L1 như Near Protocol.

  Cross-chain, hay các dự án thuộc Web3 và Internet of blockchain như Polkadot, Cosmos.

• Layer 2: IOSG cũng chú trọng các giải pháp mở rộng L2 như Arbitrum, StarkWare, Aztec, Celer Network và các giao thức cross-chain như DeBridge, Zenlink, Swim Protocol.
• Nền tảng cơ sở hạ tầng cũng được IOSG rất chú trọng với hơn 12 dự án thuộc nhiều mảnh ghép về dữ liệu (Filecoin, RunTime Verification và Ocean Protocol) và smart contract (T3rn, Gelato).
• DAO cũng là mảng thu hút được sự đầu tư của quỹ với 4 dự án về các lĩnh vực về trao quyền cho cộng đồng, quỹ đầu tư phi tập trung và cả phân mảnh NFT.

⇒ Nhận xét: IOSG chú trọng vào đầu tư các dự án về nền tảng L1/L2, crosschain và dự án nền tảng. Điều này cho thấy họ khá cẩn trọng trong việc đầu tư với tầm nhìn theo hướng Web3, tức là các dự án/giao dịch có thể kết nối với nhau một cách dễ dàng.

Danh mục đầu tư với tỷ trọng cao bao gồm những dự án thuộc các mảng kể trên sẽ cho ra giá trị bền vững, tăng đều theo sự phát triển của các dự án và đảm bảo được sự an toàn cho danh mục của IOSG.

Sang đầu năm 2022

Đầu năm 2022, IOSG có phần chuyển hướng sang các mảng/sản phẩm:

• DeFi là Vovo Finance và Coin98 Wallets.
• NFT: IOSG cũng dành sự quan tâm đến dự án NFT music là Pianity.
• Web 3.0: IOSG cũng hướng sự chú ý sang các dự án base protocol làm về Web 3 như EthSign, Joyn.

⇒ Nhận xét: Sự chuyển dịch như trên của IOSG có phần chậm hơn một số quỹ khác vì họ tiếp cận với các dự án thuộc mảng này trong đầu năm 2022. Trong khi đó, giai đoạn bùng nổ của thị trường DeFi là vào khoảng đầu đầu – giữa năm 2021.

Tuy nhiên, cá nhân mình đánh giá các dự án IOSG Ventures đầu tư mang hơi hướng khác các quỹ thông thường, theo một phong cách an toàn hơn và tin tưởng vào tương lai rằng công nghệ Web 3.0 và các ứng dụng sẽ kết nối với nhau.

NFT là mảng IOSG cũng đã đầu tư với dự án DAOHaus với tính năng phân mảnh NFT. Tuy nhiên, đầu năm 2022, IOSG Venture lại đầu tư vào Pianity với phân khúc mới của NFT là NFT Music.

Đây là một nhánh chưa nhận được nhiều sự chú ý, tuy nhiên, việc Binance liên tục những sự hợp tác với 2 tập đoàn giải trí lớn nhất Hàn Quốc là YG Entertainment và SM Entertainment với tệp khách hàng fan hâm mộ lớn. Đây là những cơ sở có thể IOSG dựa vào để tin tưởng trend NFT Music bùng nổ trong tương lai.

5. Performance của IOSG Ventures

Chúng ta hãy cùng so sánh hiệu quả các khoản đầu tư của IOSG Ventures. Top 5 dự án có Token đạt hiệu suất tốt nhất (giá hiện tại so với giá khởi đầu năm 2021) là:

• Base Protocol – Near (NEAR): Hơn 14,000%.
• Layer 2 – Moonbeam: Hơn 30,000%.
• DeFi- Synthetix: Hơn 700%.
• Infrastructure – Filecoin: Hơn 20,000%.
• Đây là một hiệu suất khá ấn tượng và không hề kém cạnh như các quỹ lớn khác là Three Arrow Capital với các dự án có token Solana (SOL): 15,000%; Binance Labs với LUNA (Terra): 58,258%.

Anh em cùng đội ngũ so sánh sơ bộ về hiệu suất đầu tư của 3 quỹ Binance Labs, Three Arrows Capital và IOSG Venture thử nhé!

6. Tổng kết

Qua các phân tích trên, có thể rút ra kết luận như sau về phong cách đầu tư của IOSG Venture:

• Đầu tư vào các dự án nền tảng cross-chain với niềm tin mãnh liệt vào công nghệ Web3.
• Xu hướng đầu tư mang lại lợi nhuận ổn định trong dài hạn thể hiện qua mật độ đầu tư dày vào các base protocol, layer 1/layer 2 và cơ sở hạ tầng.
• Gaming/NFT/DAO là các mảng IOSG cũng tham gia đầu tư nhưng tỷ trọng trên tổng danh mục là thấp, cụ thể là 4 dự án về DAO, 2 dự án về NFT và 2 về game.

Như vậy mình đã tổng hợp cũng như đánh giá về danh mục đầu tư của IOSG cho anh em tham khảo

Năm 2017, mạng lưới của Ethereum rơi vào tình trạng tê liệt hai lần liên tiếp với làn sóng ICO và DApp – CryptoKitties. Điều đó một lần nữa được lặp lại khi DeFi bùng nổ, với sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với 2017. Điều đó thể hiện rất rõ khi phí giao dịch đã có lúc lên đến $16 cho một giao dịch.

Năm 2017, mạng lưới của Ethereum rơi vào tình trạng tê liệt hai lần liên tiếp với làn sóng ICO và DApp – CryptoKitties.

Điều đó một lần nữa được lặp lại khi DeFi bùng nổ, với sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với 2017. Điều đó thể hiện rất rõ khi phí giao dịch đã có lúc lên đến $16 cho một giao dịch.

Điều này khiến Ethereum phải gấp rút, đẩy nhanh việc tăng khả năng xử lý giao dịch để có tốc độ giao dịch nhanh hơn với phí giao dịch rẻ hơn.

Vậy, Ethereum đang có những giải pháp nào cho vấn đề mở rộng?

Đó cũng chính là nội dung của Unfolded số thứ 4 – Ethereum Scaling Solutions.

1. Tổng quan

Trước tiên, vấn đề về khả năng mở rộng của Ethereum đã được mang ra thảo luận từ khá sớm (2015) chứ không phải mới đây.

Khi nhắc đến giải pháp mở rộng của Ethereum sẽ có 2 cách tiếp cận chính đó là mở rộng trên chuỗi (on-chain) và mở rộng ngoài chuỗi (off-chain).

1. Mở rộng trên chuỗi (On-Chain Scaling) là giải pháp mở rộng bằng cách tăng sức chứa dữ liệu của chuỗi khối gốc (layer 1). Hiện tại, Ethereum chỉ có một giải pháp duy nhất là Ethereum
2. Mở rộng ngoài chuỗi (Off-Chain Scaling) là các giải pháp giảm áp lực xử lý giao dịch lên chuỗi khối gốc bằng cách xử lý giao dịch trên 1 lớp thứ 2 (layer 2). Một số giải pháp điển hình trên Layer 2 gồm Channels, Sidechain, Plasma, Rollups.

2. Ethereum 2.0

Ethereum 2.0 sẽ áp dụng Sharding để tăng khả năng xử lý giao dịch bằng cách phân chuỗi khối chia ra làm nhiều “shards” hay phân đoạn khác nhau.

Đồng thời, Ethereum 2.0 sẽ thay đổi cơ chế đồng thuận từ bằng chứng công việc (Proof-of-Work) sang bằng chứng cổ phần (Proof-of-Stake).

Đọc thêm: Ethereum 2.0 – Tương lai của Blockchain

3. Layer 2

Channels

Channels là những giải pháp mở rộng ngoài chuỗi được thảo luận rộng rãi đầu tiên trong cộng đồng Ethereum.

Nó cho phép những người tham gia thực hiện giao dịch ngoài chuỗi (off-chain) nhiều lần trong khi chỉ gửi 2 giao dịch đến chuỗi khối gốc (Layer 1).

Ví dụ: A và B thực hiện giao dịch chuyển tiền cho nhau. Cả A và B sẽ phải khoá 1 lượng ETH vào ví Multisig để mở Channel, sau đó cả 2 có quyền thực hiện bao nhiêu giao dịch tuỳ ý. Sau khi kết thúc, cả 2 đóng channel và nhận lại tiền đã bị khoá trước đó.

Hai loại channel phổ biến nhất đó chính là State Channel và 1 nhánh nhỏ của nó là Payment Channel.

Mặc dù, Channels có khả năng tăng tốc độ xử lý giao dịch lên nhiều lần. Song, nó vẫn có những hạn chế như 1) người tham gia vào channel phải được biết trước 2) số tiền giao dịch phải bị khoá vào 1 ví multisig.

Chính điều đó khiến cho Channels khó áp dụng cho những smart contract có tính chất chung chung.

Một số dự án Channels như Raiden Network (P) Context Network, Counterfactual, Spankchain, Celer Network.

Plasma

Plasma là framework xây dựng DApps có thể mở rộng trên Ethereum được đề xuất bởi Vitalik Buterin và Joseph Poon.

Cấu trúc của Plasma cho phép tạo ra vô số các chuỗi khối con (child chain) có khả năng hoạt động độc lập, giao tiếp, tương tác với chuỗi khối gốc Ethereum bằng cách kết hợp các hợp đồng thông minh và Merkle-Tree.

Việc giảm tải các giao dịch từ chuỗi khối gốc sang chuỗi con khiến cho việc thực hiện giao dịch nhanh và rẻ hơn. Nhưng, Plasma có nhược điểm chính là thời gian rút tiền từ Layer 2 về chuỗi gốc khá lâu.

Những dự án Plasma Framework có thể kể đến như Matic Network, Loom Network, OMG Network.

Sidechains

Sidechains là những blockchain độc lập có quy tắc đồng thuận riêng biêt và có tính tương thích với Ethereum.

Thông qua việc sử dụng máy ảo Ethereum (EVM), các Sidechains có khả năng tương tác với Ethereum như lưu chuyển token, triển khai smart contract… từ chuỗi gốc sang sidechain và ngược lại.

Một số dự án sidechain điển hình có thể kể đến đó là xDAI, POA Network.

Rollups

Rollups là các giải pháp đóng gói các giao dịch trên sidechain thành một giao dịch duy nhất và tạo bằng chứng mật mã, được gọi là SNARK (đối số kiến thức không tương tác ngắn gọn). Chỉ bằng chứng này được gửi đến chuỗi chính.

Hay nói cách khác, Rollups có nghĩa là tất cả trạng thái và lệnh thực thi như xác minh chữ ký, thực hiện hợp đồng… sẽ được xử lý ở sidechains và chuỗi khối gốc Ethereum chỉ lưu trữ dữ liệu giao dịch.

Rollups có 2 loại gồm 1) Zero knowledge (ZK-Rollups) 2) Optimistic Rollups

Điểm khác biệt giữa ZK-Rollups và Optimistic Rollups chính là loại bằng chứng chống giao dịch không hợp lệ (proof) mà mỗi giao thức sử dụng.

ZK-Rollups

ZK-Rollups sử dụng bằng chứng hợp lệ (validity proofs), nghĩa là một trạng thái mới sẽ luôn được hiển thị cho chuỗi khối với bằng chứng rằng thực tế là nó hợp lệ.

Mặc dù ZK-Rollups có tốc độ nhanh hơn Optimistic nhưng chỉ có thể áp dụng với những loại giao dịch đơn giản, khó có tính tương thích với nhiều smart contract có tính phức tạp cao.

Một số dự án điển hình của ZK-Rollups có thể kể đến là zk-Sync, Loopring.

Optimistic Rollups

Optimistic Rollups sử dụng bằng chứng gian lận (fraud proofs), nghĩa là một trạng thái mới được cho là hợp lệ, trừ khi có bằng chứng gian lận được gửi lên chuỗi khối trong một khoảng thời gian nhất định.

Thêm nữa, Optimistic Rollups còn sử dụng máy ảo tương thích với Ethereum có tên là OVM (Optimistic Virtual Machine). Điều này cho phép các dự án áp dụng Optimistic Rollups dễ dàng hơn.

Dự án điển hình của Optimistic Rollups chỉ có Optimism.

4. Tổng kết

Sau nhiều năm nghiên cứu và phát triển những giải pháp mở rộng, Ethereum đã có những giải pháp của mình trong cả ngắn hạn và dài hạn.

Trong dài hạn, hai giải pháp được đánh giá cao đó là Ethereum 2.0 và Rollups.

Bởi, Ethereum 2.0 sẽ giúp cho khả năng mở rộng trên chuỗi khối gốc tăng lên đáng kể và Rollups như Optimism sẽ khuếch đại khả năng đó lên cao hơn nữa.

Hy vọng bài viết này sẽ giúp anh em có cái nhìn tổng quát về những giải pháp mở rộng của Ethereum.

Layer-2 được kỳ vọng là phân khúc sẽ vô cùng bùng nổ trong năm 2022. Nhiều dự án về giải pháp Lớp 2 đã ra mắt và gây được tiếng vang lớn. StarkWare cũng là một trong những cái tên nổi bật đó.

1. Giới thiệu về StarkWare

StarkWare là một giải pháp Layer-2 được xây dựng và phát triển từ năm 2018, mục tiêu là mở rộng và khắc phục những điểm yếu của Ethereum.

Giải pháp của StarkWare được xây dựng dựa trên bằng chứng bảo mật ZK proofs. Để hiểu sâu hơn về StarkWare, chúng ta cần tìm hiểu 2 thành phần của nó:

• StarkEx
• StarkNet

StarkEx và StarkNet đều cung cấp giải pháp mở rộng cho Layer 1 (Ethereum) thông qua công nghệ bằng chứng STARK. Điểm khác biệt là StarkEX sẽ là công cụ điều chỉnh phù hợp cho từng dự án riêng biệt (đối tượng sử dụng là các dự án), trong khi đó StarkNet sẽ là một mạng lưới Layer-2 phi tập trung, cho phép các nhà phát triển xây dựng Dapp và cho phép người dùng tương tác trên đó.

2. Giải pháp của StarkWare

Rollup và ZK-Rollup

Để hiểu hơn các StarkWare vận hành, chúng ta cùng nhắc lại về Rollup và ZK-Rollup.

Trước hết, Rollup là giải pháp giúp “gói” hoặc “cuộn” các giao dịch trên sidechain vào một giao dịch duy nhất và tạo ra một bằng chứng mật mã, gọi là SNARK. Chỉ có bằng chứng này được gửi tới chuỗi chính (Layer 1). Sidechain lúc này vẫn sẽ là chuỗi blockchain độc lập, tương thích với Ethereum.

Rollup về mặt bản chất là giải pháp đưa quá trình xử lý, thực hiện giao dịch diễn ra trên sidechain (StarkEx). Blockchain chính (tức Ethereum) chỉ phải lưu dữ liệu giao dịch.

Trong Rollups, dựa trên cơ chế bảo mật, người ta tiếp tục phân thành 2 dạng là ZK-Rollups và Optimistic Rollups.

• ZK-Rollups (Zero Knowledge Rollups): Các giao dịch sau khi thực hiện ở sidechain sẽ được gửi ngược về Layer-1 kèm proof. Các giao dịch chỉ được xác thực là đúng và hợp lệ khi proof này được xác thực.
• Optimistic Rollups: Các giao dịch thực hiện ở sidechain, sau đó gửi về Ethereum và được giả định ở trạng thái “đúng”. Các validators sẽ có quyền tranh chấp, khiếu nại về tính “đúng” của giao dịch. Cứ mỗi lần có khiếu nại, chuỗi sẽ kiểm tra, đối chiếu => lặp lại cho đến khi khẳng định tính hợp lệ.

Như vậy, các bạn có thể hiểu một cách đơn giản để phân biệt 02 dạng trên: Đối với ZK-Rollup, dữ liệu chỉ “đúng” khi proof đi kèm được xác nhận. Ngược lại, đối với Optimism, dữ liệu mặc định là “đúng” cho đến khi chứng minh nó sai, không hợp lệ.

Cũng vì đặc điểm bảo mật này, 2 giải pháp trên có những ưu/nhược điểm riêng:

• ZK-Rollups: xử lý giao dịch nhanh hơn (chỉ cần xử lý proof đi kèm là xong). Đổi lại, vì sử dụng SNARK (proof bảo mật riêng), do đó ZK-Rollup kém tương thích và khó tích hợp với các dự án.
• Optimistic-Rollups: xử lý giao dịch lâu hơn (thông thường là 07 ngày, vì dữ liệu cần đối chiếu nhiều lần). Đổi lại, Optimistic sẽ dễ tương tác và tích hợp với dự án hơn.

Ngoài ZK-rollup, StarkEx còn kết hợp thêm một giải pháp mở rộng khác là Validium. Validium hoạt động với cơ chế xác minh tính hợp lệ của giao dịch tương tự ZK-Rollups, sử dụng Zero Knowledge. Điểm khác biệt giữa Validum với ZK-Rollups chính là tính khả dụng của dữ liệu: đối với ZK-Rollups, dữ liệu khả dụng on-chain, trong khi đó Validium là off-chain.

Điều này sẽ giúp giảm tải hơn nữa cho main chain, tuy nhiên lại mang lại rủi ro về bảo mật vì dữ liệu off-chain hoàn toàn không được kế thừa tính bảo mật tốt nhất từ Layer-1.

Cách StarkWare vận hành

Toàn bộ các giao dịch sẽ được gửi đến một bộ phận là StarkEx Service. Tại đây, StarkEx Service sẽ phân loại và tổng hợp (theo logic) các giao dịch thành các lô và gửi tới SHARP, đồng thời gửi một trạng thái giao dịch đến hợp đồng StarkEx. SHARP sẽ có chức năng tạo ra các Proof cho lô giao dịch (theo ngôn ngữ Cairo) và gửi đến STARK Verifier (những người xác thực). Tại đây, các verifier sẽ xem xét tính hợp lệ và xác thực proof. Khi proof được xác thực, trạng thái giao dịch trên hợp đồng StarkEx sẽ được chấp nhận và thực hiện.

Với việc sử dụng đồng thời cả model ZK-Rollup và Validium, StarkEx cho phép người dùng thực hiện giao dịch trên cả off-chain và on-chain.

Như vậy, các thành phần không thể thiếu trên StarkEx gồm:

1. Application (off-chain): là nơi nhận các yêu cầu của người dùng ngoài chuỗi, xác định logic thứ tự, các thức thực hiện.
2. StarkEx Service (off-chain): thực hiện phân phối, tổng hợp các tác vụ và cập nhật trạng thái của hệ thống.
3. SHARP: dịch vụ cung cấp bằng chứng xác thực. Nó nhận các yêu cầu bằng chứng từ các ứng dụng khác nhau và xuất ra các bằng chứng để chứng thực tính hợp lệ của các tác vụ.
4. StarkEx Verifier (on-chain): chịu trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của bằng chứng xác thực.
5. StarkEx contract (on-chain): cập nhật trạng thái của tác vụ.

STARKs vs SNARKs

Nếu như các Rollups truyền thống sử dụng bảo mật SNARK thì StarkWare đã tạo ra STARK như một phiên bản nâng cấp. STARKs cho phép việc xác thực diễn ra nhanh hơn, tuy nhiên chi phí sẽ cao hơn so với SNARK.

Cũng bởi vì sử dụng Stark, StarkWare cần có một ngôn ngữ riêng để cho phép các ứng dụng tương tác tốt hơn với loại bằng chứng bảo mật này, đó chính là Cairo và Warp. Cairo là một ngôn ngữ lập trình được xây dựng cho StarkWare, với khả năng mở rộng và hiệu suất tốt hơn khi tương tác với STARK so với Solidity. Tuy nhiên, StarkWare còn quá mới, trong khi hầu hết các ứng dụng đã quá quen thuộc với việc xây dựng bằng Solidity. Để giải quyết vấn đề này, StarkWare đã sử dụng Warp. Warp cho phép chuyển đổi từ EVM sang Cairo một cách dễ dàng, bước đầu giải quyết vấn đề tương thích EVM cho StarkWare.

3. StarkEX và StarkNet

StarkEx

StarkEx là giải pháp mở rộng trên Ethereum bằng cách sử dụng các bằng chứng hợp lệ. StarkEx có thể hoạt động ở chế độ ZK-rollups lẫn Validium.

StarkEx bắt đầu đi vào hoạt động từ 06/2020, được StarkWare hướng tới trở thành giải pháp cho các dự án khác. Thực thế, StarkEx đã gặt hái được thành công khi hiện đang là giải pháp cho các dự án tên tuổi khác như dYdX (nền tảng giao dịch hợp đồng tương lai), Sorare (NFT), Immutable X (giải pháp mở rộng cho các dự án NFT), DeversiFi (sàn giao dịch phi tập trung).

Tuy vậy, StarkEx chỉ là nơi để bắt đầu. Để xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh, StarkWare cần StarkNet.

StarkNet

StarkNet được định hình là một giải pháp mở rộng ZK-Rollups phi tập trung, một Layer-2 network của Ethereum cho phép xây dựng, mở rộng các DApp không giới hạn nhưng vẫn đảm bảo được sự bảo mật (security) và khả năng tổng hợp (composability) của Layer gốc (Ethereum).

StarkNet sẽ tập trung phát triển vào 3 tính năng chính:

• Khả năng mở rộng và duy trì sự toàn vẹn (Scalability & Integrity): StarkNet sẽ hỗ trợ việc mở rộng những vẫn duy trì được tính bảo mật của Ethereum thông qua việc tạo ra các bằng chứng bảo mật với tên gọi STARK ngoài chuỗi (off-chain) và sau đó xác thực chúng trên chuỗi (on-chain).
• Khả năng xây dựng và phát triển: StarkNet cung cấp giải pháp cho các dev bằng StarkNet contracts, cho phép xây dựng và phát triển các hợp đồng thông minh một cách dễ dàng.
• Khả năng tổng hợp, tương tác: Ngoài việc xây dựng giải pháp mở rộng, StarkNet cho phép các smart-contracts xây dựng trên mạng của mình tương tác, tổng hợp với mức độ cao (theo dự án thì ở ngang cấp độ của Ethereum.

Tóm lại, StarkNet sẽ là mạng lưới chính của StarkWare. Khi StarkNet thành công, các dự án đang sử dụng StarkEX có thể đẩy trực tiếp dự án của mình lên StarkNet. StarkNet Alpha đã được ra mắt vào tháng 11/2021.

4. Teams

Đội ngũ của StarkWare khá đông đảo, trong đó đáng chú ý nhất là 04 Co-Founder đều là những người có nhiều kinh nghiệm và kiến thức về khoa học máy tính, bảo mật, giải pháp liên quan đến ZK-Rollup:

• Eli Ben-Sasson (Co-Founder): là người đồng phát minh của giải pháp STARK, FRI và Zerocash Protocol, từng là founder của dự án ZCash. Eli Ben-Sasson cũng từng đảm nhiệm nhiều vị trí tại Viện nghiên cứu của các trường đại học lớn như Princeton, MIT, Harvard trước khi trở thành Co-Founder của StarkWare.
• Uri Kolodny (Co-Founder): cũng là một nhà khoa học máy tính từng làm việc tại MIT. Ngoài ra, Uri Kolodny còn là doanh nhân nổi tiếng với nhiều công ty thành công.
• Michael Riabzev (Co-Founder): có bằng tiến sĩ về khoa học máy tính của Trường Technion Israel. Ông có 14 năm kinh nghiệm trong phát triển phần mềm tại Intel và IBM.
• Alessandro Chiesa (Co-Founder): là giảng viên khoa học máy tính tại UC Berkeley. Ông cũng đồng thời tham gia phát minh ra giao thức Zerocash.

5. Backers & Investors

Theo thông tin có được, trong thời gian qua StarkWare đã liên tục thành công trong 3 vòng gọi vốn:

• Series A: thành công gọi được 30 triệu USD. Vòng series A do Paradigm dẫn đầu, có sự tham gia của các quỹ Intel Capital, Sequoia, Atomico, DCVC, Wing, Consensys, Coinbase Ventures, Multicoin Capital, Collaborative Fund, Scalar Capital and Semantic Ventures.
• Series B: thành công gọi được 75 triệu USD. Vòng series B tiếp tục do Paradigm dẫn đầu, có sự tham gia của Sequoia, Founders Fund, Pantera, Alameda Research và Three Arrows Capital.
• Series C: gần đây nhất, Seqouia tiếp tục dẫn đầu vòng này và gọi được 50 triệu USD cho StarkWare, nâng định giá của dự án đạt 2 tỷ USD.

6. Cách tham gia dùng thử StarkNet và trải nghiệm một số dự án đang xây dựng

Hiện tại, hệ sinh thái trên StarkNet còn khá non trẻ, không có quá nhiều dự án chính thức launching. Đây cũng là cơ hội để anh em có thể trải nghiệm, vừa đánh giá về mạng lưới, đánh giá dự án đồng thời có thể nhận được retroactive trong tương lai.

Mạng thử nghiệm của StarkNet có tên là StarkNet Goerli.

Để trải nghiệm thử StarkNet, các bạn có thể làm theo các bước sau:

• Bước 1: Download ví Agent X StarkNet Wallet tại đây
• Bước 2: Mint token test trong Wallet hoặc tại https://argentlabs.github.io/argent-x/

Trong trường hợp cần kiểm tra khối, giao dịch, các bạn có thể sử dụng Voyager hoặc ethtx.info

Sau khi đã có ví và token test, các bạn có thể trải nghiệm một số dự án đang xây dựng trên Starknet:

• MintSquare: Dapp dành cho việc tạo, giao dịch NFT. Trải nghiệm mint NFT tại
• Myswap: là một AMM được xây dựng trên StarkNet. Bạn có thể kết nối ví và thử thực hiện các giao dịch, add pool tại đây.
• Suez: bridge đầu tiên trên StarkNet, giúp chuyển tài sản từ Ethereum đến StarkNet và ngược lại.

7. Tổng kết

StarkWare là dự án được đầu tư rất nhiều từ công nghệ, sản phẩm, đội ngũ lẫn marketing. Chính vì vậy, StarkWare được cực kì nhiều KOL, nhà đầu tư trong giới Crypto mong đợi. Cá nhân mình cũng tin tưởng đây sẽ là Layer-2 bùng nổ trong thời gian tới.

Ở giai đoạn phát triển như thế này, StarkWare sẽ chứa đựng rất nhiều cơ hội đầu tư, retroactive cho tất cả mọi người. Vì vậy, các bạn đừng quên theo dõi các động thái tiếp theo từ dự án và những native project tiềm năng trên StarkNet nhé.

Cuộc khủng hoảng phí giao dịch trên Ethereum ( ETH ) đã cản trở sự phát triển theo cấp số nhân của chuỗi khối Ethereum. Công nghệ Arbitrum là một trong nhiều giải pháp khả thi cho tình trạng tắc nghẽn và phí cao trên mạng Ethereum.

1. Arbitrum là gì ?

Cuộc khủng hoảng phí giao dịch trên Ethereum ( ETH ) đã cản trở sự phát triển theo cấp số nhân của chuỗi khối Ethereum . Công nghệ Arbitrum là một trong nhiều giải pháp khả thi cho tình trạng tắc nghẽn và phí cao trên mạng Ethereum.

Các giao dịch trên Ethereum được thực hiện và thực hiện thông qua các hợp đồng thông minh và một khoản phí được yêu cầu để thưởng cho những người tham gia mạng lưu trữ các hợp đồng có thể lập trình đó trên máy của họ.

Phí giao dịch tăng lên khi số lượng người dùng tăng lên và nhiều giao dịch hơn được mạng lưới yêu cầu xử lý. Hơn nữa, mọi thợ đào trong chuỗi khối Ethereum phải mô phỏng từng bước thực hiện hợp đồng, điều này gây tốn kém và hạn chế đáng kể khả năng mở rộng. Chuỗi khối Ethereum cũng yêu cầu mọi mã và dữ liệu của hợp đồng phải được công khai trừ khi có tính năng lớp phủ bảo mật có chi phí riêng.

Arbitrum dự định giảm tắc nghẽn mạng và chi phí giao dịch bằng cách giảm tải càng nhiều công việc và lưu trữ dữ liệu càng tốt từ mạng chính hoặc Layer 1 (L1) của Ethereum. Ed Felten – Một giáo sư khoa học máy tính và các vấn đề công tại Princeton, đồng sáng lập Offchain Labs, công ty đứng sau Arbitrum, vào năm 2018. Chiến lược lưu trữ dữ liệu ngoài chuỗi được sử dụng bởi mạng Arbitrum được gọi là giải pháp mở rộng Layer 2 (L2) (được xây dựng trên mạng Ethereum hàng đầu).

2. Arbitrum hoạt động như thế nào ?

Bốn vai trò trong hệ sinh thái Arbitrum được thực hiện bởi verifiers (người xác minh), a virtual machine (máy ảo), a key (khóa) và a manager (người quản lý)

Arbitrum dựa trên một thiết kế tiền điện tử đơn giản, trong đó các bên có thể triển khai hợp đồng thông minh như một máy ảo mã hóa các quy tắc của hợp đồng. Máy ảo là các chương trình chạy trên Kiến trúc Máy ảo Arbitrum (Arbitrum Virtual Machine – AVM).

Một tập hợp các trình quản lý cho một máy ảo được chỉ định bởi nhà thiết kế máy ảo. Bất kỳ người quản lý trung thực nào cũng có thể buộc máy ảo hoạt động theo mã của máy ảo, nhờ vào giao thức Arbitrum.

Các bên có cổ phần trong kết quả của VM có thể chọn người mà họ tin tưởng để thay mặt họ làm điều đó hoặc trực tiếp làm người quản lý. Trên thực tế, nhóm người quản lý tự nhiên cho nhiều hợp đồng sẽ bị hạn chế một cách hợp lý.

Thay vì buộc mọi trình xác thực phải sao chép mọi quá trình thực thi của máy ảo, trạng thái của máy ảo có thể được nâng cao với chi phí thấp hơn nhiều cho người xác minh bằng cách dựa vào các nhà quản lý. Người xác minh chỉ theo dõi băm của trạng thái máy ảo, không phải toàn bộ trạng thái. Các nhà quản lý được Arbiturm khuyến khích đi đến một thỏa thuận ngoài phạm vi về hoạt động của VM (Virtual Machine).

Người xác minh sẽ chấp nhận mọi sửa đổi trạng thái được hỗ trợ bởi tất cả các nhà quản lý. Nếu hai người quản lý không đồng ý về những gì VM sẽ làm bất chấp các khuyến khích, người xác minh sử dụng kỹ thuật phân tách để giảm bớt sự bất đồng xuống việc thực hiện một chỉ thị duy nhất và sau đó một người quản lý đưa ra một bằng chứng đơn giản về một chỉ dẫn đó. Hơn nữa, cả hai máy ảo và các bên có thể gửi tin nhắn và tiền tệ cho nhau.

Khi một người quản lý đưa ra một nhận xét gây tranh cãi và một người quản lý khác thách thức nó, quy trình phân chia bắt đầu. Cả hai nhà quản lý sẽ đặt tiền dưới hình thức ký gửi tiền tệ.

Khi DApp chạy trên chuỗi Arbitrum, bạn có tùy chọn chọn nhóm trình xác nhận của mình để thực hiện quy trình đồng thuận. Điều này có nghĩa là so với Ethereum (nơi mỗi trình xác thực theo dõi tất cả các ứng dụng của mạng), trình xác thực hoạt động trên một ứng dụng không thể tương tác với bất kỳ ứng dụng Arbitrum nào khác. Kỹ thuật bản địa hóa này yêu cầu ít kết nối hơn giữa các nút, dẫn đến việc xử lý các giao dịch nhanh hơn.

3. Các giải pháp mở rộng Layer 2 trên Ethereum

Kiến trúc hiện tại của blockchain Ethereum được thay đổi để phát triển các giải pháp Layer 2 trên Ethereum với mục đích duy nhất là giảm phí giao dịch và tắc nghẽn mạng.

Những thay đổi về khả năng mở rộng trên Layer 1, như tăng số lượng giao dịch được chấp thuận, có thể cản trở các yếu tố phân quyền và bảo mật của Blockchain Ethereum. Do đó, mainnet của Ethereum 2.0 sẽ sớm được giới thiệu. Tuy nhiên, trong ngắn hạn thì các giải pháp như Optimistic Rollups và zero-knowledge (zk) là những ví dụ về các giải pháp mở rộng quy mô Layer 2. Arbitrum là một trong những L2 expansion rollup (Optimistic Rollup) dành cho blockchain Ethereum.

Optimistic Rollups giả định rằng tất cả các bổ sung chuỗi mới đều là chính hãng trừ khi bị người dùng mạng tranh chấp trong vòng một tuần. ZK-Rollups sử dụng các bằng chứng mật mã để xác thực từng khối mới được thêm vào mạng, loại bỏ yêu cầu trình xác thực phải đáng tin cậy. Mặc dù công nghệ zk-Rollup có tiềm năng trở thành công nghệ Layer 2 tốt nhất trong tương lai, nhưng nó phức tạp hơn Optimistic Rollups và yêu cầu nghiên cứu và phát triển thêm.

4. Arbitrum bridge

Người dùng có thể sử dụng Arbitrum Token Bridge để chuyển các token ETH và ERC-20 Ethereum sang một giải pháp mở rộng quy mô layer 2 được gọi là Arbitrum One. Nếu bạn muốn gửi một giao dịch bằng Arbitrum, chỉ cần gửi nó đến một trong các Inbox contracts của EthBridge.

Ngược lại, một Outbox contract chấp nhận dữ liệu từ Arbitrum và thêm nó vào blockchain Ethereum để tương tác ngược lại. Bởi vì tất cả các đầu vào và đầu ra của EthBridge đều có thể xác minh công khai, Ethereum có thể xác định và xác minh bất kỳ hoạt động ngoài chuỗi nào.

Bạn có thể tự hỏi làm thế nào để kết nối các token ETH của bạn từ L1 đến L2. Để làm như vậy, vui lòng làm theo các bước dưới đây. Tuy nhiên, hãy đảm bảo ví của bạn, chẳng hạn như MetaMask hoặc các ví khác, có ETH trên Ethereum mainnet để kết nối các tài sản.

Bước đầu tiên là truy cập wardenswap.finance để thêm mạng “Arbitrum one”, như sau:

Bây giờ, hãy truy cập trang web bridge.arbitrum.io để kết nối các tài sản token. Đảm bảo rằng ví của bạn được kết nối với Ethereum mainnet và làm theo các bước bên dưới để kết nối các mã thông báo ETH của bạn:

Vậy có token gốc của Arbitrum không ?

Offchain Labs không có hoặc dự kiến ​​sản xuất token riêng của Arbitrum, tức là không có bất kỳ token gốc nào của nền tảng Arbitrum. Các hợp đồng Arbitrum có thể sử dụng bất kỳ loại tiền điện tử dựa trên Ethereum nào mà họ thích. Đó là bởi vì công ty không muốn tạo ra một token khác.

5. GAS FEE được sử dụng trên Arbitrum

Arbitrum sử dụng ArbGas để theo dõi chi phí thực hiện trên chuỗi Arbitrum. Mọi lệnh Arbitrum VM đều có chi phí ArbGas và chi phí tính toán là tổng phí ArbGas của các hướng dẫn trong đó so với giới hạn gas của Ethereum.

Điều này có nghĩa là không có giới hạn ArbGas cứng đối với Arbitrum và nó rẻ hơn nhiều so với phí gas ETH. Phí thường được tính để bù đắp cho những người xác nhận chuỗi Arbitrum cho chi phí của họ, mặc dù nó được đặt thành 0 theo mặc định.

Ngoài ra, ArbGas bị tính phí cho việc kiểm tra bằng chứng mọi chỉ dẫn của AVM. Do đó, điều quan trọng là phải đảm bảo rằng EthBridge sẽ không bao giờ vượt quá giới hạn gas L1 bằng cách ước tính lượng gas L1 mà EthBridge sẽ yêu cầu. Hơn nữa, ước tính thời gian mô phỏng rất quan trọng đối với thông lượng của rollup chain vì nó cho phép chúng tôi thiết lập giới hạn tốc độ của chuỗi một cách an toàn.

ArbGas khác với Ethereum gas ở chỗ nó cố gắng ước tính mô phỏng trên AVM, trong khi Ethereum gas phục vụ một chức năng tương tự trên Ethereum.

Ví dụ, quyền truy cập vào bộ nhớ là cực kỳ đắt đỏ trên Ethereum vì quyền lưu trữ trong Ethereum thiết lập nghĩa vụ đối với tất cả các thợ đào Ethereum, có lẽ là vĩnh viễn.

6. Làm cách nào để bạn swap tokens trên Arbitrum bằng Uniswap Protocol ?

Như đã đề cập trước đây, nền tảng Arbitrum không có token gốc. Tuy nhiên, bạn có thể swap token của mình (ví dụ: trên Uniswap protocol) bằng cách sử dụng các bước sau:

• Để bắt đầu, hãy chọn token bạn muốn swaps. Bạn có thể không tìm thấy token bạn chọn vào lúc này, nhưng danh sách sẽ tăng lên khi các dự án bổ sung kết nối token của họ với Arbitrum Network
• Xem lại giá đã nêu sau khi nhập số lượng đầu vào hoặc đầu ra mong muốn. Tuy nhiên, nếu đây là lần đầu tiên bạn giao dịch token trên Arbitrum bằng giao thức Uniswap, trước tiên bạn sẽ cần approve token (hành động một lần).
• Xem lại giá niêm yết, lộ trình và mức trượt giá của bạn sau khi nhấn gửi.
• Khi bạn đã sẵn sàng, hãy nhấp vào xác nhận swaps và đợi vài giây để Arbitrum network xác nhận trao đổi của bạn! Bạn có thể kiểm tra các chi tiết cụ thể của giao dịch của mình tại arbiscan.io sau khi gửi nó, bao gồm cả số lượng mã thông báo cuối cùng và phí gas.

Arbitrum cung cấp các giao dịch swaps tức thì với mức phí giao dịch thấp hơn Ethereum. Tuy nhiên, trên Arbitrum, giao dịch của bạn sẽ chỉ sử dụng nhóm thanh khoản Uniswap v3, ngay cả khi giá tốt hơn có sẵn trên layer 1, giao dịch của bạn sẽ không sử dụng tính thanh khoản của layer 1.

7. Làm thế nào để khởi chạy DApp của bạn trên Arbitrum ?

Bạn sẽ cần trình biên dịch Arbitrum, EthBridge và triển khai trình xác thực để chạy DApp của bạn trên Arbitrum. Tất cả các chương trình phần mềm này đều là mã nguồn mở và có sẵn trên Github từ Offchain Labs.

Để bắt đầu, hãy sử dụng trình biên dịch Arbitrum để biên dịch các hợp đồng Solidity của bạn. Điều này dẫn đến việc tạo ra một AVM. Sau đó, chọn một nhóm trình xác thực để theo dõi việc thực thi máy ảo của bạn và đảm bảo rằng nó đúng.

Người xác nhận có thể là bất kỳ ai và mỗi người xây dựng máy ảo có thể chọn người xác nhận của riêng mình. Bạn cũng có thể chỉ định một số quan sát viên sẽ xem VM của bạn đang làm gì nhưng họ sẽ không chịu trách nhiệm đảm bảo tính chính xác như trường hợp của trình xác nhận.

Arbitrum cung cấp Bảo đảm AnyTrust, trong đó tuyên bố rằng máy ảo của bạn sẽ chạy chính xác miễn là một trong những trình xác nhận của nó trực tuyến và hoạt động trung thực. Khi bạn đã sẵn sàng, bạn gọi EthBridge và hướng dẫn nó chạy máy ảo của bạn trên Arbitrum cũng như xác định trình xác nhận của máy ảo. Trên Arbitrum, máy ảo của bạn hiện đã hoạt động.

Người dùng DApp của bạn sẽ có thể sử dụng trình duyệt của họ để truy cập giao diện front-end hiện có của bạn. Thông qua nhắn tin hậu trường với trình xác nhận của bạn, giao diện người dùng sẽ tự động giao tiếp với máy ảo đang chạy. Bằng cách gửi tiền vào ví Arbitrum của bạn, người dùng của bạn có thể thực hiện cuộc gọi đến VM, gửi ETH hoặc các token dựa trên Ethereum khác đến VM.

8. So sánh giữa Arbitrum và Optimism

Abritrum và Optimism tương tự nhau vì chúng chỉ được triển khai khi các khối bị lỗi được xác định thay vì với mọi giao dịch. Cầu nối xuyên chuỗi tồn tại trên cả hai mạng, cho phép token lưu thông giữa layer 1 và layer 2.

Thay vì trải qua một chuỗi xác nhận, các giao dịch được xác nhận sau khi khối được tạo. Một lần nữa, điều này dẫn đến một mạng có độ trễ thấp và thông lượng lớn.

Các mạng khác nhau theo nhiều cách khác nhau, như thể hiện trong bảng dưới đây:

9. Tương lai của Arbitrum

Các L1 ban đầu như Ethereum và Bitcoin coi trọng sự phân quyền và bảo mật hơn khả năng mở rộng, như được thấy bởi phí gas cao trên cả hai nền tảng. Tuy nhiên, Arbitrum nhằm mục đích giải quyết vấn đề nan giải blockchain này bằng cách triển khai các Bản cuộn lạc quan đáp ứng tất cả ba yếu tố này.

Tuy nhiên, cộng đồng Ethereum tin rằng giải pháp toàn diện dài hạn liên quan đến việc triển khai zk-Rollup. Là nền tảng L2 tiên tiến nhất, Arbitrum hy vọng sẽ tiếp tục tiếp thu các xu hướng công nghệ hiện tại để mở rộng quy mô nền tảng và thúc đẩy sự mở rộng của nó.

Nếu bạn đã xem xét tiền điện tử hoặc blockchain theo bất kỳ cách nào, có thể bạn đã bắt gặp các thuật ngữ như giao thức layer 1 và layer 2. Bạn có tò mò về những Layer này là gì ? và tại sao chúng tồn tại ? Hãy thảo luận về kiến ​​trúc các Layer của blockchain trong bài viết này.

1. Layer trong Blockchain là gì ?

Công nghệ Blockchain là sự kết hợp độc đáo của một số công nghệ hiện tại – mật mã, lý thuyết trò chơi,v.v. – với một loạt các ứng dụng có thể có như tiền điện tử.

Mã hóa và giải mã dữ liệu là một ngành toán học và tính toán được gọi là mật mã.

Việc nghiên cứu các mô hình toán học về tương tác chiến lược giữa những người ra quyết định hợp lý được gọi là lý thuyết trò chơi.

Blockchain loại bỏ các bên trung gian, giảm chi phí và cải thiện hiệu quả bằng cách mang lại sự minh bạch và bảo mật.

Không có sự giám sát của cơ quan trung ương, công nghệ sổ cái phân tán (Distributed Ledger Technology – DLT) giữ thông tin được xác minh bằng mật mã giữa một nhóm người dùng đã đồng ý thông qua một giao thức mạng được xác định trước. Việc kết hợp các công nghệ này sẽ thúc đẩy sự tin tưởng giữa mọi người hoặc các bên, những người không có động cơ để làm như vậy. Chúng giúp các mạng blockchain có thể trao đổi giá trị và dữ liệu giữa những người dùng một cách an toàn.

Do thiếu cơ quan tập trung, các blockchains phải rất an toàn. Chúng cũng phải có khả năng mở rộng cực cao để xử lý ngày càng nhiều người dùng, giao dịch và các dữ liệu khác. Các lớp được sinh ra từ yêu cầu về khả năng mở rộng đồng thời với việc duy trì bảo mật hàng đầu.

2. Khả năng mở rộng của blockchain là gì ?

Cụm từ “Scaling” trong công nghệ blockchain đề cập đến sự gia tăng tốc độ thông lượng của hệ thống, được đo bằng giao dịch mỗi giây. Với việc áp dụng rộng rãi tiền điện tử trong cuộc sống hàng ngày, các Layer blockchain hiện được yêu cầu để cải thiện an ninh mạng, lưu trữ hồ sơ và các chức năng khác.

Số lượng giao dịch được hệ thống xử lý mỗi giây được gọi là “thông lượng”. Trong khi mạng thanh toán điện tử VisaNet của Visa có thể xử lý hơn 20.000 giao dịch mỗi giây, chuỗi chính của Bitcoin ( BTC ) không thể xử lý hơn bảy giao dịch mỗi giây .

Blockchain là layer đầu tiên trong hệ sinh thái phi tập trung. Layer 2 là sự tích hợp của bên thứ ba được sử dụng cùng với lớp một để nâng cao số lượng các nút và kết quả là thông lượng hệ thống. Nhiều công nghệ blockchain Layer 2 hiện đang được triển khai. Các hợp đồng thông minh được sử dụng trong các giải pháp này để tự động hóa các giao dịch.

Các nhà phát triển chuỗi khối đang cố gắng mở rộng phạm vi quản lý chuỗi khối khi Bitcoin trở thành một lực lượng quan trọng hơn trong thế giới thương mại. Họ hy vọng sẽ giảm thời gian xử lý và tăng TPS (Transaction Processing System) bằng cách phát triển các Layer blockchain và tối ưu hóa khả năng mở rộng Layer 2.

3. Bộ ba blockchain

Bộ ba blockchain đề cập đến khái niệm phổ biến cho rằng, về mặt phân quyền, bảo mật và khả năng mở rộng (decentralization, security and scalability) và các mạng phi tập trung chỉ có thể cung cấp hai trong ba lợi ích tại bất kỳ thời điểm nào.

Các nhà khoa học máy tính đã phát minh ra định lý về tính nhất quán, tính khả dụng và khả năng chịu phân vùng (Consistency, Availability and Partition tolerance – CAP) vào những năm 1980 để diễn đạt có thể là khó khăn nhất trong số những khó khăn này. Định lý CAP nói rằng lưu trữ dữ liệu phi tập trung, chẳng hạn như blockchain, chỉ có thể đáp ứng đồng thời hai trong ba bảo đảm được đề cập ở trên.

Định lý này đã phát triển thành bộ ba blockchain trong bối cảnh của các mạng phân tán hiện tại. Khái niệm rộng rãi cho rằng cơ sở hạ tầng blockchain công cộng phải hy sinh tính bảo mật, phân quyền hoặc khả năng mở rộng.

Kết quả là, chén thánh của công nghệ blockchain là tạo ra một mạng lưới có khả năng bảo mật không thể xuyên thủng trên một mạng lưới phi tập trung rộng rãi đồng thời xử lý thông lượng giao dịch trên quy mô internet.

Trước khi đi sâu vào động lực của bộ ba, chúng ta hãy xác định khả năng mở rộng, bảo mật và phân quyền theo các thuật ngữ chung:

• Khả năng mở rộng của blockchain đề cập đến khả năng xử lý khối lượng giao dịch cao hơn.
• Bảo mật đề cập đến khả năng bảo mật dữ liệu trên blockchain khỏi các loại tấn công khác nhau và khả năng bảo vệ của blockchain chống lại việc chi tiêu gấp đôi.
• Phi tập trung là một kiểu dự phòng mạng để đảm bảo rằng mạng không bị kiểm soát bởi ít thực thể hơn.

Ảnh hưởng lẫn nhau giữa khả năng mở rộng, bảo mật và phân quyền (decentralization, security and scalability)

Để giải quyết một giao dịch, trước tiên mạng phải đồng ý về tính hợp lệ của nó. Thỏa thuận có thể mất một thời gian nếu hệ thống có nhiều thành viên. Kết quả là chúng ta có thể chỉ ra rằng khả năng mở rộng tỷ lệ nghịch với phân quyền khi các thông số bảo mật giống hệt nhau.

Bây giờ, giả sử rằng hai blockchain bằng chứng công việc có cùng mức độ phân quyền và coi bảo mật là tỷ lệ băm của blockchain . Thời gian xác nhận giảm khi tỷ lệ băm tăng và khả năng mở rộng tăng khi bảo mật được cải thiện. Do đó, khả năng mở rộng và bảo mật tương xứng với sự phân quyền liên tục.

Kết quả là, một blockchain không thể tối ưu hóa đồng thời cả ba tính năng mong muốn, buộc nó phải đánh đổi. Ethereum là ví dụ gần đây nhất về tình thế tiến thoái lưỡng nan trong hành động. Nền tảng Ethereum đã chứng kiến ​​sự bùng nổ về việc sử dụng do sự phát triển của các ứng dụng tài chính phi tập trung (Dapps) vào mùa hè này. Ethereum chỉ có thể phát triển đến một thời điểm nhất định.

Do nhu cầu tăng lên, phí giao dịch đã tăng đến mức một số người không thể tham gia với blockchain. Phí Ethereum tăng là một ví dụ về tình thế tiến thoái lưỡng nan, vì chúng ta có thể thấy rằng Ethereum đã không mở rộng quy mô mà không phải hy sinh tính bảo mật hoặc phân quyền.

Trọng tâm của Ethereum là phân quyền và bảo mật, với số lượng giao dịch mỗi giây bị hạn chế (khả năng mở rộng). Để khuyến khích các thợ đào ưu tiên các giao dịch của họ, người dùng đã trả phí cao hơn. Tương tự, phân quyền và bảo mật đã được ưu tiên hơn khả năng mở rộng trong Bitcoin.

Không có gì bí mật khi khả năng mở rộng của các blockchain như Bitcoin và Ethereum hiện đang bị hạn chế. Do đó một cộng đồng toàn cầu gồm các công ty khởi nghiệp, tập đoàn và nhà công nghệ đang làm việc điên cuồng trên các giải pháp Layer 1 và Layer 2 để giải quyết vấn đề nan giải về blockchain.

Các mạng blockchain layer 1 được thiết kế để tăng tốc độ, bảo mật và mở rộng. Layer 2 đề cập đến các cải tiến công nghệ và các sản phẩm có thể được sử dụng để mở rộng khả năng mở rộng của các mạng blockchain hiện có. Có được sự cân bằng hoàn hảo giữa hai layer có thể là một yếu tố thay đổi cuộc chơi cho việc áp dụng blockchain và mở rộng các mạng phi tập trung.

Các nhà phát triển đang tiếp cận vấn đề từ nhiều khía cạnh khác nhau. Kích thước khối tăng lên trong Bitcoin Cash ( BCH ) là một nỗ lực để cải thiện khả năng mở rộng của Bitcoin. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy nó đang trở nên phổ biến hơn.

Bitcoin đang tìm cách giải quyết vấn đề bằng cách thêm một layer vào layer blockchain hiện tại. Các giải pháp Layer 2 sẽ gói nhiều giao dịch lại với nhau và chỉ truy vấn blockchain layer cơ sở thỉnh thoảng, theo ý tưởng đằng sau các giải pháp mở rộng quy mô. Ethereum đang thực hiện một cách tiếp cận kết hợp, với việc sharding mở rộng quy mô blockchain lớp cơ sở và cộng đồng dự đoán một số giải pháp layer 2 để tăng cường thông lượng hơn nữa.

4. Cấu trúc phân lớp (layered) của kiến ​​trúc blockchain

Trong trường hợp mạng phân tán của kiến ​​trúc blockchain, mỗi người tham gia mạng duy trì, ủy quyền và cập nhật các mục nhập mới. Một tập hợp các khối với các giao dịch theo một thứ tự cụ thể đại diện cho cấu trúc của công nghệ blockchain. Các danh sách này có thể được lưu dưới dạng tệp phẳng (ở định dạng txt) hoặc cơ sở dữ liệu đơn giản. Kiến trúc chuỗi khối có thể có các hình thức công khai, riêng tư hoặc liên kết .

Kiến trúc phân lớp của blockchain được phân loại thành sáu lớp.

Hardware infrastructure layer – Lớp cơ sở hạ tầng phần cứng

Nội dung của blockchain được lưu trữ trên một máy chủ trong trung tâm dữ liệu ở đâu đó trên quả địa cầu đáng yêu này. Khách hàng yêu cầu nội dung hoặc dữ liệu từ máy chủ ứng dụng trong khi duyệt web hoặc sử dụng bất kỳ ứng dụng nào, được gọi là kiến ​​trúc máy chủ-máy khách.

Khách hàng hiện có thể kết nối với các ứng dụng khách ngang hàng và chia sẻ dữ liệu. Mạng ngang hàng (Peer-to-Peer – P2P) là một nhóm lớn các máy tính chia sẻ dữ liệu. Blockchain là một mạng lưới máy tính ngang hàng có chức năng tính toán, xác thực và ghi lại các giao dịch một cách có trật tự trong một sổ cái được chia sẻ. Kết quả là, một cơ sở dữ liệu phân tán được tạo ra, lưu trữ tất cả dữ liệu, giao dịch và các dữ liệu thích hợp khác. Một nút là một máy tính trong mạng P2P.

Data layer – Lớp dữ liệu

Cấu trúc dữ liệu của blockchain được thể hiện dưới dạng danh sách liên kết các khối trong đó các giao dịch được sắp xếp theo thứ tự. Cấu trúc dữ liệu của blockchain bao gồm hai yếu tố cơ bản: con trỏ và danh sách liên kết. Danh sách được liên kết là danh sách các khối được xâu chuỗi với dữ liệu và con trỏ đến khối trước đó.

Con trỏ là các biến tham chiếu đến vị trí của một biến khác và danh sách được liên kết là danh sách các khối được xâu chuỗi với dữ liệu và con trỏ đến khối trước đó. Cây Merkle là một cây nhị phân của các hàm băm. Mỗi khối chứa mã băm gốc của cây Merkle và thông tin như băm của khối trước, dấu thời gian, nonce, số phiên bản khối và mục tiêu độ khó hiện tại.

Đối với các hệ thống blockchain, cây Merkle cung cấp tính bảo mật, tính toàn vẹn và không thể bác bỏ. Hệ thống blockchain được xây dựng trên cây Merkle, mật mã và thuật toán đồng thuận. Bởi vì nó là khối đầu tiên trong chuỗi, khối genesis, tức là khối đầu tiên, không chứa con trỏ.

Để bảo vệ tính bảo mật và tính toàn vẹn của dữ liệu có trong blockchain, các giao dịch được ký điện tử. Khóa riêng tư được sử dụng để ký các giao dịch và bất kỳ ai có khóa công khai đều có thể xác minh người ký. Chữ ký điện tử phát hiện thao tác thông tin. Bởi vì dữ liệu được mã hóa cũng được ký, chữ ký điện tử đảm bảo tính thống nhất. Kết quả là, bất kỳ thao tác nào sẽ làm cho chữ ký không hợp lệ.

Dữ liệu không thể được phát hiện vì nó đã được mã hóa. Nó không thể bị giả mạo một lần nữa, ngay cả khi nó bị bắt. Danh tính của người gửi hoặc chủ sở hữu cũng được bảo vệ bằng chữ ký điện tử. Do đó, một chữ ký được liên kết hợp pháp với chủ sở hữu của nó và không thể bị coi thường.

Network layer – Lớp mạng

Lớp mạng, thường được gọi là lớp P2P, chịu trách nhiệm giao tiếp giữa các nút. Khám phá, giao dịch và lan truyền khối đều được xử lý bởi lớp mạng. Lớp lan truyền là một tên khác của lớp này.

Lớp P2P này đảm bảo rằng các nút có thể tìm thấy nhau và tương tác, phổ biến và đồng bộ hóa để giữ cho mạng blockchain ở trạng thái hợp pháp. Mạng P2P là mạng máy tính trong đó các nút được phân phối và chia sẻ khối lượng công việc của mạng để đạt được mục đích chung. Các giao dịch của blockchain được thực hiện bởi các nút.

Consensus layer – Lớp đồng thuận

Lớp đồng thuận là điều cần thiết để các nền tảng blockchain tồn tại. Lớp đồng thuận là lớp quan trọng và cần thiết nhất trong bất kỳ chuỗi khối nào, cho dù đó là Ethereum, Hyperledger hay loại khác. Lớp đồng thuận chịu trách nhiệm xác thực các khối, sắp xếp chúng và đảm bảo rằng mọi người đều đồng ý.

Application layer – Lớp ứng dụng

Các smart contracts, chaincode và decentralized applications (DApps) tạo nên application layer (Lớp ứng dụng)

Các giao thức của lớp ứng dụng được chia nhỏ thành các lớp ứng dụng và lớp thực thi. Lớp ứng dụng bao gồm các chương trình mà người dùng cuối sử dụng để giao tiếp với mạng blockchain. Tập lệnh, giao diện lập trình ứng dụng (API), giao diện người dùng và khuôn khổ đều là một phần của nó.

Mạng blockchain đóng vai trò là công nghệ back-end cho các ứng dụng này và chúng giao tiếp với nó thông qua các API. Các hợp đồng thông minh, các quy tắc cơ bản và chaincode đều là một phần của lớp thực thi.

Mặc dù một giao dịch di chuyển từ lớp ứng dụng sang lớp thực thi, nó được xác nhận và thực thi ở lớp ngữ nghĩa. Các ứng dụng cung cấp hướng dẫn cho lớp thực thi, lớp này thực hiện các giao dịch và đảm bảo tính chất xác định của blockchain.

5. Các blockchain layers

Layer 0

Layer 0 của chuỗi khối được tạo thành từ các thành phần giúp biến chuỗi khối thành hiện thực. Đó là công nghệ cho phép Bitcoin, Ethereum và các mạng blockchain khác hoạt động. Các thành phần của lớp 0 bao gồm internet, phần cứng và các kết nối sẽ cho phép lớp một chạy trơn tru.

Layer 1

Đây là lớp nền tảng và tính bảo mật của nó dựa trên tính bất biến của nó. Mạng Ethereum hay Layer 1, là những gì mọi người ám chỉ khi họ nói Ethereum. Layer này chịu trách nhiệm về các quy trình đồng thuận, ngôn ngữ lập trình, thời gian khối, giải quyết tranh chấp cũng như các quy tắc và thông số duy trì chức năng cơ bản của mạng blockchain. Nó còn được gọi là lớp thực thi. Bitcoin là một ví dụ về blockchain Layer 1

Các vấn đề với Layer 1

Các giải pháp mở rộng quy mô này tăng cường thông lượng của mạng khi được sử dụng cùng nhau. Tuy nhiên, với số lượng ngày càng tăng của người dùng blockchain, lớp một dường như đang thiếu hụt. Quy trình đồng thuận bằng chứng công việc cổ điển và vụng về vẫn đang được sử dụng trên blockchain lớp một.

Mặc dù cách tiếp cận này an toàn hơn các cách khác, nhưng nó bị giới hạn bởi tốc độ của nó. Các thợ mỏ được yêu cầu giải các thuật toán mật mã sử dụng sức mạnh tính toán. Do đó, cần nhiều sức mạnh và thời gian tính toán hơn trong thời gian dài. Ngoài ra, khối lượng công việc trên blockchain lớp một đã tăng lên khi số lượng người dùng tăng lên. Do đó, tốc độ và dung lượng xử lý đã chậm lại.

Giải pháp

• Proof-of-stake là một sự đồng thuận thay thế mà Ethereum 2.0 sẽ áp dụng. Cách tiếp cận đồng thuận này xác nhận các khối dữ liệu giao dịch mới dựa trên tài sản thế chấp của những người tham gia mạng, dẫn đến một quy trình hiệu quả hơn.
• Sharding là một giải pháp mở rộng quy mô cho gánh nặng đối với vấn đề blockchain lớp một. Nói một cách đơn giản, sharding chia nhiệm vụ xác thực và xác thực các giao dịch thành các phần nhỏ hơn, dễ quản lý hơn. Do đó, khối lượng công việc có thể được phân phối qua mạng để sử dụng khả năng tính toán của nhiều nút hơn. Bởi vì mạng xử lý các phân đoạn này song song, một số giao dịch có thể được xử lý tuần tự và đồng thời.

Layer 2

Các mạng chồng chéo nằm trên lớp cơ sở được gọi là các giải pháp Layer 2. Các giao thức sử dụng Layer 2 để tăng khả năng mở rộng bằng cách loại bỏ một số tương tác khỏi lớp cơ sở. Do đó, các hợp đồng thông minh trên giao thức blockchain chính chỉ xử lý các khoản tiền gửi và rút tiền và đảm bảo rằng các giao dịch ngoài chuỗi tuân theo các quy định. Lightning Network của Bitcoin là một ví dụ về blockchain Layer 2.

Vậy sự khác biệt giữa blockchain Layer 1 và Layer 2 là gì?

Blockchain là Layer 1 trong hệ sinh thái phi tập trung. Layer 2 là sự tích hợp của bên thứ ba được sử dụng cùng với Layer 1 để nâng cao số lượng nút và kết quả là thông lượng hệ thống. Hiện tại, nhiều công nghệ blockchain Layer 2 đang được triển khai.

Các giải pháp mở rộng quy mô layer 2

Các giao thức layer 2 đã bùng nổ phổ biến trong những năm gần đây và chúng đang chứng tỏ là cách tiếp cận hiệu quả nhất để giải quyết các vấn đề về quy mô trong mạng PoW, đặc biệt. Các giải pháp chia tỷ lệ layer 2 khác nhau được giải thích trong các phần bên dưới.

Nested blockchain – Blockchain lồng nhau

Một blockchain 2 layer lồng nhau chạy trên layer khác. Về bản chất, Layer 1 thiết lập các cài đặt, trong khi Layer 2 tiến hành các thủ tục. Trên một chuỗi chính duy nhất, có thể có một số cấp blockchain. Hãy coi nó là một cấu trúc kinh doanh điển hình.

Thay vì để một người (ví dụ, người quản lý) tiến hành tất cả công việc, người quản lý đã giao nhiệm vụ cho cấp dưới, người này sau đó sẽ báo cáo lại cho người quản lý khi họ hoàn thành. Do đó, khối lượng công việc của người quản lý được giảm bớt trong khi khả năng mở rộng được cải thiện.

Ví dụ: Dự án OMG Plasma hoạt động như một blokchain cấp hai cho giao thức cấp một của Ethereum, cho phép các giao dịch rẻ hơn và nhanh hơn.

State channels – Kênh trạng thái

Kênh trạng thái cải thiện tổng dung lượng và tốc độ giao dịch bằng cách tạo điều kiện giao tiếp hai chiều giữa chuỗi khối và các kênh giao dịch ngoài chuỗi thông qua nhiều cách tiếp cận khác nhau. Để xác thực giao dịch qua kênh trạng thái, người khai thác không cần phải tham gia ngay lập tức.

Thay vào đó, đó là một tài nguyên liền kề mạng được bảo vệ thông qua cơ chế đa chữ ký hoặc hợp đồng thông minh. “State” cuối cùng của “Channel” và tất cả các chuyển đổi vốn có của nó được đăng lên blockchain cơ bản khi một giao dịch hoặc một lô giao dịch được hoàn thành trên một kênh trạng thái.

Các ví dụ về kênh trạng thái bao gồm Bitcoin Lightning và Raiden Network của Ethereum. Trong sự đánh đổi của bộ ba tiến thoái lưỡng nan, các state channels từ bỏ một số phân quyền để đổi lấy khả năng mở rộng tăng lên.

Sidechains

Một sidechain là một chuỗi giao dịch chạy dọc theo chuỗi khối và được sử dụng cho các giao dịch số lượng lớn. Sidechains có phương pháp đồng thuận của họ, có thể được điều chỉnh theo tốc độ và khả năng mở rộng và mã thông báo tiện ích thường xuyên được sử dụng như một phần của cơ chế truyền dữ liệu giữa chuỗi bên và chuỗi chính. Chức năng chính của chuỗi chính là cung cấp bảo mật chung và giải quyết tranh chấp.

Theo một số cách quan trọng, sidechains khác với các kênh trạng thái. Để bắt đầu, các giao dịch sidechain không phải là riêng tư giữa những người tham gia; thay vào đó, chúng được xuất bản công khai trên sổ cái. Hơn nữa, các vi phạm bảo mật trên chuỗi phụ không ảnh hưởng đến chuỗi chính hoặc các chuỗi phụ khác. Việc xây dựng một sidechain từ đầu cần một lượng thời gian và công việc đáng kể.

Rollups

Rollups là các giải pháp mở rộng quy mô blockchain lớp hai thực hiện các giao dịch bên ngoài mạng lớp một và sau đó tải dữ liệu từ các giao dịch lên blockchain lớp hai. Lớp một có thể giữ các bản sao lưu an toàn vì dữ liệu nằm trên lớp cơ sở.

Người dùng được hưởng lợi từ các đợt tổng hợp vì chúng giúp tăng thông lượng giao dịch, mở rộng sự tham gia và giảm chi phí gas.

Layer 3

Lớp ứng dụng thường được gọi là Layer 3 hoặc L3. Các dự án Layer 3 hoạt động như một giao diện người dùng đồng thời che dấu các khía cạnh kỹ thuật của kênh giao tiếp. Các ứng dụng Layer 3 là những gì mang lại cho blockchain khả năng ứng dụng trong thế giới thực của chúng, như được giải thích trong cấu trúc phân lớp của kiến ​​trúc blockchain.

6. Liệu bộ ba blockchain có thể được giải quyết ?

Các vấn đề phải đối mặt với việc lưu trữ dữ liệu phân tán, từ đó các blockchains phát sinh, đã được chuyển giao cho các blockchains. Để hiểu rõ hơn những khó khăn này và các vấn đề liên quan, thuật ngữ “bộ ba blockchain” đã được đặt ra để nhóm chúng lại.

Mặc dù từ “bộ ba tiến thoái lưỡng nan” vẫn còn, nhưng bộ ba tiến thoái lưỡng nan của blockchain chỉ đơn thuần là một phỏng đoán. Giả thuyết này được nghi ngờ là chính xác dựa trên các dữ liệu ban đầu, nhưng nó không được chứng minh và bác bỏ. Cần phải nghiên cứu thêm, mặc dù các giải pháp lớp một và lớp hai đã có một số thành công.

Điểm mấu chốt

Một trong những lý do tại sao việc áp dụng chính thống tiền điện tử bây giờ là không thể trong kinh doanh blockchain là khả năng mở rộng. Khi nhu cầu về tiền điện tử ngày càng tăng, áp lực mở rộng các giao thức blockchain cũng sẽ tăng theo. Bởi vì cả hai cấp độ blockchain đều có bộ hạn chế riêng, giải pháp cuối cùng sẽ là phát triển một hệ thống có thể giải quyết vấn đề nan giải về khả năng mở rộng.

Layer 1 là rất quan trọng vì nó đóng vai trò là nền tảng cho các hệ thống phi tập trung. Các vấn đề về khả năng mở rộng cơ bản của blockchain được giải quyết thông qua các giao thức Layer 2. Thật không may, hầu hết các giao thức layer 3 (DApps) hiện chỉ chạy trên lớp một, bỏ qua lớp hai.

Các ứng dụng Layer 3 rất cần thiết vì chúng giúp phát triển các trường hợp sử dụng trong thế giới thực cho các blockchains. Tuy nhiên, chúng sẽ không thu được nhiều giá trị như blockchain nền tảng của chúng, ngược lại với các mạng kế thừa