Không thể phủ nhận sự phát triển nhanh chóng của Blockchain và Cryptocurrency (Crypto). Đổi mới công nghệ và mô hình giao dịch mới có nhịp độ nhanh để liên tục thu hút đám đông lớn, nhưng điều này cũng bao gồm một số tác nhân xấu

Không thể phủ nhận sự phát triển nhanh chóng của Blockchain và Cryptocurrency (Crypto). Đổi mới công nghệ và mô hình giao dịch mới có nhịp độ nhanh để liên tục thu hút đám đông lớn, nhưng điều này cũng bao gồm một số tác nhân xấu

Dựa trên infographic của Cryptonerds’, mình muốn phác thảo một số thông tin để giúp anh em xác định và phòng tránh các hình thức lừa đảo. Mặc dù chúng ta đã nhận thức được nhiều hơn so với trước đây, nhưng những trò gian lận mới vẫn đang diễn ra hàng ngày.

1. 19 hình thức lừa đảo tiền điện tử phổ biến

Các dự án Fake ICOs

Trong một nghiên cứu gần đây, 80% các ICO thực hiện vào năm 2017 được xác định là lừa đảo. Một trong những dự án phổ biến nhất là Confido.

Vào tháng 11 năm 2017, nhóm đã quyên góp được $ 375,000 và biến mất ngay sau đó. Ngay sau khi tin tức được lan truyền, giá token đã giảm mạnh từ 0.60 đô la xuống 0.10 đô la trong vòng chưa đầy 2 giờ và sau đó tiếp tục giảm mạnh trong vài giờ sau đó.

Một vụ lừa đảo ICO thậm chí còn lớn hơn là Centra, đã huy động được 32 triệu đô la và được hỗ trợ bởi những người nổi tiếng Floyd Mayweather và DJ Khaled. Vào tháng 4 năm 2018, hai người sáng lập đã bị bắt và theo cách tương tự như Confido, đồng tiền này đã mất gần như toàn bộ giá trị sau tin tức.

Một hình thức ICO scam điển hình khác chỉ đơn giản là liệt kê hồ sơ team Dev hoặc cố vấn (Advisor), có thể liên quan với chứng khoán hoặc từ các cố vấn nổi tiếng.

Hình ảnh của các thành viên trong nhóm có thể dễ dàng được tìm kiếm trên Google. Nếu anh em tìm thấy một sự trùng khớp tên của ai đó trong team, có khả năng đó là một ICO scam.

Các ICO scam khác: GoldUnionCoin, Pincoin Token.

Tặng token/coin trên mạng xã hội

Hãy lưu ý đến các nhóm và người dùng trên mạng xã hội (Facebook, Telegram và Twitter), đôi khi mạo danh những nhân vật đáng chú ý trong thế giới tiền điện tử hoặc các tỷ phú như: Vitalik Buterin hoặc Elon Musk, để cung cấp quà tặng là các token có giá trị.

Bất cứ khi nào anh em đọc được thông báo dạng “gửi 1 ETH đến địa chỉ này và nhận lại số tiền X” thì đó chắc chắn là lừa đảo.

Tiền điện tử vẫn là tiền và không ai cho tiền miễn phí.

Sao chép các trang web của sàn giao dịch nổi tiếng

Bản sao chép chính xác của các dự án hợp pháp, thường là các sàn giao dịch (Exchanges) hoặc các trang web ICO, được sử dụng để ăn cắp tiền và thông tin cá nhân.

Hãy luôn kiểm tra lại địa chỉ URL và đánh dấu các trang web anh em thường xuyên truy cập.

Các trang web sao chép sẽ sử dụng các chữ cái tương tự trong URL để làm cho nó trông giống như thật trong nháy mắt. Ví dụ: Sử dụng “m” thay vì “n”, “0” thay vì “o”, v.v.

Quảng cáo lừa đảo

Hãy chú ý đến các quảng cáo dẫn đến các trang web lừa đảo. Các ví dụ gần đây bao gồm quảng cáo Google Ads cho các sàn giao dịch giả mạo.

Luôn đánh dấu trang URL hợp pháp và không truy cập các URL khác ngay cả khi chúng trông giống nhau.

Các tiện ích mở rộng của Chrome như Metamask giúp tránh các trang web lừa đảo.

DNS hacks

Ngay cả Etherdelta, một sàn giao dịch phi tập trung (DEX) gần như không tồn tại và MyEtherWallet đều là nạn nhân của các vụ hack DNS (xem chi tiết tại đây).

Một vụ hack DNS xảy ra khi lưu lượng truy cập được chuyển hướng từ trang web hợp pháp đến trang web lừa đảo, bằng cách sửa đổi bản ghi DNS của trang web hợp pháp. Điều này có nghĩa là khi người dùng truy cập đúng URL, nhưng vô tình bị chuyển hướng đến một trang web lừa đảo.

Những điều này đặc biệt phức tạp vì ngay cả khi anh em truy cập trang web từ dấu trang, anh em vẫn có thể bị lừa.

Một cách tuyệt vời để tránh bị hack DNS là xác minh chứng chỉ SSL của trang web anh em đang truy cập.

Các mục tiêu chính cho các vụ tấn công DNS như MyEtherWallet hoặc MyCrypto đều có tên chứng chỉ SSL cụ thể. Nếu chứng chỉ SSL không khớp hoặc anh em gặp lỗi, hãy thoát khỏi trang web ngay lập tức.

Một cách khác để ngăn chặn các vụ hack DNS cho MyEtherWallet và MyCrypto là chạy chúng bằng ngoại tuyến cục bộ trên máy tính của anh em.

Giả mạo Email

Còn được gọi là phishing, email giả mạo có thể chuyển hướng người dùng đến các trang web giả mạo nơi họ cố gắng lấy cắp tiền và thông tin cá nhân.

Giả mạo các team support

Một hình thức lừa đảo khác, những nhóm này giả danh là nhóm hỗ trợ của một dự án hoặc một sàn giao dịch lớn và yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tiền gửi hoặc khóa cá nhân (Private Key).

Giả mạo các sàn giao dịch & apps

Khi nói đến sàn giao dịch, đặc biệt là các sàn giao dịch nổi tiếng như: Binance, Kraken, Bitfinex, Kucoin, Huobi, Bibox, Coinbase và Gemini.

Tại thời điểm viết bài, CoinMarketCap liệt kê 204 sàn giao dịch và rất có thể trong số đó có BitKRX, một sàn giao dịch giả đã được phát hiện và thu giữ vào năm 2017. Anh em có thêm xem thêm tại đây.

Ngoài ra, hãy để ý tính hợp pháp của các ứng dụng mà anh em tải xuống điện thoại hoặc trình duyệt của mình.

Cloud Mining

Việc khai thác trên nền tảng đám mây (Cloud Mining) ngày càng phổ biến. Do chi phí thiết bị khai thác và chi phí điện cho các cá nhân cao hơn, đã tạo cơ hội cho những kẻ xấu dễ dàng để thực hiện các hoạt động lừa đảo.

Một trường hợp nổi tiếng là MiningMax, một dịch vụ khai thác dựa trên đám mây yêu cầu mọi người đầu tư 3.200 đô la cho ROI hàng ngày trong hai năm và nhận 200 đô la tiền hoa hồng cho mỗi nhà đầu tư giới thiệu (ref). Trang web đã lừa đảo các nhà đầu tư lên tới 250 triệu đô la.

Ponzi (Mô hình kim tự tháp & đa cấp)

Mô hình Ponzi là hình thức vay tiền của người này để trả nợ người khác. Kẻ đi vay đưa ra cam kết trả lợi tức cao cho người cho vay và quảng cáo với họ về những tấm gương đã từng nhận được lợi tức cao trước đây để hấp dẫn người cho vay. Người cho vay bị hấp dẫn bởi lợi tức cao lại giới thiệu những người cho vay mới.

Bằng hình thức này, kẻ đi vay càng ngày càng vay được những khoản tiền lớn hơn từ nhiều người cho vay mới.

Mô hình Ponzi khét tiếng nhất trong lịch sử tiền điện tử là Bitconnect. Đáng ngạc nhiên, nó đã duy trì hoạt động trong một năm, cho đến khi họ thực hiện vụ exit scam lớn nhất cho đến nay.

Vào thời điểm sụp đổ, vốn hóa thị trường của Bitconnect là khoảng 2 tỷ đô la và giá của đồng token là khoảng 320 đô la. Trong vòng chưa đầy 24 giờ, nó giảm mạnh xuống còn 6 đô la và vốn hóa thị trường giảm xuống còn 40 triệu đô la.

Bitconnect có một lượng lớn người theo dõi và hoạt động tiếp thị (marketing) được tổ chức rất tốt và thành công.

Malware và Crypto Mining

Phần mềm độc hại trong tiền điện tử có 2 dạng:

Phổ biến nhất xảy ra khi phần mềm độc hại (Malware) được cài đặt. Nói chung là với sự đồng ý ngây thơ của người dùng, trên máy tính hoặc thiết bị di động, với mục đích ăn cắp khóa cá nhân hoặc tiền.

Phần mềm độc hại khai thác tiền điện tử (Crypto Mining) là dạng thứ hai. Trong trường hợp này, phần mềm độc hại bí mật sử dụng tài nguyên của máy tính bị nhiễm để khai thác tiền điện tử, tại mạng khai thác phi tập trung.

Một dấu hiệu đáng chú ý của việc khai thác tiền điện tử là việc sử dụng CPU hoặc GPU tăng lên. Điều này có thể khiến thiết bị của anh em trở nên ồn ào hơn khi tốc độ quạt tăng lên để giữ cho thiết bị luôn mát.

Hãy cực kỳ thận trọng khi cài đặt phần mềm trên máy tính mà anh em sử dụng để giao dịch hoặc giao dịch tiền điện tử. Nếu anh em đang sử dụng Google Chrome, hãy chú ý đến các tiện ích mở rộng mà anh em đang cài đặt và nói chung luôn kiểm tra kỹ tính xác thực của ứng dụng và nguồn của ứng dụng.

Giả mạo Pools và lừa đảo OTC

Các nhóm giả mạo thường được tổ chức thông qua nhóm Telegram hoặc Discord. Các nhóm này cung cấp phân bổ (allocations) cho các ICO sắp tới và yêu cầu anh em gửi tiền, thường là Ethereum, để đóng góp vào nhóm để nhận các mã token ICO sau này.

Trong khi một số nhóm hợp pháp nhìn chung rất khó để tham gia – họ có thể yêu cầu một khoản phí cao mỗi tháng, KYC và một bộ kỹ năng cụ thể – hầu hết chúng chỉ là lừa đảo.

Hơn nữa, do bản chất ẩn danh của tiền điện tử, một khi anh em gửi tiền vào một nhóm giả mạo, sẽ không có cách nào để nhận được “tiền hoàn lại”.

Các trò gian lận OTC giả mạo hoạt động theo cùng một cách. Họ đề nghị bán hoặc mua tài sản trực tiếp từ anh em, yêu cầu anh em gửi tiền trước và sau đó biến mất.

Các giao dịch OTC cực kỳ rủi ro vì vậy hãy tiến hành một cách thận trọng và sử dụng bên thứ ba đáng tin cậy làm vật ký quỹ. Hãy cẩn thận vì người trung gian có thể là đồng phạm của người đang cung cấp giao dịch OTC.

Pump và Dumps

Các nhóm Pump và Dump thao túng giá và khối lượng của một đồng tiền – thường ít được biết đến và đồng Token thường có vốn hóa thấp. Ban đầu họ bơm giá trong một khoảng thời gian ngắn bằng cách phối hợp mua số lượng lớn và tung tin sau đó họ bán phá giá.

Phone hacks

Gần đây, một sốngười có ảnh hưởng đến tiền điện tử nổi tiếng đã báo cáo tài sản của họ bị đánh cắp bởi kẻ tấn công chiếm quyền kiểm soát số điện thoại của họ. Cách thức hoạt động của nó đơn giản đến kinh ngạc.

Kẻ tấn công mạo danh chủ nhân của một sốđiện thoại khi gọi đến nhà cung cấp điện thoại di động và yêu cầu chuyển số sang SIM mới. Do đó, kẻ tấn công có quyền truy cập vào email của anh em, 2FA và tất cả các công cụ liên quan để lấy cắp tài sản của anh em.

Đổi tên trên Telegram

Không thể phủ nhận, Telegram là một trong những phương tiện giao tiếp phổ biến nhất trong Crypto. Việc rất nhiều cộng đồng, người dùng trao đổi thông tin trên này cũng chính là thứ tạo ra cơ hội cho kẻ xấu lừa đảo.

Do Telegram không cố định tên người dùng vĩnh viễn, nên kẻ xấu thường đổi tên của mình giống admin nhóm cộng đồng, từ đó pm những member khác để lừa đảo. Thủ đoạn thường là đưa ra các kèo ảo nào đó, kêu member góp tiền vào, hứa hẹn lợi nhuận khủng trong thời gian ngắn.

Hiện nay, chiêu trò này còn tinh vi hơn bằng cách sử dụng bio thay cho username (tên hiển thị thì có thể trùng được, nhưng username – đứng sau ký tự @, ví dụ @xuanchu97, thì không thể đặt giống nhau).

Cụ thể, kẻ xấu sẽ đổi bio thành username giống admin sau đó sẽ ẩn đi usernam, nếu người dùng kiểm tra không kĩ, sẽ thấy bio ghi là @username giống admin và tin tưởng giao tiền.

Do đó, khi có admin pm bạn, hãy kiểm tra thật kĩ liệu đó là Bio hay là Username. Nhưng thực tế, bởi vì việc lừa đảo này quá phổ biến, nên chẳng có admin nào chủ động pm trước cả, hoặc nếu có chắc chắn sẽ thông báo.

Còn một cách khác, đó là sử dụng ký tự có cách thể hiện giống nhau, mà phổ biến nhất là chữ “i” viết hoa và “l”. Khi viết hoa chữ “i” sẽ thành “I”, rất giống với chữ “l”. Ví dụ: @imlethanh (im Le Thanh) nhưng scam sẽ để @imIethanh (im ie(i viết hoa) Thanh.

Link bán token giả mạo

Dựa trên trào lưu IDO với lợi nhuận khủng, kẻ xấu sẽ tạo ra các đường link bán token IDO, mà trong đó yêu cầu người dùng chuyển tiền trước.

Như hình trên, kẻ xấu tạo ra một trang web lừa đảo bán C98, mặc dù Coin98 chưa hề đưa ra bất kỳ thông tin về việc bán token.

Tin nhắn chúc mừng send fund nhận về gấp đôi

Đây cũng là hình thức lừa đảo đã xuất hiện từ lâu, đại ý là chào mừng một dịp gì đó của dự án X, người dùng gửi một số lượng fund nhất định, sẽ nhận lại nhiều hơn. Ví dụ: Gửi 1 ETH vào địa chỉ ví sau, nhận về 1.1 ETH trong vòng 15 phút chẳng hạn.

Dù đọc câu chữ thấy khá vô lý, nhưng nếu anh em là người mới, khả năng rất cao cũng sẽ dính bẫy do không kiểm soát được lòng tham, và kiến thức hạn chế.

Giả mạo twitter dự án

Một số dự án nổi tiếng nhưng không có các tài khoản mạng xã hội chính thức như Twitter, Telegram (chat/announcement). Do đó, người dùng có thể lập ra tài khoản tương tự nhằm tung tin đồn thất thiệt làm người dùng lo lắng.

Như ở hình trên Keep3r không hề có Twitter chính thức, mọi thông tin đều đến từ Andre, nhưng do có quá nhiều lượt follow, cũng như handle (@kp3r_network) nhìn khá giống thật, nên đã khiến nhiều người tin rằng đây là Twitter dự án. Điều này dẫ đến rất nhiều người tưởng Kp3r bị hack (như tin ở trên) là thật.

Đột nhiên nhận được lượng token giá trị lớn

Vào nửa cuối năm 2021 xuất hiện một hình thức mới, đó là ví người dùng đột nhiên nhận được một lượng token lạ với giá trị rất cao (khoảng vài nghìn đến vài chục nghìn đô), điều đặc biệt là gần như ví ai cũng được nhận.

Nhưng khi họ bán ra sàn DEX thì không được. Nhưng một lúc sau, tất cả tài sản trong ví đó sẽ bị biến mất. Đó là do kẻ lừa đã đã thiết lập Smart Contract có thể lấy hết tài sản người dùng khi họ nổi lòng tham và muốn bán số token này.

Việc kẻ lừa đảo gửi token vào ví anh em là điều không thể cấm, nhưng có một cách giải quyết rất đơn giản, đó là mặc kệ nó, đừng thao tác bất kì hành động gì lên số token này như gửi, nhận, mua bán, trao đổi,v.v.

2. Nhận biết lừa đảo để phòng tránh

Hứa hẹn mang lại lợi nhuận khủng

Luôn ghi nhớ rằng nếu điều đó nghe có vẻ quá tốt thì có thể nó không đúng. Nói một cách đơn giản, hãy luôn nghi ngờ về bất kỳ dự án nào mang lại lợi nhuận cao cho khoản đầu tư của anh em.

Mời thêm nhiều người dùng

Nghi ngờ và nghi ngờ: Khi anh em được yêu cầu mời những người khác tham gia, đó là một dấu hiệu rõ ràng rằng đó là một dự án Ponzi.

Hãy nhớ rằng các chương trình liên kết là luôn tự nguyện.

Hỏi Private Keys của anh em

Không bao giờ chia sẻ mật khẩu, khóa riêng tư (Private Keys) hoặc cụm từ bảo mật (security phrases) của anh em. Bất kỳ cá nhân, dự án hoặc ICO nào yêu cầu mật khẩu, khóa riêng tư hoặc cụm từ bảo mật của anh em đều là lừa đảo.

Đã từng lừa đảo

Lừa đảo sẽ luôn là lừa đảo. Nếu một dự án hoặc một công ty khởi nghiệp hoặc một cá nhân đã bị cáo buộc là lừa đảo trong quá khứ, hãy cẩn thận vì có thể chúng lại là một trò lừa đảo.

Nhóm dự án

Đừng tin vào các bài báo hoặc một trang web của một dự án. Điều quan trọng nhất là xác minh rằng nhóm có hồ sơ LinkedIn và thực hiện kiểm tra xác thức lý lịch đầy đủ với Google và Twitter / Facebook. Nếu thông tin về nhóm không được công khai thì rất có thể đó là một trò lừa đảo.

Trang web sơ xài

Hãy nhìn lại một lần nữa vào ví dụ về link rao bán token lừa đảo, có thể thấy thiết kế trang web nhìn rất sơ xài, và màu sắc cũng không có sự đầu tư. Coin98 với tông màu chủ đạo là vàng đen, nhưng trang web lại là màu xám, nhìn khá là “rẻ tiền”.

Ngoài ra, việc đưa ra quá nhiều khuyến mãi cũng là một cái bẫy, như mua 100 C98 tốn 0.01BNB, mua nhiều hơn thì được giá rẻ hơn, hoặc mời bằng ref để được free C98. Đây là những trò mà dự án thật không bao giờ làm.

3. Cách đánh giá tính hợp pháp của dự án Crypto

Độ uy tín

• Có đầy đủ tên và gương mặt liên quan đến dự án không?
• Họ có LinkedIn đang hoạt động hoặc các hồ sơ mạng xã hội khác không?
• Whitepaper là bản gốc hay là bản sao của một whitepaper khác?
• Có quan hệ đối tác được xác nhận với các công ty khác không?
• Dự án có lộ trình, sản phẩm hoạt động hay chỉ là ý tưởng?
• Họ có phải là công ty đã đăng ký và thành lập không?

Hoạt động

• Nếu dự án đã bị bỏ dở, thì nó không xứng đáng với thời gian và tiền bạc của anh em.
• Mọi người nói gì trên các kênh mạng xã hội về dự án này?
• Nhóm có tương tác với cộng đồng không và thái độ của họ như thế nào?

Công nghệ

• Không phải mọi thứ đều cần đến blockchain.
• Dự án có cần blockchain hay vấn đề có thể được giải quyết bằng cơ sở dữ liệu cổ điển không?
• Công nghệ đằng sau dự án này có thực sự giải quyết được vấn đề không?
• Có dự án nào khác đang cố gắng giải quyết vấn đề tương tự không?

Lịch sử

• Dự án có mục tiêu rõ ràng không?
• Nhóm đã hoàn thành các thời hạn trong quá khứ và đạt được các mục tiêu đã nêu trong lộ trình?
• Nhóm có gặp sự cố nào trong quá trình phát triển không và họ đã xử lý như thế nào?
• Có bao giờ token đã qua một lần bơm và bán trước đây không?
• Có thay đổi nào gần đây về cấu trúc của Team không?

4. Tổng kết

Trong khi có rất nhiều trò gian lận, âm mưu và thủ phạm của các hoạt động gian lận khác nhau trong thế giới tiền điện tử, thì cách tiếp cận tốt nhất là tiến hành với mức độ hoài nghi và thận trọng hợp lý. Bất chấp số lượng các dự án lừa đảo, vẫn còn có vô số các dự án & nhóm có uy tín và đang hoạt động tốt khiến cho việc đầu tư vào tiền điện tử trở nên đáng giá.

Cũng như nhiều thứ trong cuộc sống, thận trọng là cách tốt nhất. Vì vậy, bất cứ khi nào anh em truy cập một trang web mới, thấy điều gì đó quá tốt, dễ dàng, hoặc đang lưu trữ và được yêu cầu truy cập thông tin bằng khóa riêng (Private Keys) của mình, hãy dừng lại và cân nhắc rằng “Liệu mình có gặp rủi ro không?”.

Hy vọng qua bài viết này anh em sẽ tự trang bị cho mình thêm kiến thức để tránh các rủi ro khi tham gia vào Cryptocurrency.

Rug Pull xảy ra khi một nhóm lừa đảo tạo ra một token cho dự án tiền điện tử mới với nhiều lời giới thiệu hấp dẫn tạo sự FOMO, sau đó pumps giả tạo hiệu ứng và sau đó bán phá giá token đó trên thị trường khiến giá trị token trở 0 và gây thiệt hại nhà đầu tư. Rug pull là một loại hình thức lừa đảo thoát khỏi các dự án tiền điện tử và rút cạn thanh khoản trong các pool thanh khoản của tài chính phi tập trung (Decentralized Finance – DeFi).

1. Rug Pull trong thế giới Crypto là gì ?

Rug Pull xảy ra khi một nhóm lừa đảo tạo ra một token cho dự án tiền điện tử mới với nhiều lời giới thiệu hấp dẫn tạo sự FOMO, sau đó pumps giả tạo hiệu ứng và sau đó bán phá giá token đó trên thị trường khiến giá trị token trở 0 và gây thiệt hại nhà đầu tư

Rug Pull xảy ra khi một nhóm lừa đảo tạo ra một token cho dự án tiền điện tử mới, pumps giả tạo hiệu ứng và sau đó bán phá giá token đó trên thị trường khiến giá trị token trở 0 và gây thiệt hại nhà đầu tư

Rug pull là một loại hình thức lừa đảo thoát khỏi các dự án tiền điện tử và rút cạn thanh khoản trong các pool thanh khoản của tài chính phi tập trung (Decentralized Finance – DeFi).

2. Phân loại Rug Pull

Có ba loại Rug Pull chính trong tiền điện tử: liquidity stealing (ăn cắp thanh khoản), limiting sell orders (hạn chế lệnh bán) và dumping (bán phá giá).

Liquidity stealing xảy ra khi người tạo token rút tất cả thanh khoản từ các nhóm Liquidity Pool khiến nhà đầu tư không thể mua/bán token của token vì thiếu thanh khoản. Làm như vậy sẽ khiến tất cả giá trị được các nhà đầu tư mua vào bị thiệt hại nặng, đẩy giá của token đó trở về 0.

Những hình thức “liquidity pulls” này thường xảy ra trong môi trường DeFi. Rug Pull DeFi này là thủ đoạn lừa đảo thoát phổ biến nhất.

Limiting sell orders là một cách tinh vi để một nhà phát triển độc hại lừa gạt các nhà đầu tư, như trường hợp này đội ngũ dự án thêm một số mã code vào smartcontrac để giới hạn việc bán token, và chỉ họ mới có thể bán được token

Sau đó, các nhà phát triển đợi các nhà đầu tư bán lẻ mua vào tiền điện tử mới của họ bằng cách sử dụng các loại tiền tệ được ghép nối. Tiền tệ được ghép nối là hai loại tiền tệ đã được ghép nối để giao dịch, với một loại tiền tệ này với một loại tiền tệ khác. Một khi có đủ hành động giá tích cực, họ bán tháo các vị thế của mình và để lại một mã thông báo vô giá trị sau khi đánh thức.

Dumping xảy ra khi đội ngũ dự án đó bán đi một lượng lớn token của họ đang nắm giữ ra ngoài thị trường. Làm như vậy tạo ra một làn sóng làm giảm giá của các token này và khiến các nhà đầu tư còn lại nắm giữ các token trở nên vô giá trị.

“Dumping” thường xảy ra sau khi dự án làm marketing rầm rộ tạo sự FOMO quá mức đến các nhà đầu tư. Sự FOMO sẽ khiến họ mua vào bất chấp dẫn sự tăng vọt giá của token và sau đó đội ngũ đằng sau dự án đó sẽ bán tháo token của họ, điều thường được gọi là Kế hoạch Pump-and-Dump.

Nói chung, việc đội ngũ một dự án tự mua/bán token của chính họ không hẳn gọi là phi đạo đức. “Dumping” khi nói đến rug pull trong thế giới tiền điện tử DeFi, là một câu hỏi về số lượng và tốc độ bán một loại token.

3. Hard pulls vs soft pulls

Rug pulls được chia làm 2 dạng đó là: hard và soft.

Hard pulls là các thức thêm các mã độc vào các smart contract của dự án DeFi và đánh cắp tính thanh khoản ngay sau đó, trong khi soft pulls ám chỉ việc bán phá giá một tài sản gây thiệt hại về giá trị đến các nhà đầu tư

Rug pull có thể là “Hard” hoặc “Soft”. Việc Hard rug pulls xảy ra khi các nhà phát triển dự án mã hóa đưa các mã độc hại vào smart contract khởi tạo token của họ. Mục đích lừa đảo rõ ràng ngay từ đầu. Liquidity stealing cũng được coi là một Hard pulls.

Soft rug pulls đề cập đến các nhà phát triển dự án bán phá giá tài sản tiền điện tử của họ một cách nhanh chóng. Làm như vậy khiến token của dự án bị mất giá nghiêm trọng trong tay của các nhà đầu tư tiền điện tử còn lại. Mặc dù bán phá giá là phi đạo đức, nhưng nó có thể không phải là một hành động tội phạm giống như cách mà các hard pulls đã làm.

4. Rug pull trong thế giới Crypto có bất hợp pháp không ?

Việc Rug pull trong thế giới Crypto không phải lúc nào cũng là bất hợp pháp, nhưng chúng luôn phi đạo đức.

Ví dụ: nếu một dự án tiền điện tử hứa sẽ quyên góp tiền nhưng thay vào đó lại chọn giữ tiền, điều đó là phi đạo đức nhưng không phải là bất hợp pháp.

Sự sụp đổ của sàn giao dịch tiền điện tử Thổ Nhĩ Kỳ Thodex là một ví dụ điển hình về rug pull trong crypto. Vụ trộm trị giá $2B là một trong những vụ rug pull tiền điện tử lớn nhất năm 2021. Đây cũng là một trong những vụ exit scams tài chính tập trung (Centralized Finance – CeFi) lớn nhất trong lịch sử.

Mặc dù cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ 62 người trong quá trình điều tra vụ lừa đảo lớn, nhưng vẫn chưa rõ tung tích của hung thủ.

Các ví dụ gần đây khác về các giao thức đã phải chịu đựng kiểu kéo tấm thảm tiền điện tử này bao gồm Meerkat Finance, AnubisDAO, Compounder Finance và Uranium Finance,v.v.

5. Làm thế nào để tránh bị Rug pull trong thế giới Crypto ?

Có số cách dễ dàng nhận thấy thấy một dự án Rug pull mà các nhà đầu tư có thể chú ý để bảo vệ mình khỏi những tác động xấu như thanh khoản không bị khóa và không có cuộc kiểm toán bên ngoài nào được thực hiện.

Sau đây là sáu dấu hiệu mà người dùng nên chú ý để bảo vệ tài sản của họ khỏi các đợt Rug pull trong thế giới Crypto:

Đội ngũ đằng sau dự án chưa được xác minh

Các nhà đầu tư nên xem xét độ tin cậy của những người đứng sau các dự án tiền điện tử mới. Các nhà phát triển và nhà quảng bá có được biết đến trong cộng đồng tiền điện tử không? Hồ sơ theo dõi của họ là gì? Nếu nhóm phát triển đã bị lừa nhưng không được nhiều người biết đến, liệu họ có còn hợp pháp và có thể thực hiện những lời hứa của họ không?

Các nhà đầu tư nên nghi ngờ về các tài khoản và hồ sơ trên mạng xã hội mới và dễ bị làm giả. Chất lượng của sách trắng, trang web và các phương tiện truyền thông khác của dự án phải cung cấp manh mối về tính hợp pháp tổng thể của dự án.

Mặc dù Bitcoin là loại tiền điện tử lớn nhất thế giới được phát triển bởi Satoshi Nakamoto nhưng vẫn người vẫn là một câu hỏi bí ẩn cho đến ngày nay

Thanh khoản trong các pool thanh khoản không được khóa lại

Một trong những cách dễ nhất để phân biệt đồng tiền lừa đảo với tiền điện tử hợp pháp là kiểm tra xem đồng tiền đó có bị khóa thanh khoản hay không. Không có khóa thanh khoản đối với nguồn cung cấp mã thông báo, không có gì ngăn cản những người tạo dự án sử dụng toàn bộ thanh khoản.

Tính thanh khoản được đảm bảo thông qua các hợp đồng thông minh có khóa thời gian, lý tưởng là kéo dài từ ba đến năm năm kể từ lần chào bán đầu tiên của token. Trong khi các nhà phát triển có thể tùy chỉnh các khóa thời gian của riêng họ, các khóa thời gian của bên thứ ba có thể mang lại sự an tâm hơn.

Các nhà đầu tư cũng nên kiểm tra tỷ lệ phần trăm thanh khoản đã bị khóa. Một khóa chỉ hữu ích tương ứng với lượng thanh khoản mà nó đảm bảo. Được gọi là tổng giá trị bị khóa (Total Value Locked – TVL), con số này phải nằm trong khoảng từ 80% đến 100%.

Limits on sell orders

Một tác nhân xấu có thể mã hóa một token để hạn chế khả năng bán của một số nhà đầu tư nhất định chứ không phải người khác. Những hạn chế bán này là dấu hiệu nhận biết của một dự án lừa đảo.

Vì các hạn chế bán hàng được chôn trong mã, nên có thể khó xác định liệu có hoạt động gian lận hay không. Một trong những cách để kiểm tra điều này là mua một lượng nhỏ token mới và sau đó cố gắng bán nó ngay lập tức.

Biến động giá tăng vọt nhưng các token holders thì lại không tăng hoặc biến động ít

Sự thay đổi đột ngột về giá của một đồng tiền mới nên được xem xét một cách thận trọng có thể đó là dấu hiệu của một kế hoạch “pump” trước khi “dump” thường thấy trong thị trường crypto

Các nhà đầu tư hoài nghi về biến động giá của đồng xu có thể sử dụng các block explorer để kiểm tra số lượng các holders. Một số lượng holder ít sẽ khiến giá của token dễ bị thao túng giá. Dấu hiệu của một nhóm nhỏ người nắm giữ token cũng có thể đó là một vài con cá voi đang thao túng và có thể bán phá giá các vị thế nắm giữ token của họ và gây thiệt hại nghiêm trọng và ngay lập tức cho giá trị của token trở về 0.

Lãi suất đầu tư thụ động cao đáng ngờ

Nếu điều gì đó nghe có vẻ quá tốt để trở thành sự thật, thì nó có thể là như vậy. Nếu một pool Farm của đồng coin trong DeFi có Lãi suất đầu tư thụ động cao đáng ngờ có thể không phải là rug pull, nhưng đó cũng có thể là một kế hoạch Ponzi.

Khi các pool thanh khoản token cung cấp lợi suất phần trăm hàng năm (Annual Percentage Yield – APY) ở ba chữ số, mặc dù không nhất thiết là dấu hiệu của một trò lừa đảo, nhưng lợi nhuận cao này thường dẫn đến rủi ro cao như nhau.

Dự án không Audit Contract từ bên thứ 3

Hiện tại, các loại tiền điện tử mới đã trở thành thông lệ tiêu chuẩn để trải qua quá trình kiểm tra mã code chính thức do một bên thứ ba có uy tín thực hiện.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư tiềm năng không nên đơn giản nghe lời nhóm phát triển rằng một cuộc đánh giá đã diễn ra. Việc kiểm tra phải được xác minh bởi một bên thứ ba và cho thấy rằng không có mã độc nào được tìm thấy trong các mã hợp đồng thông minh

Phát hiện một trò lừa đảo kéo tấm thảm tiền điện tử: Phải mất một số công đoạn đào

Vào năm 2021, ước tính có khoảng 7,7 tỷ đô la đã bị đánh cắp từ các nhà đầu tư trong các vụ lừa đảo tiền điện tử kéo thảm. Những nhà đầu tư này tin tưởng rằng họ đang đầu tư vào các dự án hợp pháp, chỉ khi rug pull xảy ra họ mới biết đó là dự án lừa đảo

Trước khi đầu tư, bạn nên dành thời gian để nghiên cứu các loại tiền điện tử mới và thực hiện thẩm định trước khi đầu tư vào một dự án mới.