Sau sự kiện Retroactive của Optimism, mạng lưới này đã trở nên sôi động hơn. Ngoài ra, điều này cũng gây tác động tích cực lên khả năng thu hút người dùng của Layer 2 trên Ethereum nói chung. Vậy tình hình hiện tại của các hệ sinh thái này ra sao

1. Toàn cảnh Layer 2 trong tuần 22/2022

Các cập nhật quan trọng

Một vài thông tin nổi bật các bạn cần lưu ý đối với tình trạng hiện nay của Layer 2 bao gồm:

• Hoạt động trên mạng lưới Optimism tiếp tục duy trì xu hướng tăng mạnh và là tâm điểm khi nhắc tới Layer 2.
• Bên cạnh OP Token, Optimism cũng hé lộ những thông tin về việc Airdrop Non-transferable NFT trong thời gian tới.
• Nhiều tin đồn về việc sự kiện Arbitrum Odyssey sẽ diễn ra vào ngày 13/06.
• StarkWare được định giá 8 tỷ USD sau vòng gọi vốn series D.

Tình trạng khá ảm đạm của thị trường crypto nói chung phần nào đã ảnh hưởng tới sự phát triển của các Layer 2.

Tuy có những tin tức cập nhật về hệ sinh thái, nhưng đó cũng không phải là những tin tức mang tính chất FOMO như những gì chúng ta đã thấy ở các hệ sinh thái khác trong giai đoạn thị trường náo nhiệt.

Nhưng mặt khác, các động thái của các hệ sinh thái Layer 2 lại cho chúng ta thấy hiện tại họ đang tập trung tiếp tục xây dựng cơ sở hạ tầng để có một nền tảng vững chắc nhất khi thị trường sôi động trở lại.

Bên cạnh đó, các Layer 2 thông qua các hoạt động kể trên cũng sẽ tìm ra được những người dùng thực sự đối với dự án của mình. Giúp họ làm quen và sử dụng các sản phẩm bên trong đó, góp phần xây dựng sự trung thành và duy trì dòng tiền bền vững.

Những con số ấn tượng

Total Value Locked

TVL tổng trên các hệ sinh thái Layer 2 trong khoảng thời gian từ ngày 31/05 đến ngày 06/06 không có sự thay đổi quá lớn.

Theo L2Beat, tổng TVL của các hệ sinh thái Layer 2 được ghi nhận vào ngày 06/06 là 5.16 tỷ USD (không thay đổi quá nhiều so với 5.19 tỷ USD vào ngày 31/05). Tuy nhiên, khi nhìn vào chi tiết sự tăng trưởng trong TVL của từng hệ, chúng ta sẽ thấy xu hướng của dòng tiền.

Cũng theo số liệu từ L2Beat, có 2 hệ chứng kiến TVL tăng trưởng trong 7 ngày qua đó là Optimism và StarkNet thuộc StarkWare. Cụ thể, TVL của 2 hệ sinh thái này tăng trưởng lần lượt 62.31% và 14.92%. Lý do có thể được đưa ra như sau:

• Đối với Optimism: Sự xuất hiện của OP Token và các chương trình Incentives đã khiến dòng tiền đổ về đây trong bối cảnh các hệ sinh thái khác không có quá nhiều cập nhật mới.
• Đối với StarkNet: StarkGate chính thức đi vào hoạt động là cơ hội cho những người săn Retroactive trên StarkWare. Cùng với đó hoạt động Land Sale của Illuvium cũng góp phần đẩy TVL của StarkNet lên.

Các hoạt động On-chain

Sau khi ra mắt Token OP, mạng lưới Optimism trở nên sôi dộng hơn với sự tham gia launching các hoạt động của các dự án đã được Public Good Funding từ Optimism.

Số lượng giao dịch trên Optimism đã tăng mạnh lên mức 487,000, số lượng ví theo đó cũng vượt mốc 954,000.

Ngược lại, trên Arbitrum số lượng giao dịch trên mạng lưới kể từ đầu tháng 5 trở lại đây không có quá nhiều điểm nổi bật.

Trung bình, lượng giao dịch hàng ngày trên Arbitrum vẫn dao động trong khoảng 75,000 đến 100,000 và không có sự đột biến. Tuy vậy, sự kiện Arbitrum Odyssey trong khoảng giữa tháng 6 hứa hẹn sẽ làm hoạt động trên mạng lưới sôi động hơn.

Bridge

Theo thống kê từ Dune Analytics, TVL của Bridge từ Ethereum đến các hệ sinh thái Layer 2 nổi bật đều không có sự thay đổi quá nhiều trừ Optimism với việc tăng 24%.

Mặc dù sắp diễn ra sự kiện Odyssey nhưng hoạt động Bridge qua Arbitrum trong thời gian gần đây vẫn chưa ghi nhận sự tăng trưởng nào đáng kể.

Tóm lại, traction và dòng tiền hiện tại đối với những Layer 2 trên thị trường vẫn đang tập trung rất nhiều ở Optimism.

2. Phân tích từng mảnh ghép Layer 2 tuần 22/2022

Arbitrum

Không có quá nhiều cập nhật đối với hệ sinh thái Arbitrum trong tuần vừa qua ngoài các phỏng đoán về thời gian diễn ra của Arbitrum Odyssey.

Sở dĩ có thông tin này dựa trên việc Yield Protocol, một dự án nằm trong các chuỗi nhiệm vụ on-chain công bố bởi Arbitrum, đã thông báo sẽ cho người dùng claim NFT sau khi thực hiện các hoạt động từ ngày 20/06.

Do sự kiện này đã được thông báo trước nên có khả năng các task on-chain sẽ có độ khó cao và yêu cầu người dùng phải thực hiện đầy đủ mới nhận được retroactive từ Arbitrum. Một vài điểm các bạn có thể sẽ cần lưu ý khi thực hiện các task on-chain này:

• Hoàn thiện đầy đủ tất cả các task.
• Chú ý tới Volume giao dịch và số lượng giao dịch.
• Nên thực hiện các task bằng một ví non-custodial đã có hoạt động trên Ethereum.
• Và hãy là một người dùng thực sự, tập trung vào chất lượng thay vì số lượng.

Optimism

Tuy đã ra mắt thành công token OP của dự án nhưng trong quá trình claim, người dùng vẫn chưa có được trải nghiệm mượt mà. Cụ thể, do các vấn đề liên quan tới RPC mà nhiều người đã gặp lỗi khiến họ không thể claim OP và bị trì hoãn trong nhiều giờ.

Đội ngũ phát triển cũng đã lên tiếng về vụ việc này trong một Tweet dưới đây:

Một thông tin khác liên quan tới Optimism đó là đang có một cuộc thảo luận về việc có nên sử dụng OP để làm phí gas cho mạng lưới hay không?

Đề xuất này vẫn đang nhận được nhiều ý kiến trái chiều tử phía cộng đồng. Hơn nữa, quy trình quản trị của Optimism vẫn chưa hoàn thiện với việc các non-transferable NFT đại diện cho Citizen’s House chưa được phân phối. Do vậy, khả năng đề xuất này vẫn sẽ chưa được xem xét chính thức trong tương lai gần.

Cũng với cơ chế quản trị Citizen’s House này, Optimism đã nhận được lời khen từ phía Vitalik Buterin.

Việc phân phối và quản trị dựa trên non-transferable NFT sẽ khiến quyền lực của Optimism được phân tán hơn và thực sự phi tập trung khi các cá voi với nhiều OP sẽ không còn là thế lực tuyệt đối chi phối mạng lưới.

Do đó, việc đầu tư với token OP hiện tại sẽ tồn tại nhiều rủi ro giảm giá và khó có khả năng sinh lời nhanh. Vì theo nhận định của Vitalik, mục tiêu của đội ngũ Optimism không chỉ có làm OP tăng giá. Và với việc quá trình ra mắt không hoàn hảo hoàn toàn, thì đội ngũ Optimism còn rất nhiều việc khác phải làm trước khi tập trung đẩy mạnh use case của OP và capture value cho token holders.

StarkWare

Một thông tin lớn đối với StarkWare trong thời gian vừa qua đến từ vòng gọi vốn series D với 100 triệu USD huy động được tại định giá 8 tỷ USD.

Đội ngũ dự án chưa đưa ra thông tin chi tiết về việc với 100 triệu USD này, nhà đầu tư sẽ được sở hữu những gì từ StarkWare. Tuy nhiên, thông qua thương vụ này có thể thấy được, các VCs đang đánh giá rất cao tiềm năng phát triển của giải pháp Zk Rollups khi so sánh với Optimistic Rollups (Optimism chỉ được định giá 1.65 tỷ USD).

Một Insight khác có thể suy ra được từ thương vụ này: StarkWare là một công ty với nhiều các sản phẩm khác nhau dưới đây:

Trong đó, có hai dự án đáng chú ý là dYdX và ImmutableX đã ra mắt token và Airdrop cho người dùng một khoản tiền rất lớn. Do đó đây có thể là một cơ hội rất tốt để săn Retroactive với hệ sinh thái StarkWare.

ImmutableX, một mạng lưới sử dụng giải pháp ZK Rollups, phát triển riêng cho các dự án NFT và Gaming trong tuần qua đã chứng kiến hoạt động trên mạng lưới tăng mạnh.

Dữ liệu từ Immutascan cho thấy, khối lượng giao dịch NFT trong ngày 02/06 đến 06/06 tăng vọt. Sự tăng trưởng này đến từ hoạt động bán đất của dự án Illuvium. Bên cạnh đó, ImmutableX cũng đã đề xuất với Yuga Labs về việc phát triển Otherside trên mạng lưới của mình.

3. Tổng kết

Nhìn chung, ngoài các giải pháp Optimistic Rollups (Arbitrum & Optimism) thì Zk Rollups hiện nay vẫn đang tiếp tục hoàn thiện các cơ sở hạ tầng và chưa có nhiều khả năng để các bạn có được thành quả sớm khi “ape-in” trên đây, tuy nhiên quan sát và cập nhật là vẫn rất cần thiết để không bỏ lỡ cơ hội.

Người dùng mạng Ethereum giờ đây đã không còn phải đau đầu với các vấn đề nghẽn mạng hay phí giao dịch quá cao khi có thể sử dụng các Layer 2.Trong Layer 2 lại chia ra làm nhiều loại, theo đó, các giải pháp Roll-up, cụ thể là Optimistic Rollup với 2 dự án Arbitrum và Optimism đang là các dự án thu hút được nhiều người dùng và có TVL cao nhất. Không chỉ vậy, Optimism mới đây đã ra mắt token OP, cùng tìm hiểu token này sẽ có ý nghĩa như nào với hệ sinh thái Optimism.

1. Optimism là gì?

Optimism là một giải pháp mở rộng Layer 2 trên Ethereum nhằm giảm tải phí gas, tăng tốc độ hoàn thiện giao dịch, từ đó đem lại trải nghiệm mượt mà hơn cho người dùng mà vẫn giữ được bảo mật từ chain gốc Ethereum. Optimism thuộc mảng Optimistic Rollup, sử dụng cơ chế bảo mật bằng chứng gian lận (fraud proof).

Hiểu đơn giản, giao dịch của anh em sẽ được coi là hợp lệ và được thông qua nếu nó không thể bị chứng minh là gian lận

Cái tên “Rollup” đến từ việc tách các giao dịch ra khỏi chuỗi chính, sau đó gói lại thành một batch duy nhất và tạo bằng chứng, sau đó đăng tải lên Layer 1, tưởng tượng như việc các giao dịch bị cuộn lại. Cụ thể hơn, Optimism là một layer 2 gồm 3 thành phần chính:

• Ethereum mainnet: Nền tảng bảo mật gốc Layer 1 của Optimism.
• Optimistic Rollup: Cốt lõi cho khả năng mở rộng của Optimism.
• Optimistic Virtual Machine (OVM): Máy ảo tương thích với Ethereum, giúp các dự án hoạt động như đang ở trên L1 Ethereum. Đây là môi trường chạy các smart contract của Ethereum, bởi vậy OVM có thể coi như là EVM với khả năng mở rộng tốt hơn rất nhiều, giúp xử lý một lượng lớn smart contract trong cùng một thời điểm nhất định.

2. Điểm nổi bật của Optimism

Với các đặc điểm trên, Blockchain của Optimism có các điểm đáng chú ý bao gồm:

• Trải nghiệm giao dịch: Với tốc độ xử lý nhanh, phí gas đang được giảm 88 lần so với gas trên Ethereum hiện tại.
• Thuận tiện cho việc mở rộng, scale và triển khai Dapp: Hỗ trợ hoàn toàn EVM, các Ethereum dapp hay các DApp ở các hệ sinh thái có tương thích EVM khác có thể được chạy trên layer 2 chỉ với vài dòng code.
• Bảo mật: Layer 2 vẫn được kế thừa mức độ bảo mật nghiêm ngặt của Layer 1 Ethereum.

Các con số nổi bật của Optimism:

• Tổng số địa chỉ ví: 329,000
• Số giao dịch trung bình hằng ngày: 53,684
• Phí gas gửi ETH: $0.45
• Phí gas swap trên DEX: $0.88
• Phí gas mua bán NFT: $0.89
• Hiện đang có 108 dự án hoạt động trên Optimism
• Tổng TVL toàn hệ đạt 640 triệu đô. Đứng thứ 3 theo xếp hạng TVL của các Layer 2 trên Ethereum.

Mới đây, để tri ân những người dùng đầu, Optimism đã thông báo ra mắt token OP và airdrop token này cho những người dùng đầu. Chi tiết về token và đợt airdrop này mình sẽ trình bày ở phần tiếp theo.

Ngoài ra, tháng 3 vừa rồi Optimism cũng đã công bố kết thúc vòng gọi vốn Series B 150 triệu đô với định giá 1.65 tỉ đô. Lần gọi vốn lần này được dẫn đầu bởi 2 cái tên đình đám là a16z và Paradigm. Trước đó, vòng Series A gọi 25 triệu đô cũng được dẫn đầu bởi a16z.

Ở phiên bản mới nhất, Optimism đã giới thiệu Optimism Collective (Tạm dịch: Cộng đồng Optimism). Optimism Collective là một DAO (tổ chức tự trị phi tập trung) có quy mô lớn về việc quản trị dân chủ nhờ kĩ thuật số, được xây dựng để thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng và bền vững của một hệ sinh thái phi tập trung. Về sau, việc quản trị Optimism sẽ là sự kết hợp giữa Optimism Foundation và các thành viên của Optimism Collective.

Gần giống như cấu trúc của Quốc hội, Optimism Collective sẽ được quản trị bởi 2 viện (houses): Viện Công dân (Citizen’s House) và Token House.

• Token House: Được thành lập khi đợt Airdrop #1 ra mắt, trao quyền cho những người đầu tiên có những hoạt động tích cực cho cộng đồng tham gia việc voting protocol update, chọn dự án nhận incentives,… Token ở đây chính là OP.
• Citizen’s House: Mục đích chính để tạo điều kiện và quản trị quá trình phân phối tài trợ sản phẩm có ích cho cộng đồng (public goods), quyết định lượng tiền phân bố cho các dự án, cộng đồng xây dựng sản phẩm vì lợi ích chung. Quyền công dân ở đây sẽ được trao bởi các NFT không thể chuyển nhượng. Chi tiết về Citizen House sẽ được tiết lộ trong tương lai.

Từ những ý tưởng trên, nền kinh tế của OP sẽ có flywheel như sau:

• Demand for OP Blockspace: Nguồn vốn cho nền kinh tế OP sẽ đến từ mạng lưới Optimism và giá trị không gian khối của nó. Quyền tham gia không gian khối mang lại nguồn doanh thu bền vững.
• Sequencer generates revenues: Sequencer là một node đóng vai trò là người xử lý các giao dịch trên L2 và gửi chúng lên L1. Với vai trò tương tự như các miner, sequencer sẽ nhận được một phần doanh thu là phí giao dịch.
• RetroPGF: Doanh thu từ sequencer sẽ được tái phân bổ lại cho cộng đồng thông qua Retroactive Public Good Funding. Có thể hiểu là cấp vốn, thưởng tiền cho các cá nhân, dự án, cộng đồng, có sản phẩm mang tác động tốt hoặc có cống hiến cho cộng đồng chung. Những thành viên của Citizen’s House sẽ là người bỏ phiếu quyết định việc phân bổ nguồn vốn này.

Giá trị mang đến cho các Builder and User:

• Users: Sẽ thường được nhận airdrop từ OP, từ các dự án được nhận incentives được tài trợ bởi hệ sinh thái OP và chương trình Retro.
• Builder: Nhận thưởng trực tiếp từ chương trình Retroactive, các dự án nhận thưởng từ chương trình Retroactive sẽ giúp cho các dự án khác có công cụ, ứng dụng, và cơ sở hạ tầng để xây dựng dự án của mình.

3. Lợi ích khi nắm giữ token OP

Hiện tại, thông tin về các use case của OP token chưa có nhiều, theo thông báo từ Optimism, OP token được sử dụng chính trong Token House với các công dụng quản trị như:

• Vote cho các update của protocol.
• Vote cho việc phân phối incentive cho các dự án từ một phần của Quỹ Quản trị.
• Tài trợ dự án trên Optimism.
• Tham gia quản trị dự án cùng OP Citizens.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

Để phục vụ các mục tiêu trên, dự án đã thành lập Optimism Foundation với vai trò là người quản lý Optimism Collective, điều hành các thử nghiệm, thúc đẩy hệ sinh thái, cuối cùng sẽ tan rã và nhường quyền quản trị hoàn toàn cho cộng đồng.

Optimism Foundation sẽ được dẫn dắt bởi 2 founders của Optimism là Jinglan Wang và Ben Jones, tham gia cùng với họ là Eva Beylin (Giám đốc Graph Foundation), Abbey Titcomb (Head of Community của Radicle), và Brian Avello từ Maker Foundation.

Ngoài ra, Optimism PBC cũng được đổi tên thành OP Labs PBC, Liam Horne – trước đây là Trưởng bộ phận Kĩ thuật của Optimism PBC, sẽ đảm nhận chức vụ CEO mới của OP Labs PBC.

Nhà đầu tư

Gần đây nhất dự án đã gọi được 150 triệu đô từ vòng Serie B được dẫn đầu bởi a16z và Paradigm, ngoài ra các vòng gọi vốn trước như sau:

• 15/1/2020, Seed Round (3.5 triệu đô): Paradigm, IDEO Colab Ventures
• 24/2/2021, Series A (25 triệu đô): Andreessen Horowitz, Paradigm, IDEO Colab Ventures
• 17/3/2022, Series B (150 triệu đô): Paradigm, Andreessen Horowitz. Định giá hiện tại là 1.65 tỉ đô.

Đối tác

Updating…

5. Roadmap & Updates

Dự án đã hoàn thành các cột mốc quan trọng trong năm 2021, ra mắt bản Alpha Mainnet vào đầu năm, sau đó ra mắt bản Mainnet chính thức vào cuối năm, hoàn thiện máy ảo EVM,…

Trong năm 2022, Optimism sẽ tập trung phát triển hệ sinh thái, Collective và phiên bản Fault Proof thế hệ mới.

6. Thông tin chi tiết về OP Token

Key Metrics OP

• Token Name: Optimism (OP) Token
• Ticker: OP
• Blockchain: Optimism
• Token Standard: ERC-20
• Contract: 0x4200000000000000000000000000000000000042
• Token Type: Governance
• Total Supply: Updating…
• Initial Supply: 4,294,967,296 OP

OP Token Allocation

• Ecosystem Fund: 25%
• Retroactive Public Goods Funding (RetroPGF): 20%
• User Airdrops: 19%
• Core Contributors: 19%
• Sugar Xaddies: 17%

Cụ thể hơn:

Ecosystem Fund: Chương trình kích thích sự phát triển trong hệ sinh thái Optimism bằng cách tài trợ cho các dự án và cộng đồng. Trong Ecosystem Fund sẽ chia nhỏ thành các phần:

• Governance Fund (5.4%)
• Partner Fund (5.4%)
• Seed Fund (5.4%)
• Unallocated (8.8%)

Retroactive Public Goods Funding (RetroPGF): Do Citizen’s House quyết định. Retro PGF round dự kiến diễn ra hàng quý để trao thưởng công bằng cho các dự án có ảnh hưởng tích cực tới hệ sinh thái.

Users Airdrops: Một loại sự kiện airdrop để thưởng cho người dùng trong cộng đồng của Optimism và Ethereum, không chỉ có Airdrop #1, mà sẽ có #2, #3 trong tương lai.

Core Contributors: Dành cho những người đã cống hiến để biến Optimism Collective từ ý tưởng thành sự thật và sẽ tiếp tục cống hiến cho protocol, số token này sẽ bị lock một thời gian.

Sugar Xaddies: Dành cho các nhà đầu tư của Optimism, cũng sẽ bị lock một khoảng thời gian.

OP Token Sale

Dự án không tổ chức bất kì đợt token sale nào.

OP Token Release Schedule

Tổng nguồn cung ban đầu của OP sẽ là 4,294,967,296 token, tổng nguồn cung token sẽ lạm phát với tỉ lệ 2% mỗi năm.

Theo Token Allocation bên trên, 64% token sẽ được Optimism Foundation quản lý và phân bổ cho cộng đồng.

Vào năm đầu tiên, 30% tổng cung ban đầu sẽ được cung cấp cho Foundation để phân bổ ra cộng đồng, những năm tiếp theo tỉ lệ này sẽ do token holder bỏ phiếu quyết định.

7. Cách kiếm và sở hữu OP Token

Đợt airdrop đầu tiên cho người dùng sớm đã được công bố, 5% tổng cung token ban đầu sẽ được dành cho 264,079 địa chỉ đạt các tiêu chí sau:

• Người dùng sớm của Optimism: Đã sử dụng Optimism trước ngày 23/06/2021, nhận được 727.36 OP mỗi ví
• Người dùng thường xuyên của Optimism: Có tương tác với Optimism trong 4 tuần, nhận 1,584.42 OP mỗi ví.
• DAO Voter: Thường xuyên tham gia bỏ phiếu bầu trên các DAO của Ethereum (Governor Alpha and Bravo, Aave, Maker, Curve, Aragon, DAOHaus, DAOStack,…), nhận 254.45 OP mỗi ví.
• Multi-sign signer: Thường là DAO leader và builder, nhận 1,114.23 OP mỗi ví.
• Gitcoin Donor: Những người đã từng donate on-chain qua Gitcoin, nhận 520.34 OP mỗi ví.
• Những người đã từng bridge từ Ethereum sang các chain L1 khác nhưng vẫn có giao dịch trên các dapp của Ethereum, nhận 383.27 OP mỗi ví.

Ngoài ra, những địa chỉ đạt nhiều tiêu chí một lúc cũng sẽ được cộng thêm thưởng, cụ thể:

• Đạt 4 tiêu chí được bonus thêm 3,913.29 OP.
• Đạt 5 tiêu chí được bonus thêm 12,449.18 OP.
• Đạt 6 tiêu chí được bonus thêm 25,769.80 OP.

Đây mới chỉ là đợt Airdrop đầu tiên, Optimism thông báo sẽ còn rất nhiều các đợt airdrop khác trong tương lai nhằm mục đích khuyến khích người cùng bridge sang Optimism và sử dụng các sản phẩm trong hệ sinh thái này.

8. Các kênh thông tin của Optimism

Anh em có thể theo dõi các kênh thông tin sau của Optimism để không bỏ lỡ các update:

• Website: https://www.optimism.io/
• Twitter: https://twitter.com/optimismPBC
• Medium: https://medium.com/@optimismpbc
• Discord: https://discord-gateway.optimism.io/
• Github: https://github.com/ethereum-optimism
• Block Explorer: https://optimistic.etherscan.io/

9. Tổng kết

Trên đây là các thông tin mới nhất về Optimism và OP token mà mình đã cập nhật, Optimism nói riêng và Layer 2 nói chung sẽ có rất nhiều sự phát triển trong năm nay, mình sẽ update trên bài viết ngay khi có những thông tin mới nhất.

Layer 2 của Ethereum là đề tài nóng hổi nửa đầu năm 2022, các giải pháp mở rộng trên Ethereum cạnh tranh nhau gay gắt về công nghệ như chi phí, tốc độ giao dịch, khả năng mở rộng. Đặc biệt, khi Ethereum 2.0 đang dần hoàn thiện, cộng hưởng với đợt airdrop của Optimism, cuộc cạnh tranh này càng trở nên khốc liệt. Tuy nhiên, vụ việc airdrop của Optimism vừa trải qua một tin tức không tích cực. Trong bài viết này, đội ngũ XGems sẽ tổng hợp sự kiện, phản ứng của các bên đối với vụ việc lần này (sẽ được cập nhật liên tục).

1. Sự kiện Optimism airdrop và sự cố WinterMute

Optimism là gì?

Optimism là một giải pháp mở rộng layer 2 trên Ethereum nhằm giảm tải phí gas, tăng tốc độ hoàn thiện giao dịch, từ đó đem lại trải nghiệm mượt mà hơn cho người dùng mà vẫn giữ được bảo mật từ chain gốc Ethereum. Optimism thuộc giải pháp sử dụng công nghệ Optimistic Rollups, và đưa vào sử dụng cơ chế bảo mật bằng thuật toán chứng gian lận (fraud proof).

Diễn biến sự kiện Optimism và WinterMute

Dòng thời gian vụ việc là phần sẽ được liên tục cập nhật giúp độc giả theo dõi sát sao vụ việc và có được những thông tin kịp thời nhất.

Dòng sự kiện của vụ việc diễn ra như sau:

Ngày 30/5/2022, Wintermute gửi fund tạo thanh khoản cho token OP với 2 lần test thử trước và Optimism Foundation đã gửi vào 2 địa chỉ ví được xác nhận bởi phía WinterMute.

• Tuy nhiên, Wintermute nhận ra họ đã gửi vào địa chỉ ví multisig ở trên Ethereum (layer 1) nhưng chưa được triển khai trên Optimism (layer 2) và họ không thể truy cập vào lượng token này.
• Phía WinterMute đã thông báo cho Optimism và triển khai hợp đồng recover multisig đến những địa chỉ đó trên Layer 2.
• WinterMute cũng đã liên lạc với đội ngũ của Gnosis Safe nhờ hỗ trợ và mong lấy lại được nguồn fund đã chuyển sai.

Ngày 1/6/2022, ngay sau khi WinterMute thông báo cho các bên liên quan thì Hacker đã nắm được tình hình và có sự chuẩn bị nhằm tạo một contract multisig trước WinterMute và Optimism kịp phản ứng.

• Kẻ tấn công đã có thể triển khai hợp đồng multisig (đa chữ ký xác nhận) đến Layer 2 trước (như một dạng front run – chạy trước giao dịch) và qua đó sở hữu hơn 20 triệu OP token.
• Sau đó, hắn ta đã chuyển số token về ví thông qua Synapse và Hop Bridge…

Ngày 30/5-1/6/2022, Optimism chính thức airdrop và cho người dùng claim OP token tùy theo việc lệch múi giờ và các lý do về địa lý khác.

• Ngay sau khi biết tin và bàn phương án giải quyết, Optimism đã quyết định gửi thêm 20 triệu OP token từ
• Foundation’s Partner Fund cho Wintermute để tiếp tục thuê dịch vụ hỗ trợ cung cấp thanh khoản nhưng là ở dạng cho vay (vì khoản tiền đưa trước đó đã bị bên WinterMute làm mất).

Ngày 8/6/2022, Wintermute đưa ra thông báo chính thức sau khi nêu rõ vụ việc trong khu vực quản trị của dự án Optimism.

Cập nhật mới nhất ngày 10/6/2022:

• Hacker đã hoàn trả lại 17 triệu OP Token và WinterMute cam kết sẽ đền bù khoảng 2 triệu OP token cho Optimism Foundation. Khoản 2 triệu OP token này dùng để trả thưởng cho hacker đã phát hiện lỗi.
• Thông tin về 1 triệu OP token được gửi cho Vitalik cũng đã được xác nhận là chính xác và khoản này cũng đã được hoàn trả lại cho Optimism

Phản ứng của các bên liên quan

Trong vụ việc lần này sẽ bao gồm 4 bên chính là:

• Optimism: Dự án phát hành airdrop
• Wintermute: Vai trò là đội market mak, hay còn gọi là nhà tạo lập thị trường được Optimism thuê để cung cấp thanh khoản ban đầu cho đợt airdrop này.
• Gnosis Safe: Chuyên về Multisig và có liên quan đến vụ việc.
• Hacker.

A. Về phía Optimism

• Đội ngũ nhận thức rõ được vấn đề nằm ở Wintermute và sự kiện xảy ra không như mong muốn. Vì vậy, team Optimism đã đưa ra cảnh báo cho người dùng.
• Ngoài ra, để đảm bảo việc phát hành Airdrop diễn ra suôn sẻ, Optimism sẽ bổ sung thêm 20 triệu OP token cho Wintermute để nhờ họ cung cấp thanh khoản. Tuy nhiên, lưu ý đây là hành động tạm thời của đội ngũ để hỗ trợ người dùng và sẽ có thể thu hồi khoản này trong tương lai khi sự việc được sáng tỏ.
• Trên lý thuyết, Optimism có thể cập nhật mạng lưới để tạm ngưng nhằm ngăn việc hacker có thể truy cập vào khoảng tokens này. Tuy nhiên, xét về góc độ dự án, họ là một giải pháp mở rộng phi tập trung và không nắm giữ tài sản của người dùng. Vì vậy, họ đã bỏ phiếu không làm hành động trên bởi không thể chỉ vì chuyện riêng của đội ngũ mà phải nâng cấp mạng lưới làm ảnh hưởng đến người dùng và qua đó thể hiện sự tập trung hóa cao. Điều này sẽ để lại tiền lệ xấu trong tương lai.
• Thông tin thêm: Các nước phương Tây có luật pháp và tòa án theo hướng Common Law, tức là sử dụng những bản án trước đây có tình huống tương tự làm mẫu để xét xử vì thế tư duy của họ thường mang hướng không được để lại tiền lệ.

B. Về phía Wintermute

• Họ đã thừa nhận lỗi 100% này đến từ tổ chức của mình và cam kết với cộng đồng những người nắm giữ OP token rằng họ sẽ mua lại số token khi hacker bán ra.
• Phía WinterMute đã cử đại diện viết cập nhật về vụ việc và lỗi lầm của bên họ chi tiết, minh bạch và kịp thời => chứng tỏ sự chuyên nghiệp, tinh thần trách nhiệm và tôn trọng đối với cộng đồng Optimism.
• Về việc tạm ngừng contract nhằm recover lại khoản fund đã gửi đã không diễn ra như dự kiến và Hacker có phần nhanh nhạy hơn.
• Ngoài ra, họ cũng sẽ tăng cường theo dõi địa chỉ ví này. Họ cũng tuyên bố với hacker rằng sẽ đem chuyện này cho pháp luật can thiệp nếu như không hoàn trả số tiền đó trong vòng 1 tuần.
• Họ có để lại lời nhắn cho hacker với nội dung như sau. Họ rất cởi mở và tiếp nhận hacker như là một hacker mũ trắng (nghĩa là những người tìm lỗ hổng trong các dự án với ý đồ tốt) và có dự định sẽ trao nhiều cơ hội hơn nữa để hai bên hợp tác trong tương lai. Nhưng để phù hợp với ngữ cảnh hiện tại thì khoản tiền còn lại khoảng 19 triệu OP token sẽ cần phải trả lại ví của Optimism.

C. Gnosis Safe

• Gnosis Safe đã tích cực cùng Optimism tham vấn cho WinterMute.
• Gnosis cùng cả 2 bên còn lại nhận thức rõ khoản token này có thể được hoàn lại với mức độ rủi ro cao và chỉ có thể thực hiện được 1 lần bởi WinterMute và cần Gnosis Safe hỗ trợ.

D. Về phía kẻ hacker

• Nếu bỏ qua yếu tố về đạo đức, thì hacker là một người được đội ngũ WinterMute đánh giá là trình độ cao và am hiểu về ngành.
• Hacker đã front running hợp đồng multisig trước WinterMute và qua đó sở hữu lượng token trên.
• Chỉ trong vòng 1 ngày sau khi WinterMute thông báo cho các bên, kẻ tấn công đã bán ra 1 triệu OP token đổi lấy ETH (đồng nghĩa với việc WinterMute cũng sẽ mua lại số lượng tương tự để đền bù cho việc cấp thanh khoản). Hắn ta cũng sẽ dễ dàng bán ra lượng token còn lại.
• Ngày 9/6/2022, số lượng token này chưa được sử dụng cho mục đích governance.
• Có tin rằng hacker đã chuyển 1 triệu OP token vào địa chỉ ví của Vitalik Buterin, theo Peck Shield (dự án chuyên về bảo mật blockchain và dữ liệu). Tuy nhiên, thông tin này cần được xác minh thêm.

=> Động thái của hacker đang được WinterMute và Optimism theo dõi sát sao. WinterMute đã cảnh báo hacker sẽ dính líu tới pháp lý nếu không hoàn trả số token trên. Nhưng ở hiện tại, nếu tin kẻ tấn công vừa gửi 1 triệu OP token vào ví public của Vitalik thì động cơ của hacker này đang trở nên khó hiểu cho các bên liên quan.

2. Những điểm cần lưu ý từ sự việc

Về phía các lập trình viên

Sự kiện này sẽ thiên về lời nhắc nhở về rủi ro, sự cẩn thận đối với các developers rằng:

• Luôn đề phòng cho trường hợp front running các giao dịch của các hacker.
• Đừng bao giờ lầm tưởng rằng có thể kiểm soát ví trên cả layer 1 và 2. Nên chú tâm vào những hợp đồng thông minh của các ví phiên bản cũ vì có thể nó không được tương thích ở layer 2.
• Cẩn trọng khi tương tác với hợp đồng giữa các chains khác nhau và việc có được sự bảo mật của địa chỉ ví ở một bên không có nghĩa là bên chain còn lại cũng như vậy, ngay cả giữa 2 EVM Chains với nhau.

Về phía những người nắm giữ OP token

• Người dùng khi được airdrop OP token nên cân nhắc đến việc take profit, tức bán phần nào token để có một khoản tiền lợi nhuận trước mắt. Đồng thời phần còn lại, người tham gia có thể giữ tùy theo dự phóng sự phát triển của dự án.
• Ngoài ra, việc take profit cũng giúp mọi người có thể giảm thiểu rủi ro mà hoàn toàn có thể xảy ra trong môi trường blockchain như sự cố WinterMute lần này.

3. Sự việc được phản ánh vào giá và cộng đồng phản ứng ra sao?

Giá cả phản ứng với sự việc như thế nào?

Thực chất từ ngày 1/6/2022, giá của OP token đã vướng phải một số lùm xùm về việc triển khai contracts sớm cho claim token trước dẫn đến việc bị nghẽn mạng và hoài nghi về tính ứng dụng của OP token. Đồng thời, những người nhận airdrop cũng đã bán ra nhiều dẫn đến giá OP token bị chia 3 tính theo ATH trên Kucoin.

Khi Optimism công bố rằng có sự cố về vụ việc ngày 9/6/2022, giá token đã giảm từ 1.2 USD (ngày 8/6/2022) xuống còn 0.75 USD vào ngày công bố tin, tức giảm khoảng 37.5%/ngày.

Cộng đồng phản ứng như thế nào với sự cố này?

Sự kiện lần này xuất phát từ 2 lý do:

• Chủ quan (từ phía đối tác WinterMute)
• Khách quan (Hacker khai thác được lỗ hổng và tận dụng nó.

Tuy cộng đồng cũng có phần lo sợ thể hiện qua việc giá OP token giảm đến 37% trong 1 ngày. Nhưng trên diễn đàn quản trị của Optimism, đội ngũ Optimism cùng với WinterMute đã đưa ra những thông tin chi tiết về vụ việc cũng như xử lý vụ việc một cách thỏa đáng.

Đơn cử là việc Optimism vẫn tiếp tục cho WinterMute vay 20 triệu OP token để cung cấp thanh khoản nhằm đảm bảo việc airdrop của người dùng diễn ra thuận lợi. Về phía WinterMute, họ nhận hoàn toàn trách nhiệm đối với cộng đồng Optimism và có cách cư xử chuẩn mực khi cam kết mua lại lượng token đó. Đồng thời, WinterMute có phần khôn ngoan với hacker nhằm chiêu dụ để kẻ tấn công hoàn trả token.

Sau những cách xử lý chuyên nghiệp của các bên liên quan, cộng đồng Optimism không hề phẫn nộ mà còn cảm ơn và tỏ ra nể phục tinh thần trách nhiệm cao khi luôn hướng về việc đảm bảo lợi ích người dùng.

4. Tổng kết

Sự kiện airdrop lần này của Optimism gặp phải khó khăn do sự cố từ phía WinterMute và vô tình tạo ra lỗ hổng để hacker khai thác. Tuy nhiên, WinterMute tỏ ra mình là đội tạo lập thị trường chuyên nghiệp, thể hiện thông qua cách xử lý khủng hoảng và đưa thông tin chi tiết, minh bạch và kịp thời. Chúng ta cần phải cẩn trọng cũng như đúc rút được những bài học sau mỗi sự kiện tiêu cực như thế này xảy đến.