DeFi được xây dựng và kế thừa nhiều đặc điểm của tài chính truyền thống. Vậy sẽ ra sao nếu DeFi và CeFi phát triển cùng xu hướng?

DeFi hiện nay đã không còn là một khái niệm mới trên thị trường. Và chắc hẳn khi anh em tham gia vào thị trường Crypto, dù là người mới hay cũ đều đã biết tới khái niệm này. Về cơ bản đây là một hệ thống tài chính được xây dựng dựa trên sự phát triển của Bitcoin, Blockchain, Smart Contract,… và có rất nhiều nét tương đồng với tài chính truyền thống.

Đội ngũ XGems cũng đã có một bài viết khá chi tiết về tổng quan DeFi là gì, cũng như so sánh sự khác nhau cơ bản giữa DeFi và TraFi (Tài chính truyền thống, hay còn gọi là Tài chính tập trung – CeFi), chi tiết bài viết anh em có thể tham khảo thêm tại đây.

Được xây dựng và kế thừa nhiều đặc điểm của tài chính truyền thống, nên chắc hẳn DeFi sẽ có những điểm tương đồng nhất định trong quá trình phát triển. Do vậy, trong bài viết này, mình sẽ cùng anh em tìm hiểu sự tương đồng giữa DeFi và CeFi, cũng như đưa ra các dự phóng về thị trường.

1. Lịch sử phát triển của CeFi

Hệ thống tài chính truyền thống đã có lịch sử hàng ngàn năm, thậm chí tài chính còn được hình thành trước khi có sự phát triển và phổ biến của tiền tệ.

Mình có thể đơn giản hóa quá trình phát triển của CeFi như sau:

Vay và cho vay

Yếu tố căn bản tạo nên hệ thống tài chính hiện tại đó chính là việc vay và cho vay, khi trong nền kinh tế có những cá nhân tích luỹ được nhiều của cải, đồng thời cũng có những cá nhân khác lại cần đến nguồn của cải đó để sản xuất.

Việc vay và cho vay đã tồn tại cách đây rất lâu. Từ những năm 3000 – 1900 Trước Công Nguyên, việc vay nợ đã diễn ra và khi đó con người đã có tư duy về việc sử dụng các tài sản thế chấp như đất đai, lương thực, nô lệ, … như một cách để bảo vệ quyền lợi của người cho vay.

Vay và cho vay tiếp tục được phát triển đến tận ngày hôm nay với việc các khoản vay, mục đích vay cũng như các tài sản thế chấp trở nên đa dạng hơn. Đồng thời, ngân hàng hay các trung gian tài chính cũng đã ra đời nhằm kết nối người cho vay và người đi vay.

Trao đổi

Trong thời kỳ diễn ra những cuộc viễn chinh đầu tiên, những thương nhân đã phát hiện ra việc tỷ giá tiền tệ ở các lãnh thổ có sự khác nhau, từ đó họ đã thực hiện các thương vụ mua bán ăn chênh lệch giá để kiếm lời (hay hiện nay thường được gọi là Forex Trading).

Ngoài ra, do hệ thống tiền tệ thời đó còn chưa phát triển nên việc thanh toán thường sử dụng các kim loại quý như vàng, bạc,… Việc vận chuyển một khối lượng hàng hoá lớn kèm theo rất nhiều vàng, bạc như vậy là rất vất vả và tồn tại nhiều rủi ro (bảo hiểm cũng bắt đầu ra đời từ đây).

Do đó, vào khoảng thế kỷ 13, các trung gian tài chính, ngân hàng, thương nhân,… đã phát minh ra một công cụ để hạn chế việc phải vận chuyển thêm một lượng lớn vàng bạc như trên. Đó là giấy tờ chứng để các thương nhân có thể được thanh toán tại các ngân hàng khi đã thực hiện thành công giao dịch.

Đây là tiền đề cho sự ra đời của việc trao đổi buôn bán cũng như hình thành các loại giấy tờ có giá sau này.

Chứng khoán ra đời

Từ ý tưởng có thể “giấy tờ hoá” và trao đổi như trên, người ta đã “giấy tờ hoá” rất nhiều thứ như các khoản vay, các loại hàng hóa, các công ty,… và tạo nên chứng khoán.

Chứng khoán (hay các loại giấy tờ có giá) thực chất là các loại giấy tờ được đứng sau bởi các tài sản như khoản vay, doanh nghiệp, hàng hoá, … được ra đời với mục đích giúp cho việc giao dịch các tài sản kể trên dễ dàng hơn.

Và từ đây, các sàn giao dịch chứng khoán đầu tiên cũng được thành lập ở rất nhiều nơi trên thế giới vào khoảng thế kỷ 15 – 17.

Các sản phẩm phái sinh

Thực chất, các sản phẩm phái sinh cũng đã được sử dụng từ khi có sự xuất hiện của các sàn giao dịch chứng khoán.

Các sản phẩm như hợp đồng tương lai (futures), hợp đồng quyền chọn (options), … đã được các thương nhân giao dịch nhằm tránh rủi ro giảm giá của hàng hoá.

Chứng khoán hoá và Structured Products

Nhìn chung đây là các sản phẩm tài chính phức tạp đòi hỏi phối hợp nhiều loại sản phẩm, đồng thời kết hợp nhiều tổ chức tài chính khác nhau trong hệ thống tài chính hiện đại ngày nay.

Một vài ví dụ có thể kể đến như các quỹ đầu tư, các chỉ số chứng khoán như S&P500,…

Tóm lại, anh em có thể thấy rằng, hệ thống tài tài chính truyền thống được phát triển theo chiều dọc từ đơn giản đến phức tạp, dựa trên nền tảng là Lending và các nhu cầu liên quan đến các hoạt động kinh tế.

2. Lịch sử phát triển của DeFi

Do phát triển sau nên DeFi có xu hướng phát triển theo chiều ngang, chỉ cần copy và cải tiến mô hình có sẵn từ tài chính truyền thống.

• Khởi đầu với Bitcoin và Blockchain đã tạo tiền đề về một xu hướng phi tập trung hóa trong lĩnh vực tiền tệ.
• Sau đó, với sự ra đời của Ethereum và Smart Contract, Blockchain đã cho khả năng xây dựng các Dapps hoạt động trên đó.
• Tiếp theo là sự ra đời của DeFi trong những giai đoạn đầu với Maker DAO (Lending) và EtherDelta (DEX với cơ chế Order-book).
• Năm 2017 với trend ICO đã tạo nên rất nhiều các nền tảng DeFi thuộc nhiều category khác nhau như AAVE, Synthetix, Ren Protocol, Kyber Network, 0x, Bancor,… Từ đây, chúng ta thấy DeFi đã phát triển theo chiều ngang do tính kế thừa từ các sản phẩm và mô hình có sẵn trong tài chính truyền thống.

• Các nền tảng DeFi tiếp tục được xây dựng và phát triển và thực sự bùng nổ vào “DeFi Summer 2020” và phát triển cho tới ngày hôm nay.

Tuy nhiên, có một điểm mà DeFi trở nên hoàn toàn khác biệt với CeFi đó là tính tự động hoá của thị trường. Cụ thể, trong CeFi, mọi giao dịch cần phải có người bán, nhưng trên thị trường DeFi thì không cần thiết với các giao thức thiết lập thị trường một cách tự động (điển hình có thể kể đến AMM).

Do đó vấn đề sẽ không nằm ở việc có ai mua và bán không mà nằm ở việc có bao nhiêu thanh khoản ⇒ Liquidity là rất quan trọng trong DeFi.

Từ đó, DeFi sẽ có các sản phẩm hoàn toàn khác biệt CeFi để tối ưu Liquidity và hiệu quả sử dụng vốn mà các protocol thuộc nhóm DeFi 2.0 là một ví dụ điển hình.

Tóm lại, nhìn chung DeFi có khá nhiều nét tương đồng trong lịch sử phát triển. Tuy nhiên, do được kế thừa và phát triển từ Model của CeFi, nên DeFi đã có những bước phát triển rất nhanh theo chiều ngang với sự ra đời của nhiều protocol thuộc nhiều category khác nhau cùng một lúc. Bên cạnh đó, với một vài điểm nhất định thì DeFi cũng sẽ có các sản phẩm được xây dựng hoàn toàn khác biệt với CeFi.

3. Đôi nét về bối cảnh hiện tại của DeFi

Về số lượng cũng như sự đang dạng, có thể nói rằng các sản phẩm trên thị trường DeFi hiện nay đều khá tương đồng với CeFi trong những category chính, có thể kể đến như:

• Lending & Borrowing.
• DEX/AMM.
• Assets Management.
• Derivatives.
• Stablecoin.
• Synthetic Assets.
• …

Ngoài ra, đi cùng với sự phát triển của DeFi trên Ethereum, chúng ta cũng có thể thấy một xu hướng phát triển DeFi trên rất nhiều Blockchain hệ sinh thái khác nhau.

Xét về TVL trên tất cả các hệ sinh thái, hiện tại trên thị trường DeFi đang có giá trị lên tới $133.5B.

So sánh với vốn hoá khoảng hơn $2T của thị trường Crypto hiện tại, có thể thấy tiềm năng tăng trưởng của DeFi còn rất lớn. Nhưng các category cần phải đa dạng và đáp ứng được nhiều hơn nữa các nhu cầu của thị trường.

Xét trên các category cụ thể, thị trường DeFi hiện nay được thống trị phần lớn bởi DEX, Lending và các nền tảng Assets Management dưới dạng Yield Aggregator.

Mình sẽ làm rõ hơn luận điểm này thông qua số liệu về các category trên các hệ sinh thái lớn như Ethereum, BSC và Solana.

Ethereum

Trên Ethereum hiện tại, dù là một Blockchain với hệ sinh thái DeFi đa dạng và sở hữu lượng TVL lớn nhất trên thị trường, nhưng 3 sectors vẫn chiếm phần đa TVL vẫn là Lending, DEX và Assets.

Ngoài ra, tuy chỉ chiếm thị phần khá nhỏ, nhưng Derivatives cũng là một mảnh ghép nổi lên mạnh mẽ trên Ethereum hiện nay, đặc biệt với sự xuất hiện của dYdX.

Binance Smart Chain (BSC)

Cũng diễn biến khá tương tự với Ethereum khi DEX, Lending và Assets là những mảnh ghép chiếm phần lớn TVL trên BSC và gần đây mới có sự phát triển của sector Derivatives.

Solana

Solana tuy trong thời gian vừa qua đã gây được rất nhiều sự chú ý trong cộng đồng nhưng anh em có thể thấy trên hệ sinh thái các sector vẫn chưa được chú trọng phát triển một cách đa dạng. Thậm chí Lending trên Solana vẫn còn đang sở hữu một lượng TVL khá khiêm tốn.

Nhìn chung, mặc dù các protocol đã được phát triển rất đa dạng nhưng dòng tiền chỉ tập trung vào một vài mảnh ghép chính trong DeFi.

Điều này dẫn đến tình trạng các DeFi protocol hiện nay hầu như đang đạt trạng thái bão hoà và rất cần các yếu tố mới để có thể tiếp tục thúc đẩy sự phát triển của DeFi.

4. Sẽ ra sao nếu DeFi và CeFi có cùng xu hướng phát triển?

Một vài số liệu trên thị trường tài chính truyền thống

Sỡ dĩ mình đưa ra các số liệu này vì dựa trên giả định DeFi có xu hướng phát triển tương đồng với CeFi ở một số category nhất định. Do đó chúng liên quan trực tiếp tới việc ước lượng tiềm năng tăng trưởng của các category trong thị trường DeFi.

Trong CeFi, các mảnh ghép sẽ được phát triển theo chiều dọc: Từ Lending/Debt ⇒ Securities Market (Stock, Bond, …) ⇒ Derivatives ⇒ Các sản phẩm phức tạp như Asset Management, Securitization & Structured Products. Do vậy, các sector nền tảng và ra đời trước thường có Market size lớn hơn.

Tuy nhiên, như anh em có thể thấy trong số liệu bên trên, mảng Assets Management và mảng Derivatives có Market Size ngang bằng thậm chí còn lớn hơn các sector như Lending/Debt và Stock Market. Đặc biệt đối với Derivatives con số ước tính của thị trường rất lớn, sở dĩ điều này xảy ra là do:

• Do đặc điểm cấu tạo là quản lý và tối ưu các loại tài sản, nên Sector Assets Management sẽ tận dụng được market size từ tất cả các thị trường từ Lending, Stock thậm chí có cả Insurance và Derivatives ⇒ Market size mới lớn như vậy.
• Trong mảng Derivatives, do sự một vài sự khác biệt về cách tính cũng như thống kê liên quan đến thị trường OTC chưa chính xác nên Market Size của Derivatives có thể lên tới hàng trăm nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, nếu dựa trên số liệu về Open Interest của OTC Derivatives Market của BIS, mình nghĩ rằng Market Size của Derivatives sẽ nằm trong khoảng $10T – $20T.

Xu hướng của DeFi

Như vậy, nếu có cùng xu hướng phát triển với CeFi thì hiện nay có 3 category anh em cần chú ý trên thị trường DeFi, đó là: Assets Managements, Derivatives & Insurance.

Tại sao lại là các category kể trên?

Thứ nhất, DeFi hiện nay khá “nhàm chán”.

DeFi trong bối cảnh hiện nay phát triển rất nhiều theo chiều ngang với sự xuất hiện của rất nhiều hệ sinh thái.

Tuy nhiên, nếu anh em nhìn lại các hệ sinh thái mới nổi như Avalanche, Fantom, Polygon,… trong các số Panorama của đội ngũ Coin98 Insights, có thể thấy mô típ nói chung sẽ như sau:

Một Blockchain nhanh và rẻ (hơn Ethereum), một vài Dapps cơ bản cộng thêm những tin tức về Incentive Program để pump trong short-term.

Và kết quả điển hình của việc phát triển theo chiều hướng này đó là dòng tiền pump trong ngắn hạn, mà Polygon hoặc Avalanche là một ví dụ khá tiêu biểu hiện nay.

Thứ hai, dòng tiền chưa chảy đến các category này:

Như số liệu của một vài hệ sinh thái mình đưa ra bên trên, anh em có thể thấy chỉ có 3 category chính là nhận được phần lớn dòng tiền đó là AMM, Lending và Assets. Chỉ có một phần nhỏ Derivatives và Others.

Nếu anh em tham khảo các báo cáo Weekly DeFi Report của đến từ Coin98 Analytics cũng sẽ thấy tình trạng này xảy ra phần lớn trên tất cả các hệ sinh thái.

Do đó, các mảnh ghép kể trên đang rất bão hòa và cần những mảnh ghép mới trong DeFi để dòng tiền có thể chảy đến ⇒ Đây là nhu cầu tất yếu cho sự phát triển của thị trường.

Thứ ba, các sản phẩm chưa thực sự tốt và có chiều sâu:

Đặc biệt đối với mảng Assets, anh em có thể thấy Assets là một category chiếm một thị phần khá lớn trong DeFi như trên, nhưng hầu hết các protocol chỉ là Yield Aggregators với tính năng Auto Compound, hoặc phức tạp hơn một chút là thêm tính năng Leveraged Farming.

Các sản phẩm phức tạp như Yearn Finance hoặc Convex Finance hầu như là không có trên hệ sinh thái khác ⇒ Thiếu đi chiều sâu.

Đối với mảng Insurance và Derivatives thì hầu như chưa có nhiều dự án tốt trên thị trường. Đặc biệt đối với Derivatives thì các sản phẩm hầu như khó có thể so sánh được với các sàn CEX như Binance và FTX.

Thứ tư, đó là các sản phẩm phát triển vào Phase sau của thị trường:

DeFi tuy phát triển theo chiều ngang nhưng dòng tiền sẽ chảy theo chiều dọc giống với CeFi.

Trên thị trường CeFi, các sản phẩm phức tạp như Derivatives hay Assets Management sẽ phát triển trong các giai đoạn sau khi đã đầy đủ các Layer phía trên. Ví dụ:

• Đối với Derivatives thì cần một Blockchain đủ nhanh và đem lại trải nghiệm mượt mà, hệ thống Oracles đủ tốt, một lượng Liquidity đủ lớn để có thể cung cấp đòn bẩy lớn khi Trading,…
• Đối với Assets Management cũng tương tự như vậy, để có thể có được các sản phẩm như Yearn Finance thì rất cần phải có sự phát triển của nhiều Protocol với cơ chế phức tạp như Curve Finance hay SushiSwap – điều mà hiện nay chỉ có các Protocol trên Ethereum sở hữu.

Đối với các category đã có dấu hiệu bão hòa trong thời điểm hiện tại như Lending hay DEX không phải là không còn cơ hội để phát triển:

• Vốn hoá thị trường Crypto hiện tại là khoảng $2.5T trong khi TVL của toàn bộ thị trường DeFi mới chỉ khoảng $130B, mới khoảng 1/20 vốn hoá thị trường Crypto ⇒ Tiềm năng tăng trưởng vẫn còn lớn.
• Đối với Lending, khi vốn hoá thị trường đạt thêm đỉnh cao mới ⇒ TVL theo đó sẽ tăng, cộng thêm với việc nhiều Stablecoin được Issue trên thị trường hơn sẽ là nguồn Liquidity dồi dào cho sự phát triển của Lending.
• Đối với DEX, category khá tương đồng với Stock Market trong CeFi. Khi xuất hiện càng nhiều dự án, token sẽ được Add Liquidity trên các DEX cộng thêm Volume giao dịch lớn sẽ tiếp tục khiến category này phát triển.
• Trong CeFi, mặc dù đã là một thị trường rất lớn, nhưng chỉ số S&P 500 vẫn cho mức lợi nhuận kép khoảng 10%/năm ⇒ Category DEX vẫn còn nhiều cơ hội tăng trưởng.

Tuy nhiên, nếu anh em đang tìm kiếm những khoản đầu tư với ROI khủng thì mình nghĩ rằng nên để ý và nghiên cứu nhiều hơn các mảnh ghép mà dòng tiền chưa hướng tới trong DeFi.

5. Nhận biết dòng tiền và tìm kiếm cơ hội đầu tư

Trong phần này, mình sẽ đi sâu hơn vào những category có thể đón nhận dòng tiền trong thời gian tới như mình đề cập phía trên.

Derivatives

Đây là category mình nghĩ sẽ có rất nhiều dự án ra mắt và đón nhận dòng tiền rất mạnh mẽ trong thời gian tới.

Nếu so sánh với CeFi, tuy Derivatives chỉ có Gross market size khá thấp nếu so sánh với Lending/Debt, nhưng trong DeFi hay Crypto nói chung thì Derivatives là một mảng sinh ra rất nhiều lợi nhuận cũng như thu hút dòng tiền rất lớn.

Ví dụ, nếu anh em theo dõi Volume giao dịch của các sàn CEX thì sẽ thấy các sản phẩm Derivatives luôn có Volume giao dịch lớn hơn Spot.

Ngoài ra, theo số liệu từ Token Terminal, dù mới chỉ nổi lên trong thời gian gần đây nhưng dYdX đã có doanh thu đứng thứ 4 trên thị trường, rất sát với Pancakeswap.

dYdX là nền tảng có doanh thu đứng thứ 4 dù mới chỉ nổi lên trong thời gian gần đây

Trong mảng Derivatives hiện nay thì sẽ có 2 sản phẩm chính đó là Perpetual Futures và Options. Theo mình quan sát thì các dự án hiện nay hầu hết sẽ phát triển trên Ethereum + Layer 2 và trên Solana ⇒ Đây có thể sẽ là những nơi để anh em tìm kiếm những cơ hội đầu tư tốt trong thời gian tới

Assets Management

Assets Management là một mảng rất rộng gồm nhiều các dự án đa dạng, có thể kể đến như:

• Yield Aggregator.
• Yield Strategy Farming (Yearn Finance, Convex Finance).
• Indexed Protocol (Indexed Finance, Index Coop, Enzyme,…).
• Portfolio Management (DHedge, Solrise,…).
• Các DAO (Ventures DAO, NFT DAO,…).

Tuy rất đa dạng về sản phẩm nhưng dòng tiền trên thị trường hiện nay chỉ tập trung vào các Yield Aggregator protocol. Trong thời gian tới, dưới các tác động của Trend “DeFi 2.0” thì các protocol nâng cao hiệu quả sử dụng vốn sẽ là điểm đáng chú ý.

Hiện tại các Protocol thuộc nhóm DeFi 2.0 mới chỉ phổ biến trên Ethereum với sự tăng trưởng của Olympus DAO, Abracadabra. Do đó cơ hội vẫn còn trên các Blockchain khác.

Đối với các sản phẩm phức tạp hơn như Portfolio Management, DAO, Index,… thì chưa phải là thời điểm để có thể thu hút dòng tiền do các sản phẩm này khá phức tạp cũng như nhu cầu của thị trường là chưa có nhiều.

Insurance

Trong CeFi, mảng bảo hiểm cũng chỉ chiếm một thị phần khá nhỏ, do đó khi ánh xạ qua DeFi thì chúng ta cũng không nên đặt ra kỳ vọng quá cao.

Hiện tại trên thị trường chúng ta vẫn chưa thấy nhiều Protocol thực sự nổi bật ngoài Nexus Mutual. Do đó, có thể vẫn còn cơ hội trong mảng này.

Tuy nhiên, bởi đặc trưng của bảo hiểm là “kinh doanh rủi ro”, trong khi Users tham gia vào thị trường Crypto đã quá quen với việc rủi ro xảy ra, nên nhiều khả năng nhu cầu của thị trường trong mảng này là khá ít. Hơn nữa, việc tạo ra một sản phẩm bảo hiểm phù hợp cũng khá khó khăn.

Do vậy trong bối cảnh hiện tại, mình chưa nghĩ rằng dòng tiền sẽ hướng tới category này trong tương lai gần.

6. Tổng kết

Nếu chúng ta ánh xạ từ thị trường tài chính truyền thống qua DeFi sẽ thấy có rất nhiều điểm tương đồng. Do đó, dựa trên lịch sử của CeFi thì chúng ta có thể có thêm được góc nhìn về điểm đến của DeFi trong tương lai.

Tài chính phi tập trung (Decentralized Finance – DeFi) đang thiết lập dấu ấn của mình như một hệ sinh thái tuyên bố cung cấp sự minh bạch và kiểm soát, một phần nhờ vào chuỗi khối được bảo vệ toàn vẹn cơ bản, cũng như sản lượng tài sản tài chính cao hơn so với nền tảng CeFi . Tuy nhiên, ranh giới giữa CeFi và DeFi có thể không phải lúc nào cũng rõ ràng.

1. Decentralized Finance (DeFi) và Centralized Finance (CeFi)

Hệ sinh thái tài chính tập trung truyền thống (Centralized Finance – CeFi) có thể tỏ ra bí ẩn đối với những người không phải là chuyên gia vì khách hàng thường không biết về các quy tắc hoặc thỏa thuận cơ bản chi phối tài sản và hàng hóa tài chính.

Mặt khác, Tài chính phi tập trung (Decentralized Finance – DeFi) đang thiết lập dấu ấn của mình như một hệ sinh thái tuyên bố cung cấp sự minh bạch và kiểm soát, một phần nhờ vào chuỗi khối được bảo vệ toàn vẹn cơ bản, cũng như sản lượng tài sản tài chính cao hơn so với nền tảng CeFi . Tuy nhiên, ranh giới giữa CeFi và DeFi có thể không phải lúc nào cũng rõ ràng.

Bài viết này phác thảo cách DeFi khác với CeFi từ quan điểm pháp lý, bảo mật, kinh tế, quyền riêng tư và thao túng thị trường.

2. CeFi là gì ? Và nó hoạt động như thế nào ?

Vài nghìn năm trước, ở Lưỡng Hà cổ đại, tài chính tập trung đã được phát minh. Kể từ đó, con người đã sử dụng nhiều loại hàng hóa và tài sản làm tiền tệ, bao gồm gia súc, đất đai và vỏ bò, cũng như các kim loại quý (chẳng hạn như vàng, được văn hóa gần như chấp nhận như một vật lưu trữ giá trị) và hơn thế nữa gần đây, tiền tệ fiat.

Kết quả là, nó đã được chứng minh rằng một loại tiền tệ có thể có giá trị nội tại (ví dụ, đất đai) hoặc có thể được cung cấp một giá trị quy định (tiền tệ fiat). Tất cả những nỗ lực đã biết để xây dựng một hệ thống tài chính và tiền tệ vĩnh cửu, ổn định đều được thành lập dựa trên khái niệm về một thể chế tập trung, chẳng hạn như một chính phủ hỗ trợ giá trị tài chính của một loại tiền tệ và chỉ huy một lực lượng quân sự. Nhưng, CeFi có nghĩa là gì trong tiền điện tử?

Nguyên tắc cơ bản đằng sau các sàn giao dịch tập trung (Centralized EXchanges – CEXs) trong tiền điện tử là tất cả các lệnh giao dịch tiền điện tử được chuyển đến thông qua một sàn giao dịch trung tâm theo tài chính tập trung.

Ví dụ về các công ty CeFi bao gồm Binance, Coinbase và Kraken. Người dùng tạo tài khoản với các sàn giao dịch này và chủ yếu sử dụng cùng một nền tảng để gửi và nhận mã thông báo. Tuy nhiên, đây không phải là tất cả. Các sàn giao dịch này cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau ngoài giao dịch tiền điện tử, chẳng hạn như cho vay, đi vay và giao dịch ký quỹ.

Mặc dù tiền được lưu trữ trên sàn giao dịch, nhưng chúng vẫn được duy trì ngoài tầm kiểm soát của người dùng và có nguy cơ bị đe dọa nếu quy trình bảo mật của sàn giao dịch không thành công. Kết quả là, các sàn giao dịch tập trung đã bị nhắm mục tiêu bởi các cuộc tấn công bảo mật khác nhau. Khách hàng trên các sàn giao dịch tập trung có thể thoải mái tiết lộ thông tin cá nhân và đặt tiền dưới sự quản lý của các tổ chức này vì họ tin rằng các sàn giao dịch trung tâm là đáng tin cậy.

Hơn nữa, các sàn giao dịch lớn có toàn bộ các phòng ban với nhân viên hỗ trợ khách hàng sẵn sàng hỗ trợ khách hàng. Chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng tuyệt vời mang lại cho khách hàng cảm giác an toàn, khiến họ yên tâm rằng tài chính của họ đang ở trong tay tốt.

3. DeFi là gì ? Và nó hoạt động như thế nào ?

Do sự ra đời của blockchain và các tính năng phi tập trung, không cần sự cho phép, các loại tiền tệ ngầm mới đã phát triển. Việc chuyển và giao dịch các tài sản tài chính mà không có trung gian đáng tin cậy là một trong những tính năng mạnh mẽ nhất của blockchain. Hơn nữa, tài chính phi tập trung, một lĩnh vực phụ mới của blockchain, tập trung vào việc phát triển công nghệ và dịch vụ tài chính trên các sổ cái với các hợp đồng thông minh .

DeFi cung cấp dịch vụ mà không cần trung gian bằng cách sử dụng tiền điện tử và hợp đồng thông minh. Các tổ chức tài chính hoạt động như những người bảo lãnh giao dịch trong thế giới tài chính hiện tại. Bởi vì tiền của bạn đi qua các tổ chức này, chúng có ảnh hưởng rất lớn. Tuy nhiên, trong DeFi, tổ chức tài chính được thay thế bằng một hợp đồng thông minh trong giao dịch.

DeFi tương thích với hầu hết các sản phẩm của CeFi, bao gồm trao đổi tài sản, cho vay, giao dịch đòn bẩy, bỏ phiếu quản trị phi tập trung và stablecoin . Tuy nhiên, số lượng hàng hóa có sẵn liên tục tăng và một số sản phẩm phức tạp nhất, như quyền chọn và các sản phẩm phái sinh, cũng đang phát triển nhanh chóng.

Hơn nữa, DeFi có ba đặc điểm phân biệt: minh bạch, kiểm soát và khả năng truy cập. Trong DeFi, người dùng có thể kiểm tra các quy tắc chính xác chi phối hoạt động của tài sản tài chính và hàng hóa. Ví dụ, DeFi nỗ lực loại bỏ các thỏa thuận tư nhân, giao dịch lại và tập trung hóa, vốn là những rào cản quan trọng đối với tính minh bạch của CeFi.

DeFi cung cấp cho người dùng quyền kiểm soát bằng cách cho phép họ tiếp tục là người giám sát tài sản của họ, có nghĩa là không ai được phép kiểm duyệt, di chuyển hoặc phá hủy tài sản của họ mà không có sự cho phép của họ. Bất kỳ ai có máy tính tốt, kết nối internet và một chút bí quyết đều có thể thiết kế và triển khai hàng hóa DeFi. Đồng thời, blockchain và mạng lưới thợ đào phân tán của nó xử lý hoạt động thực tế của phần mềm DeFi.

4. DeFi so với CeFi: Các thuộc tính khác nhau được so sánh

Public verifiability

Mặc dù mã ứng dụng DeFi có thể không phải lúc nào cũng là mã nguồn mở, nhưng việc thực thi và mã bytecode của nó phải được xác minh công khai trên một blockchain để được phân loại là DeFi không giám sát. Do đó, không giống như CeFi, bất kỳ người dùng DeFi nào cũng có thể quan sát và xác minh việc thực hiện có trật tự các thay đổi trạng thái DeFi. Sự minh bạch như vậy mang lại cho công nghệ DeFi mới một sức mạnh vô song để truyền sự tin tưởng.

Atomicity

Một giao dịch blockchain cho phép thực hiện các hành động tuần tự, có thể bao gồm một số giao dịch tài chính. Sự kết hợp này có thể được thực hiện nguyên tử, có nghĩa là giao dịch sẽ hoàn thành với tất cả các hoạt động của nó hoặc thất bại chung. Mặc dù thuộc tính nguyên tử có thể lập trình này không có trong CeFi, nhưng các thỏa thuận pháp lý đắt tiền và chậm có thể được sử dụng để thực thi tính nguyên tử trong CeFi.

Anonymous development and deployment

Tài chính tập trung cung cấp cho người dùng ít ẩn danh hơn các giao dịch trong DeFi. Nhiều dự án DeFi được tạo và quản lý bởi các nhóm ẩn danh, và ngay cả người sáng lập Bitcoin vẫn là một ẩn số cho đến ngày nay. Các thợ mỏ vận hành các hợp đồng thông minh DeFi một cách ngầm khi chúng đã được cài đặt. Các ứng dụng DeFi ẩn danh có thể hoạt động mà không cần giao diện người dùng, buộc người dùng phải tham gia trực tiếp vào hợp đồng thông minh.

Custody

Ngược lại với CeFi, DeFi cho phép khách hàng trực tiếp kiểm soát tài sản của mình bất cứ lúc nào (không cần đợi ngân hàng mở). Tuy nhiên, với sức mạnh to lớn như vậy đi kèm với trách nhiệm rất lớn. Trừ khi có bảo hiểm như vậy được ký kết, người dùng phải chịu phần lớn các mối nguy hiểm về công nghệ. Do đó, các sàn giao dịch tập trung, về cơ bản giống hệt với những người giám sát truyền thống, đặc biệt phổ biến để giữ tài sản tiền điện tử.

Trading of crypto assets

Các CEX được xây dựng trên nền tảng giống như các đối tác truyền thống của chúng. Sổ lệnh giới hạn (Limit order books) là các bản ghi ngoài chuỗi về các lệnh chưa thanh toán được đăng bởi các nhà giao dịch mà CEXs lưu giữ. Mặt khác, các sàn giao dịch phi tập trung (Decentralized EXchanges – DEXs) hoạt động theo một cách rất khác, khớp với các đối tác trong một giao dịch bằng cách sử dụng các giao thức tạo thị trường tự động (Automated Market Maker – AMM) . Giá được xác định bởi AMM sử dụng các thuật toán toán học tùy thuộc vào khối lượng giao dịch.

Execution order malleability

Người dùng sử dụng blockchain không được phép thường chia sẻ công khai các giao dịch mà họ dự định hoàn thành thông qua mạng ngang hàng. Ví dụ: các công ty ngang hàng có thể thực hiện các cuộc thi đấu thầu phí giao dịch để điều khiển lệnh thực hiện giao dịch bởi vì không có thực thể tập trung liên tục đặt hàng thực hiện giao dịch. Do tính dễ uốn của đơn đặt hàng này, nhiều chiến thuật thao túng thị trường đã được chứng minh, hiện đang được sử dụng phổ biến trên các blockchain.

Ngược lại, các tổ chức quản lý tại CeFi thiết lập các yêu cầu nghiêm ngặt về các tổ chức và dịch vụ tài chính, chẳng hạn như cách thức thực hiện yêu cầu giao dịch. Tuy nhiên, điều này có thể hình dung được do bản chất tập trung của các trung gian tài chính của CeFi.

Transaction costs

Phí giao dịch trong DeFi, cũng như các blockchain nói chung, rất quan trọng để tránh thư rác. Tuy nhiên, do có khả năng dựa vào xác minh Phòng chống rửa tiền (Anti Money Laundering – AML) của khách hàng của họ, các tổ chức tài chính tại CeFi có thể chọn cung cấp dịch vụ giao dịch miễn phí (hoặc bị chính phủ buộc phải cung cấp một số dịch vụ miễn phí).

Non-stop market hours

Các thị trường CeFi nổi tiếng với việc trải qua thời kỳ ngừng hoạt động.

Ví dụ: Sở giao dịch chứng khoán New York và Sở giao dịch chứng khoán Nasdaq là hai địa điểm giao dịch chính ở Hoa Kỳ và giờ làm việc của họ là 9:30 sáng đến 4:00 chiều Giờ miền Đông, từ Thứ Hai đến Thứ Sáu.

Do tính chất không ngừng nghỉ của blockchain, hầu hết, nếu không phải tất cả, thị trường DeFi mở cửa 24 giờ một ngày, bảy ngày một tuần. Do đó, DeFi thiếu giao dịch trước và sau thị trường, trái ngược với CeFi, nơi tính thanh khoản của nhiều loại hàng hóa nói chung rất mỏng trong thời gian này.

Privacy

DeFi chỉ có thể được tìm thấy trên các blockchain có hợp đồng thông minh không bảo vệ quyền riêng tư. Do đó, các blockchains này cung cấp tính ẩn danh giả chứ không phải là ẩn danh thực sự. Do các sàn giao dịch tập trung có chính sách AML thường là lựa chọn thực tế duy nhất để chuyển đổi tiền sang tài sản tiền điện tử, các sàn giao dịch này có quyền tiết lộ quyền sở hữu địa chỉ cho cơ quan thực thi pháp luật.

Arbitrage risks

Một giao dịch chênh lệch giá tốt nhất nên hoạt động nguyên tử để tránh rủi ro biến động giá. Trừ khi các nhà kinh doanh chênh lệch giá đang cộng tác với các sàn giao dịch để đảm bảo tính nguyên tử của việc thực thi, việc kinh doanh chênh lệch giá trên các sàn giao dịch tập trung và hỗn hợp vốn dĩ sẽ chịu sự thay đổi giá thị trường.

Khi phí giao dịch bị bỏ qua, chênh lệch giá giữa hai sàn giao dịch phi tập trung trên cùng một chuỗi khối có thể được coi là không có rủi ro. Điều này là do đặc tính nguyên tử của blockchain, cho phép các nhà giao dịch viết một hợp đồng thông minh thực hiện chênh lệch giá và hoàn nguyên nếu chênh lệch giá không mang lại lợi nhuận. Khi hai DEX trên các chuỗi khối riêng biệt bị phân biệt, rủi ro chênh lệch giá có thể so sánh với CEX và sàn giao dịch kết hợp.

Inflation

Lạm phát là sự giảm giá của một nguồn cung tiền tệ hiện có do thêm một nguồn cung mới. Trong khi lạm phát được định nghĩa là sự mất sức mua của một loại tiền tệ, thì mối quan hệ giữa cung và lạm phát không phải lúc nào cũng bộc lộ rõ ​​ràng; đôi khi, cung tiền tăng lên mà không gây ra lạm phát.

Ở CeFi, các ngân hàng trung ương duy trì quyền sản xuất tiền định danh và lạm phát thường được đánh giá dựa trên giá trị của một rổ sản phẩm tiêu dùng đại diện, đôi khi được gọi là chỉ số giá tiêu dùng.

Trong thế giới DeFi, nguồn cung tài sản của một số loại tiền điện tử có thể thay đổi. Bitcoin ( BTC ) cuối cùng có khả năng rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan khi nguồn cung có giới hạn cứng – trong khi hoạt động kinh tế mà nó phải duy trì không có giới hạn – dẫn đến sự khan hiếm tiền tệ. Hơn nữa, Bitcoin, hoặc các blockchain nói chung, không có phần thưởng khối và do đó không có lạm phát, có thể dễ bị ảnh hưởng bởi các bất ổn bảo mật.

Vẫn còn phải xem liệu BTC và các loại tiền điện tử khác có bị chênh lệch thu nhập nghiêm trọng do lạm phát của hệ thống fiat hay không. Không có bằng chứng chắc chắn rằng tiền điện tử khắc phục được vấn đề này.

Cross-chain services

BTC và các đồng tiền chính khác được tạo ra trên các blockchain độc lập thường được giao dịch thông qua các dịch vụ CeFi. Các dịch vụ DeFi thường không hỗ trợ các mã thông báo này do sự phức tạp và chậm trễ của việc hoàn thành trao đổi chuỗi chéo nguyên tử.

Các dịch vụ CeFi giải quyết vấn đề này bằng cách lưu trữ tiền từ một số chuỗi (trong khi các dịch vụ phi tập trung yêu cầu các mã thông báo tuân theo các tiêu chuẩn mã thông báo Ethereum để đạt được khả năng tương tác).

Bởi vì nhiều đồng tiền vốn hóa thị trường cao nhất và được giao dịch thường xuyên nhất tồn tại trên các blockchain riêng biệt và không tuân thủ các quy tắc về khả năng tương tác, đây là một lợi thế đáng kể cho CeFi.

Fiat conversion flexibility

Khi chuyển đổi tiền sang Bitcoin và ngược lại, các dịch vụ tập trung thường linh hoạt hơn các dịch vụ phi tập trung. Bởi vì việc chuyển đổi fiat sang tiền điện tử yêu cầu một tổ chức tập trung, hầu hết các nhà cung cấp DeFi không cung cấp fiat on-ramps. Ngoài ra, khách hàng có thể tham gia nhanh hơn đáng kể trong CeFi, góp phần mang lại trải nghiệm khách hàng tốt hơn.

Tóm tắt về DeFi vs CeFi được liệt kê trong bảng dưới đây:

5. Sự kết hợp giữa CeFi và DeFi

DeFi hiện đang trong giai đoạn đầu. DeFi, giống như CeFi, có những phẩm chất độc đáo, bao gồm tính minh bạch, không lưu ký và phân quyền, nhờ vào lớp dàn xếp blockchain. Mặt khác, blockchain giới hạn thông lượng giao dịch, độ trễ xác nhận và quyền riêng tư của DeFi.

DeFi tiếp tục phụ thuộc đáng kể vào hệ thống tài chính lâu đời. Đáng chú ý, giá trị của tài sản tiền điện tử trên DeFi chủ yếu vẫn được xác định và công nhận bằng tiền tệ fiat. Stablecoin là một trong những tài sản tiền điện tử được sử dụng rộng rãi nhất vì giá trị của chúng được gắn với tiền tệ fiat. Như đã nêu ở phần đầu của bài viết này, chỉ các ngân hàng trung ương mới được phép phát hành tiền của ngân hàng trung ương.

Kết quả là, sự phụ thuộc của DeFi vào tiền tệ fiat khiến các ngân hàng trung ương trở nên lỗi thời, ít nhất là cho đến thời điểm hiện tại.

Các nền tảng cho vay CeFi hoạt động như một liên kết giữa hệ thống tiền tệ truyền thống và thị trường tài sản tiền điện tử. Những dịch vụ đó cho phép người dùng vay tiền trực tiếp (thay vì các stablecoin được chốt bằng fiat) và sử dụng tài sản tiền điện tử của họ làm tài sản thế chấp.

Những nền tảng này được điều hành bởi các doanh nghiệp được công nhận đóng vai trò là đối tác của cả khách hàng gửi tiền và khách hàng vay. Do đó, các doanh nghiệp này thường được gọi là ngân hàng tiền điện tử.

Hơn nữa, DeFi và CeFi có cùng mục tiêu: cung cấp hàng hóa và dịch vụ tài chính chất lượng cao cho khách hàng đồng thời tiếp thêm sức mạnh cho nền kinh tế. Tóm lại, cả DeFi và CeFi đều có những lợi ích và nhược điểm riêng, và không có phương pháp đơn giản nào để kết hợp những gì tốt nhất của cả hai hệ thống.

Do đó, chúng tôi tin rằng hai hệ thống tài chính riêng biệt nhưng đan xen lẫn nhau này sẽ cùng tồn tại và mang lại lợi ích cho nhau. Trong phần dưới đây, một số triển vọng về sức mạnh tổng hợp được làm nổi bật.

Bridges

Để tăng cường hiệu quả, các tổ chức tài chính đang liên kết DeFi và CeFi. Các phép lạ như Chainlink vận chuyển dữ liệu CeFi đến DeFi, Synthetix cho phép người dùng giao dịch các công cụ tài chính CeFi dưới dạng các công cụ phái sinh DeFi, và Grayscale Bitcoin Trust cho phép người dùng giao dịch Bitcoin trên thị trường mua bán qua quầy CeFi.

DeFi như một sự bổ sung sáng tạo cho CeFi

Các giao thức DeFi không chỉ bắt chước các dịch vụ CeFi cơ bản; họ cũng tối ưu hóa chúng để có được những phẩm chất độc đáo của blockchain. Ví dụ, trong DeFi, một cơ chế trao đổi mới được gọi là AMM đã đóng vai trò là kiến ​​trúc sổ đặt hàng phổ biến của CeFi.

AMM là một hợp đồng thông minh lấy tài sản từ các nhà cung cấp thanh khoản. Do đó, các nhà giao dịch giao dịch chống lại hợp đồng thông minh AMM thay vì trực tiếp với các nhà cung cấp thanh khoản. Bởi vì thiết kế AMM bao gồm ít liên hệ với các nhà tạo lập thị trường hơn so với sổ đặt hàng CeFi, chi phí giao dịch được giảm xuống.

CeFi, đến lượt nó, đang áp dụng những phát triển như vậy. Sau khái niệm AMM, các sàn giao dịch tập trung (như Binance) bắt đầu cung cấp các dịch vụ tạo thị trường. Một số thị trường CeFi nhất định, chẳng hạn như các sàn giao dịch nước ngoài, đã sử dụng kết hợp mô hình AMM và tương tác giữa con người, có vị trí tốt để tham gia vào ngành tạo thị trường DeFi trong khi các thị trường DeFi hiện tại thì không. Một số phương pháp tiếp cận CeFi có thể được các nhà cung cấp AMM áp dụng để giảm mức độ tiếp xúc của khách hàng với các nhà kinh doanh chênh lệch giá.

Bài học cho CeFi: DeFi sụp đổ

Thị trường tiền điện tử sụp đổ vào ngày 12 tháng 3 năm 2020, với giá ETH giảm hơn 30% trong vòng chưa đầy 24 giờ. Vào ngày 19 tháng 5 năm 2021, giá ETH đã giảm mạnh hơn 40%. Chỉ số Công nghiệp Dow Jones giảm 9,99%, lấy biệt danh là “Thứ Năm Đen” trên các thị trường CeFi (nhưng với các động thái hàng ngày ít kịch tính hơn).

Trong thời gian gặp sự cố, CeFi và DeFi đều cực kỳ căng thẳng. Do số lượng hoạt động giao dịch bất thường, các hệ thống trao đổi tập trung đã bị gián đoạn (ví dụ: Coinbase đã tạm dừng giao dịch trong gần một giờ và các sàn giao dịch đã tạm ngừng hoạt động sau khi vượt quá giới hạn chuyển động hàng ngày được xác định trước). Tương tự, giá gas trên Ethereum ( ETH ) tăng vọt đến mức một giao dịch chuyển ETH tiêu chuẩn có giá hơn một trăm đô la.

Hậu quả là tải mạng khiến các bot thanh lý MakerDAO bị lỗi vào tháng 2 năm 2020, làm trì hoãn việc xác nhận giao dịch của người dùng. Do bản chất phân tán của các blockchains, các dịch vụ DeFi về mặt kỹ thuật luôn có sẵn, không giống như CeFi. Mặt khác, hệ thống DeFi trở nên đắt đỏ đối với hầu hết người dùng trong các tình huống khắc nghiệt nói trên. Kể từ đó, khả năng phục hồi của các giao thức DeFi đã được chú ý nhiều hơn.

Mặc dù CeFi và DeFi có các quy trình xử lý và hành vi người dùng khác nhau, nhưng CeFi có thể học được nhiều điều từ các bài kiểm tra căng thẳng của DeFi. Trong khi CeFi dựa vào bộ ngắt mạch để giảm thiểu biến động tài sản quá mức (thị trường ngừng giao dịch khi biến động vượt quá mức quy định), DeFi dường như đã cố gắng tránh được những gián đoạn như vậy cho đến nay, điều này có thể giúp CeFi nắm bắt ranh giới của nó tốt hơn.

Một trong những thị trường ngách như vậy là lĩnh vực tài chính phi tập trung (Decentralized Finance – DeFi), được tạo ra như một giải pháp thay thế cho các dịch vụ tài chính truyền thống. Cụ thể hơn, DeFi bao gồm các hợp đồng thông minh (Smart Contracts), đến lượt nó, cung cấp năng lượng cho các ứng dụng phi tập trung (Decentralized Applications – DApps) và các giao thức. Nhiều ứng dụng DeFi ban đầu được xây dựng trên Ethereum và phần lớn tổng giá trị bị khóa (Total Value Locked – TVL) của hệ sinh thái vẫn tập trung ở đó.

1. Decentralized Finance – DeFi là gì ?

Sau khi Bitcoin ra mắt vào năm 2009 là thị trường tài chính bắt đầu có sự đổi mới và phát triển, bắt nguồn từ tài sản, khái niệm và công nghệ cơ bản của nó. Không gian tiền điện tử và blockchain tự hào có các ngách khác nhau, trong đó các dự án và công ty phát triển các giải pháp cho các trường hợp sử dụng khác nhau.

Một trong những thị trường ngách như vậy là lĩnh vực tài chính phi tập trung (Decentralized Finance – DeFi), được tạo ra như một giải pháp thay thế cho các dịch vụ tài chính truyền thống. Cụ thể hơn, DeFi bao gồm các hợp đồng thông minh (Smart Contracts), đến lượt nó, cung cấp năng lượng cho các ứng dụng phi tập trung (Decentralized Applications – DApps) và các giao thức. Nhiều ứng dụng DeFi ban đầu được xây dựng trên Ethereum và phần lớn tổng giá trị bị khóa (Total Value Locked – TVL) của hệ sinh thái vẫn tập trung ở đó.

Về cốt lõi, Bitcoin ( BTC ) mang những phẩm chất được coi là trụ cột của sự phân quyền. DeFi, tuy nhiên, mở rộng trên những phẩm chất đó, thêm các khả năng bổ sung.

Là một danh mục con trong không gian tiền điện tử rộng lớn hơn, DeFi cung cấp nhiều dịch vụ của thế giới tài chính chính thống theo cách được kiểm soát bởi số đông thay vì một tổ chức hoặc thực thể trung tâm.

Cho vay có thể đã bắt đầu tất cả, nhưng các ứng dụng DeFi hiện có nhiều trường hợp sử dụng, cho phép người tham gia truy cập để tiết kiệm, đầu tư, giao dịch, tạo thị trường và hơn thế nữa. Mục tiêu cuối cùng của tài chính phi tập trung là thách thức và cuối cùng thay thế các nhà cung cấp dịch vụ tài chính truyền thống. DeFi thường khai thác mã nguồn mở, cho phép bất kỳ ai cũng có cơ hội xây dựng trên các ứng dụng có sẵn theo cách không được phép, có thể kết hợp.

“Tài chính” rất dễ hiểu, nhưng “phân quyền” là gì ?

Tóm lại, phân quyền có nghĩa là không có cơ quan trưởng nào kiểm soát một cái gì đó. Ở một mức độ nào đó, các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác có quyền đối với các khoản tiền của bạn. Những thực thể này có thể đóng băng tài sản của bạn và bạn phải chịu trách nhiệm về số giờ hoạt động và dự trữ tiền mặt của họ.

Khía cạnh phân quyền của DeFi không chỉ là sự phân tán quyền lực mà còn là sự phân tán rủi ro. Ví dụ: nếu một công ty giữ tất cả dữ liệu khách hàng của mình tại một vị trí, thì một tin tặc chỉ cần truy cập vào trang web cụ thể đó để lấy một lượng lớn dữ liệu. Ngược lại, việc lưu trữ dữ liệu đó ở một số vị trí hoặc loại bỏ điểm lỗi duy nhất đó có thể cải thiện tính bảo mật.

Bài viết này sẽ giải thích DeFi có nghĩa là gì, DeFi hoạt động như thế nào và làm sáng tỏ thêm về giao dịch DeFi và ngân hàng phi tập trung.

2. Decentralized Finance – DeFi so với Centralized Finance – CeFi

Để so sánh này, các ngân hàng thương mại sẽ được sử dụng làm ví dụ. Trong thế giới truyền thống, bạn có thể sử dụng các tổ chức tài chính để lưu trữ tiền của mình, vay vốn, kiếm lãi, gửi giao dịch, v.v. Các ngân hàng thương mại có lịch sử hoạt động lâu dài, đã được chứng minh. Các ngân hàng thương mại có thể cung cấp bảo hiểm và có các biện pháp an ninh để ngăn chặn và bảo vệ chống lại hành vi trộm cắp.

Mặt khác, các cơ sở như vậy nắm giữ và kiểm soát tài sản của bạn ở một mức độ. Bạn bị giới hạn bởi giờ làm việc của ngân hàng cho các hành động cụ thể và các giao dịch có thể phức tạp, đòi hỏi thời gian thanh toán ở mặt sau. Ngoài ra, các ngân hàng thương mại yêu cầu thông tin chi tiết về khách hàng cụ thể và các tài liệu nhận dạng để tham gia.

DeFi là một phân khúc bao gồm các sản phẩm và dịch vụ tài chính mà bất kỳ ai có kết nối internet đều có thể truy cập và hoạt động mà không có sự tham gia của các ngân hàng hoặc bất kỳ công ty bên thứ ba nào khác. Thị trường tài chính phi tập trung không ngủ và do đó, các giao dịch diễn ra 24/7 trong thời gian gần như thực tế, trong khi không có bên trung gian nào có quyền ngăn chặn chúng. Bạn có thể lưu trữ tiền điện tử của mình trên máy tính, trong ví phần cứng và các nơi khác, đồng thời có được quyền truy cập bất cứ lúc nào.

Bitcoin và hầu hết các loại tiền điện tử khác có những đặc điểm này do công nghệ cơ bản hỗ trợ những tài sản này. Nhờ sự phụ thuộc của DeFi vào công nghệ blockchain, các giao dịch được hoàn thành nhanh hơn, rẻ hơn và – trong một số trường hợp – an toàn hơn so với sự can thiệp của con người. Tài chính phi tập trung tìm cách sử dụng các công nghệ tiền điện tử để giải quyết rất nhiều vấn đề tồn tại trong thị trường tài chính truyền thống:

Những người hoặc công ty trong lĩnh vực tài chính tập trung xử lý các quy trình và loại tài sản. Tuy nhiên, tài sản được xử lý bởi một tập hợp các giao thức thông minh trong lĩnh vực tài chính phi tập trung. Tất cả bắt nguồn từ niềm tin vào con người hoặc tổ chức đằng sau nền tảng. Các nền tảng CeFi, như Coinbase.com, có tính giám sát, có nghĩa là nó lưu trữ tiền điện tử cho bạn. Tuy nhiên, bạn có thể sử dụng ví Coinbase giống như cách bạn sử dụng ví tiền mặt thông thường, cho phép bạn kiểm soát hoàn toàn các tài sản tiền điện tử của mình.

Nhìn chung, DeFi cho phép người tham gia có cơ hội tiếp cận thị trường vay và cho vay (borrowing and lending), thực hiện các vị trí dài và ngắn trên tiền điện tử, kiếm lợi nhuận thông qua canh tác năng suất, v.v. Tài chính phi tập trung có khả năng thay đổi cuộc chơi đối với 2 tỷ người không có ngân hàng trên thế giới, đặc biệt, những người không có quyền truy cập vào các dịch vụ tài chính truyền thống vì lý do này hay lý do khác.

Các giải pháp DeFi được xây dựng trên các chuỗi khối khác nhau, với hệ sinh thái bao gồm những người tham gia tương tác theo kiểu ngang hàng (Peer-to-Peer – P2P), được hỗ trợ thông qua công nghệ sổ cái phân tán và các hợp đồng thông minh, giúp hệ thống luôn được kiểm soát. Kết quả như vậy không bị ràng buộc bởi biên giới địa lý và không yêu cầu tài liệu xác định để tham gia.

Khuôn khổ cho hệ thống tài chính này hoạt động theo các quy tắc được lập trình. Thay vì sử dụng trung gian như ngân hàng để vay vốn, bạn sẽ gửi một lượng tiền điện tử cụ thể đến một địa điểm kỹ thuật số an toàn – một hợp đồng thông minh – làm tài sản thế chấp cho khoản vay của bạn, đổi lại nhận được một tài sản khác. Sau đó, tài sản đảm bảo của bạn sẽ bị khóa lại cho đến khi bạn gửi lại số tiền đã vay.

Mặc dù bạn có thể hoặc không thể tương tác theo cách P2P đơn giản khi sử dụng các giải pháp DeFi, nhưng tinh thần của quy trình là P2P, trong đó các bên thứ ba được thay thế bằng công nghệ không do cơ quan trung ương cai trị.

3. Tại sao Decentralized Finance – DeFi lại quan trọng ?

Thông qua mạng P2P, DeFi loại bỏ các trung gian và cho phép hoạt động ngân hàng phi tập trung, điều mà trước đây không thể thực hiện được do nhu cầu giao dịch được chấp thuận thông qua các bên thứ ba. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-09 cho thấy người trung gian không thể đáng tin cậy vì khách hàng thường không biết về các quy định cơ bản quản lý các sản phẩm và dịch vụ tài chính.

Mục tiêu của DeFi là tạo ra một thị trường tài chính mở, không tin cậy và không được phép. Phần lớn công nghệ trong không gian DeFi nhằm mục đích cải thiện hệ thống tài chính hiện tại, có khả năng cải thiện trải nghiệm người dùng (cho cả doanh nghiệp và khách hàng của họ).

4. DeFi hoạt động như thế nào ?

Mặc dù DeFi thường được đề cập đến liên quan đến tiền điện tử, nhưng nó còn vượt ra ngoài việc tạo ra tiền hoặc giá trị kỹ thuật số mới. Các hợp đồng thông minh của DeFi được thiết kế để thay thế các hệ thống tài chính truyền thống.

Không có ngân hàng hoặc tổ chức nào quản lý tiền của bạn vì không có trung gian nào để ủy quyền giao dịch cho các ứng dụng DeFi. Hơn nữa, mã mở cho bất kỳ ai giám sát kỹ lưỡng, do đó, có cảm giác minh bạch trong các giao thức DeFi. Ngoài ra, có những mạng lưới mở trải dài khắp các biên giới quốc gia. Có rất nhiều ứng dụng có sẵn cho người dùng, hầu hết trong số đó được xây dựng trên Blockchain Ethereum.

5. Điều gì tạo nên Decentralized Finance – DeFi ?

DeFi bùng nổ vào năm 2020, đưa một loạt các dự án vào thế giới tiền điện tử và phổ biến một phong trào tài chính mới. Vì Bitcoin về cơ bản có nhiều đặc điểm của DeFi, nên không có ngày bắt đầu chắc chắn nào cho sự ra đời của lĩnh vực DeFi, ngoài sự ra mắt của Bitcoin vào năm 2009.

Tuy nhiên, sau năm 2017, một số hệ sinh thái – chẳng hạn như Compound Finance và MakerDAO – đã trở nên phổ biến, phổ biến các khả năng tài chính bổ sung cho tiền điện tử và DeFi. Vào năm 2020, thị trường ngách DeFi đã phát triển khi các nền tảng bổ sung xuất hiện, phù hợp với việc mọi người khai thác các giải pháp DeFi cho các chiến lược như canh tác năng suất.

Các sàn giao dịch phi tập trung (Decentralized exchanges – DEXs)

DEXs cho phép người dùng giao dịch tài sản kỹ thuật số theo cách không thân thiện mà không cần nhà cung cấp dịch vụ trung gian hoặc bên thứ ba. Mặc dù chúng chỉ bao gồm một yếu tố của lĩnh vực DeFi, nhưng DEXs đã là một phần của ngành công nghiệp tiền điện tử tổng thể trong nhiều năm. Họ cung cấp cho người tham gia khả năng mua và bán tiền kỹ thuật số mà không cần tạo tài khoản trên sàn giao dịch.

DEXs cho phép bạn giữ tài sản khỏi nền tảng tập trung trong khi vẫn cho phép giao dịch theo ý muốn từ ví của bạn thông qua các giao dịch liên quan đến blockchain. Các nhà tạo lập thị trường tự động (Automated Market Makers – AMMs) – một loại DEX, đã trở nên phổ biến vào năm 2020 và sử dụng các hợp đồng thông minh và nhóm thanh khoản để tạo điều kiện thuận lợi cho việc mua và bán tài sản tiền điện tử.

DEXs thường được xây dựng dựa trên các blockchain riêng biệt, làm cho khả năng tương thích của chúng trở nên cụ thể với công nghệ mà chúng được phát triển.

Ví dụ: DEXs được xây dựng trên Blockchain của Ethereum, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao dịch các tài sản được xây dựng trên Ethereum, chẳng hạn như mã thông báo ERC-20.

Sử dụng DEXs yêu cầu phải có ví tương thích. Nói chung, ví tiền điện tử tự lưu ký cho phép bạn kiểm soát tài sản của mình và một số ví tương thích với DEX. Tuy nhiên, loại lưu trữ tài sản này khiến bạn phải chịu nhiều trách nhiệm hơn đối với việc bảo mật tiền của mình. Ngoài ra, một số DEX nhất định có thể có ít tính năng hơn và phí tài chính liên quan cao hơn so với các sàn giao dịch tập trung.

DEXs đã trải qua một chặng đường dài về tính thanh khoản và tích lũy cơ sở người dùng thường xuyên, tiếp tục phát triển. Khi các DEXs trở nên có khả năng mở rộng hơn – nghĩa là nhanh hơn và hiệu quả hơn – khối lượng giao dịch của chúng dự kiến ​​sẽ tăng nhiều hơn nữa.

Aggregators và wallets

Aggregators – Trang tổng hợp là giao diện mà người dùng tương tác với thị trường DeFi. Theo nghĩa cơ bản nhất, chúng là các nền tảng quản lý tài sản phi tập trung tự động di chuyển tài sản tiền điện tử của người dùng giữa các nền tảng canh tác năng suất khác nhau để tạo ra lợi nhuận cao nhất.

Wallets – Ví là địa điểm để giữ và giao dịch tài sản kỹ thuật số. Ví có thể lưu trữ nhiều tài sản khác nhau hoặc chỉ một tài sản duy nhất và có thể có nhiều dạng, bao gồm phần mềm, phần cứng và ví trao đổi.

Decentralized marketplaces

Decentralized marketplaces – Thị trường phi tập trung đại diện cho một trường hợp sử dụng cốt lõi cho công nghệ blockchain. Họ đặt “peer” trong các mạng ngang hàng để cho phép người dùng giao dịch với nhau theo cách không tin cậy – tức là không cần trung gian. Nền tảng hợp đồng thông minh Ethereum là blockchain hàng đầu tạo điều kiện cho các thị trường phi tập trung, nhưng nhiều nền tảng khác tồn tại cho phép người dùng giao dịch hoặc trao đổi các tài sản cụ thể, chẳng hạn như Non-Fungible Tokens (NFT)

Oracles/prediction markets

Oracles cung cấp dữ liệu ngoài chuỗi trong thế giới thực đến blockchain thông qua nhà cung cấp bên thứ ba. Oracles đã mở đường cho thị trường dự đoán trên nền tảng tiền điện tử DeFi, nơi người dùng có thể staking vào kết quả của một sự kiện, từ các cuộc bầu cử đến biến động giá, mà các khoản thanh toán được thực hiện thông qua một quy trình tự động điều chỉnh theo hợp đồng thông minh.

Layer 1

Layer 1 đại diện cho các blockchain mà các nhà phát triển chọn để xây dựng. Đây là nơi các ứng dụng và giao thức DeFi được triển khai. Như đã thảo luận Ethereum là giải pháp Layer 1 chính trong tài chính phi tập trung nhưng có các đối thủ, bao gồm Polkadot ( DOT ), Tezos ( XTZ ), Solana ( SOL ), BNB và Cosmos ( ATOM ). Các giải pháp này chắc chắn sẽ tương tác với nhau khi không gian DeFi trưởng thành.

Việc có các giải pháp ngành DeFi chạy trên các blockchain khác nhau có một số lợi ích tiềm năng. Các blockchain có thể bị buộc phải cải thiện tốc độ và giảm phí, dựa trên hiệu suất của các blockchains cạnh tranh, tạo ra một môi trường cạnh tranh có khả năng dẫn đến cải thiện chức năng. Sự tồn tại của các blockchains Layer 1 khác nhau cũng để lại nhiều không gian hơn cho sự phát triển và lưu lượng truy cập, thay vì mọi người cố gắng dồn vào một tùy chọn Layer 1 duy nhất.

6. Các trường hợp sử dụng của DeFi

Để giúp trả lời câu hỏi “DeFi là gì?” nó giúp khám phá các trường hợp sử dụng của nó. Cho dù bạn muốn cho vay hay đi vay, giao dịch trên DEX, đặt cược tài sản kỹ thuật số của bạn hoặc thứ gì khác – thậm chí là trò chơi – đều có những cách mới để đáp ứng những nhu cầu đó. Dưới đây là danh sách một số trường hợp sử dụng chính cho tài chính phi tập trung.

Lending platforms

Cho vay và đi vay (Lending and borrowing) đã trở thành một số hoạt động phổ biến nhất trong DeFi. Các giao thức cho vay cho phép người dùng vay tiền trong khi sử dụng tiền điện tử của họ làm tài sản thế chấp. Tài chính phi tập trung đã chứng kiến ​​một lượng lớn dòng vốn chảy qua hệ sinh thái của nó, với các giải pháp cho vay dẫn đến hàng tỷ đô la tổng giá trị bị khóa hoặc TVL – lượng vốn bị khóa trong bất kỳ giải pháp nào tại một thời điểm nhất định.

Payments và stablecoins

Để DeFi đủ điều kiện là một hệ thống tài chính, bao gồm các giao dịch và hợp đồng, phải có một đơn vị tài khoản hoặc tài sản ổn định. Những người tham gia phải có khả năng mong đợi rằng giá trị của tài sản họ đang sử dụng sẽ không tụt xuống đáy. Đây là lúc các stablecoin đi vào hoạt động.

Stablecoin mang lại sự ổn định cho các hoạt động phổ biến trên thị trường DeFi, chẳng hạn như cho vay và đi vay. Xem xét rằng các stablecoin thường được gắn với một loại tiền tệ fiat, chẳng hạn như đô la Mỹ hoặc đồng euro, chúng không thể hiện sự biến động gần như tiền điện tử và do đó được mong muốn cho thương mại và giao dịch.

Margin và leverage

Các thành phần margin (ký quỹ) và leverage (đòn bẩy) đưa thị trường tài chính phi tập trung lên cấp độ tiếp theo, cho phép người dùng vay tiền điện tử ký quỹ bằng cách sử dụng các loại tiền điện tử khác làm tài sản thế chấp. Ngoài ra, hợp đồng thông minh có thể được lập trình để bao gồm đòn bẩy nhằm tăng lợi nhuận của người dùng. Việc sử dụng các thành phần DeFi này cũng làm tăng nguy cơ rủi ro cho người dùng, đặc biệt khi xem xét rằng hệ thống dựa trên các thuật toán và không có thành phần con người nếu có sự cố.

7. DeFi-native activities

Liquidity pools – Nhóm thanh khoản là một công cụ cần thiết cho nhiều sàn giao dịch phi tập trung để tạo điều kiện giao dịch. Họ cung cấp thanh khoản giao dịch cho người mua và người bán, những người phải trả phí cho các giao dịch của họ. Để trở thành một phần của nhóm, các nhà cung cấp thanh khoản có thể gửi các khoản tiền cụ thể vào một hợp đồng thông minh và đổi lại nhận được mã thông báo của nhóm, kiếm lợi nhuận thụ động dựa trên phí mà các nhà giao dịch phải trả khi họ tương tác với nhóm đó. Mã thông báo chung là chìa khóa để lấy lại tiền đã ký gửi của bạn.

Đôi khi được gọi là khai thác thanh khoản, canh tác năng suất là một hoạt động khác trong không gian DeFi liên quan đến việc tìm kiếm lợi nhuận thông qua các dự án DeFi khác nhau thông qua việc tham gia vào các nhóm thanh khoản. Mặc dù có những điều phức tạp để thu lợi nhuận từ canh tác, nhưng có một lý do chính khiến những người tham gia thị trường đổ xô vào hiện tượng này: Nó cho phép bạn sử dụng số tiền nắm giữ tiền điện tử của mình để kiếm được nhiều tiền điện tử hơn nữa.

Khi canh tác lợi nhuận, người dùng cho người dùng khác vay tiền điện tử của họ và kiếm tiền lãi được trả bằng tiền điện tử – thường là “mã thông báo quản trị” giúp các nhà cung cấp thanh khoản có tiếng nói trong hoạt động của giao thức. Đó là một cách để các nhà đầu tư đưa tiền điện tử của họ vào hoạt động để nâng cao lợi nhuận và là một sự đổi mới quan trọng trên thị trường DeFi. Canh tác năng suất được mệnh danh là “Miền Tây hoang dã” của DeFi, với những người tham gia thị trường săn lùng các chiến lược tốt nhất mà sau đó họ thường bám sát để không nhúng tay vào các nhà giao dịch khác và đánh mất điều kỳ diệu.

8. Rủi ro trong DeFi ?

Đối với tất cả lời hứa của nó, không gian tài chính phi tập trung vẫn là một thị trường non trẻ vẫn đang trải qua một số khó khăn ngày càng tăng.

DeFi vẫn chưa đạt được sự chấp nhận trên quy mô rộng và để làm được như vậy, các blockchains phải trở nên dễ mở rộng hơn. Cơ sở hạ tầng chuỗi khối vẫn còn ở dạng ban đầu, phần lớn trong số đó khó sử dụng cho các nhà phát triển cũng như những người tham gia thị trường.

Trên một số nền tảng, các giao dịch di chuyển với tốc độ rất nhanh và điều này sẽ tiếp tục xảy ra cho đến khi khả năng mở rộng được cải thiện, đó là ý tưởng đằng sau sự phát triển của Ethereum 2.0 , còn được gọi là Eth2. Fiat trên đường dốc đến nền tảng DeFi cũng có thể chậm một cách đáng kinh ngạc, điều này có nguy cơ kìm hãm sự chấp nhận của người dùng.

DeFi đã phát triển đáng kể. Với sức trẻ và sự đổi mới của nó, các chi tiết pháp lý xung quanh DeFi có thể vẫn chưa được hiện thực hóa đầy đủ. Các chính phủ trên toàn cầu có thể hướng tới việc điều chỉnh DeFi vào các hướng dẫn quy định hiện hành của họ hoặc họ có thể xây dựng các luật mới liên quan đến lĩnh vực này. Ngược lại, DeFi và người dùng của nó có thể đã phải tuân theo các quy định cụ thể.

Về việc áp dụng, vẫn chưa chắc chắn mọi thứ sẽ diễn ra chính xác như thế nào trong tương lai. Một kết quả tiềm năng có thể bao gồm tài chính truyền thống áp dụng các khía cạnh của DeFi trong khi vẫn giữ các yếu tố tập trung hơn là DeFi thay thế hoàn toàn các lựa chọn tài chính chính thống. Tuy nhiên, bất kỳ giải pháp hoàn toàn phi tập trung nào có thể tiếp tục hoạt động bên ngoài nguồn tài chính chính thống.

9. Kiếm tiền bằng DeFi như thế nào?

Gửi tiền điện tử của bạn vào một nền tảng hoặc giao thức sẽ trả cho bạn lợi tức phần trăm hàng năm là cách tiếp cận đơn giản nhất để kiếm thu nhập thụ động (passive income) thông qua DeFi .

Staking là quá trình khóa các mã thông báo vào một hợp đồng thông minh để đổi lấy nhiều mã thông báo tương tự. Yield farming là một cách khác để tự thưởng cho bản thân bằng nhiều mã thông báo tương tự hoặc mã thông báo mới.

Bước đầu tiên của bạn sẽ là sử dụng tiền mã hóa trên đường để mua một số tiền điện tử (tức là sử dụng tiền mặt để mua tiền điện tử). Tuy nhiên, trước khi bạn tiếp tục mua tiền điện tử của mình, hãy nhớ rằng phần lớn DeFi dựa trên Blockchain Ethereum, vì vậy BTC hiếm khi được chấp nhận.

10. Đầu tư vào DeFi có an toàn không ?

Nói chung, vốn hóa thị trường của mã thông báo càng nhỏ, thì càng có nhiều rủi ro như một khoản đầu tư. Do đó, hãy xem xét tính thanh khoản (liquidity) của các mã thông báo trước khi cam kết tiền của bạn. Đảm bảo bạn biết giao thức DeFi đã hoạt động trong bao lâu và nó có bao nhiêu tiền trong tổng số tiền gửi trước khi bạn đầu tư.

Bạn có thể xem trang web của công ty để xem liệu công ty đã thực hiện các bước hợp lý để giảm thiểu rủi ro hay chưa. Bạn cũng có thể tìm kiếm các mục tin tức về giao thức bị tấn công trên internet và các biện pháp phòng ngừa để ngăn chặn nó tái diễn.

Để làm rõ hơn, không có giao thức DeFi nào là không có rủi ro, nhưng những cân nhắc ở trên có thể giúp bạn đánh giá rủi ro đầu tư trước khi bỏ tiền vào bất kỳ giao thức nào.