Đa dạng hoá đầu tư là các hoạt động phân bổ nguồn vốn đầu tư của mình vào nhiều loại tài sản khác nhau thay vì một loại duy nhất nhằm đạt được mục tiêu cải thiện hiệu suất đầu tư (dựa trên các tiêu chí về lợi nhuận và rủi ro).

1. Đa dạng hoá đầu tư là gì?

Đa dạng hoá đầu tư là một phương thực phòng ngừa rủi ro trong quá trình đầu tư trên thị trường tài chính. Cụ thể, khi một nhà đầu tư thực hiện đa dạng hoá danh mục đầu tư của mình, thay vì chỉ đầu tư 100 nghìn USD vào một tài sản nhất định, nhà đầu tư đó sẽ thực hiện chia số tiền 100 nghìn USD của mình vào nhiều loại tài sản khác nhau theo các tiêu chí nhất định.

Việc đa dạng hoá danh mục còn có cách gọi dân giã là “Đừng bỏ hết trứng vào một giỏ”.

Có nhiều phương pháp đa dạng hoá danh mục đầu tư khác nhau tuy nhiên chúng đều cho ra một kết quả là sẽ cải thiện hiệu suất đầu tư với cùng một khoản tiền ban đầu.

Các nghiên cứu học thuật đã chỉ ra rằng kỹ thuật đa dạng hoá danh mục sẽ khiến mức lợi nhuận bình quân trong dài hạn cao hơn và mức độ rủi ro của toàn bộ danh mục giảm đi (khi một tài sản trong danh mục giảm giá sẽ được bù đắp bởi sự tăng trưởng của tài sản khác khiến rủi ro toàn danh mục được giảm bớt).

2. Tại sao cần phải đa dạng hoá danh mục đầu tư?

Cải thiện lợi nhuận đầu tư trong dài hạn

Có một thực tế trên thị trường tài chính đó là không có tài sản nào có thể giữ nguyên được tốc độ tăng trưởng ổn định trong một khoảng thời gian dài hạn. Một ví dụ điển hình có thể kể tới chỉ số S&P500, một chỉ số chứng khoán đã và đang trải qua một siêu chu kỳ tăng trưởng kéo dài hàng chục năm.

Bản thân S&P500 cũng đã là một tài sản có mức độ đa dạng hoá cao bởi chứa nhiều cổ phiếu của nhiều công ty khác nhau.

Tuy vậy, trong những giai đoạn nhất định, tốc độ tăng trưởng của rổ chỉ số này cũng cho thấy dấu hiệu chậm lại. Trong giai đoạn từ 1990-2000, tốc độ tăng trưởng của S&P500 (trung bình 5 năm) đã tăng từ 10% lên tới đạt gần 30% vào cuối những năm 90. Sau đó trong giai đoạn 2000-2012, tốc độ tăng trưởng bình quân chỉ đạt từ 0% đến 10%.

Khi đó đa dạng hoá danh mục sẽ giúp cho nhà đầu tư bổ sung thêm những tài sản với mức rủi ro, biến động lớn cùng với tiềm năng tăng trưởng cao hơn từ đó là cơ sở cho việc gia tăng lợi nhuận trong dài hạn.

Hạn chế được rủi ro

Khi sở hữu nhiều tài sản khác nhau trong danh mục đầu tư thì rủi ro sẽ được phân tán không còn tập trung vào một tài sản nhất định.

Một ví dụ đơn giản có thể kể tới như sau:

• So sánh một danh mục gồm 100% LUNA và một danh mục gồm 50% LUNA và 50% tiền mặt.
• Khi sự kiện LUNA sụp đổ diễn ra danh mục gồm 100% LUNA sẽ mất gần như toàn bộ giá trị trong khi danh mục còn lại vẫn còn 50%.
• Như vậy, rủi ro đã được phân tán.

Một ví dụ khác biểu thị cho lợi ích hạn chế được rủi ro khi thực hiện đa dạng hoá với phương pháp đầu tư vào nhiều lớp tài sản khác nhau. Thông thường khi rủi ro hệ thống xảy ra với một lớp tài sản nhất đinh, hầu hết toàn bộ tài sản thuộc lớp đó sẽ bị bán tháo.

Do đó khi đa dạng hoá danh mục bằng cách đầu tư vào nhiều lớp tài sản khác nhau thì sẽ tránh được rủi ro này.

3. Hạn chế của việc đa dạng hóa đầu tư

Như vậy, đa dạng hoá danh mục đầu tư mang lại cho chúng ta rất nhiều lợi ích nhưng vẫn còn những hạn chế nhất định.

Một danh mục gồm nhiều các loại tài sản khác nhau sẽ gây khó khăn và tốn thời gian hơn cho việc quản lý. Bên cạnh đó, có nhiều loại tài sản trong danh mục cũng sẽ khiến nhà đầu tư tốn nhiều chi phí mua/bán hơn mỗi khi rebalance danh mục.

Ngoài ra, một chi phí khác cần quan tâm khi thực hiện đa dạng hoá đó là chi phí cơ hội. Cụ thể cùng với ví dụ hai danh mục ở bên trên (một danh mục gồm 100% LUNA và một danh mục gồm 50% LUNA và 50% tiền mặt), khi giá LUNA tăng gấp đôi thì danh mục đầu tiên sẽ tăng gấp đôi giá trị trong khi đó danh mục hai chỉ tăng 50%.

Tuy vậy, lợi ích về tỷ suất sinh lời của đa dạng hoá danh mục đầu tư sẽ được thể hiện trong dài hạn. Một thực tế đã chỉ ra rằng, không có một loại tài sản cố định nào có thể giữ nguyên được tốc độ tăng trưởng trong một khoảng thời gian dài (kể cả đối với S&P500, một danh mục chứng khoán đã được đa dạng hoá). Do đó, chi phí cơ hội kể trên thường sẽ diễn ra trong khoảng thời gian ngắn hạn.

4. Các cách thức đa dạng hoá danh mục

Có nhiều phương pháp có thể được áp dụng để đa dạng hoá danh mục đầu tư, một trong số những cách thức phổ biến có thể kể tới như sau:

Đa dạng hoá qua nhiều lớp tài sản, đây là cách thức phổ biến nhất. Thông thường, các nhà quản lý quỹ đầu tư sẽ phân bổ nguồn vốn vào nhiều tài sản khác nhau bao gồm:

• Cổ phiếu
• Trái phiếu
• Bất động sản
• Hàng hoá
• Tiền
• Các loại tài sản khác

Đối với một loại tài sản cụ thể (ví dụ như cổ phiếu), thì có thể thực hiện đa dạng hoá thông qua việc sở hữu các cổ phiếu thuộc nhiều nhóm ngành khác nhau. Hay đối với trái phiếu, nhà đầu tư hoàn toàn có thể thực hiện đa dạng hoá thông qua sở hữu nhiều loại trái phiếu với thời gian đáo hạn khác nhau, hoặc do các tổ chức khác nhau phát hành (chính phủ, doanh nghiệp, …)

Tóm lại, có nhiều cách thức khác nhau có thể được sử dụng để đa dạng hoá danh mục. Tuỳ vào mục đích và điều kiện cụ thể, các nhà đầu tư có thể tiếp cận với các cách thức khác nhau để đạt được tối đa lợi ích của mình.

5. Áp dụng vào thị trường Crypto

Vậy trong thị trường crypto, chúng ta thực hiện đa dạng hoá danh mục đầu tư như thế nào? Một đặc điểm của thị trường crypto có thể kể tới đó là chịu sự ảnh hưởng nhiều từ giá của BTC.

Điều này được thể hiện rõ ràng hơn khi quan sát hệ số tương quan (correlation) giữa BTC và nhiều loại crypto khác trên thị trường. Hầu hết các Altcoin trong hình đều có hệ số tương quan lớn hơn 0.5 (biến động cùng chiều với BTC).

Hệ số tương quan là một hệ số cho thấy mức độ mạnh yếu của mối quan hệ giữa 2 biến số. Hệ số tương quan dao động trong khoảng từ -1 đến 1.

Do vậy, việc mua và nắm giữ nhiều các tài sản crypto khác nhau sẽ thu lại được ít lợi ích từ đa dạng hoá. Trên thực tế, trong những giai đoạn nhất định vẫn sẽ có những crypto không có sự tương quan với BTC thì khi đó chúng ta có thể thu được lợi ích đa dạng hoá từ việc mua và nắm giữ crypto đó.

Do đó, việc đa dạng hoá một danh mục chỉ toàn crypto sẽ phức tạp và gặp nhiều khó khăn hơn do phải liên tục theo dõi, rebalance danh mục cũng như sử dụng các công cụ khác.

Một vài chiến lược đa dạng hoá đối với thị trường crypto:

• Dựa trên vốn hoá: Chia ra và nắm giữ các tài sản thuộc nhóm Largecap, Midcap và Lowcap tuy nhiên nên hạn chế số lượng đồng nắm giữ thuộc mỗi nhóm (vì chúng có xu hướng sẽ tương quan dương mạnh với nhau khiến lợi ích đa dạng hoá giảm đi).
• Sử dụng các công cụ khác nhau: Kết hợp nhiều công cụ khác nhau như mua bán nắm giữ spot và các sản phẩm phái sinh hoặc các công cụ Yield Farming để thực hiện đa dạng hoá.

Đối với thị trường crypto, việc đánh giá xem xét danh mục đầu tư nên được thực hiện thường xuyên để đạt được hiệu quả cao nhất.

6. Tổng kết

Đa dạng hoá danh mục đầu tư là một kỹ năng cần phải có trong quá trình đầu tư của bất kỳ nhà đầu tư nào trên thị trường tài chính. Với việc áp dụng hiệu quả, đa dạng hoá sẽ cải thiện lợi nhuận cũng như giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư trong dài hạn.

Tuy vậy, vẫn có một vài điểm cần lưu ý đối với các nhà đầu tư cá nhân. Đa dạng hoá danh mục đầu tư đồng nghĩa với việc sẽ yêu cầu nhiều kiến thức kỹ năng và thời gian quản lý danh mục hơn để đạt hiệu quả cao nhất

Squeeth là một sản phẩm phái sinh được phát triển bởi đội ngũ Research tại Opyn. Trong đó, Opyn là một dự án hoạt động trong mảng Options và là một trong những cái tên đi đầu trên thị trường trong lĩnh vực này.

1. Squeeth là gì?

Squeeth là một sản phẩm phái sinh được phát triển bởi đội ngũ Research tại Opyn. Trong đó, Opyn là một dự án hoạt động trong mảng Options và là một trong những cái tên đi đầu trên thị trường trong lĩnh vực này.

Với một hệ sinh thái lớn mạnh gồm nhiều các sản phẩm như Ribbon, StakeDAO,… có thể thấy rằng, đội ngũ đứng đằng sau Squeeth là một đội ngũ rất chất lượng và có trình độ chuyên môn cao. Cụ thể hơn, sản phẩm phái sinh của Squeeth được gọi là Power Perpetual, đây là một hợp đồng chỉ số phái sinh được sinh ra từ việc tracking giá dựa trên hàm mũ của tài sản cơ sở.

Đồng thời, Power Perpetual cũng có cơ chế Funding Payment giống như hợp đồng tương lai vĩnh cửu (Perpetual Futures) dựa trên Index Price (giá chỉ mục cơ bản).

Chắc hẳn đến đây anh em sẽ cảm thấy hơi khó hiểu nên mình sẽ lấy ví dụ cụ thể như sau:

• Giả sử hàm mũ của Power Perpetual ETH là 2 và ETH hiện tại đang được giao dịch tại giá $10.
• Thì Power Perpetual sẽ được giao dịch với mức giá $100 (10^2).
• Khi ETH tăng lên thành $20 thì mức giá của Power Perpetual sẽ tăng thành $400 và ngược lại khi ETH chia đôi (còn $5) thì mức giá của Power Perpetual cũng sẽ chỉ còn $25.

Vẫn với ví dụ trên, cơ chế Funding Payment của Power Perpetual sẽ được tính toán như sau:

• Trong trường hợp giá ETH tăng lên thành $20 thì chúng ta sẽ có Index Price của Power Perpetual là $400.
• Tuy nhiên một Trader nào đó đã Long Power Perpetual khiến giá của hợp đồng tăng lên thành $410 ngay trước thời điểm tính toàn Funding Payment.
• Do $410 > $400 thì Trader này (đang Long) sẽ phải thanh toán cho bên Short là $10 cho mỗi hợp đồng anh ta Long.
• Và ngược lại bên Short sẽ phải thanh toán Funding Payment cho bên Long nếu giá của hợp đồng nhỏ hơn $400 trong thời điểm tính toán.
• Từ đó mức giá của Power Perpetual được duy trì đúng với hàm mũ 2 của giá ETH (giống cơ chế Funding Payment của Perpetual Futures)

Quay trở lại với Squeeth, hiện nay sản phẩm này chỉ hỗ trợ giao dịch Power Perpetual với hàm mũ 2 của ETH dựa trên nền tảng Uniswap v3.

2. Cách hoạt động của Squeeth

Trong phần này, mình sẽ cùng anh em tìm hiểu một cách tổng quan cách thức mà Squeeth đã sử dụng để triển khai sản phẩm Power Perpetual của mình.

Hợp đồng Power Perpetual với hàm mũ 2 của ETH triển khai trên Squeeth được biểu thị dưới dạng token ERC-20: oSQTH.

Hay nói cách khác oSQTH sẽ tracking giá ETH^2.

Squeeth sẽ sử dụng sSQTH token và Uniswap v3 như sau:

Như các Token bình thường khác oSQTH sẽ được add pair với ETH vào một AMM nào đó (trong trường hợp này là Uniswap v3).

Đối với Long traders khi muốn thực hiện giao dịch Long Power Perpetual, anh ta chỉ cần mua oSQTH trên Uniswap v3 hoặc giao dịch qua giao diện của Squeeth. Khi muốn đóng lệnh Long của mình thì công việc cũng rất đơn giản đó là thực hiện thao tác bán oSQTH như những giao dịch trên AMM thông thường khác.

Một điểm cần chú ý đó Squeeth không hỗ trợ giao dịch đòn bẩy (do bản thân Power Perpetual bẩm sinh đã mang lại upside tương đương với việc sử dụng đòn bẩy) nên Long traders sẽ không cần lo về rủi ro thanh lý (tuy nhiên sẽ cần phải chú ý tới Funding rate).

Đối với Short traders khi thực hiện giao dịch short tuy bên ngoài giao diện thì chúng ta cũng chỉ cần đưa tài sản thế chấp vào, chọn Volume giao dịch và ấn Short. Nhưng bản chất sẽ hơi phức tạp hơn Long một chút:

• Khi đó, Short traders sẽ phải dùng tài sản thế chấp của mint ra oSQTH token và nhận lại token ERC-721 sSQU (đại diện cho vị thế Short).
• oSQTH token khi mint sẽ được đem đi bán trên Uniswap v3.
• Khi Short traders đóng vị thế thì sẽ tương đương với việc mua lại oSQTH và burn ⇒ Core Contracts sẽ tính toán PnL để thanh toán cho Short traders.

Tuy nhiên không như Long traders, Short traders sẽ phải chịu rủi ro bị thanh lý tài sản khi giá đi lên. Và rủi ro này là khá lớn do oSQTH tracking theo hàm mũ 2 nên khi giá ETH tăng lên gấp 2 lần thì số nợ của Short traders sẽ tăng lên gấp 4.

Đối với Liquidity Providers, những người cung cấp thanh khoản cho oSQTH/ETH trên Uniswap v3 họ sẽ có 2 cách để cung cấp thanh khoản:

• Mua oSQTH trực tiếp trên Uniswap v3 và add LP.
• Mint oSQTH trên Squeeth với việc Deposit tài sản thế chấp và add LP.

3. Điểm nổi bật của Squeeth

Power Perpetual

Từ cách hoạt động của sản phẩm Power Perpetual nói chung và Squeeth nói riêng chắc hẳn anh em cũng đã hiểu được đây là một sản phẩm rất mạnh trong việc đầu cơ, đặc biệt là đầu cơ giá lên.

Nếu so sánh với Options, Power Perpetual của Squeeth sẽ có các ưu điểm như:

• Không có thời gian đáo hạn.
• Không tốn chi phí để “Roll Positions”.
• Không gặp các vấn đề về phân mảnh thanh khoản.

Khi so sánh với Perpetual Futures hay Margin Trading (đòn bẩy 2x) thì Squeeth sẽ có ưu điểm:

• Không gặp rủi ro thanh lý (khi Long).
• Có được upside lớn hơn khi giá ETH đi lên và mức thua lỗ nhỏ hơn khi giá ETH đi xuống. Thật vậy, anh em có thể theo dõi dưới bảng sau:

Còn khi so sánh với Bull Bear Token, một hình thức cho phép vị thế của chúng ta tương đương với khi sử dụng đòn bẩy mà không phải chịu rủi ro thanh lý. Anh em có thể thấy rằng Bull Token rất khó có thể trở về lại được mức giá như ban đầu như Power Perpetual dù cả 2 đều không gặp phải rủi ro thanh lý như nhau (khi đầu cơ giá lên).

Strategies

Đây là một tính năng của Squeeth nhằm đưa ra các chiến lược hỗ cho các Liquidity Providers trong việc cung cấp thanh khoản dựa theo những kỳ vọng của họ, theo đó sẽ có 3 chiến lược cơ bản:

• Crab: Kỳ vọng thị trường đi ngang, LP sẽ có mức lời lớn nhất trong điều kiện này.
• Bull: Kỳ vọng thị trường đi lên, LP sẽ có mức lời lớn nhất trong điều kiện này.
• Bear: Kỳ vọng thị trường đi xuống, LP sẽ có mức lời lớn nhất trong điều kiện này.

Hiện tại Squeeth mới chỉ có chiến lược Crab, còn Bull và Bear chưa được ra mắt. Về cơ bản nếu, anh em đã từng đọc bài về chiến lược đầu tư Delta Neutral thì chắc hẳn cũng đã hiểu về cách thức triển khai cũng như mức độ lời lỗ của chiến lược này.

Với mức giá của ETH là khoảng $2,900 thì chiến lược này sẽ có PnL như sau:

Mức lợi nhuận sẽ lớn nhất khi giá ETH không có biến động mạnh và sẽ giảm dần nếu ETH tăng hoặc giảm.

Theo mô phỏng của Squeeth thì mức PnL của chiến lược này trong khoảng thời gian 1 năm qua đã đạt được là 17.65%.

Cho khả năng Build on top

Tương tự với Opyn, Squeeth cũng có hướng phát triển với khả năng xây dựng các protocol trên nền tảng của mình, theo đó dựa trên Core Contract của Squeeth thì các Developers hoàn toàn có thể phát triển các sản phẩm theo hướng như:

• Các chiến lược khác để kiếm thêm Yield.
• Quản lý thanh khoản của Squeeth trên Uniswap v3.
• Lending Protocol.
• Arbitrage bot.
• ….

Điều này sẽ giúp Squeeth có thể tạo ra được một hệ sinh thái các sản phẩm xung quanh như cách mà Opyn đã làm.

4. Cơ hội đầu tư với Squeeth

Sử dụng sản phẩm

Như mình đã phân tích ở bên trên, Power Perpetual có nhiều lợi thế nhất định so với các sản phẩm khác như Margin Trading, Bull Bear token, Option hay Perpetual Futures.

Với unlimited upside và hạn chế được thua lỗ khi giá xuống hơn Leverage Trading thì có thể thấy đây là một sản phẩm rất phù hợp với những người đầu cơ giá lên.

Hoặc anh em có thể sử dụng tính năng Crab Strategies của Squeeth để có thể kiếm lời trong điều kiện thị trường đi ngang.

Trở thành người cung cấp thanh khoản và săn Retroactive

Cung cấp thanh khoản cho Squeeth với Uniswap v3 và mô hình thanh khoản tập trung sẽ là một cơ hội rất tốt nếu dự đoán đúng được khoảng giá giao dịch của oSQTH và ETH.

Ngoài ra, khi sử dụng sản phẩm của Squeeth, mình nghĩ rằng sẽ có khả năng anh em sẽ nhận được Retroactive từ các dự án Build on top.

Mình có suy đoán này dựa trên case study của Ribbon, như anh em đã biết Ribbon là một DeFi Options Vaults (DOVs) được xây dựng trên nền tảng của Opyn. Và token RBN của dự án cũng được đội ngũ phát triển Airdrop cho người dùng Opyn.

⇒ Nhiều khả năng nếu có dự án xây dựng trên nền Squeeth thì người sử dụng sản phẩm cũng sẽ nhận được Retroactive.

Squeeth có token hay không?

Hiện tại mình chưa thấy Opyn đề cập tới việc sẽ có token cho Squeeth, cộng với việc thậm chí Opyn cũng chưa có Token mặc dù đã khởi chạy được một khoảng thời gian khá dài thì mình nghĩ rằng chúng ta khó có thể đầu tư được vào dự án thông qua token.

5. Tổng kết

Như vậy, thông qua bài viết, mình đã giới thiệu cho anh em về Squeeth, một sản phẩm rất mới được phát triển bởi đội ngũ Opyn.

Samudai là nền tảng phi tập trung cho phép các nhà quản trị quản lý và phát triển cộng đồng DAO của mình trong hệ sinh thái Web3. Với bộ công cụ hoàn chỉnh, Samudai cho phép các nhà quản trị thiết lập nền tảng văn hóa riêng cho cộng đồng của mình, từ đó đơn giản hóa việc quản lý và tăng hiệu quả hoạt động của các DAO.

Kể từ sau đại dịch Covid, văn hóa làm việc trên toàn cầu đã có sự dịch chuyển từ trực tiếp sang trực tuyến. Trong đó, DAO bắt đầu được sử dụng rộng rãi vì có khả năng cải thiện giao tiếp từ xa, cân bằng cuộc sống và công việc, mang lại cảm giác hòa nhập, đóng góp và quyền sở hữu cho các thành viên.

1. Samudai là gì?

Samudai là nền tảng phi tập trung cho phép các nhà quản trị quản lý và phát triển cộng đồng DAO của mình trong hệ sinh thái Web3. Với bộ công cụ hoàn chỉnh, Samudai cho phép các nhà quản trị thiết lập nền tảng văn hóa riêng cho cộng đồng của mình, từ đó đơn giản hóa việc quản lý và tăng hiệu quả hoạt động của các DAO.

Ngoài ra, Samudai còn kết nối nhiều DAO với nhau và tạo thành DAOverse, cho phép điều phối, thực hiện hợp tác toàn cầu, mở ra những tiềm năng chưa được khai phá của DAO. Trong tiếng Hindi, Samudai có nghĩa là “cộng đồng”.

Nói ngắn gọn, Samudai chính là sự kết hợp của LinkedIn, Glassdoor và Trello cho Web3, cho phép người dùng dễ dàng giao lưu, tìm kiếm thông tin và quản lý công việc.

2. Điểm nổi bật của Samudai

Đối với quản trị viên DAO

Samudai cung cấp bộ sản phẩm đầy đủ bao gồm bảng quản lý Kanban, biểu đồ nhóm, bảng điều khiển phân tích, công cụ tìm tài năng Bushido… cho phép nhà quản trị DAO:

• Quản lý công việc và theo dõi hoạt động theo mô hình cấu trúc.
• Đăng tải và theo dõi tình trạng tuyển dụng.
• Tạo và theo dõi tình hình hoàn thành công việc.
• Quan sát, theo dõi thành viên trong DAO.
• Theo dõi tình hình tài chính và giao dịch phát sinh trong DAO.
• Quản lý quyền truy cập của các thành viên.

Đối với thành viên trong DAO

Người dùng có thể sử dụng Samudai để phục vụ cho công việc của mình như:

• Xây dựng hồ sơ chứa thông tin cá nhân gồm kỹ năng, kinh nghiệm… để xin việc.
• Lưu trữ và nộp hồ sơ vào công việc mà mình hứng thú.
• Tham gia vào nhiều DAO khác nhau.
• Theo dõi tiến trình hoàn thành công việc của mình.

Như vậy, Samudai cho phép nhà quản trị quản lý DAO của mình một cách khoa học, từ đó mở rộng quy mô hoạt động của DAO. Bên cạnh đó, Samudai cũng đơn giản hóa quá trình làm việc và theo dõi tiến trình công việc của người dùng.

3. Lợi ích khi nắm giữ SAMUDAI token

Hiện dự án chưa thông báo chính thức về thông tin chi tiết Samudai token, có khả năng Samudai token sẽ được sử dụng trong các tính năng của Samudai.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư & đối tác

Đội ngũ dự án

Samudai có trụ sở tại Singapore và được thành lập vào tháng 11/2021 bởi 2 thành viên đến từ Ấn Độ:

• Co-Founder – Kushagra Agarwal: Anh từng làm cho nhiều công ty blockchain lớn như Nvest Global Enterprises, Devfolio, IBM, Gitcoin…
• Co-Founder – Navin: Anh từng làm phân tích viên cho quỹ đầu tư mạo hiểm Lunar Ventures và quản lý dự án cho Mastercard.

Nhà đầu tư

Đầu tháng 6/2022, Samudai đã kêu gọi thành công 2.5 triệu USD vòng tiền hạt giống (pre-seed) với sự tham gia của nhiều quỹ đầu tư nổi tiếng:

• FTX Ventures: Được thành lập vào tháng 5/2019, đây là bộ phận đầu tư của sàn giao dịch tiền điện tử tập trung lớn thứ hai thế giới FTX.
• Coinbase Ventures: Được thành lập vào tháng 4/2018, đây là bộ phận đầu tư của sàn giao dịch tiền điện tử tập trung lớn thứ ba thế giới Coinbase.

Ngoài ra, vòng gọi vốn còn có sự tham gia của nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư thiên thần khác như Paradigm Shift Capital, Lunar Ventures, nhà sáng lập Polygon – Sandeep Lathia, nhà phát triển hệ sinh thái Solana – Tamar Menteshashvili…

Đối tác

Updating…

5. Lộ trình và các cập nhật dự án

Lộ trình dự án

• Giữa tháng 7/2022: Ra mắt phiên bản alpha, cho phép một nhóm nhỏ trải nghiệm sản phẩm và tiếp nhận phản hồi. Người dùng có thể đăng ký trải nghiệm Samudai thời gian này ở phần “Waitlist”.
• Cuối năm 2022: Ra mắt phiên bản beta, cho phép tất cả mọi người trải nghiệm sản phẩm.

6. Thông tin Token SAMUDAI

Dự án chưa thông báo chính thức về Samudai token. Coin98 Insights sẽ cập nhật ngay khi có thông báo chính thức.

7. Cách kiếm và sở hữu SAMUDAI Token

Updating…

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch SAMUDAI Token

Updating…

9. Cách kênh thông tin của Samudai

• Twitter: https://twitter.com/samudaixyz
• Discord: https://discord.com/invite/6yfNwDpkwP
• LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/samudai/
• Jobs: https://angel.co/company/samudai/jobs

10. Dự án tương tự

• Wonderverse: Nền tảng hỗ trợ quản lý DAO, cho phép thanh toán bằng crypto và tạo hồ sơ CV Web3.

11. Tổng kết

Hệ sinh thái DAO vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến cách thế giới vận hành. Những công cụ phục vụ và giúp DAO phát triển đã trở nên cần thiết.

Samudai mới chỉ ở giai đoạn đầu nhưng đang phát triển rất nhanh chóng. Trong tương lai, Samudai sẽ ra mắt nhiều sản phẩm hỗ trợ DAO hơn nữa.

Sau kết quả của quá trình Due Diligence (DD), Binance đã từ bỏ ý định mua lại FTX – đang đối mặt với tình trạng khủng hoảng thanh khoản trầm trọng. Due Diligence là gì mà khiến Binance “giải cứu” FTX bất thành và dập tắt hy vọng lấy lại tiền của người dùng FTX?

Ngày 2/11, CoinDesk tung ra bảng cân đối kế toán của quỹ đầu tư mạo hiểm Alameda Research, cho thấy họ đang giữ một lượng token FTT lớn bất thường. Trong khi đó, Alameda và sàn giao dịch FTX (với token FTT) là “hai chị em” khi cùng do Sam Bankman-Fried (SBF) sáng lập.

Bài báo làm cộng đồng crypto nghi ngờ về mối quan hệ “đi đêm” của hai tổ chức này. Tiếp đó, CZ thông báo Binance sẽ bán toàn bộ số FTT đang nắm giữ vì “những tiết lộ gần đây” về Alameda và FTX. Thông tin này đã khiến giá trị của FTT giảm mạnh. Lo sợ bị mất tiền, chỉ trong khoảng thời gian ba ngày, các nhà đầu tư đã rút hơn 6 tỷ USD khỏi FTX, khiến sàn FTX rơi vào hoàn cảnh khốn đốn.

Đối mặt với tình trạng khủng hoảng thanh khoản trầm trọng, SBF đã cố gắng huy động tiền từ các quỹ đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư khác trước khi quay sang “cầu cứu” Binance. CZ đồng ý mua lại FTX và thông báo sẽ “tiến hành một quy trình DD đầy đủ trong những ngày tới”.

This afternoon, FTX asked for our help. There is a significant liquidity crunch. To protect users, we signed a non-binding LOI, intending to fully acquire https://t.co/BGtFlCmLXB and help cover the liquidity crunch. We will be conducting a full DD in the coming days.

— CZ Binance (@cz_binance) November 8, 2022

Vậy quá trình Due Diligence này thực ra là gì?

1. Tìm hiểu về Due Diligence

Due Diligence (DD – thẩm định) là việc kiểm tra chi tiết một công ty và hồ sơ tài chính, các giao dịch kinh doanh của nó trước khi thực hiện thỏa thuận kinh doanh với công ty đó (theo từ điển Cambridge).

Thuật ngữ “due diligence” có nghĩa chung là “sự cẩn trọng cần thiết”, nghĩa đen của nó là “nỗ lực cần thiết” đã được sử dụng ít nhất từ giữa thế kỷ 15. Nó trở thành một thuật ngữ pháp lý chuyên ngành và sau đó là thuật ngữ kinh doanh phổ biến nhờ vào Đạo luật Chứng khoán của Hoa Kỳ năm 1933, nơi quy trình này được gọi là “điều tra hợp lý” (mục 11b3).

Tóm lại, DD là một bước cực kỳ quan trọng trước khi đưa ra bất kỳ quyết định kinh doanh trọng yếu nào hoặc mua lại một công ty

2. Tại sao cần Due Diligence?

Quá trình DD giúp các công ty bảo vệ lợi ích của mình theo những cách sau:

• Thực hiện các bước bắt buộc về mặt pháp lý để ngăn ngừa hành vi tham nhũng và rửa tiền.
• Ngăn chặn hậu quả tài chính: Làm việc với các đối tác kinh doanh thiếu chính trực có thể khiến công ty bị phạt tài chính nặng nề hoặc thậm chí nhận án tù.
• Ngăn ngừa rủi ro ảnh hưởng đến danh tiếng: Những công ty liên quan đến tội phạm kinh tế có nguy cơ bị tổn hại danh tiếng trầm trọng. Dù bản thân công ty đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức và pháp luật, nhưng hành vi không phù hợp của các đối tác kinh doanh vẫn có thể khiến công ty bị “liên luỵ”.
• Vì lý do kinh tế khi mua hoặc sáp nhập các công ty/tổ chức.

Trong quá trình DD một công ty, các đối tác kinh doanh hiện tại/tiềm năng và các nhà thầu phụ của họ cũng như những người chịu trách nhiệm đều được đánh giá và xem xét. Ngoài ra còn có:

• Trụ sở chính.
• Những dấu hiệu bất ổn (red flag).
• Tin tức tiêu cực trên báo chí quốc tế.
• Danh sách lệnh trừng phạt đối với những người hoặc công ty liên quan.
• Kết quả kinh doanh và bảng cân đối kế toán.
• Tài sản và nợ phải trả, ngân sách.
• Quy trình làm việc.
• Chất lượng nhân viên.
• Hình ảnh công ty.
• Kiểm soát chất lượng.
• Thành viên hội đồng quản trị, cổ đông, người thụ hưởng.
• …

3. Vì sao Binance “buông tay” FTX sau khi thực hiện DD?

Ngày 10/11, hai ngày sau khi gieo hy vọng cho người dùng FTX, Binance huỷ bỏ quyết định mua lại sàn giao dịch của SBF. Quyết định này là “kết quả của quá trình DD” cộng với những báo cáo về việc FTX xử lý sai các khoản tiền của khách hàng và đang bị cơ quan Hoa Kỳ điều tra.

As a result of corporate due diligence, as well as the latest news reports regarding mishandled customer funds and alleged US agency investigations, we have decided that we will not pursue the potential acquisition of https://t.co/FQ3MIG381f.

— Binance (@binance) November 9, 2022

Sau đó, CZ cũng tweet: “Ban đầu, chúng tôi hy vọng có thể cung cấp thanh khoản để hỗ trợ khách hàng của FTX, nhưng các vấn đề nằm ngoài tầm kiểm soát hoặc khả năng trợ giúp của chúng tôi”.

Những e ngại về pháp lý

Không có thông tin cho biết chính xác CZ đã phát hiện được gì trong quá trình DD sàn giao dịch FTX mà ông đã quyết định “buông tay”. Tuy nhiên, có lẽ các nhà lập pháp ở Vương quốc Anh biết, bởi vì Harriett Baldwin – Chủ tịch Uỷ ban Ngân khố của Quốc hội Anh cho biết họ dự kiến ​​sẽ nhận được bằng chứng bao gồm thư từ nội bộ và hồ sơ về quá trình DD của Binance trên FTX. Theo đó, Binance sẽ xuất hiện với tư cách nhân chứng trong cuộc điều tra về tiền điện tử của Ủy ban.

Tuy nhiên, do ở Hoa Kỳ đang diễn ra một số cuộc điều tra chống lại FTX, Trinder, Phó chủ tịch phụ trách các vấn đề chính phủ của Binance ở châu Âu, cho biết Binance có thể chọn biên tập lại một số thông tin nhất định. Tại phiên điều trần, Baldwin nói rằng Binance sẽ phải làm rõ lý do mình giữ lại bất kỳ bằng chứng nào. Bà cũng nói thêm rằng quá trình DD của Binance với FTX “đã làm nổi cộm một vấn đề, từ đó kéo theo một chuỗi các sự kiện dẫn đến sự sụp đổ của FTX”.

“Các anh phải thừa nhận rằng mình có liên quan trong chuỗi sự kiện đó”, bà nói với Trinder. Ý định của Binance là bảo vệ người dùng của mình, Trinder trả lời.

Vì quá trình DD liên quan đến những vấn đề pháp lý, có lẽ bằng cách từ bỏ thỏa thuận mua lại FTX, Binance cũng tránh được sự giám sát của cơ quan quản lý có thể đi kèm với việc tiếp quản. Đây là điều mà CZ đã cho là có khả năng xảy ra trong một bản ghi nhớ gửi nhân viên ông đăng trên Twitter.

Trước đó, các cơ quan quản lý tài chính trên khắp thế giới đã đưa ra cảnh báo về việc Binance hoạt động mà không có giấy phép hoặc vi phạm luật rửa tiền. Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đang điều tra Binance về khả năng rửa tiền và các vi phạm trừng phạt hình sự. Tháng trước, Reuters đưa tin rằng kể từ năm 2018, Binance đã giúp các công ty Iran giao dịch 8 tỷ USD bất chấp các lệnh trừng phạt của Mỹ.

“Cái hố” FTX quá sâu?

Có lẽ sau khi thực hiện DD, Binance nhận ra FTX là một “hố đen tử thần”. Chúng ta có thể hình dung một phần kết quả quá trình DD của Binance qua lá thư mà mới đây SBF gửi cho nhân viên FTX, trong đó anh nhắc đến cú sập của “tài sản thế chấp” từ 60 tỷ USD xuống còn 9 tỷ USD.

SBF nói rằng việc thị trường tài sản kỹ thuật số trượt dốc vào mùa xuân đã làm tài sản thế chấp của sàn giảm gần một nửa xuống còn 30 tỷ USD, trong khi nợ phải trả là 2 tỷ USD.

“Sự kết hợp giữa việc siết chặt tín dụng, bán tháo nhiều crypto và ‘bank run’ khiến tài sản thế chấp của FTX chỉ còn ở mức 9 tỷ đô la trước khi sàn phá sản vào ngày 11/11”, anh viết. Theo SBF, ước tính vào thời điểm đó các khoản nợ phải trả đã lên tới 8 tỷ USD.

Cho đến nay, thủ tục phá sản của FTX đã vẽ nên bức tranh về một doanh nghiệp trong đó tài chính và tài liệu được kiểm soát một cách lỏng lẻo bất thường, các yêu cầu thanh toán được phê duyệt bằng biểu tượng cảm xúc trong các chatroom và quỹ FTX được dùng để mua nhà và các vật dụng cá nhân khác cho nhân viên và cố vấn. Có lẽ đây chính là những thứ mà trong quá trình DD, Binance đã phát hiện ra!

4. DD FTX nhưng vẫn “phớt lờ” red flag

DD không chỉ được thực hiện khi một công ty có ý định mua lại một công ty khác (như trường hợp Binance với FTX), nó còn được các nhà đầu tư sử dụng trước khi quyết định đầu tư vào một công ty.

Vụ FTX sụp đổ đã gây thiệt hại nặng nề đến những “ông lớn” khác trong crypto, đơn cử như Sequoia Capital đã tổn thất đến 213 triệu USD. Không rõ những tổ chức này đã thực hiện DD như thế nào trước khi đầu tư vào FTX, nhưng có trường hợp một bên đã chi tiền để DD nhưng vẫn “phớt lờ” red flag từ sàn giao dịch của SBF – đó là Tiger Global Management.

Trong thương vụ này, Tiger Global đã mất 38 triệu USD trong hai vòng đầu tư, đầu tiên vào tháng 10/2021, khi FTX được định giá 25 tỷ USD và lần kế tiếp vào tháng 1/2022 với mức định giá 32.5 tỷ USD, theo dữ liệu của PitchBook.

Bain & Co. là một trong số các công ty tư vấn đã giúp tiến hành DD đối với khoản đầu tư của Tiger Global vào FTX. Mỗi năm, công ty đã trả cho Bain hơn 100 triệu USD để thẩm định các công ty tư nhân (tất nhiên trong đó có FTX). Theo đó, một trong những rủi ro được đề cập trong kết quả DD là SBF giám sát một mạng lưới các thực thể liên kết với FTX vô cùng rộng lớn. Tuy nhiên vào thời điểm đó, người quản lý quỹ Tiger Global vẫn tin rằng đây là một khoản đầu tư đúng đắn.

5. Khi thị trường hype, nhà đầu tư bỏ quên DD

Sự sụp đổ của FTX và trước đó là Terra – Luna, 3AC… không chỉ khiến những người tham gia crypto nhận ra giá trị của việc DD mà còn buộc họ xem lại cách mình thực hiện DD đối với các tài sản kỹ thuật số.

Doug Schwenk, CEO của Digital Assets Research lưu ý rằng trong thời kỳ uptrend đầy hưng phấn, các nhà đầu tư thường bỏ qua những công cụ quản lý rủi ro mà họ từng áp dụng trong những giai đoạn thị trường ảm đạm, và điều này khiến họ dễ bị thua lỗ.

Đồng quan điểm, Marc Nichols ở Arbor Digital, một công ty quản lý tài sản kỹ thuật số, nói rằng những dấu hiệu bất ổn đều hiện diện nhưng mọi người đã không chú ý.

“Chúng ta đã thấy điều này với những người chơi được cho là đáng tin cậy trong thị trường”, Nichols nói. “3AC là con cưng trong thế giới của các quỹ đầu tư mạo hiểm… Dù thấy những dấu hiệu đáng nghi ngờ, nhưng rất nhiều người đã chọn phớt lờ. Nếu bạn đã thực hiện DD và có cách tiếp cận đầy trách nhiệm, có thể bạn đã nhận ra bong bóng đang phồng to – nhưng bởi vì giá đang tăng cao, mọi người ai cũng muốn nhảy vào”.

Luna là một thử nghiệm sử dụng các incentive (biện pháp khuyến khích) dồi dào để thúc đẩy sự phát triển của mạng – bao gồm cả những hứa hẹn về lợi suất cố định lên đến 20%.

Mặc dù việc DD đã cho thấy những điểm yếu trong mạng lưới Luna, việc giá tài sản tăng vọt đã khiến các nhà đầu tư bị cuốn vào cơn “hype”. “Chúng ta đã chứng kiến điều tương tự này ở các thị trường truyền thống trong hàng trăm năm nay”, Nichols kết luận.

Dễ thấy vào thời điểm này, sự suy thoái và bất ổn đã lan rộng ra hầu hết các ngành nghề trên toàn thế giới. Và điều đó khiến mình nghĩ rằng, ít nhất là trong thời gian tới thị trường sẽ vẫn nhàm chán và ủ rũ cho tới tận năm sau, trước khi bước vào một chu kì mới. Thông qua bài viết này, hãy cùng mình đi khám phá một thuật ngữ mới đó là hiệu ứng Bullwhip nhé.

1. Tổng quan

Hello anh em, có lẽ cụm từ suy thoái kinh tế hay lạm phát hoặc bất ổn về mọi mặt cũng đã và đang dần dần bao trùm khắp mọi mặt đời sống của người dân trên khắp thế giới. Trong năm nay anh em đã quá quen với những cuộc họp của Fed, những chính sách tiền tệ, các chỉ số CPI, và hàng tá các sự kiện bất ổn khác. Mọi thứ dường như đang chống lại về một tia hi vọng về sự khởi sắc của nền kinh tế vào cuối năm nay cũng như một cú hồi cho thị trường Crypto.

Sự thật có lẽ cũng đang diễn ra theo chiều hướng đúng như vậy, dù muốn hay không, anh em cũng phải thừa nhận rằng, chúng ta đã và đang trực tiếp cảm nhận sự khó khăn thị trường Crypto nói riêng và thị trường tài chính nói chung đang diễn ra trong suốt 2 năm vừa qua.

Bắt nguồn từ đại dịch Covid 19 diễn ra vào đầu năm 2020 và hoành hoành đã vô tình khiến thay đổi hành vi cũng như thiên hướng đầu tư của người dân trên toàn thế giới. Khi mà các chính phủ thắt chặt việc đi lại, tung tiền để cứu nền kinh tế cùng với việc người dân dành phần lớn thời gian làm việc tại nhà, đã khiến cho thị trường Crypto bùng nổ một cách mạnh mẽ (hay uptrend theo cách gọi của các NĐT Crypto).

Những tưởng rằng sau đó, theo đà tăng trường, nhiều người dự đoán Crypto hay BTC là một kênh trú ẩn tài sản tiềm năng và bắt đầu có những suy nghĩ đầu tư nhiều hơn vào Crypto. Nhưng lúc này, tt bắt đầu đảo chiều lao dốc và sập mạnh theo thời gian. Tại thời điểm này, BTC đang loanh quanh mốc 20k còn Altcoin thì chia 5 xẻ 7, thật hiếm có ai đang đầu tư Crypto mà lại có lãi tại thời điểm này.

Dễ thấy vào thời điểm này, sự suy thoái và bất ổn đã lan rộng ra hầu hết các ngành nghề trên toàn thế giới. Và điều đó khiến mình nghĩ rằng, ít nhất là trong thời gian tới thị trường sẽ vẫn nhàm chán và ủ rũ cho tới tận năm sau, trước khi bước vào một chu kì mới. Thông qua bài viết này, hãy cùng mình đi khám phá một thuật ngữ mới đó là hiệu ứng Bulwhip nhé.

2. Hiệu ứng Bullwhip và tác động của nó tới nền kinh tế

Một thuật ngữ trong kinh tế vĩ mô mà mình muốn đề cập tới để anh em biết đó là Bullwhip. Hiệu ứng Bullwhip là hiện tượng thông tin về nhu cầu thị trường cho một sản phẩm bị bóp méo hay khuếch đại lên qua các khâu chuỗi cung ứng, dẫn đến sự dư thừa tồn kho, ảnh hưởng đến chính sách giá và tạo ra phản ánh không chính xác trong nhu cầu thị trường.

Anh em có thể hiểu đơn giản về hiệu ứng này thông qua ví dụ sau: Khoảng thời gian từ cuối mùa hè đến đầu mùa thu thường là khoảng thời gian bận rộn nhất trong năm đối với các hãng vận tải lớn khi các nhà bán lẻ (thời trang, may mặc, tiêu dùng…) tích trữ hàng tồn kho trước kỳ nghỉ lễ giáng sinh và năm mới, tuy nhiên vào thời điểm hiện tại, các hãng vận tải biển đang phải hủy bỏ hàng chục chuyến đi trên các tuyến đường nhộn nhịp nhất thế giới trong thời gian này, vốn mùa cao điểm của họ, dấu hiệu mới nhất của cơn bão kinh tế ảnh hưởng đến các công ty khi lạm phát đè nặng lên thương mại toàn cầu và chi tiêu của người tiêu dùng.

Tháng 10 năm ngoái, các công ty nổi tiếng như Walmart Inc. và Home Depot Inc. đã phải thuê tàu của riêng họ để giải quyết sự tắc nghẽn tại các cảng biển để đáp ứng nhu cầu nhập khẩu tăng đột biến. Tuy nhiên, tình trạng hiện tại đó là: nhu cầu mua giảm vì chi phí cuộc sống tăng + hàng tồn kho chất đống.

Nguyên nhân là vào đầu năm nay, khi Nga lần đầu chiến tranh với Ukraina, sự kiện này thúc đẩy tất cả doanh nghiệp tích trữ hàng hoá, hậu quả tồn kho chất đống dẫn tới xuất hiện Bullwhip Effect. Bên cạnh đó, chính sách Zezo covid của Trung Quốc cũng khiến các doanh nghiệp ở các chuỗi cung ứng đánh giá sai tình hình và nhập hàng số lượng quá lớn tồn kho. Kết quả là các nhà kho đã bị lấp đầy với cả đống hàng hoá không thực sự cần thiết, vì họ đã đặt hàng nhiều hơn mức nhu cầu để đảm bảo có đủ hàng hoá. Điều này là không cần thiết và gây ra sự tồn đọng quá mức cho nền kinh tế.

Và khủng hoảng đã diễn ra vào thời điểm cuối năm, khi lạm phát tăng cao, người dân thắt chặt lại hoạt động tiêu tiền của mình, hạn chế mua sắm những thứ không cần thiết…v.v khiến cho các gian hàng ế ẩm, việc tồn kho quá mức cũng gây ảnh hưởng ngược tới các NM sản xuất. Không có đơn hàng mới, không bán được hàng tồn đồng nghĩa với công nhân tại các xưởng sản xuất không có việc làm, thất nghiệp lại dẫn tới việc thắt chặt chi tiêu, không có người mua bán, hàng tồn kho lại đắp đống và đình trệ…v.v.. Bên cạnh đó việc đình trệ còn kéo theo ngành vận tải, vận chuyển cũng bị đình trệ ảnh hưởng theo. Hiệu ứng này đã làm nền kinh tế mãi trong một vòng lặp bất ổn.

Mặc dù xăng dầu liên tục tăng giá vào năm nay, nhưng chi phí vận tải lại đang giảm dần. Nguyên do là trong những tháng vừa qua có thêm rất nhiều công ty vận tải tham gia thị trường, số lượng xe tải, hãng tàu biển tăng lên rất nhiều, trong khi nhu cầu vận chuyển lại giảm bớt, điều này làm ảnh hưởng không nhỏ tới các công ty về dịch vụ vận tải, cũng như hệ luỵ kéo theo là những bất ổn của các ngành nghề liên quan.

Bullwhip Effect trong thị trường Crypto được hiểu là, vào thời kì uptrend, hoặc sôi động nhất của các trending, các dự án, ý tưởng đua nhau mọc ra như nấm. Tuy nhiên, do không đánh giá đúng được chính xác mức độ quan tâm và nhu cầu của các NĐT, nguồn cầu từ thị trường không đủ hấp thụ số dự án này (cung vượt cầu). Dẫn tới có hàng ngàn tới chục ngàn dự án trôi nổi buông thả trên thị trường trong khi các NĐT thắt chặt lại túi tiền của mình và hạn chế mua bán, không có người mua dẫn tới giá sụt giảm. Do quá nhiều dự án cùng hàng chục ngàn token tràn lan trên thị trường cùng chia nhau một lượng Market cap khá nhỏ, token đủ loại, và phần lớn là rác đã khiến giá trị của chúng ko được như mong đợi.

Tất cả những bất ổn đó đều là những thông tin không tốt cho thị trường tài chính nói chung và tt Crypto nói riêng. Chẳng ai lại muốn mạo hiểm đầu tư ngay tại thời điểm còn không đủ ăn và chi tiêu như thế này cả.

3. Tóm lại, bạn nên làm gì vào lúc này ?

Tại thời điểm viết bài này, theo mình thì một lời khuyên có lẽ hơi hài hước nhưng việc chúng ta cần làm lúc này theo mình có lẽ là “LÀM NGƠ”

Thật vậy,

• Bạn bật app check tài sản quá nhiều, bị áp lực, bị những cây nến xanh đỏ làm hoa mắt cùng với sự bóp nghẹt tinh thần tới mức kiệt quệ. Để rồi ăn ko ngon, ngủ không yên và gục ngã ngay khi mà downtrend còn chưa trải qua một nửa chặng đường.
• Bạn lao vào những kèo trade ngắn hạn, long-short với hàng tá các chỉ báo ở hàng chục các group call kèo. Để rồi suy đi tính lại, thời gian để canh lệnh, để tính toán và căng não khiến bạn mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần.
• Hay bạn cố gắng DCA một đồng coin mà bạn đang bị chia 5 xẻ 7 với hi vọng trung bình giá để rồi khi uptrend bạn sẽ có lời. Nhưng cứ mua hôm nay thì lại là đỉnh của ngày mai, càng khiến bạn trở nên bối rối Thay vì vậy, hãy tập “LÀM NGƠ” một thời gian, hãy tập trung cho cuộc sống thơ mộng đầy màu hồng ngoài xã hội. Hãy làm việc thật chăm chỉ và phấn đầu thật tốt để chuẩn bị một hành trang mới làm lại trên con đường đầu tư của mình. Hãy thôi việc ăn thua với thị trường bằng những kèo đánh cược vô nghĩa để rồi phần thắng chỉ thuộc về nhà cái và MM.

Khuyến khích các anh em thời điểm này nên làm Airdrop, testnet, retroactive của các dự án mới tiềm năng..,cũng như tiếp tục học hỏi, research những thông tin mới, những kiến thức bổ ích cùng kinh nghiệm đầu tư của mọi người nhằm tích luỹ thật nhiều điều cho bản thân. Để rồi khi uptrend chính thức comeback trở lại, bạn đã có đủ khiên và giáp cũng như trải nghiệm cùng kĩ năng tốt để sẵn sàng thành công trong tương lai.

4. Tổng kết

Mình luôn tin tưởng vào công nghệ Blockchain sẽ là một cuộc cách mạng toàn cầu trong vòng 10 năm nữa và Crypto là công cụ hữu ích và lan toả việc Mass Adoption. Anh em hãy cố gắng vững tin vào thị trường này, ko ăn thua nhưng cũng đừng rời bỏ và cố gắng không ngừng nghỉ để có cơ hội thay đổi bức tranh tài chính của bản thân nhé.

Thị trường thì vẫn luôn còn đó, luôn tồn tại và phát triển theo thời gian, không thể nào mất đi đâu được, chỉ sợ là bạn không đủ bản lĩnh và gục ngã trước ngưỡng cửa thiên đường mà thôi. Anh em hãy cùng vững tin nhé !

Như chúng ta đã biết, các blockchain thế hệ thứ ba nhằm giải quyết các thiếu sót cơ bản bao gồm khả năng mở rộng và khả năng tương tác, có nghĩa là blockchain có thể duy trì việc áp dụng hàng loạt và không gặp phải các vấn đề như thời gian giao dịch chậm hay hệ thống rời rạc thiếu tương tác với nhau.

Một trong những giải pháp của blockchain thế hệ thứ 3 đang nổi lên hiện nay là Modular Blockchain. Chúng chia tách các nhiệm vụ (đồng thuận, dữ liệu khả dụng, thực thi, giải quyết tranh chấp) cho các lớp chuyên biệt xử lý, khi các module làm tốt nhiệm vụ của mình thì bài toán blockchain trilemma có thể giải.

Trước đi vào chi tiết chúng ta cùng nhìn lại Monolithic Blockchain (Blockchain nguyên khối) để hiểu tại sao lại cần mô đun hóa blockchain để giải quyết bài toán mở rộng nhé.

1. Blockchain nguyên khối

Cấu trúc blockchain nguyên khối

Các blockchains nguyên khối đã xuất hiện hơn một thập kỷ nay. Các blockchain này chủ yếu được đặc trưng bởi khả năng xử lý ba tính năng cốt lõi: sự đồng thuận (tùy thuộc vào việc chúng là PoW hay PoS), tính khả dụng của dữ liệu (số lượng không gian khối) và thực hiện các giao dịch. Một blockchain nguyên khối sẽ thực hiện tất cả ba thành phần cốt lõi đó trong cùng một không gian Layer 1. Do đó Monolithic Blockchain không thể giải được bài toán blockchain trilemma bởi vì các mục tiêu sẽ mâu thuẫn nhau:

• Mục tiêu Data availability: Nếu một blockchain nhằm mục đích có thông lượng cao, nó sẽ tăng không gian khối của nó và cố gắng có nhiều giao dịch hơn trong cùng một khối. Điều này sẽ gây áp lực cho các nhà cung cấp dịch vụ Node vì họ sẽ phải tăng dung lượng lưu trữ và có thể dẫn đến việc họ bỏ mạng lưới do không có đủ nguồn lực (dù là kỹ thuật hay tài chính). Kịch bản này sẽ làm giảm tính bảo mật và phân quyền.
• Mục tiêu Executive: Việc chuyển giao dịch nhanh chóng thông qua ít Node hơn và tất cả chúng đều đạt được sự đồng thuận sẽ dễ dàng hơn nhiều so với chuyển chúng qua một số lượng lớn các Node trải rộng trên toàn thế giới. Số lượng Validator trên mạng càng lớn thì mạng càng mất nhiều thời gian để xác thực các giao dịch. Nếu bạn muốn tăng thông lượng (tức là số lượng giao dịch đang được xử lý mỗi giây), mạng có thể giảm số lượng Node. Nhưng điều này, một lần nữa, đi kèm với cái giá phải trả là phân quyền và bảo mật.
• Mục tiêu Consensus: Tất cả các blockchain phi tập trung đều nhằm hoàn thành mục tiêu đồng thuận (consensus) với các yêu cầu đầu vào của Node ở mức thấp. Trong những ngày đầu của Bitcoin, bạn có thể sử dụng máy tính của riêng mình để khai thác Bitcoin. Tuy nhiên theo thời gian, độ khó khai thác tăng lên gấp bội và yêu cầu phần cứng rất cao. Còn POS thì vốn của các validator bị khóa (hay còn gọi là Stake).

Ưu điểm của Blockchain nguyên khối

Blockchain nguyên khối có tính liền mạch trong nội bộ mạng. Ở quy mô nhỏ nó có thể cung cấp cho tất cả người dùng trên một chuỗi duy nhất hoặc một nhóm chuỗi liên kết chặt chẽ với nhau sống trong một mạng duy nhất.

Blockchain nguyên khối thiết kế đơn giản hơn so với thiết kế mô đun

Hạn chế của Blockchain nguyên khối

Hạn chế lớn nhất của Blockchain nguyên khối là không thể giải được bài toán blockchain trilemma. Như đã nêu ở trên, các mục tiêu sẽ mâu thuẫn với nhau:

• Nếu một blockchain phi tập trung, nó sẽ an toàn. Nhưng để duy trì tính bảo mật, nó không thể không được mở rộng và do đó cung cấp thông lượng thấp hơn.
• Nếu một blockchain có thể mở rộng và phi tập trung, thì có khả năng nó không an toàn vì sẽ có rào cản đối với các Validator.
• Nếu một blockchain có thể mở rộng và an toàn, thì nó sẽ tập trung.

Không thể tối ưu hóa một monolithic blockchain để có được cả ba nhiệm vụ bảo mật, phi tập trung và khả năng mở rộng. Và đó là lý do tại sao, họ phải nhờ đến sự trợ giúp từ bên ngoài, chẳng hạn như các Sharding, Layer 2… Đây là nơi các modular blockchains xuất hiện và thay đổi toàn bộ cuộc chơi xung quanh thiết kế blockchain.

2. Modular blockchain là gì?

Mô đun hóa nghĩa là tách hệ thống thành một số bộ phận hoặc thành phần có thể quản lý được và được phát triển độc lập. Trong kiến trúc modular blockchain, lớp thực thi độc lập với lớp đồng thuận cơ sở và lớp dữ liệu khả dụng. Có thể chia các lớp cơ sở của modular blockchain như sau:

Lớp Consensus (lớp đồng thuận)

Lớp đồng thuận là lớp đồng ý về nội dung và trình tự giao dịch, duy trì tính bảo mật của blockchain cơ bản.

Hai cơ chế đồng thuận phổ biến nhất là POW và POS. Với Proof-of-work (PoW), tính bảo mật của mạng phụ thuộc vào phần cứng tính toán mà các thợ đào sử dụng, bạn cần phần cứng đắt tiền (theo thời gian sẽ lỗi thời và cần được nâng cấp). Với Proof of Stake (POS), bạn chỉ cần tạo một node (có thể rất dễ thiết lập) và gửi số vốn tối thiểu cần thiết để tham gia vào validator. Do đó, PoS giúp nhiều validator hơn tham gia vào sự đồng thuận của mạng lưới một cách dễ dàng.

Lớp Data availability (lớp dữ liệu khả dụng)

Lớp dữ liệu khả dụng là lớp đảm bảo rằng dữ liệu giao dịch có sẵn cho người dùng và nhà sản xuất khối (các Node đồng thuận). Điều này đảm bảo rằng dữ liệu giao dịch đằng sau tiêu đề khối (block header) được xuất bản và có sẵn để bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng tính toán trạng thái và kiểm tra các chuyển đổi trạng thái.

Như trường hợp của Ethereum 2.0, Sharding giúp chia nhỏ lớp dữ liệu của Ethereum, các trình xác thực trên mạng sẽ lan rộng trên các mạng nhỏ hơn (các committees). Các mạng nhỏ hơn này sau đó xác minh các giao dịch khác nhau trên blockchain. Điều này giúp tăng không gian khối trên chuỗi đó một cách hiệu quả, do đó tăng thông lượng tổng thể của mạng.

Lớp Execution (lớp thực thi)

Lớp thực thi là lớp hỗ trợ thực hiện các giao dịch và cho phép triển khai và tương tác với các hợp đồng thông minh. Một lớp thực thi chỉ đơn giản là một chuỗi chuyên cung cấp môi trường cho các ứng dụng hoạt động và xử lý các giao dịch tương tác với các ứng dụng đó. Nó không có sự đồng thuận hoặc tính khả dụng của dữ liệu… nó giống như một bản rollup.

Lớp Settlement

Settlement là một lớp để hoàn thiện các giao dịch, giải quyết tranh chấp, xác thực bằng chứng và làm cầu nối giữa các lớp thực thi khác nhau.

3. Modular Blockchain hoạt động như thế nào?

Các modular blockchains hoạt động dựa trên nguyên tắc mô-đun, tức là tách một hệ thống thành các thành phần riêng biệt có thể được kết hợp theo nhiều cách khác nhau để đạt được các mục tiêu cụ thể. Tính mô-đun phụ thuộc vào sự chuyên môn hóa: mỗi thành phần chỉ có thể làm một số việc, nhưng phải làm tốt chúng. Bạn có thể nghĩ về các thành phần mô-đun như những miếng Lego có thể được kết hợp để tạo thành các cấu trúc khác nhau.

Chuỗi mô-đun là một thành phần nằm trong một “ngăn xếp mô-đun” (modular stack) lớn hơn của các chuỗi khối có thể được kết hợp để đạt được các mục đích khác nhau. Các blockchains mô-đun hoạt động như “các mô-đun có thể cắm được” và có thể được hoán đổi hoặc hợp nhất với nhau tùy thuộc vào trường hợp sử dụng.

4. Lợi ích của thiết kế mô đun là gì?

Các thiết kế blockchain mô-đun mang lại những lợi ích sau: khả năng mở rộng, tính linh hoạt và khả năng khởi chạy các blockchain mới.

Khả năng mở rộng

Những khó khăn về quy mô chủ yếu xảy ra khi một blockchain cố gắng xử lý tất cả các hoạt động cùng một lúc dưới một lớp duy nhất. Việc áp dụng mô-đun cho các blockchains (phân tách các nhiệm vụ giữa các lớp khác nhau) giúp cải thiện quy mô mà không đưa ra các giả định về niềm tin không tốt.

Ví dụ: Rollup tập trung vào việc thực thi cung cấp khả năng mở rộng lớn hơn các chuỗi thông thường. Tuy nhiên, họ vẫn đạt được mức độ bảo mật cao bằng cách dựa vào Ethereum để có được sự đồng thuận và tính khả dụng của dữ liệu.

Khả năng khởi chạy các blockchain mới

Việc khởi chạy một blockchain mới có thể khó khăn do nhu cầu xây dựng các đặc tính bảo mật của nó. Chuỗi POS có thể cần thiết lập phân phối rộng rãi các token để tránh rủi ro tập trung, trong khi chuỗi POW có thể cần thu hút các thợ đào để ngăn một số bên kiểm soát tỷ lệ băm của mạng.

Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu các nhà phát triển có thể tập trung vào mức tối thiểu, chẳng hạn như thực thi và cắm vào một thành phần modular blockchain khác để xử lý các tác vụ cụ thể, chẳng hạn như bảo mật? Bằng cách tận dụng các thiết kế mô-đun, các blockchains mới có thể khởi chạy nhanh hơn mà không phải lo lắng về việc lấy chính xác mọi phần của kiến trúc.

Tính linh hoạt

Tính mô-đun mang lại sự linh hoạt mà các chuỗi nguyên khối không thể cung cấp. Sự tập trung của Bitcoin vào phân quyền (decentralization) và bảo mật (security) sẽ tự động loại trừ khả năng mở rộng (scalability), trong khi các chuỗi thông lượng cao thường đánh đổi một số biện pháp phân quyền và bảo mật.

Các chuỗi mô-đun được xây dựng có mục đích mang lại tính linh hoạt cao hơn đối với việc đánh đổi và triển khai thiết kế. Ví dụ: một hệ thống modular blockchain có thể bao gồm các chuỗi mô-đun tập trung vào bảo mật và tính khả dụng của dữ liệu, trong khi các chuỗi khác tập trung vào thực thi. Dưới đây là cách cả hai đều được hưởng lợi từ thiết kế mô-đun:

• Lớp bảo mật và lớp dữ liệu khả dụng được hưởng lợi từ khả năng mở rộng bổ sung vì các giao dịch được xử lý riêng biệt. Nó chỉ cần thực thi tính hợp lệ ngoài chuỗi (off-chain execution) và đảm bảo tính khả dụng của dữ liệu ngoài chuỗi (off-chain data availability). Đây là cách khả năng mở rộng của Ethereum được hưởng lợi từ việc sử dụng các bản rollup.
• Lớp thực thi (được tối ưu hóa cho khả năng mở rộng) được hưởng lợi từ bảo mật bổ sung bằng cách tận dụng các thuộc tính của chuỗi mẹ. Đây là cách Lớp 2 được hưởng lợi từ sự phân quyền (decentralization) của Ethereum.

5. Hạn chế của Modular blockchain

Các thiết kế modular blockchain có những nhược điểm sau: bảo mật, độ phức tạp và giá trị token.

Security (Bảo mật)

Không giống như chuỗi nguyên khối, chuỗi mô-đun không thể đảm bảo chất lượng bảo mật của chính nó. Nếu lớp bảo mật (thường xử lý sự đồng thuận và tính khả dụng của dữ liệu) không hiệu quả, chuỗi mô-đun có nguy cơ thất bại. Ví dụ nếu lớp đồng thuận L1 thất bại thì L2 cũng có nguy cơ thất bại.

Sự phức tạp

Việc triển khai các thiết kế modular blockchain dẫn tới nhiều vấn đề phức tạp mới. Ví dụ: Các lớp thực thi phải yêu cầu các cơ chế phức tạp nhất định, chẳng hạn như bằng chứng gian lận (fraud proofs) và bằng chứng hợp lệ (validity proofs), cho phép lớp bảo mật thực thi tính hợp lệ của các chuyển đổi trạng thái ngoài chuỗi (off-chain).

Giá trị của native token

Một số chuỗi mô-đun có thể khó thu hút giá trị cho các token gốc của chúng do các ứng dụng hạn chế của chúng. Ví dụ: một mô đun hoàn toàn tập trung vào sự đồng thuận và tính khả dụng của dữ liệu thì token có thể sẽ ít tiện ích được sử dụng hơn so với một lớp thực thi. Việc thu hút người tham gia vào các mạng như vậy cũng có thể khó khăn hơn.

6. Một số modular blockchain điển hình

Chúng ta cùng xem xét một số cấu trúc mô đun điển hình như Ethereum 2.0, Polkadot, Cosmos, Near, Celestia.

Cấu trúc công nghệ của Ethereum 2.0

Ethereum 2.0 là bản nâng cấp toàn diện của Ethereum. Ethereum 2.0 chuyển từ cơ chế POW sang cơ chế đồng thuận POS; chuyển từ kiến trúc monolithic blockchain sang modular blockchain. Kiến trúc Ethereum 2.0 gồm chuỗi chính Beacon Chain, shard chains và máy ảo eWasm

Beacon Chain là lớp bằng chứng cổ phần (PoS) của Ethereum, nơi đạt được sự đồng thuận. Nó chịu trách nhiệm tạo các khối mới, đảm bảo các khối mới đó hợp lệ và thưởng cho validator bằng ETH để giữ cho mạng an toàn.

Shard chains giúp chia dữ liệu thành nhiều phần nhỏ và xử lý song song để mạng lưới đạt được hiệu suất cao hơn. Giai đoạn đầu, Ethereum triển khai 64 shard, số lượng shard có thể tăng lên theo nhu cầu trong tương lai.

Máy ảo eWASM sẽ cho phép các nhà phát triển viết mã bằng nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau – đặc biệt là ngôn ngữ đặc biệt của Ethereum, cộng với một loạt các cải tiến về hiệu suất. Có thể coi eWASM là EVM 2.0.

Trong tương lai, Ethereum 2.0 sẽ chỉ đảm nhận vai trò lớp đồng thuận (tập trung vào việc thiết lập phân quyền, chống lại sự kiểm duyệt và đảm bảo an ninh và độ tin cậy), còn Layer 2 sẽ đóng vai trò là lớp thực thi. Vậy nên đi cùng với xu thế phát triển của Ethereum 2.0 sẽ là sự phát triển của Layer 2. Đặc biệt là các giải pháp rollup sẽ được xây dựng trên các Shard.

Cấu trúc công nghệ của Polkadot

Relay chain là trái tim của hệ sinh thái Polkadot. Thực thể chính này chịu trách nhiệm bảo mật mạng và cung cấp thuật toán để đạt được sự đồng thuận giữa các validator. Nó không thực thi các phép tính phức tạp như dApp mà thay vào đó điều phối toàn bộ hệ thống với hiệu quả cao.

Parachains là các blockchain thứ cấp có thể chạy các phép tính phức tạp trên mạng Polkadot như ứng dụng DeFi và hợp đồng thông minh. Các Parachains chạy song song với nhau và xác thực các giao dịch của chúng với Relay chain. Tuy nhiên số lượng khe cắm cho các Parachains không phải là vô hạn.

Ngoài ra Polkadot còn có parathreads, chúng tương tự như parachain nhưng không có khe cắm chuyên dụng và Relay chain chỉ kích hoạt chúng khi cần thiết.

Cấu trúc công nghệ của Near

Near cũng dùng công nghệ sharding nhưng khác với Beacon chain của Ethereum 2.0, hệ thống NEAR’s Nightshade được mô hình hóa như một blockchain duy nhất, với mỗi khối chứa tất cả các giao dịch từ tất cả các shard. Không node tham gia nào cần phải tải xuống trạng thái đầy đủ (full state) hoặc toàn bộ khối logic (logical block) – thay vào đó, các node duy trì trạng thái được kết nối với các shard mà chúng cần xác thực giao dịch.

Để tăng cường an ninh cho mạng lưới, Near sử dụng Validator ẩn và Fisherman. Trong đó Validator ẩn khiến hacker tấn công không thể xác định Validator nào đang xác minh Shard mà họ nhắm tới. Còn Fisherman sẽ giúp tìm ra những giao dịch không hợp lệ, khi đó những Validator xác minh giao dịch đó sẽ bị phạt, Fisherman tìm ra lỗi sẽ nhận được phần thưởng.

Cấu trúc công nghệ của Celestia

Lớp đồng thuận và dữ liệu khả dụng (Consensus & Data Availability): Đảm bảo sự sẵn có của dữ liệu và đạt được sự đồng thuận một cách hiệu quả.

Lớp thực thi: Tham khảo dữ liệu hiện có và thực hiện các giao dịch.

Lớp dApps: Xây dựng các ứng dụng DeFi, DAO, NFT/Game…

Cấu trúc công nghệ của cosmos

Trong bối cảnh mỗi blockchain đang hoạt động độc lập với nhau, Cosmos (ATOM) được ví như “Internet của các blockchain”, giúp các blockchain giao tiếp với nhau một cách dễ dàng hơn.

Tendermint: Là một phần mềm open-source. Nó tạo điều kiện cho các Dev xây dựng một blockchain PoS nhanh chóng, có thể mở rộng và đảm bảo an toàn.

Cosmos SDK: Là công nghệ giúp các Dev xây dựng dApps trên các blockchain dựa trên Tendermint. Cosmos SDK được ứng dụng trong các dự án của Binance Chain, Loom, e-Money, TruStory, Sentinel và Terra.

Giao thức giao tiếp chuỗi khối liên kết (Interblockchain Communication Protocol – IBC): Là một hệ thống cho phép các blockchain khác nhau kết nối và tương tác với nhau.

7. Muiltichain

Multichain có thể coi là bản nâng cấp của Modular Blockchain. Trong không gian multichain, các blockchain tương tác thông qua hệ thống cross-chain (bridge hoặc service blockchain) mang lại tính liền mạch, tận dụng tài nguyên của các blockchain mang đến hồ thanh khoản tập trung và trải nghiệm tốt cho người dùng.

Một số dự án tiềm năng như Polygon, Cosmos, Polkadot và không ngoại trừ việc sẽ có giải pháp giúp các blockchain hiện tại có thể tương tác, kết nối liền mạch và đảm bảo an ninh. Layerzero là một trong những dự án được kỳ vọng mang lại hạ tầng cross-chain kết nối an toàn các blockchain.

8. Tổng kết

Có thể thấy trong ngắn và trung hạn thì nhu cầu của thị trường, đặc biệt là lĩnh vực DeFi, NFTs/Gamefi là blockchain giải quyết được bài toán blockchain trilemma. Và modular blockchain đang là ứng cử viên sáng giá nhất giúp blockchain cân bằng giữa bảo mật, phân quyền và khả năng mở rộng. Việc chuyên môn hoá giúp một ngành công nghiệp vận hành một cách có hiệu quả, và blockchain cũng không ngoại trừ. Xa hơn là blockchain hướng tới cấu trúc thị trường multichain, nơi các blockchain tương tác liền mạch, tận dụng tài nguyên, thế mạnh của các blockchain khác nhau mang đến hồ thanh khoản lớn và trải nghiệm tốt cho người dùng.

Trước tình hình phát triển nhanh của Web3, Hooked Protocol đã đưa ra một giải pháp giúp kết nối giữa người dùng thông thường với Web3. Giúp vấn đề kết nối và thiết lập trở nên dễ dàng hơn, phù hợp với phần đông của người dùng hơn.

1. Hooked Protocol là gì?

Trước tình hình phát triển nhanh của Web3, Hooked Protocol đã đưa ra một giải pháp giúp kết nối giữa người dùng thông thường với Web3. Giúp vấn đề kết nối và thiết lập trở nên dễ dàng hơn, phù hợp với phần đông của người dùng hơn.

Sản phẩm thí điểm đầu tiên cho protocol này chính là Wild Cash, một nền tảng Quiz to Earn. Hooked Protocol sẽ hướng mạnh đến việc phát triển cộng đồng, tạo điều kiện thuận lợi để kết nối với các đối tác phát triển sản phẩm ứng dụng trên Web3, đây được xem là một hướng đi kì vọng mang lại hiệu quả cao.

2. Những điểm nổi bật của dự án

• Cộng đồng của Hooked Protocol đang phát triển một cách vô cùng nhanh chóng, nền tảng sẽ lấy người dùng làm trung tâm, tạo ra được giá trị thực sự cho người dùng. Hiện tại có hơn 2 triệu người dùng đang hoạt động hàng tháng và con số này chắc chắn sẽ còn tăng hơn nữa trong tương lai.
• Tự hào là ứng dụng đạt thứ hạng cao nhất về hạng mục Web3 trong kho ứng dụng Google Play. Ứng dụng đang có lượt tải về và tương tác đáng ấn tượng.
• Cách tiếp cận sáng tạo dựa trên yếu tố giáo dục, nền tảng mang lại sự trải nghiệm thoải mái, vừa học vừa chơi mà vẫn có tiềm năng tạo ra thu nhập. Từ đó tạo ra sự tiếp nhận dễ dàng hơn từ phía người dùng khi nói về Web3.
• Mở rộng mạng lưới và cộng đồng thông qua các mạng xã hội, tạo điều kiện cho người dùng có thể tự phát triển cộng đồng và có được thu nhập từ đó.
• Cung cấp giải pháp cho các doanh nghiệp khi muốn tiếp xúc với Web3, tạo điều kiện và cơ sở hạ tầng phù hợp cho các doanh nghiệp.

3. Các sản phẩm của dự án

Quiz to earn

Người dùng có thể vừa nâng cao kiến thức vừa có thể kiếm được tiền thông qua việc trả lời các quiz.

Dự án định nghĩa đây chính là phần người dùng có thể tham gia dưới tư cách là thợ đào để đào được token. Người dùng có thể nâng cấp các công cụ đào để tăng tốc độ đào token.

POWT (Proof of Work & Time) Mining Game

Đây là trò chơi giúp khuyến khích người dùng đóng góp công sức và thời gian trong nền tảng, thông qua cơ chế Proof-Of-Work.

Referral

Người dùng có thể giới thiệu người dùng khác tham gia vào việc Mining, từ đó nhận lại được một phần thưởng từ bạn bè. Đây là một chính sách giúp phát triển cộng đồng nhanh chóng và tạo được sức hút cho dự án.

Stake – Swap

Khi thu hút được người dùng nhiều thông qua các chính sách của dự án, việc tung ra các sản phẩm liên quan đến Stake và Swap là hoàn toàn phù hợp. Người dùng bước đầu tiếp cận với Web3 có thể ngay lập tức tương tác và sử dụng các dịch vụ Stake – Swap này.

4. Tokenomics

Để đảm bảo việc phát triển bền vững và giảm thiểu rủi ro cho dự án, token HOOK sẽ là token quản trị của dự án, token HGT là token được dùng để trả thưởng cho các dApp của nền tảng.

Thông tin chi tiết về token HOOK

• Token name: HOOK token
• Symbol: HOOK
• Blockchain: BNB Chain
• Contract: Đang cập nhật
• Token type: Utility, Governance.
• Total Supply: 500,000,000 HOOK
• Ứng dụng của Hook: token quản trị cho dự án, tham gia vào các chiến dịch NFT, giao dịch trong các dApp, dùng để mua hàng, hộp bí mật, sử dụng làm phí và là Staking reward.

Thông tin về phân bổ token được thể hiện ở hình sau:

Về backers của dự án, chỉ có 2 cái tên là Binance Labs và SEQUOIA, tuy nhiên, đây đều là những tên tuổi lớn và sẽ là những backers vững chắc cho dự án.

Launchpad HOOK trên Binance

Token HOOK sẽ được IEO trên Binance Launchpad, thông báo này đã ngay lập tức làm giá BNB tăng lên. Thời gian và lịch trình snapshot như sau:

• Thời gian chuẩn bị: Từ 24 tháng 11 lúc 00:00 UTC đến 00:00 UTC ngày 1 tháng 12
• Thời gian đăng ký: Ngày 1 tháng 12, từ 06:00 UTC đến 09:00 UTC
• Khoảng thời gian tính toán: Ngày 1 tháng 12, từ 09:00 UTC đến 10:00 UTC
• Phân phối token: ngày 1 tháng 12, lúc 10:00 UTC

Có 25 triệu token HOOK sẽ được bán ra trên Binance Launchpad, tương ứng với 5% trong tổng nguồn cung. HOOK sẽ được định giá tương đương 0,1 đô la trong quá trình IEO, điều này có nghĩa là vốn hóa thị trường được pha loãng hoàn toàn là 50 triệu đô la cho dự án.

5. Roadmap

Quý 4 năm 2022:

• Phát triển cộng đồng và sản phẩm: Mở rộng thị trường toàn cầu, khởi chạy trải nghiệm Quiz-to-Earn ở nhiều khu vực hơn
• Cơ sở hạ tầng: Làm việc với cơ sở hạ tầng Layer 1 về các giải pháp mở rộng quy mô để tạo điều kiện tăng trưởng người dùng mạnh mẽ

Trong năm 2023:

• Cộng đồng: Mở rộng các trãi nghiệm học tập theo hướng đa dạng hơn trong cộng đồng Hooked
• Hệ sinh thái: Hợp tác với nhiều dự án Web3 hơn, các dApp xây dựng trên giao thức Hooked
• Cơ sở hạ tầng: tích hợp giải pháp ví cho người dùng cộng đồng Hooked
• Cộng đồng: Trở thành một trong những cộng đồng lớn nhất của những người tìm đường dẫn Web3
• Quản trị: Khám phá cấu trúc quản trị kiểu DAO cho Hooked Protocol
• Hệ sinh thái: Các ứng dụng đa dạng hơn đã ra mắt tận dụng cơ sở hạ tầng hệ sinh thái Hooked
• Cơ sở hạ tầng: Các giải pháp phần mềm trung gian ứng dụng (ví, DID, v.v.) dành cho các nhà phát triển hệ sinh thái được tung ra với sở thích chấp nhận sớm

6. Team

Theo thông tin từ Binance, dự án có các thành viên sau đây cho đến thời điểm hiện tại:

Founder của dự án: Yason Y.

CMO của dự án: Jess L.

CTO của dự án: Mike Y.

7. Thông tin mạng xã hội của dự án

• Twitter
• Telegram
• Discord
• TikTok

8. Tổng kết

Được ra mắt giữa thời điểm thị trường ảm đạm và phần lớn người dùng đã rời bỏ crypto, Hooked protocol với các sản phẩm thân thiện và tập trung vào việc nâng cao kiến thức người dùng với nhiều cấp độ giúp thúc đẩy nhanh quá trình mass adoption của Web3. Đồng thời giúp người dùng chuẩn bị những hành trang cần thiết nhất cho giai đoạn bùng nổ tiếp theo.

Thị trường Crypto luôn luôn sôi động với hơn 500 sàn giao dịch CEX và DEX lớn, nhỏ theo dữ liệu thống kê từ Coinmarketcap.Trong khi thị trường đang ở giai đoạn downtrend dài hạn và chưa có dấu hiệu phục hồi, việc các trader có thể kiếm được lợi nhuận trong khoảng thời gian này là rất thấp, vì thế nhiều trader đã chuyển qua phương án trên các Derivatives DEX để cho vay hay sử dụng các đòn bẩy để thu về lợi nhuận nhưng cũng kèm theo rủi ro khá cao. Và Derivatives DEX chúng ta nhắc đến hôm nay là Kollider. Vậy Kollider là gì? Chúng ta hãy cùng XGems tìm hiểu qua bài viết này.

1. Kollider là gì?

Kollider là sàn giao dịch phái sinh phi tập trung (Derivatives DEX) dựa trên Lightning đầu tiên trên thế giới, tận dụng mạng Lightning của Bitcoin để cho phép người dùng mở và đóng các giao dịch trực tiếp đến từ ví Lightning của họ với mức phí tối thiểu và ngay lập tức. Người dùng không cần gửi tiền trước hoặc nạp tiền trước vào tài khoản, vâng các bạn không nghe nhầm đâu Kollider cho phép người dùng chấp nhận rủi ro lưu ký tối thiểu và nhận thanh toán ngay lập tức.

2. Một số điểm nổi bật của Kollider

Kiểm soát quỹ của bạn: Tài trợ trực tiếp cho ví người dùng đã kết nối thông qua ví Lightning. Với Lightning Network, người dùng có thể tăng hoặc giảm số tiền ký quỹ của một vị thế ngay lập tức sau khi thanh toán hóa đơn, số tiền ký quỹ của vị thế sẽ được cập nhật.

Đăng nhập Lightning: Sử dụng giải pháp mới LNURL-auth cho phép người dùng sử dụng ví Lightning tương thích để đăng nhập vào các ứng dụng. Người dùng chỉ cần quét mã QR và xác thực ứng dụng bằng ví của họ. Hoặc đơn giản hơn người dùng có thể sử dụng địa chỉ email và mật khẩu để tạo tài khoản.

Giải quyết tức thì: Việc thanh toán diễn ra ngay lập tức trên Lightning, vì vậy người dùng sẽ có quyền truy cập ngay vào tiền của mình. Kollider sử dụng công nghệ của lightning network, nói các khác mọi giao dịch diễn ra ngay lập tức với chi phí cực rẻ và các khoản thanh lý không cần thiết do không thể nạp tiền ký quỹ đủ nhanh sẽ không diễn ra.

Stablecoin tổng hợp: USD, EUR là các stablecoin tổng hợp của Kollider, sử dụng các công cụ phái sinh trên Kollider để mang lại sự ổn định về giá bằng Fiat cho người dùng. Nói cách khác, Kollider cung cấp cho người dùng khả năng phòng ngừa rủi ro giá của họ với biến động giá của Bitcoin bằng cách chốt tất cả hoặc một phần số dư của họ với một loại Fiat. Có nghĩa là người dùng có thể tiếp cận với sự ổn định bằng đồng đô la mà không cần phải thoát khỏi hệ sinh thái Lightning Network hoặc đi qua một cổng fiat khác.

Không cần gửi tiền trước: Hầu hết các sàn giao dịch phái sinh đều yêu cầu người dùng nạp tiền vào tài khoản của họ trước khi giao dịch. Quá trình đó có thể nhanh hoặc chậm tùy thuộc vào loại token và mạng lưới được đề cập. Nhưng Kollider Exchange tận dụng mạng Lightning của Bitcoin để cho phép người dùng mở và đóng các vị trí ngay lập tức và trực tiếp từ ví Lightning của họ. Người dùng không cần phải gửi tiền trước hoặc nạp tiền trước vào tài khoản.

Phí giao dịch rẻ: Với Kollider, người dùng có thể chuyển tiền của mình vào và ra khỏi sàn giao dịch trên Lightning Network. Điều đó có nghĩa là các giao dịch diễn ra tức thời và gần như miễn phí. Vì vậy, người dùng có thể tự lưu giữ tiền của mình ngay sau khi kết thúc giao dịch. Và thời gian đóng và rút một giao dịch trong vòng chưa đầy 10 giây. Khi tham gia các giao dịch trên Kollider người dùng sẽ nhận được Karma. Karma là một hệ thống điểm có nguồn gốc từ nền tảng Kollider. Người dùng kiếm được Karma thông qua các hoạt động như giao dịch, chiến thắng các thử thách và tương tác với những người dùng khác. Người sở hữu Karma sẽ nhận được các ưu đãi như: Nhận chiết khấu phí, tham gia vào các cuộc thi độc quyền với phần thưởng tiền mặt, mở khóa các tính năng Collider ẩn.

Giao diện người dùng đơn giản, dễ sử dụng: Giao diện đơn giản vào dể sử dụng người dùng có thể dễ dàng mua bán, tiếp cận các hợp đồng hoán đổi vĩnh viễn và giao dịch dựa trên đòn bẩy.

3. Công nghệ của Kollider

Có thể nói công nghệ của Kollider chủ yếu ở Lightning Network

Lightning Network: Là một giải pháp ngoài chuỗi, layer 2. Nó cho phép các cá nhân giao dịch mà không cần phải ghi lại mọi giao dịch trên blockchain.

Lightning Login: Sử dụng giao thức LNURL-auth là một giao thức xác thực chung. Nó xác thực người dùng bằng cách sử dụng chữ ký số, có nghĩa là người dùng cần có một cặp khóa công khai riêng tư. Nhờ sự phổ biến ngày càng tăng của ví Lightning, ngày càng có nhiều người dùng sở hữu và dễ dàng truy cập vào các khóa như vậy.

4. Đội ngũ phát triển dự án

Updating…

5. Đội ngũ cố vấn

Updating…

6. Tài chính

Tháng 10/2022 Kollider đã huy động được 2,35 triệu đô la trong vòng tài trợ Seed. Dẫn dắt bởi Lemniscap, với sự tham gia của Castle Island Ventures, Polychain Capital, Alameda Ventures, Pfeffer Capital, Okex và các nhà đầu tư khác.

7. Sản phẩm

Kollider Lite: Thân thiện và hoàn toàn đơn giản không gây khó hiểu cho người mới bắt đầu.

Kollider Pro: Đối với những người thường xuyên đặt và sửa đổi các lệnh giới hạn thì Kollider Pro có thể là lựa chọn tốt hơn, vì nó cung cấp khả năng kiểm tra giám sát chi tiết hơn và thông tin giá cả mà người dùng lần đầu không nhất thiết phải quan tâm.

LndhubX: Là một ngân hàng Lightning Bitcoin cho phép người dùng hoán đổi thành fiat tổng hợp và ngược lại.

Kollider Wallet: Là một ví Lightning cho phép người dùng gắn tất cả hoặc một phần số dư Bitcoin của họ vào một loại tiền tệ fiat bằng cách sử dụng các stablecoin tổng hợp. Sắp tới Kollider sẽ phát hành phiên bản Kollider Wallet mới dưới dạng tiện ích mở rộng trình duyệt.

8. Đối thủ cạnh tranh

Tất nhiên sẽ là tất cả các sàn phái sinh còn lại như: Aboard Exchange, Spin, Perpetual Protocol, Kwenta…

9. Dự án đối tác

Updating…

10. Lộ trình phát triển

Updating…

11. Tokenomics

Updating…

12. cộng đồng

• Website
• Telegram
• Discord
• Twitter
• Medium
• Github

13. Tổng kết

Với tham vọng là một công ty xây dựng các công cụ và dịch vụ để cung cấp thị trường tài chính chính cho mọi người, xuyên biên giới, ngay lập tức và đơn giản bằng cách sử dụng Lightning Network của Bitcoin. Mặc dù mới thành lập vào năm 2021 và mới ra mắt sàn giao dịch phái sinh Kollider.

Trên đây là tổng quan về sàn giao dịch phái sinh phi tập trung Kollider. Chúc các bạn có một ngày vui vẻ và học được thật nhiều kiến thức mới, và hẹn gặp lại các bạn trong những bài viết sau.

Immutable X là giải pháp mở rộng quy mô layer 2 tập trung vào NFT và gaming trên Ethereum. Immutable X sử dụng giải pháp Validium StarkEx, một giải pháp Zk rollup được công ty StarkWare nghiên cứu và phát triển. Immutable X đã tận dụng thiết kế rollup tiết kiệm chi phí và không tính phí thực thi (execution fee) để giảm tối đa các chi phí liên quan đến Ethereum, từ đó xây dựng lợi thế cạnh tranh độc đáo cho Immutable X “NFTs Without Gas”, biến điều này thành một phần cốt lõi trong thương hiệu.

1. Tổng quan về Immutable X và IMX token

Immutable X là giải pháp mở rộng quy mô layer 2 (L2) tập trung vào NFT và gaming trên Ethereum. Dự án được thành lập vào năm 2018 bởi James Ferguson, Robbie Ferguson và Alex Connolly.

Immutable X cung cấp cơ sở hạ tầng và các công cụ phát triển phần mềm (SDK) cần thiết để mint, giao dịch và tích hợp các tài sản crypto vào trò chơi, giảm bớt rào cản gia nhập, giúp các nhà phát triển trò chơi tiết kiệm thời gian, tiền bạc và công sức khi xây dựng trò chơi trong web3.

Công nghệ của Immutable X

Immutable X sử dụng giải pháp Validium StarkEx, một giải pháp Zk rollup do công ty StarkWare nghiên cứu và phát triển. Công ty StarkWare (hay còn gọi là StarkWare Industries) do Eli Ben Sasson thành lập vào tháng 1/2018, Eli cũng là đồng sáng lập của STARK và ZCash. StarkWare giúp cải thiện khả năng mở rộng và quyền riêng tư của các blockchain bằng cách sử dụng công nghệ SNARK proof.

StarkEx là một bộ khung giúp các protocol xây dựng các specific rollup, ngoài ra các ứng dụng của StarkEX chỉ hạn chế ở việc giao dịch và thanh toán đơn giản như: AMM, Spot Trading, Payments, NFT minting và trading. StarkEX cho phép các Dapp triển khai ở hai chế độ chính:

• ZK Rollup: Sử dụng calldata để lưu trữ dữ liệu giao dịch trên Ethereum.
• Validium: Dữ liệu giao dịch được lưu trữ ngoài chuỗi (off-chain)

IMX token và các trường hợp sử dụng

IMX là token gốc của Immutable X, là ERC20 token tiện ích (utility) và quản trị (governance) với tổng nguồn cung 2 tỷ. IMX được sử dụng để khuyến khích người dùng và nhà phát triển trên Immutable X.

2. Cách hoạt động của Immutable X

Khi người dùng minting, di chuyển, giao dịch NFT trên Immutable X hay nói chung là các hoạt động làm thay đổi trạng thái của mạng. Các hoạt động này sẽ tạo ra các giao dịch (transactions). Mạng sẽ sử dụng tài nguyên để tính toán và xử lý các giao dịch này và gộp chúng thành các block trên Immutable X chain.

Sau khi các giao dịch được xử lý xong, Operator (tương tự như vai trò Sequencer trong Optimistic Rollup) sẽ tổng hợp và phát hành các lô giao dịch (transaction batches), sau đó gửi lên Ethereum cùng với Merkle root trước và sau khi xử lý các giao dịch mới.

Đối với các Optimistic Rollup, chúng phải đợi Verifier tính toán lại và so sánh trạng thái để đảm bảo sự chính xác trạng thái của các giao dịch mới được các Rollup protocol gửi lên. Trong khi đó, mỗi bản cập nhật trạng thái (state) từ Immutable X gửi lên Ethereum sẽ đi kèm với một STARK Proof. Trên Ethereum sẽ có một smart contract để xác minh tính đúng đắn của các STARK Proof.

Dữ liệu giao dịch trên Immutable X không được lưu trữ trên Ethereum mà được Data Availability Committee (DAC) lưu trữ off-chain, đây là một mạng lưới có chứa các node dùng để lưu trữ các dữ liệu trên Immutable X. Khi có tranh chấp, DAC sẽ cung cấp các dữ liệu liên quan.

Bên cạnh đó, DAC cũng phát hành các chứng thực trên mỗi lô giao dịch để chứng minh rằng dữ liệu nói trên thực sự có sẵn khi cần thiết. Tuy nhiên, chi phí việc ký chứng thực vẫn thấp hơn so với việc đăng dữ liệu giao dịch đầy đủ lên Ethereum dưới dạng calldata.

Việc sử dụng STARK Proofs thay vì SNARK Proofs đem đến cho Immutable X các ưu và nhược điểm sau:

• Ưu điểm: Không đòi hỏi Trusted Setup ban đầu và chống máy tính lượng tử (Quantum Resistant).

• Nhược điểm: Kích cỡ của STARK Proof lớn hơn SNARK Proof cho nên chi phí (tài nguyên) cho việc tạo proof sẽ cao hơn và tốc độ xác minh proof (verification time) cũng sẽ chậm hơn. Ngoài ra, vì công nghệ STARK còn khá mới nên so với SNARK, tài liệu hỗ trợ cho các nhà phát triển khan hiếm hơn.

3. Hệ sinh thái của Immutable X

Các sự kiện nổi bật

Dù tuổi đời còn khá trẻ, Immutable X đã có nhiều cột mốc ấn tượng, nổi bật là:

• Ngày 1/10/2021, TikTok thông báo ra mắt NFT trên Immutable X.
• Ngày 3/2/2022, Immutable X hợp tác với GameStop để ra mắt NFT Marketplace. Việc hợp tác này đi kèm gói hỗ trợ việc phát triển game trên hệ sinh thái trị giá 100 triệu USD.
• Ngày 16/8/022, Immutable X thông báo ra mắt quỹ thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái trị giá 500 triệu USD.
• Ngoài ra, Immutable X còn hợp tác với nhiều thương hiệu lớn và nhỏ như tổ chức esports ESL,…

Tổng quan về hệ sinh thái

Tính đến nay, đã có hơn 100 dự án đang được phát triển trên Immutable X và con số này ngày càng tăng. Ngoài các game được phát triển trên hệ sinh thái, Immutable X còn tích cực hợp tác với các đối tác bên ngoài hệ, nổi bật là TikTok, GameStop, OpenSea…

Xét về bối cảnh hiện tại của Immutable X, mặc dù khá nhiều game thông báo đang phát triển trên hệ sinh thái nhưng số lượng game ra mắt thực tế rất hạn chế và những dự án game chất lượng tốt chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Illuvium là dự án game nổi bật nhất trong hệ sinh thái. Đây là game chiến thuật theo thể loại turn-based, dự án là game đầu tiên phát triển trên Immutable X. Hiện tại Illuvium đã ra mắt bản beta và dự kiến sẽ mở cửa trong 2023.

4. Doanh thu, chi phí và lợi nhuận của Immutable X

Chi phí vận hành Immutable X

Immutable X là một Validium được xây dựng dựa trên công nghệ StarkEx. Nói cách khác, có thể xem nó như một zk Rollup nhưng lưu trữ dữ liệu off-chain

Như mọi rollup protocol khác, việc vận hành hệ thống Immutable X sẽ tiêu tốn một số chi phí. Chúng ta có thể chia chi phí vận hành của Immutable X thành Fixed cost (chi phí cố định đo bằng gas) và Variable cost (chi phí biến đổi đo bằng gas). Các bạn có thể xem bài viết “Tổng quan Rollup Economics” để tìm hiểu thêm.

Chi phí cố định chính của Immutable X bao gồm:

• Ethereum base transaction cost (Chi phí giao dịch cơ sở Ethereum).
• State write cost (chi phí đăng trạng thái của Immutable X lên Ethereum).
• STARK Proof verification cost (chi phí xác thực STARK Proof).
• DAC verify availability proof cost (chữ ký của DAC kèm theo mỗi lô giao dịch).

Chi phí biến đổi chính của Immutable X bao gồm:

• Chi phí thực thi Immutable X.
• Chi phí lưu trữ data trên Ethereum (chi phí calldata).

Điều đáng chú ý:

• Immutable X không tính phí thực thi trên L2 (Immutable X execution fee).
• Immutable X lưu trữ dữ liệu giao dịch off-chain thay vì sử dụng calldata để lưu dữ liệu giao dịch đầy đủ ở dạng nén trên Ethereum.

Immutable X đã tận dụng thiết kế Rollup tiết kiệm chi phí và không tính phí thực thi để giảm tối đa các chi phí liên quan đến Ethereum, từ đó xây dựng lợi thế cạnh tranh độc đáo cho Immutable X “NFTs Without Gas”, biến điều này thành một phần cốt lõi trong thương hiệu.

Với mức độ sử dụng hiện tại, trung bình mỗi ngày Immutable X sử dụng 50M (50 triệu) gas cho các chi phí liên quan đến Ethereum, con số này đã giảm 2.5 lần so với đợt cao điểm vào tháng 11/2021. Với giá gas trung bình là 15 gwei, 50M gas tương đương 0.75 ETH.

Doanh thu của Immutable X

Mặc dù không thu phí giao dịch như Arbitrum One hay Optimism nhưng Immutable X điều hành một NFT marketplace riêng (market.immutable.com). Protocol thu 2% với mỗi lệnh giao dịch và đây chính là nguồn doanh thu chính của họ. Khi các dự án NFT quyết định xây dựng trên Immutable X, họ sẽ sử dụng NFT marketplace chung này để làm thị trường giao dịch chính cho các NFT liên quan.

Ví dụ: A niêm yết một NFT với giá 1 ETH trên Immutable marketplace. Khi B mua NFT này, anh ta sẽ phải trả 1.02 ETH, trong đó 1 ETH chuyển cho A và 0.02 ETH chuyển đến ImmutableX protocol.

Ở thời điểm thực hiện bài viết này (16/11), khối lượng giao dịch 24h được ghi nhận ở mức 190,000 USD, phí protocol Immutable X thu được vào khoảng 3,800 USD. Nhìn chung, khối lượng giao dịch của Immutable NFT marketplace đã giảm rất nhiều so với thời kỳ đỉnh cao vào cuối năm 2021.

Lợi nhuận Immutable X

Lợi nhuận Immutable X được tính đơn giản theo công thức:

Lợi nhuận = Tổng thu nhập – Tổng chi phí

Trong đó, doanh thu của giao thức đến từ phí giao dịch 2% trên Immutable marketplace. Từ tháng 5/2022, chi phí trung bình để vận hành Immutable X tốn 50M gas mỗi ngày, với phí gas 15 gwei, chi phí tính ra ETH rơi vào khoảng 0.75 ETH/ngày.

Kể từ khi hệ sinh thái UST và Luna sụp đổ, mức độ hoạt động trên Immutable X giảm khá mạnh, nhưng nhìn chung giao thức vẫn đang có lợi nhuận.

Nhìn chung, triết lý cốt lõi của Immutable X là tập trung vào người dùng, nhà phát triển, mang lại cho họ trải nghiệm tốt hơn trên Immutable X. Nên protocol không đánh đồng các giao dịch như nhau, Immutable X chỉ thu phí các lệnh giao dịch có giá trị cao như phí giao dịch NFT để tài trợ cho các giao dịch có giá trị thấp như chuyển NFT hoặc mint NFT.

5. Nhận định tổng quan về Immutable X và sự phát triển Web3 Gaming

Immutable X đóng vai trò “người kết nối”, cho phép việc tương tác giữa nhiều nhóm người tham gia trong một mạng lưới, hai nhóm người chính mà Immutable X nhắm tới bao gồm:

• Các nhà phát triển triển game: Những nhà phát triển tận dụng cơ sở hạ tầng và các công cụ phát triển của Immutable X để tích hợp và giao dịch các NFT trong trò chơi.
• Users: Nhóm người dùng và người chơi game trên Immutable X, với mục đích thoả mãn nhu cầu nào đó, có thể là nhu cầu giải trí, đầu tư…

Theo thời gian, số lượng trò chơi tích hợp với Immutable X sẽ tăng lên. Giả sử tỷ lệ chuyển đổi thành công là 1/1000, trong một nghìn trò chơi ra mắt sẽ có một trò chơi thu hút được nhiều người chơi, khi đó, nhu cầu trao đổi giá trị trong trò chơi sẽ tăng lên. Giá trị mà Immutable X tích lũy được thông qua Immutable X marketplace cũng sẽ tăng lên – gain more supply, gain more demand (cung tăng cầu tăng), tương tự như trường hợp của Axie game.

Bên ngoài những bước đi của chính Immutable X, sự phát triển của giao thức còn phụ thuộc vào sự phát triển chung của ngành Web3 Gaming. Xét ở khía cạnh kỹ thuật, hầu hết trò chơi gắn mác “Web3 Gaming” hiện tại hoàn toàn mang tính tập trung và chỉ đưa NFT lên on-chain.

Trong thực tế, một cơ sở hạ tầng giúp ích cho sự phát triển của Web3 Gaming phải là sự kết hợp của nhiều stack khác nhau:

• Trò chơi được chạy trên các P2P game clients để tránh các rủi ro tập trung.
• Execution layers (lớp thực thi) chuyên dụng cho Gaming.
• Data storage layer (lớp lưu trữ dữ liệu) chuyên dụng như Filecoin hay Arweave.
• ….

Nhìn chung, Web3 Gaming đang ở giai đoạn đầu phát triển, và sẽ cần nhiều thời gian và sự nỗ lực của các bên liên quan để giúp Web3 Gaming phát triển trong tương lai.

6. Tổng kết

Trong bối cảnh hiện tại, Immutable X là một trong những execution layer (lớp thực thi) hàng đầu cho các dự án Gaming. Đặt trường hợp Gaming thật sự lớn mạnh về sau này, Immutable X có thể chiếm một vị thế quan trọng trong đó. Tuy nhiên, còn rất nhiều thứ cần cải thiện và phát triển để đưa Web3 Gaming từ một narrative trở thành một xu hướng thật sự.

Giữa lúc thị trường crypto đang căng thẳng sau sự sụp đổ của Alameda và FTX, tối 16/11, Genesis Lending (một nhánh hoạt động của công ty mẹ Genesis) đã tạm dừng rút tiền. Hiện tại, có rất nhiều thông tin và giả thuyết xoay quanh sự kiện Genesis, bài viết sẽ cung cấp cho các bạn góc nhìn tổng quan về sự kiện này.

1. Digital Currency Group và mối quan hệ với Genesis Trading

Tổng quan về Digital Currency Group (DCG)

Digital Currency Group (DCG) là một công ty đầu tư mạo hiểm tập trung vào thị trường crypto do Barry Silbert thành lập vào năm 2015.

DCG là một trong những quỹ đầu tư hàng đầu trong ngành công nghiệp crypto. Tính đến tháng 11/2021, họ đã thực hiện hơn 200 khoản đầu tư vào các công ty tiền điện tử khác nhau. Dưới đây là một số công ty tiêu biểu trong portfolio của DCG.

• CoinDesk: Nền tảng truyền thông chuyên đưa tin tức và sự kiện trong ngành.
• Genesis Trading: Công ty môi giới crypto hàng đầu trong thị trường.
• Grayscale Investments: Công ty quản lý tài sản tiền kỹ thuật số lớn nhất thị trường.

Tầm quan trọng của Genesis Global và Grayscale Investments đối với DCG

Trong portfolio của DCG, Genesis Global và Grayscale Investments là 2 công ty quan trọng nhất (tham khảo tweetstroms của Adam Cochran để biết thêm tầm quan trọng của họ đối với DCG).

Genesis Global là một nền tảng crypto trading, lending, asset custody nhắm mục tiêu đến các khách hàng tổ chức và các nhà đầu tư cá nhân có giá trị tài sản ròng cao. Khi BTC đạt ATH vào năm 2021, tổng dư nợ phát sinh trong kỳ của Genesis Lending (một nhánh trong Genesis Global) đạt 50 tỷ USD.

Grayscale Investments, thành lập vào năm 2013, là công ty quản lý tài sản tiền kỹ thuật số (crypto asset manager). Khi BTC đạt ATH vào năm 2021, Grayscale AUM (Asset Under Management – tài sản đang quản lý) lớn hơn 40 tỷ USD, lớn nhất trong các công ty quản lý tài sản tiền kỹ thuật số.

2. Vòng tròn xung quanh Grayscales Trust và những người chơi chính

Người chơi chính trong trò chơi Grayscales Trust (GBTC, ETHE)

• DCG: Công ty mẹ của Grayscale Investments, người mua (bidding) lớn của Grayscales Trust (GBTC, ETHE), có nhiệm vụ thúc đẩy các sản phẩm Grayscales Trust thành ETF.
• Grayscale Investments: Cung cấp các sản phẩm Grayscales Trust như GBTC, ETHE… Doanh thu của họ đến từ phí quản lý (management fee).
• Hedge Fund: Tận dụng sự chênh lệch giá giữa các sản phẩm của Grayscale Investments như GBTC, ETHE với tài sản cơ bản (underlying assets), tiến hành các chiến lược khác nhau để kiếm lợi nhuận từ premium hoặc discount. Một trong những người chơi lớn của nhóm này là 3AC.
• Genesis Global: Nơi cung cấp thanh khoản chính (trading và lending) cho các sản phẩm của Grayscales Trust như GBTC, ETHE.

Giá GBTC, ETHE vs giá tài sản cơ bản

Cách hoạt động của Grayscale Trust khá đơn giản:

Grayscale nhận tiền của nhà đầu tư để mua số lượng tài sản crypto tương đương (Grayscale Bitcoin Trust mua BTC, Grayscale Ethereum Trust mua ETH…). Người dùng sẽ nhận lại “cổ phần” tương đương với số tiền mình đã đầu tư.

Grayscale sẽ thu phí quản lý dựa theo ATUM. Theo ước tính của Adam Cochran, người sáng lập Cinneamhain Ventures, dựa vào ATUM ở thời điểm ATH, Grayscale có thể thu được 500 – 750 triệu USD phí quản lý mỗi năm.

Sau khi tham gia, tài sản của người tham gia sẽ bị khóa 6 tháng, họ không thể bán GBTC và ETHE đã mua. Ngoài ra, chúng cũng không thể được redeem thành tài sản cơ bản khi chưa phải là ETF.

Ở thời điểm hiện tại, GBTC hay ETHE có thể được giao dịch trên các thị trường thứ cấp (secondary market), giá cả của chúng dựa trên kỳ vọng vào việc: “Khi nào đề xuất để biến GBTC và ETHE trở thành ETF thành công?”

3AC và triết lý “max bidding”

Sự chênh lệch giá của GBTC, ETHE và tài sản cơ bản cung cấp cho các Hedge Fund thị trường để thực hiện các chiến lược phức tạp và kiếm lợi nhuận từ premium hoặc discount. Thanh khoản của BTC, ETH và quy mô của GBTC, ETHE cung cấp một thị trường đủ lớn cho các crypto Hedge Fund, trong đó nổi bật là 3AC (một số bài viết của Arthur Hayes, sáng lập BitMEX, cũng cho biết đây là chuyên môn của Zhu and Kyle – hai người đứng đầu 3AC).

Dựa trên giả định rằng đề xuất biến GBTC và ETHE thành ETF sẽ được thông qua trong tương lai, 3AC đã tận dụng đòn bẩy cao trên số vốn mà họ mà sở hữu. Khi giá GBTC lớn hơn NAV, họ mint GBTC và bán sau đó 6 tháng để kiếm premium. Khi giá GBTC thấp hơn NAV, họ mua GBTC discount, kỳ vọng đề xuất ETF được thông qua để giá GBTC tăng bằng hoặc lớn hơn NAV.

Không dừng lại ở giao dịch spot, 3AC dựa vào quy mô và danh tiếng được xây dựng trong các chu kỳ trước để vay một số tiền khá lớn từ việc thế chấp GBTC, các tài sản crypto và các khoản tương đương tiền khác (những thương vụ private và seed từ các dự án). Thậm chí, Voyager còn cho 3AC vay tín chấp.

Về cơ bản, chiến lược của 3AC gần giống việc long coin/token. Chiến lược sẽ ổn nếu:

• Đề xuất biến GBTC và ETHE thành ETF sớm được thông qua (2023-2024).
• Thị trường vẫn trong mùa uptrend và giá các tài sản crypto vẫn tăng đều.

Nhìn chung, triết lý “max bidding” của 3AC được Zhu quảng bá trên các phương tiện truyền thông với cái tên mỹ miều hơn là “Crypto Super Circle”.

Vai trò của DCG và Genesis Global

DCG, công ty mẹ của Grayscale Investment, đóng vai trò là người mua lớn đối với các sản phẩm như GBTC và ETHE. Theo thông tin từ Coindesk, DCG và các công ty con của họ sở hữu khoảng 10% tổng số GBTC.

Đối với Genesis Global, họ cung cấp 4 sản phẩm chính:

• Dịch vụ lưu ký (crypto custody).
• Spot trading.
• Derivative trading.
• Crypto Lending.

Với bối cảnh được trình bày ở trên, Genesis Trading là nơi cung cấp thanh khoản chính cho GBTC và ETHE. Genesis Lending là nơi lớn nhất chấp nhận GBTC và ETHE làm tài sản thế chấp.

Nói về vai trò của Genesis với thị trường. Trong giai đoạn bùng nổ cuối năm 2021 và đầu năm 2022, Genesis Trading duy trì số dư cho vay từ 10 – 16 tỉ USD. Giải quyết gần 30% nhu cầu Lending từ các tổ chức thời điểm đó.

Nhưng vào Q2/2022, mặc dù nhu cầu vay vẫn cao, hơn 40 tỷ USD, số dư cho vay của Genesis chỉ còn 1/3 (từ 14.6 tỷ USD xuống 4.9 tỷ USD), trong đó phần lớn tổn thất là do sự sụp đổ của 3AC, khiến họ phải chịu khoản lỗ 2.4 tỷ USD.

3. Ngòi nổ UST – LUNA và sự sụp đổ của 3AC

UST – LUNA “hút” rất nhiều tiền từ retail (các nhà bán lẻ) và quỹ đầu tư mạo hiểm trong crypto. 3AC là một trong những nhà đầu tư mạnh tay vào UST – LUNA. Việc UST sụp đổ ảnh hưởng tiêu cực đến cả thị trường crypto, khiến thị trường giảm sâu và cũng trực tiếp ảnh hưởng đến các vị thế vay của 3AC ở Genesis.

Thực tế, khi 3AC phá sản, Genesis là chủ nợ lớn nhất của 3AC (2.4 tỷ USD trên tổng nợ 3.575 tỷ USD)

Mặc dù DCG, công ty mẹ của Genesis, đã đệ đơn yêu cầu bồi thường 1.2 tỷ USD trên tổng số 2.4 tỷ USD, nhưng dựa trên con số 1 tỷ USD mà DGC gọi vốn gần đây, khả năng cao là họ đã lấy lại được các tài sản tương đương.

4. “Sương mù” xung quanh và cách ứng xử của DCG và Genesis Group trên truyền thông

Đầu tiên, chúng ta không thực sự biết “lỗ hổng” trong bảng cân đối kế toán của Genesis ra sao. Ngoài ra, Genesis đang trong tình trạng như thế nào: Thiếu khả năng thanh toán hay thiếu khả năng thanh khoản?

Thiếu khả năng thanh khoản tức là Genesis sở hữu các tài sản có giá trị tương đương để bù đắp vào khoản lỗ của mình, họ có thể chiết khấu chúng và bù lỗ nếu cần thiết. Thiếu khả năng thanh toán tức là ở đây thực sự có một lỗ hổng, vấn đề của điều này sẽ nghiêm trọng hơn. DCG và Genesis cần huy động vốn gấp để bù đắp cho lỗ hổng đó.

Tiếp theo, 1 tỷ USD mà DCG gọi vốn sẽ được dùng vào việc gì cũng không được trình bày rõ trên các phương tiện truyền thông. Mặc dù số vốn gọi được của họ đã giảm xuống 500 triệu USD, nhưng những vấn đề xung quanh vẫn chưa có gì sáng tỏ.

Bên cạnh đó, cách ứng xử trên truyền thông của Genesis cũng khiến cộng đồng quan tâm. Dòng thời gian của những điều Genesis thông báo trên truyền thông cho thấy thiệt hại của họ tăng dần: từ không thiệt hại → gọi vốn 1 tỷ USD.

Ngoài ra trong những ngày gần đây, Barry Silbert, người đứng đầu Genesis và DCG là cũng rất im hơi lặng tiếng. Anh chỉ tweet lại các tin liên quan. Điều này càng khiến nhiều người đưa các ra các giả thuyết tiêu cực xung quanh DCG và Genesis.

Có thể thấy, đa phần vấn đề đang bị “sương mù” bao quanh. Tuy nhiên, thời gian sẽ cho chúng ta biết điều gì đã thật sự xảy ra đằng sau DCG và Genesis? Đây chính là lý do chúng ta cần sự minh bạch của tài chính on-chain (DeFi).

5. Ảnh hưởng từ nguy cơ phá sản của Genesis

GBTC đang giữ hơn 600,000 BTC, giá trị tương đương hơn 10 tỷ USD (giá BTC khoảng 16,000 USD). Nhiều người lo sợ việc Genesis vỡ nợ sẽ khiến số GBTC này tràn ngập thị trường, khiến BTC nói riêng và thị trường nói chung giảm giá sâu. Tuy nhiên, đây là trường hợp xấu nhất có thể xảy ra, hãy xem xét các trường hợp khác.

DCG, Genesis Group, Grayscale Investment là 3 công ty khác nhau. Xét về mặt vốn hóa, Grayscales quan trọng hơn Genesis. Dù ở trong tình trạng khó khăn, nhưng phí quản lý mà Grayscale Investment thu được cũng gần 500 triệu USD. Ngoại trừ trường hợp bất đắc dĩ, DCG sẽ không để Genesis Group ảnh hưởng tới Grayscale Investment. Nếu mọi thứ trở nên quá tiêu cực, có khả năng DCG sẽ lựa chọn cắt bỏ “khối u ác tính” Genesis Group.

Grayscale brought in ~$477.59M in estimated revenue since the beginning of the year for its GBTC and ETHE products pic.twitter.com/hHxxCl9YxM

— Frank Chaparro (@fintechfrank) November 23, 2022

Trường hợp xấu hơn, DCG và Grayscale Investment có thể giải phóng một lượng GBTC để lấy tiền mặt. Vì chiết khấu của GBTC khá lớn nên nó có khiến giá BTC trên thị trường giảm do hoạt động kinh doanh chênh lệch giá. Các bạn quan tâm có thể tìm hiểu về Reg M.

Nhìn chung, mọi thứ vẫn chưa có gì rõ ràng, đặc biệt là tình hình nội bộ của DCG và Genesis Group. Tuy nhiên khả năng sẽ có một kịch bản giảm giá cho BTC trong ngắn và trung hạn (3-12 tháng tới)

6. Tổng kết

Thị trường tài chính được củng cố bởi niềm tin, khi được đặt nhiều niềm tin, thị trường sẽ hoạt động tốt và ngược lại. Tuy nhiên, sự im lặng của Barry Silbert trong vài tuần qua đã tạo ra nhiều câu hỏi và làm xói mòn niềm tin của người dùng vào thị trường crypto.

Ba vai trò chính trong rollup games bao gồm: users, rollup operator, base layer. Tương tự như việc giao dịch trên Ethereum, người dùng giao dịch trên Arbitrum One hay Optimism cũng phải trả một khoản phí giao dịch nhất định. Khoản phí này sẽ được phân phối lại cho rollup operator và base layer. Hiện tại, phí calldata chiếm tỷ trọng lớn trên tổng phí giao dịch mà người dùng chi trả khi sử dụng các Rollups protocol. Sau khi PDS mainnet, phần lớn phí người dùng chi trả khi hoạt động trên Layer 2 (L2) sẽ là L2 execution fee.

1. Cuộc chơi Rollup Games và 3 vai trò chính

Trong hệ thống rollup có ba vai trò chính, bao gồm: users (người dùng), rollup operator (người vận hành rollup) và base layer (lớp cơ sở).

Users: Người dùng tương tác với các rollup protocol thông qua các wallet như Metamask, sau đó sign (ký) và tạo ra các giao dịch. Người dùng có thể là cá nhân, dự án, smart contract…

Rollup operator: Tập hợp của các thành phần khác nhau, đại diện cho tất cả cơ sở hạ tầng cần thiết để xử lý các giao dịch nhận được trên rollup chain. Chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về chúng ở phần tiếp theo của bài viết.

Base layer: Sau khi xử lý các giao dịch, Rollup protocol sẽ tổng hợp và sản xuất các lô giao dịch (transaction batches), tiếp theo gửi lên base layer cùng với state root trước đó và state root sau khi xử lý các giao dịch mới. Vai trò của base layer bao gồm:

• Settlement layer: Kiểm tra lại kết quả tính toán của rollups và giải quyết các tranh chấp nếu có gian lận xảy ra.
• Data Availability: Đảm bảo một phần hoặc tất cả dữ liệu giao dịch mà rollup chain cần có trên base layer trong một khoảng thời gian nhất định để các full node có thể tải xuống khi cần. Dữ liệu giao dịch này sẽ cần thiết trong quá trình giải quyết tranh chấp nếu chúng có xảy ra.
• Consensus layer: Thông qua đồng thuận trên base layer, state root và dữ liệu giao dịch trên rollup chains được các validator trên lớp cơ sở chọn và đưa vào các block, sau đó chia sẻ chúng với mạng. Ở đây, chúng sẽ được bảo vệ bởi cơ chế đồng thuận của base layer.

Rollup phát triển dựa trên mô hình modular blockchain với 4 layer chính là execution, settlement, consensus và data availability. Các dự án với mục tiêu khác nhau sẽ có cách tiếp cận khác nhau với những đánh đổi đi kèm.

Các bạn có thể tham khảo thêm hình bên dưới:

Phần sau của bài viết sẽ tập trung vào Optimistic Rollups (ORUs) với hai dự án hàng đầu là Optimism và Arbitrum One và vấn đề kinh tế xung quanh chúng.

2. Tổng quan về hệ thống Rollup Economics

Trước tiên, chúng ta sẽ xem xét dòng chảy giá trị được luân chuyển như thế nào trong hệ thống Rollup. Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét các thành phần trong phí giao dịch mà người dùng phải trả khi giao dịch trên Arbitrum One và Optimism.

Dòng chảy giá trị trong rollups games

Tương tự như việc giao dịch trên Ethereum, người dùng khi giao dịch trên Arbitrum One hay Optimism cũng phải trả một khoản phí giao dịch nhất định. Khoản phí này sẽ được phân phối lại cho rollup operator và base layer.

Ví dụ đơn giản:

Khi người dùng A swap từ 2 triệu USDC sang ETH trên Arbitrum, A trả 0.3 USD phí giao dịch cho lệnh swap của mình. Arbitrum sẽ gom giao dịch của A và những người dùng khác lại, sau đó commit state root và txs data (dữ liệu giao dịch) lên Ethereum.

Tổng chi phí có thể lên đến vài chục USD nhưng trong txs batches có hơn 100 giao dịch, khi chia trung bình, chi phí cho giao dịch của A chỉ mất khoảng 0.2 USD, vì vậy, Arbitrum giữ 0.1 USD lợi nhuận cho lệnh giao dịch của A

Bên cạnh phí giao dịch mà người dùng trả, các giao dịch trên các rollup chain còn có một giá trị ẩn có thể khai thác là MEV. Nó có thể được khai thác bởi một bên thứ ba như các bot mua bán chênh lệch giá (arbitrage), trên Ethereum chúng có tên gọi chung là MEV searchers.

Ví dụ đơn giản:

Xem xét lệnh giao dịch 2 triệu USD của A ở ví dụ trên:

A thực hiện lệnh giao dịch của mình ở Uniswap (Arbitrum), swap 2 triệu USDC nhận được 1,506.99 ETH và trả 0.3 USD phí giao dịch. Người dùng B hay arbitrage bot C có thể nhận ra cơ hội kinh doanh chênh lệch giá bằng cách mua ở Uniswap và bán lại ở GMX spot market.

Nhìn chung, các giao dịch trên các rollup protocol như Optimism hay Arbitrum One đều tương tự như các giao dịch trên Ethereum, chúng có hai giá trị kinh tế liên quan bao gồm:

• Phí giao dịch: Transaction fee người dùng trả cho rollup operator để giao dịch được thực hiện.
• MEV: Giá trị kinh tế có thể được trích xuất liên quan đến giao dịch đó.

Value flow (dòng chảy giá trị) của phí giao dịch khá rõ ràng: Từ lúc một giao dịch được người dùng gửi đến rollup operator cho đến khi chúng được finality (hoàn thành) trên Ethereum. Trong khi đó, rollups MEV (L2 MEV) vẫn là chủ đề đang được thảo luận sôi nổi, từ việc ai sẽ khai thác chúng và giá trị sẽ được phân chia như thế nào giữa các bên liên quan?

Gas và phí giao dịch trên Arbitrum One và Optimism

Khi người dùng thực hiện một giao dịch trên Arbitrum hay Optimism, họ phải trả tiền vì đã sử dụng hai nguồn tài nguyên cùng một lúc: tài nguyên trên Ethereum (L1) và nguồn tài nguyên trên các rollup protocols (L2), tài nguyên này được đo lường bằng gas. Nhìn chung, chi phí này có thể được chia thành hai phần:

• Fixed cost (đo bằng gas)
• Variable cost (đo bằng gas)

Fixed cost – Chi phí cố định bất kể quy mô sử dụng, bao gồm:

• State write cost
• Ethereum base transaction cost

Đối với Optimistic rollup, trường hợp lý tưởng cho fixed cost được Vitalik nhắc tới rơi vào khoảng 41,000 gas cho mỗi batch: 21,000 gas cho state write và 20,000 gas cho giao dịch cơ sở trên Ethereum. Thực tế, hiện tại Optimistic Rollup hoạt động chưa tối ưu (tham khảo thêm tại đây), fixed cost thực tế cho mỗi batch dao động khoảng 250,000 – 300,000 gas (Optimism) và 350,000 – 400,000 gas (Arbitrum).

Tuy nhiên, fixed cost trên Arbirum và Optimism sẽ được cải thiện đáng kể sau 2 bản nâng cấp quan trọng của 2 protocol này (Arbitrum Nitro và Optimism Bedrock).

Variable cost – Chi phí biến đổi theo nhu cầu sử dụng, nhu cầu sử dụng càng cao thì chi phí phát sinh càng cao và ngược lại. Bao gồm:

• L2 execution fee: Tương tự các blockchain L1, các rollup chain (L2) cũng có nguồn tài nguyên giới hạn. Vì thế, các giao dịch phải trả một khoản phí gas cho nỗ lực tính toán và lưu trữ mà chúng sử dụng trên mạng. Các giao dịch khác nhau sẽ có mức chi phí thực hiện khác nhau. Tuy nhiên nhìn chung, đa số các L2 tiêu biểu như Optimism hay Arbitrum One có cách tính gas giống với Ethereum.
• Chi phí calldata: Các Optimistic rollup như Arbitrum One hay Optimism cần lưu trữ dữ liệu về các giao dịch phát sinh lên Ethereum để phục vụ cho việc giải quyết tranh chấp (nếu cần). Có nhiều hình thức để đăng dữ liệu lên Ethereum, calldata là hình thức lưu trữ rẻ nhất, mỗi byte chỉ tốn 16 gas. Tuy nhiên, chi phí calldata đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu phí của các Rollup protocol nói chung (nguồn tại đây).

Để tính phí giao dịch (bằng ETH), chúng ta cần nhân tổng số gas sử dụng với gas price:

tx.GasPrice * GasUsed

Tuy nhiên, L1 Ethereum và L2 rollup chains có 2 thị trường phí khác nhau nên công thức tổng quát sẽ trở thành như sau:

tx.GasPriceL2 * GasUsedL2 + tx.GasPrice_estimate_Ethereum*(Fixed cost + Calldata cost)

GasPrice_estimate_Ethereum là giá trị ước tính gas price trên Ethereum tại thời điểm gửi batch lên Ethereum. Tuy nhiên, “giá trị ước tính” có thể chênh lệch ít nhiều với gas price thực tế lúc batch được gửi lên Ethereum.

Để đảm bảo rằng số ETH người dùng trả đủ để dùng cho chi phí cố định (fixed cost) và chi phí calldata (calldata cost), thông thường các rollups protocol có thể sử dụng hệ số nhân (multiplier rate). Ví dụ: Tổng chi phí liên quan đến quá trình đăng batch lên Ethereum là 1 USD thì các Rollup protocol có thể thu của người dùng 1.1 – 1.2 USD.

Tóm lại, phí giao dịch người dùng phải trả khi thực hiện giao dịch trên Arbitrum One hay Optimism được khái quát thành:

tx.GasPriceL2 * GasUsedL2 + tx.GasPrice_estimate_Ethereum*(Fixed cost + Calldata cost)*multiplier_rate

Ethereum và L2 như Optimism hay Arbitrum tính gas giống nhau cho các hành động tương tự nhau, ví dụ, chuyển USDC trên Ethereum, Optimism hay Arbitrum tốn một khoảng gas bằng nhau là 100,000 gas.

Tuy nhiên, do nhu cầu sử dụng và giới hạn khác nhau nên gas price trên các protocol khác nhau rất khác nhau:

• Optimism đặt gas price ổn định ở mức 0.001 Gwei.
• Arbitrum đang đặt giá tối thiểu cho gas price là 0.1 Gwei (cao hơn 100x so với Optimism).

Với việc đặt giá sàn rất thấp, execution fee trên Optimism chiếm tỷ trọng rất thấp trong tổng số phí giao dịch mà người dùng phải trả, trung bình chỉ chiếm 0.4%. Trong khi đó, giá sàn cho gas price của Arbitrum cao hơn 100 lần khi so với Optimism, vì thế execution fee trên Arbitrum chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng số phí giao dịch mà người dùng phải trả.

Gas và phí giao dịch sau Proto-Danksharding (PDS)

Chi phí đăng dữ liệu giao dịch lên Ethereum (calldata) là một trong những khoản phí biến đổi tăng hoặc giảm theo nhu cầu sử dụng. Tại thời điểm hiện tại, khoản phí này cũng chiếm tỷ trọng lớn (nguồn: dune) trong tổng chi phí giao dịch mà người dùng phải chi trả khi hoạt động trên Arbitrum hay Optimism.

Sau khi Proto-Danksharding (PDS) khởi chạy trên mainnet, mọi thứ sẽ khác so với thời điểm hiện tại. PDS giới thiệu một định dạng giao dịch mới “blob carrying transactions”, cho phép người gửi giao dịch “đính kèm” một khối dữ liệu lớn vào một giao dịch.

Nói đơn giản, PDS giới thiệu một hình thức mới để các rollup protocol đăng dữ liệu giao dịch lên Ethereum. Ngoài ra, sẽ có một thị trường phí mới cho blob transaction, mục tiêu là đặt gas price tối thiểu cho mỗi blob là 0.00001 ETH. Điều này có nghĩa là chi phí data trung bình cho mỗi rollup transaction sẽ nằm trong phạm vi 0.00000x USD.

Điều này có thể dẫn tới một sự kiện thú vị: cơ cấu phí của rollup sau PDS sẽ có sự thay đổi lớn khi phần lớn phí người dùng phải trả khi hoạt động trên L2 sẽ là L2 execution fee. Ví dụ: Arbitrum có gas price tối thiểu là 0.1 gwei, điều này có nghĩa là phí giao dịch người dùng trả sau PDS vẫn ở trong phạm vi 0.00x USD – 0.0x USD. Trong đó:

• Hơn 99% phí là L2 execution fee.
• Phí L1 liên quan là dưới 1%.

Doanh thu & lợi nhuận trong mô hình Arbitrum One và Optimism

Tổng quan, doanh thu của Arbitrum và Optimism được tính bằng tổng phí giao dịch mà người dùng chi trả trên protocol và một phần giá trị MEV khai thác được.

Tuy nhiên, cách thức khai thác và phân chia lợi nhuận L2 MEV vẫn đang được nghiên cứu và thảo luận, chúng chưa được ưu tiên trong giai đoạn này của Arbitrum hay Optimism. Dưới đây là doanh thu của Arbitrum One và Optimism.

Tổng quan, lợi nhuận của Arbitrum One và Optimism đến từ 3 nguồn tiềm năng:

• Chênh lệch giữa phí giao dịch mà người dùng trả với chi phí thực để chi trả cho việc đăng batch lên Ethereum.
• L2 MEV (hiện nay không khả dụng).
• L2 execution fee.

Đối với Optimism, phần lớn lợi nhuận của họ đến từ chênh lệch giữa phí giao dịch mà người dùng trả với chi phí thực để đăng batch lên Ethereum. L2 execution fee chiếm tỷ trọng không đáng kể, bởi vì Optimism đặt giá sàn cho gas price quá thấp (0.001 Gwei).

Trái ngược với Optimism, L2 execution fee chiếm tỷ trọng đáng kể trong lợi nhuận của Arbitrum, vì giá sàn cho gas price cao hơn 100 lần khi so với Optimism (0.1 Gwei).

3. Phân cấp vai trò Sequencer trong Arbitrum One, Optimism

Hai vai trò quan trọng trong hệ thống Optimistic rollups nói chung hay Arbitrum One và Optimism nói riêng bao gồm: Sequencer và Verifier.

Sequencer và verifier có vai trò khác nhau trong hệ thống:

• Sequencer có nhiệm vụ là transaction ordering (sắp sếp thứ tự giao dịch), storing (lưu trữ), executing (thực thi), gửi dữ liệu giao dịch và state root lên Ethereum.
• Verifier hoạt động như một giám sát viên, chạy phần mềm tạo bằng chứng gian lận (fraud proofs) để đảm bảo Sequencer hoạt động trung thực.

Có thể thấy, quyền lực Sequencer trong hệ thống Arbitrum One hay Optimism và các optimistic rollup khác rất lớn. Trong bối cảnh Arbitrum One và Optimism hoạt động dựa vào một Sequencer duy nhất do chính họ điều hành, vấn đề phân cấp vai trò này trở nên vô cùng quan trọng.

Hiện nay, việc phân cấp vai trò Sequencer trong các Optimistic rollup là một trong những chủ đề đang được thảo thuận và nghiên cứu tích cực. Trong đó, Arbitrum và Optimism có tầm nhìn và cách triển khai khác nhau. Tuy nhiên, chưa ai có câu trả lời chính xác cho câu hỏi: “Phân cấp vai trò Sequencer như thế nào là tối ưu?” vì luôn có những đánh đổi nhất định giữa các lựa chọn.

Optimism: Permissionless Sequencer thông qua PoS và MEV auctions

Optimism sẽ triển khai một cuộc đấu giá MEV (MEVA), cụ thể bất cứ ai chạy một full node Optmism, kèm các phần mềm chuyên dụng cho Sequencer và staking một lượng OP tối thiểu đều có thể tham gia cuộc đấu giá.

Người trả giá thầu cao nhất sẽ được chỉ định trở thành Sequencer và có quyền khai thác bất kỳ MEV nào trong khoảng thời gian được chỉ định. Nhìn chung, cách khai thác L2 MEV được Optimism đề xuất có phần tương tự cách khai thác MEV trên Ethereum hiện nay.

Lợi nhuận thu được từ MEVA có thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau, một trong những cách được Optimism đề xuất là phân phối lại MEV cho cộng đồng thông qua tài trợ công.

Arbitrum One: Permissionless Sequencer với fair Sequence

Arbitrum tin rằng MEV không tốt cho hệ thống vì nó làm tăng độ trễ của hệ thống và làm phát sinh những chi phí không cần thiết cho người dùng. Vì vậy, Arbitrum sẽ hạn chế sự tác động của MEV tới người dùng và hệ thống bằng cách sử dụng cách tiếp cận dựa trên khái niệm fair ordering.

Quy trình tổng quan như sau:

• Giao dịch của người dùng được truyền cho tất cả các Sequencer trong mạng.
• Sequencer đặt thứ tự các giao dịch theo theo tôn chỉ “first-come, first-served” (đến trước, xử lý trước).
• Mạng sử dụng một thuật toán tổng hợp kết quả từ các Sequencer trong mạng và cho ra thứ tự cuối cùng của các giao dịch.

Để trở thành một trong những Sequencer của mạng, người dùng cần:

• Chạy một full node của mạng.
• Chạy các phần mềm chuyên dụng cho Sequencer.
• Staking một lượng native token nhất định của mạng.

Giao thức sẽ chạy đồng thuận PoS hoặc DPoS để chọn ra một tập hợp Sequencer tham gia vào quá trình tạo Sequencer công bằng.

4. Tổng kết

Khía cạnh kinh tế của Rollup còn rất nhiều vấn đề cần nghiên cứu và tìm hiểu, bài viết này cung cấp bức tranh tổng quan mà người dùng cần nắm để có những hiểu biết cơ bản về kinh tế của Arbitrum One hay Optimism.

Ví Injective là nơi lưu trữ INJ trong nền tảng blockchain này. Người dùng có thể gửi, nhận Injective và giao dịch trên blockchain Injective. Đặc biệt, ví này do người dùng làm chủ, không ai có quyền tác động hay sử dụng ví.

1. Ví Injective là gì?

Ví Injective là nơi lưu trữ INJ trong nền tảng blockchain này. Người dùng có thể gửi, nhận Injective và giao dịch trên blockchain Injective. Đặc biệt, ví này do người dùng làm chủ, không ai có quyền tác động hay sử dụng ví.

Injective là blockchain PoS thuộc Cosmos SDK được xây dựng cho ứng dụng tài chính cho phép mạng lưới trao đổi với các blockchain khác trong hệ sinh thái. Injective hướng đến việc trở thành mạng lưới giúp các ứng dụng có thể tập trung tối đa vào việc cung cấp trải nghiệm cho người dùng và phát huy tối đa khả năng cross-chain của blockchain.

2. Địa chỉ ví Injective gồm những gì?

Trong ví Injective có 3 thông tin cực kỳ quan trọng cần lưu ý:

• Địa chỉ ví: Là dãy gồm số và ký tự dùng để gửi tài sản vào ví Injective. Người khác có thể chuyển coin cho bạn thông qua địa chỉ ví được cung cấp. Địa chỉ ví Injective sẽ có định dạng như sau: inj1quyul2xyhc2vwksdyv9z6uq9j9rt6fjtugqzdj
• Passphrase: Là khoá bảo mật có thể hiểu như một dạng mật khẩu bao gồm 12 từ khoá tiếng Anh bất kỳ. Khi muốn khôi phục ví, người dùng phải thông qua bước đăng nhập Passphrase. Định dạng của Passphrase như sau: repeat test ridge tilt maze federal width gospel usage clutch tuition endless
• Private Key: Là định dạng chuỗi ký tự để kết nối với tài khoản, khá giống với mật khẩu của tài khoản ngân hàng. Định dạng của Private Key như sau: c025d058fb1763d970c9c28ea18eec9804e86a3f845b992d40257ad620d0d619

Sau khi tạo ví, các bạn sẽ nhận được địa chỉ ví, passphrase và private key tương tự như ví dụ trên.

Để dễ hình dung, bạn có thể tưởng tượng ví Injective là tài khoản ngân hàng, địa chỉ ví là số tài khoản và passphrase hay private key là mật khẩu.

Sự khác nhau ở đây là với tài khoản ngân hàng, người khác sẽ biết thông tin cá nhân của bạn. Còn với ví Injective, người dùng trở nên ẩn danh, mọi người không biết danh tính của nhau mà chỉ giao dịch qua địa chỉ được mã hoá thành dãy số và ký tự.

3. Hướng dẫn tạo ví Injective trên mobile

Hiện ví Injective mới xuất hiện trên phiên bản Coin98 Super App. Bản dành cho Extension sẽ được cập nhật trong tương lai.

Tải Coin98 Super App

Trước tiên, tải app Coin98 Super App về máy.

• iOS: ios.coin98.com
• Android: android.coin98.com

Sau khi tải app, các bạn mở ứng dụng Coin98 Super App và chọn ngôn ngữ muốn sử dụng, như vậy bạn đã có thể truy cập trực tiếp vào giao diện ví.

Tại giao diện này, bạn có thể tạo ví mới hoặc khôi phục ví có sẵn từ các ứng dụng ví khác trên Coin98 Super App.

Kích hoạt Injective blockchain

Bước 1: Tại trang chủ, chọn More (Thêm) → Active Blockchain.

Bước 2: Chọn kích hoạt mạng lưới Injective và chọn Confirm.

Tạo ví Injective

Bước 1: Mở ứng dụng, tại trang chủ click chọn Manage (Quản lý).

Bước 2: Chọn Add Wallet (Thêm ví) và click vào icon Injective (INJ) để tạo ví Injective hoặc người dùng có thể chọn tạo ví Multi-chain để sở hữu thêm các ví khác với cùng passphrase (khuyến khích) → Create (Tạo ví).

Bước 3: Đặt tên ví (đặt tên nào mà bạn có thể nhớ hoặc tiện lợi cho việc sử dụng sau này). Chọn Next.

Bước 4: Sao lưu Passphrase/Private Key ở nơi an toàn. (Lưu ý: Đây là thông tin cực kỳ quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản của bạn).

• Sao chép và dán Passphrase/Private Key vào ô Confirm (Xác nhận).
• Tick vào ô Sao lưu khoá khôi phục của bạn và click vào icon copy để xác nhận đã lưu lại Passphrase/Private Key. Bạn phải lưu lại 12 từ khoá bảo mật ở nơi an toàn và tuyệt đối không tiết lộ cho bất kỳ ai. Nếu không, tài khoản có nguy cơ bị đánh cắp khi ai đó biết được những dãy ký tự này.
• Tick vào hai ô còn lại để xác nhận bạn đã hiểu về các rủi ro nếu làm mất Passphrase/ Private Key.

Chọn Create Wallet (Tạo ví).

Sau khi hoàn tất, bạn cũng có thể truy cập Manage (Quản lý) → Manage All Wallets (Quản lý tất cả ví) để kiểm tra ví Injective vừa được tạo.

4. Hướng dẫn tạo ví Injective trên desktop

Cài đặt Coin98 Extension Wallet

Truy cập chrome.coin98.com để cài đặt Coin98 Extension Wallet.

Tạo ví Injective

Update soon…

4. Hướng dẫn sử dụng ví Injective

Nhận token

Thao tác này thực hiện tương tự trên cả hai phiên bản mobile và wallet, nên bạn có thể tham khảo các cách dưới đây và thực hiện theo.

Bước 1: Nhấp vào ví Injective trên màn hình chính.

Bước 2: Chọn Receive (Nhận).

Bước 3: Sao chép địa chỉ ví hoặc sử dụng địa chỉ QR code.

Chuyển token

Thao tác này thực hiện tương tự cả trên Coin98 Super App và Coin98 Extension Wallet. Sau đây, bài viết sẽ lấy ví dụ cách nhận Injective lưu trữ vào ví mobile.

Bước 1: Nhấp vào ví Injective.

Bước 2: Chọn Send (Gửi).

Bước 3: Chọn token và nhập số lượng token bạn muốn gửi và địa chỉ ví gửi đến. Điều chỉnh thanh trượt phí gas phù hợp với nhu cầu của bạn → Trượt thanh Send để xác nhận gửi.

Ngoài ra, bạn cũng có thể vào mục Send ở giao diện chính, chọn ví chứa token muốn gửi.

Lưu ý: Phí gas trên Injective blockchain được tính bằng Injective, bạn sẽ mất chưa đến 0.01 INJ cho mỗi giao dịch.

6. Injective Wallet Explorer cần biết để kiểm tra lịch sử giao dịch

Injective Wallet Explorer là các trình khám phá dành riêng cho Injective, giúp người dùng có thể truy xuất các thông tin như địa chỉ ví, các giao dịch tiền điện tử, smart contract (hợp đồng thông minh)… từ các dữ liệu phức tạp. Các bạn có thể tham khảo các dữ liệu giao dịch thông qua các trình khám phá dưới đây:

• Mintscan
• Injective explorer

7. Một số lưu ý khi sử dụng ví Injective

Lưu trữ token trên ví Injective có an toàn không?

Coin98 là ví non-custodial, tức là quyền kiểm soát tài sản hoàn toàn thuộc về bạn, không có ai có quyền truy cập vào ví ngoại trừ bạn hoặc trừ phi bạn tiết lộ mã khoá cho người khác.

Có thể tạo nhiều ví Injective không?

Chắc chắn là được! Bạn có thể tạo bao nhiêu ví Injective tùy thích, mỗi ví sẽ có địa chỉ và passphrase khác nhau nên bạn nhớ lưu lại. Nên đặt tên nào để bạn dễ dàng quản lý nếu tạo nhiều ví Injective.

Ví Injective có thể lưu trữ các coin khác không?

Ví Injective có thể lưu trữ đồng INJ do nền tảng blockchain Injective hỗ trợ. Ngoài ra, tuyệt đối không chuyển bất kỳ đồng coin nào ở các nền tảng blockchain khác vào ví Injective nếu không muốn mất tài sản một cách đáng tiếc.

Thị trường sơ cấp là nơi các tài sản được tạo ra và phân phối lần đầu bởi chính cá nhân/tổ chức phát hành tài sản đó. Thị trường thứ cấp là nơi giao dịch tài sản giữa người mua và người bán (không bao gồm nhà phát hành tài sản)

1. Thị trường sơ cấp là gì?

Thị trường sơ cấp là nơi các tài sản được tạo ra và phân phối lần đầu tiên bởi chính người phát hành tài sản đó. Theo đó, người mua các tài sản trên thị trường sơ cấp sẽ mua trực tiếp từ bên phát hành.

Ví dụ, đối với tài sản là cổ phiếu, thị trường sơ cấp là nơi mà người mua (thông thường là các quỹ đầu tư, ngân hàng, các cá nhân có tài sản ròng lớn…) mua trực tiếp cổ phần từ công ty. Sau đây là lợi ích mà các bên nhận được:

• Đối với công ty: Nhận được khoản tiền từ nhà đầu tư để phát triển, đổi lại mất đi một phần quyền sở hữu.
• Đối với nhà đầu tư: Có quyền sở hữu một phần công ty với mức giá rẻ hơn (so với thị trường thứ cấp), đổi lại phải chịu chi phí trung gian cao hơn và rủi ro về thanh khoản.
• Đối với các bên trung gian: Nhận được khoản phí hoa hồng cho việc xúc tiến mua bán giữa các bên.

Thông thường, các sản phẩm trên thị trường sơ cấp phải chịu ít yêu cầu về mặt pháp lý hơn so với thị trường thứ cấp. Do đó, chúng sẽ có mức độ rủi ro cao hơn và yêu cầu số vốn ban đầu lớn.

2. Thị trường thứ cấp là gì?

Thị trường thứ cấp là nơi giao dịch tài sản giữa các nhà đầu tư sau khi tài sản đã được phát hành lần đầu ở thị trường sơ cấp.

Trong thị trường thứ cấp, các sản phẩm có tính chuẩn hoá cao và chịu nhiều quy định pháp luật nhằm đáp ứng nhu cầu giao dịch của đại chúng.

Cũng ví dụ với tài sản là cổ phiếu, thị trường thứ cấp là sàn giao dịch chứng khoán nơi người mua và người bán (không phải công ty phát hành cổ phiếu) gặp nhau để giao dịch. Giá cả được quyết định bởi cung cầu thị trường.

Do người mua cổ phiếu trên thị trường thứ cấp mua từ những người khác nên số tiền này không chảy trực tiếp vào doanh nghiệp.

So với thị trường sơ cấp, thị trường thứ cấp có những điểm khác biệt như sau:

• Tính thanh khoản cao hơn do tiếp cận được với số đông.
• Chi phí trung gian theo đó cũng thấp hơn do sản phẩm được chuẩn hoá và có hệ thống giao dịch.
• Mức độ rủi ro thấp hơn.

3. Thị trường sơ cấp và thứ cấp tương tác với nhau ra sao?

Thị trường sơ cấp là nơi tài sản được hình thành lần đầu, vì vậy đây là cơ sở để hình thành nên thị trường thứ cấp.

Vậy tại sao thị trường sơ cấp thường dành cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp? Liệu các nhà đầu tư cá nhân có bị thiệt thòi hơn khi phải mua tài sản với mức giá cao hơn trên thị trường thứ cấp?

Lấy ví dụ với tài sản là cổ phiếu. Khi cổ phiếu chưa được niêm yết trên sàn giao dịch, việc sở hữu chúng sẽ rất khó khăn, vì nhà đầu tư phải liên hệ trực tiếp với công ty, thiết lập các hồ sơ, giấy tờ và chịu những ràng buộc liên quan để đảm bảo thương vụ diễn ra thành công.

Quá trình này tiêu tốn rất nhiều thời gian và công sức. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm công ty để đầu tư cũng yêu cầu nhiều kiến thức chuyên sâu để có thể tạo ra lợi nhuận. Ngoài ra, trong trường hợp này, nhà đầu tư sẽ còn gặp phải rủi ro thanh khoản nếu công ty mình đầu tư không được niêm yết lên sàn chứng khoán (nơi có thanh khoản cao để có thể “exit” dễ dàng).

Trái lại, đối với cổ phiếu, việc mua/bán, tìm kiếm thông tin về chúng trên thị trường thứ cấp rất dễ dàng. Do đó, nhà đầu tư tại thị trường này sẽ gặp ít rủi ro hơn.

Do đó, việc tồn tại của hai thị trường nhằm mục đích phân biệt giữa những nhà đầu tư chuyên nghiệp và không chuyên, cũng như phân chia rủi ro dựa trên vị thế của họ.

Cũng có thể xem thị trường sơ cấp là một “màng lọc” để các sản phẩm đầu tư phù hợp có thể tiếp cận với đại chúng. Mặt khác, do các nhà đầu tư không chuyên chiếm tỷ lệ lớn trên thị trường nên việc có “màng lọc” kể trên sẽ giúp cho dòng tiền thông suốt, thúc đẩy sự phát triển của hệ thống tài chính.

4. Lựa chọn thị trường trong đầu tư crypto

Thị trường sơ cấp và thứ cấp trong crypto

Tương tự với các định nghĩa ở trên, thị trường sơ cấp trong crypto có thể được hiểu là khi chúng ta mua được token ở các vòng Seed, Private, Series A, Series B… hoặc khi mua được token trong các sự kiện IDO/ICO/IEO/…

Tuy vẫn có sự khác biệt về mức giá mua giữa các vòng kể trên, nhưng điểm chung là các token này đều chưa được niêm yết và giao dịch trên bất kỳ sàn giao dịch nào. Bên cạnh đó, lượng token chúng ta mua là mua trực tiếp (hoặc gần như trực tiếp) từ dự án phát hành.

Đối với crypto, thị trường thứ cấp xuất hiện khi token được niêm yết lên sàn giao dịch (CEX hoặc DEX).

Tuy nhiên, với sự ra đời của sàn DEX và cơ chế decentralized listing (niêm yết phi tập trung), sự khác biệt giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp ở crypto không rõ ràng như trong tài chính truyền thống (vì dự án hoàn toàn có thể niêm yết token trực tiếp lên DEX và cung cấp thanh khoản ban đầu cho token).

Việc lựa chọn thị trường tác động tới vị thế đầu tư

Do trong crypto sự khác biệt giữa hai thị trường không quá rõ ràng, nên khi đầu tư crypto, đối với nhà đầu tư cá nhân nhỏ thì cách thức tối ưu rủi ro/lợi nhuận là tìm cơ hội để đầu tư trên thị trường sơ cấp (thường qua IDO/IEO/ICO hoặc các hoạt động whitelist của dự án).

Sở dĩ các nhà đầu tư nhỏ khi đầu tư token sơ cấp sẽ không cần quá lo lắng về vấn đề thanh khoản (vốn là một rủi ro lớn đối với thị trường này), bởi vì khi niêm yết token, thông thường các dự án sẽ cung cấp một lượng thanh khoản nhất định cho chúng (không như cổ phiếu, nếu chúng không được niêm yết trên sàn chứng khoán thì dự án sẽ phải tìm người mua, điều này rất tốn thời gian và chi phí).

Tuy nhiên, nếu chúng ta mua phải token của các dự án không uy tín thậm chí là lừa đảo thì sẽ phải chịu các hệ luỵ như:

• Dự án “ôm tiền” chạy mất, không niêm yết hay thêm thanh khoản cho token trên DEX.
• Chỉ cung cấp một lượng rất ít thanh khoản trên sàn giao dịch.
• Sản phẩm của dự án chỉ làm ra để “cho có”, không mang lại lợi ích cho người mua. Các hoạt động cung cấp thanh khoản hay niêm yết token chỉ là phụ trong khi “thu tiền” mới là mục đích chính.
• Và còn rất nhiều trường hợp khác có thể xảy ra.

Do đó, không phải cứ mua được token với mức giá thấp thì lúc nào chúng ta cũng sẽ thu lại được lợi nhuận. Có rất nhiều rủi ro hiện hữu trong thị trường crypto đòi hỏi mỗi cá nhân phải có cách để kiểm tra chất lượng của mỗi dự án trước khi ra quyết định đầu tư.

5. Tổng kết

Trong quá trình đầu tư, việc lựa chọn thị trường sơ cấp hay thứ cấp ảnh hưởng rất nhiều tới rủi ro và lợi nhuận của khoản đầu tư. Bên cạnh đó, việc đầu tư một trong hai thị trường này còn phụ thuộc nhiều vào năng lực của nhà đầu tư.

Cụ thể trên thị trường crypto, do việc tiếp cận thị trường sơ cấp khá dễ dàng, nên việc lựa chọn mua token trực tiếp từ dự án sẽ là phương án giúp tối ưu rủi ro/lợi nhuận cho nhà đầu tư.

Ngoài ra, đối với nhà đầu tư cá nhân nhỏ, thanh khoản token sẽ không phải là vấn đề quá lớn (do khi niêm yết token trên DEX, dự án thường sẽ cung cấp một lượng thanh khoản nhất định), vì thế mua ở thị trường sơ cấp sẽ tối ưu hơn mua ở thị trường thứ cấp.

Tuy nhiên, đối với crypto, khi đầu tư trên thị trường sơ cấp, chúng ta cũng cần kiểm tra mức độ uy tín của dự án để tránh các trường hợp mua phải các loại token lừa đảo.

Hooked Protocol xây dựng một lớp layer để kết nối người dùng với thế giới web3, cung cấp các sản phẩm giúp người dùng có thể Learn & Earn, hoàn thành nhiệm vụ (quest) để kiếm tiền.

1. Hooked Protocol là gì?

Hooked Protocol là dự án thuộc mảng SocialFi (Social Finance) trên BNB Chain, đây cũng là mảng đang được nhiều người chú ý với nhiều dự án nổi bật. Rất có thể với sự xuất hiện của Hooked Protocol trên Binance Launchpad, SocialFi sẽ thực sự trở thành xu hướng mới của thị trường.

Hooked Protocol xây dựng một lớp layer để kết nối người dùng với thế giới web3, cung cấp các sản phẩm giúp người dùng có thể Learn & Earn, hoàn thành nhiệm vụ (quest) để kiếm tiền.

Song song với việc trò chơi hoá các trải nghiệm của người dùng, dự án cũng xây dựng một cộng đồng tương tác tích cực và tận dụng ưu điểm của mạng xã hội phi tập trung, từ đó tạo thành hệ sinh thái với nền kinh tế do chính cộng đồng làm chủ

2. Điểm nổi bật của Hooked Protocol

Hooked đề ra các nhiệm vụ giúp người dùng dễ dàng tiếp cận web3 thông qua bộ sản phẩm khá đa dạng và được trò chơi hoá, từ đó giúp người dùng nhận lại nhiều giá trị (bao gồm cả giá trị về kinh tế):

1. Wild Cash:

Đây là sản phẩm đầu tiên và đáng chú ý nhất hiện tại. Wild Cash là một nền tảng Quiz to Earn, người dùng có thể tham gia và sử dụng các tính năng trong app (trả lời quiz, mining game…) để nhận phần thưởng là các loại token. Ngoài ra dự án cũng được tích hợp cơ sở hạ tầng on-chain.

1. Gamified Learning:

Các nội dung sáng tạo được trò chơi hoá như các video ngắn của Hooked Academy, các DAO do cộng đồng sáng lập, hoặc các mảng/dapp dễ thu hút người dùng web3 như NFT, GameFi và các app Quiz to Earn như Wild Cash.

1. Các công cụ web3:

Hooked Protocol có các công cụ giúp người dùng thuận tiện trong việc sử dụng web3.

• Hooked Soulbound Token (Hooked SBT): Được sử dụng để làm “hộ chiếu” web3 do nó chỉ có thể được mint một lần và không thể chuyển đổi giữa các tài khoản.
• Hooked Wallet: Ví crypto giúp người dùng sử dụng sản phẩm của Hooked Protocol để lưu trữ tài sản, tạo giao dịch…
• Lưu trữ dữ liệu on-chain: Các thông tin, dữ liệu được dự án lưu trữ trên BNB Chain và minh bạch với toàn bộ người dùng và cộng đồng.

Hiện tại Wild Cash là sản phẩm chủ đạo của Hooked Protocol. Sản phẩm này đã đạt được những thành tựu nhất định sau 3 tháng ra mắt:

• Được phát hành trên CH Play Indonesia và liên tiếp đạt top trending tại thị trường này.
• MAU (số lượng người chơi hoạt động hàng tháng) đạt 2.5 triệu, mỗi ngày có khoảng 50,000 người dùng mới. Theo DappRadar, Hooked cũng là dự án SocialFi có số lượng người dùng cao nhất trong 7 ngày (361,000 người).
• Tỉ lệ người dùng mới tham gia Quiz là 90%.

Ngoài ra, Hooked Protocol cũng là dự án sử dụng nền kinh tế 2 token: HOOK (token quản trị) và HGT (token tiện ích) – có nét tương đồng với Axie Infinity hay Stepn, những dự án dẫn đầu các trend trước đây.

3. Lợi ích khi nắm giữ HOOK và HGT token

HOOK là token chính của dự án, có thể được sử dụng với những mục đích sau:

• Tham gia bầu chọn các quyết định quản trị dự án.
• Sử dụng làm phí gas cho các giao dịch tại các ứng dụng trên hệ sinh thái sản phẩm của Hooked trong tương lai.
• Được quyền tiếp cận những NFT phiên bản giới hạn từ nền tảng và các đặc quyền khác trong cộng đồng.

HGT là token tiện ích của dự án, cũng là token gắn liền với chức năng kiếm tiền của các sản phẩm:

• HGT không có tổng cung giới hạn, có thể được mint và sử dụng không giới hạn, tuỳ theo nhu cầu người dùng.
• Sử dụng HGT để có quyền tiếp cận với các sự kiện, vật phẩm và các loại tài sản trong app.
• HGT được sử dụng làm phần thưởng cho người dùng khi hoàn thành các nhiệm vụ trong app như Quiz-to-earn training camp, Quiz-to-earn competitions, giới thiệu người dùng mới…
• Quy đổi HGT sang HOOK, chi tiết sẽ được thông báo trong tương lai.
• Khi người dùng nhận HGT, token này sẽ được unlock dần, tốc độ unlock phụ thuộc vào mức độ tham gia và đóng góp của người dùng (proof of engagement). Lúc đó HGT được chuyển thành uHGT (unlocked Hooked Gold Token).

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

Đứng đầu đội ngũ dự án là các thành viên có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển sản phẩm. Jason Y (sáng lập của dự án) và Jess L (CMO) trước đó đều đã có kinh nghiệm làm việc tại các công ty lớn như Uber, Google, Meta…

Nhà đầu tư

Hooked Protocol đã hoàn thành 2 vòng gọi vốn và nhận được 6 triệu USD từ các nhà đầu tư với FDV (định giá pha loãng hoàn toàn) được xác định trong khoảng 30 – 60 triệu USD. Trong đó, Binance Labs và Sequoia Capital là hai nhà đầu tư nổi bật.

Đối tác

Dự án sẽ hợp tác với các dự án web3 khác để có nhiều dapp được xây dựng trên Hooked Protocol hơn.

5. Roadmap & Updates

Dự án công bố roadmap trong thời gian tới như sau:

Q4/2022

• Phát triển sản phẩm và người dùng: Mở rộng sang thị trường toàn cầu, triển khai Quiz to Earn ở nhiều khu vực khác nhau.
• Infrastructure: Kết hợp với cơ sở hạ tầng của Layer 1 để mở rộng quy mô.

H1/2023

• Community (cộng đồng): Phát triển nhiều hơn những trải nghiệm học tập được trò chơi hoá.
• Ecosystem (hệ sinh thái): Hợp tác với các dự án web3 khác để phát triển sản phẩm trên Hooked Protocol.
• Infrastructure (cơ sở hạ tầng): Tích hợp với các giải pháp ví cho người dùng Hooked.

H2/2023

• Community: Trở thành một trong những cộng đồng phát triển mạnh mẽ trong web3.
• Governance (quản trị): Sử dụng cơ cấu quản trị DAO.
• Ecosystem: Triển khai các sản phẩm mới với cơ sở hạ tầng của Hooked Protocol.

6. Thông tin chi tiết về HOOK token

Key Metrics HOOK

• Token Name: Hooked Protocol
• Ticker: HOOK
• Token Standard: BEP-20
• Blockchain: BNB Chain
• Contract: Updating…
• Token type: Governance
• Total Supply: 500,000,000 HOOK
• Circulating Supply: Updating…
• Initial Circ. Supply When Listed on Binance: 50,000,000 HOOK (10.00%)

HOOK Token Allocation

HOOK token được chia theo tỉ lệ như sau:

• Private Sale: 20.00%
• Binance Launchpad Sale: 5%
• Team: 20.00%
• Ecosystem/Treasury: 30.00%
• Community: 25.00%

HOOK Token Sale

HOOK là dự án tiếp theo được mở bán trên Binance Launchpad sau khi nền tảng này đã có 7 tháng im ắng, trước đó dự án cũng đã mở bán private. Thông tin chi tiết như sau:

• Tổng tiền nhận được từ launchpad: 2,500,000 USD
• Total Token Supply: 500,000,000 HOOK
• Binance Launchpad Sale Allocation: 25,000,000 HOOK (5% tổng cung)
• Public Sale Token Price: 1 HOOK = 0.1 USD
• Private Sale Token Price: 0.06 USD to 0.12 USD/HOOK
• Private Sale Allocation: 100,000,000 HOOK
• Tổng cung ban đầu khi list Binance: 50,000,000 HOOK (10.00%)

Thời gian snapshot hold BNB tính từ 07:00 ngày 24/11/2022 đến 01/12/2022.

HOOK Token Release Schedule

• Cung lưu thông ban đầu gồm 5% token từ Binance Launchpad và 5% từ Ecosystem/Treasury. HOOK token được trả với lịch như sau:

7. Cách kiếm và sở hữu HOOK Token

Người dùng có thể mua HOOK token qua Binance Launchpad hoặc đợi mua sau trên các sàn giao dịch. Trong tương lai, có thể kiếm HOOK bằng cách đổi từ HGT.

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch HOOK Token

Ví lưu trữ

HOOK token là BEP-20 token, do đó sau khi mở bán, HOOK có thể được lưu trữ ở tất các ví có hỗ trợ mạng BNB Chain như Coin98 Super App, MetaMask…

Sàn giao dịch

Sau khi mở bán launchpad, HOOK sẽ được giao dịch trên Binance.

9. Các kênh thông tin của HOOK Token

• Twitter: https://twitter.com/hookedprotocol
• Telegram: https://t.me/HookedProtocolOfficial
• Discord: https://discord.com/invite/2aWBxMKRFf
• Tiktok: https://www.tiktok.com/@hookedacademy

10. Dự án tương tự

• Mảng SocialFi: Decentralized Social, Lens Protocol.
• Mảng Web3 Credential: Galxe, Crew3, Layer3.

11. Tổng kết

Hooked Protocol là dự án có tỉ lệ người dùng tăng trưởng rất tốt trong thời gian gần đây. Với sự kiện mở bán trên Binance Launchpad, cùng chờ đón xem liệu Hooked Protocol có mở đầu một xu hướng mới của thị trường hay không?

Bank run là hiện tượng rất nhiều người đồng loạt rút tiền gửi khỏi ngân hàng hoặc các định chế tài chính khác do lo ngại chúng sắp phá sản hay mất khả năng thanh khoản.

1. Hiểu về hiện tượng bank run

Bank run là hiện tượng rất nhiều người đồng loạt rút tiền gửi khỏi ngân hàng hoặc các định chế tài chính khác do lo ngại chúng sắp phá sản hay mất khả năng thanh khoản.

Về cơ bản, một sàn giao dịch crypto không khác nhiều một sàn chứng khoán. Nghiệp vụ của họ đều bao gồm trung gian môi giới, custody (coi giữ) tài sản, cung cấp các dịch vụ, cơ sở hạ tầng giao dịch… Nếu họ cho khách hàng vay tiền thì số tiền đó là của họ chứ không phải của khách hàng. Đặc điểm này khác với các ngân hàng đầu tư, khi họ mượn ngắn để cho vay dài – dùng tiền gửi có thể bị khách hàng rút bất cứ lúc nào để sử dụng cho những khoản thế chấp dài hạn.

Vào mùa bull market (thị trường tăng), một sàn crypto như FTX có thể vô cùng ăn nên làm ra. Trong những thời điểm này, tiền điện tử có sự biến động lớn, gây hưng phấn và mọi người giao dịch chúng rất nhiều. Họ cũng sẽ không rút tiền ra vì đang bận kiếm chác trên sàn. Vì thế, các sàn crypto có thể kiếm được nhiều tiền chỉ bằng cách tính phí mà không cần đụng đến tài sản khách hàng. Và trong trường hợp người dùng rút tiền hàng loạt, sàn có đủ tiền để trả và không rơi vào rủi ro bank run.

Thế nhưng, FTX bị bank run một phần lớn đến từ việc họ đã làm sai nghiệp vụ của mình – hoạt động giống như một ngân hàng đầu tư hơn là một sàn chứng khoán.

Hãy cùng phân tích ví dụ về sàn crypto hoạt động như một ngân hàng đầu tư để hiểu hơn “nội tình” vụ bank run của FTX

Một ngày, một khách hàng đến gặp bạn và nói: “Tôi có 10,000 USD, nhưng tôi rất lạc quan về Bitcoin, vì vậy tôi muốn mua 20,000 USD Bitcoin. Bạn có thể cho tôi vay 10,000 USD để mua 20,000 USD Bitcoin không?” Đây được gọi là khoản vay ký quỹ (margin loan).

Có một khách hàng khác cũng đến gặp bạn và nói: “Tôi có 20,000 USD Bitcoin trong tài khoản và tôi đang cần một số tiền mặt. Tôi không muốn bán Bitcoin, bởi vì tôi nghĩ nó sẽ tăng giá trong tương lai. Vì thế, bạn có thể cho tôi vay 10,000 USD, được bảo đảm bằng 20,000 USD Bitcoin của tôi không? Nếu tôi không trả lại tiền cho bạn, bạn có thể bán số Bitcoin này để lấy tiền”.

Thay vì lấy tiền túi của mình để cho khách hàng vay, bạn lại lấy Bitcoin của khách hàng để đi vay. Bạn dùng chúng làm tài sản thế chấp cho chủ nợ của bạn, cũng giống như khách hàng lấy Bitcoin của họ làm tài sản thế chấp cho bạn. Nếu khách hàng vỡ nợ, bạn vẫn phải trả tiền cho chủ nợ (sau đó nhận lại Bitcoin và bán nó lấy tiền); nếu bạn vỡ nợ, chủ nợ của bạn sẽ bán Bitcoin bạn thế chấp.

Luôn xảy ra tình huống là trong khi một số khách hàng muốn vay USD để mua Bitcoin, thì những khách hàng khác sẽ muốn vay Bitcoin. Một lý do để vay Bitcoin là để mua USD, tức là short Bitcoin: Tôi mượn một Bitcoin và bán nó với giá 20,000 USD, một tuần sau Bitcoin giảm xuống còn 17,000 USD, tôi mua lại một Bitcoin với giá 17,000 USD và trả cho chủ nợ, giữ lại 3,000 USD. Có nhiều biến thể trong giao dịch này (vay Bitcoin và bán nó lấy BNB, đặt cược vào giá trị tương đối giữa các token). Nhất thiết đây phải là một giao dịch có đòn bẩy; không thể short Bitcoin nếu không vay nó.

Hiện tại, bạn có:

• Khách hàng (1) có Bitcoin và muốn vay USD.
• Khách hàng (2) có USD và muốn vay Bitcoin.

Bạn lấy một số Bitcoin của Khách hàng (1) cho Khách hàng (2) vay, và lấy một số USD của Khách hàng (2) cho Khách hàng (1) vay. Đây đều là các khoản vay thế chấp vượt mức (overcollateralization) – nghĩa là bạn chỉ cho Khách hàng (1) vay một nửa giá trị Bitcoin của họ và chỉ cho Khách hàng (2) vay một nửa giá trị USD của họ – như thế bạn sẽ cảm thấy khá an toàn. Và cả hai đều trả lãi cho bạn.

Nhưng vẫn có rủi ro. Một ngày nào đó, Khách hàng (1) đến, thanh toán khoản vay của họ bằng USD và yêu cầu nhận lại Bitcoin. Bạn không có Bitcoin của người này, hoặc không có đủ; một số Bitcoin đang nằm trong túi Khách hàng (2). Khách hàng (2) nợ bạn số Bitcoin này – nghĩa là sau rốt bạn cũng sẽ lấy lại được chúng, chỉ là không phải bây giờ. Có một vấn đề về “thời điểm”.

Giải pháp cho điều này là bạn lập một kho dự trữ từ tiền túi bạn bỏ ra. Cuối cùng, bạn sẽ nhận lại số Bitcoin từ Khách hàng (2), nhưng hiện tại bạn sẽ thanh toán cho Khách hàng (1) bằng Bitcoin trong kho dự trữ của bạn.

Ngoài vấn đề “thời điểm”, giá Bitcoin giảm sâu cũng sẽ đặt ra một rủi ro kinh tế thực sự. Nếu giá Bitcoin giảm 90%, khách hàng (2) sẽ rất phấn khởi. Anh ta sẽ đến gặp bạn và nói: “Tôi trả lại Bitcoin đây và tôi muốn rút USD của mình”. Nhưng bạn không có USD của anh ta, hoặc không có đủ chúng; một nửa trong số chúng đang nằm trong túi Khách hàng (1). Khoản vay bằng USD của bạn cho Khách hàng (1) hiện đang ở trạng thái “underwater”: Nghĩa là bạn đã cho anh ta vay 50% giá trị Bitcoin của mình, nhưng Bitcoin đã giảm 90%, vì thế anh ta đang nợ bạn nhiều hơn giá trị tài sản anh ta đã thế chấp.

Bạn gọi cho anh ta và yêu cầu thêm tiền – một “cuộc gọi ký quỹ” (margin call) – nhưng anh ta không trả lời. Vì thế, bạn phải dùng quỹ dự trữ của mình để trả cho Khách hàng (2) nhưng sẽ không nhận lại được tiền từ Khách hàng (1). Bạn vừa mất tiền. Trên thực tế, đây là tình huống êm đẹp nhất. Còn tình huống tồi tệ nhất là bạn không có đủ tiền, bạn bị phá sản và Khách hàng (2) không lấy lại được tiền.

Đây chính là lý do mà các sàn giao dịch tiền điện tử bỏ ra rất nhiều thời gian để suy nghĩ về việc quản trị rủi ro. Trước khi giá Bitcoin giảm quá sâu, bạn sẽ gọi Khách hàng (1) để lấy thêm tiền ký quỹ và nếu anh ta không trả lời, bạn sẽ thanh lý vị thế của anh ta để bù vào khoản cho vay của bạn.

Tuy nhiên, giả dụ Khách hàng (1) đã dùng một khối lượng lớn Bitcoin để thế chấp thì có lẽ bạn sắp “tàn đời”. Vì khi bán ra khối tài sản thế chấp Bitcoin này để bù lại khoản cho vay khổng lồ của mình, bạn tạo ra một tác động giá cực lớn lên thị trường, khiến giá Bitcoin tiếp tục giảm. Mà khi giá Bitcoin giảm, các khoản vay thế chấp khác cũng sẽ gặp nguy theo, nhưng vì tác động giá đã quá lớn nên việc thanh lý những tài sản thế chấp này cũng không đủ để bù lại những khoản vay, mà còn khiến giá tiếp tục giảm thêm. Kết quả, bạn phá sản.

Ngoài ra, còn có một tình huống thảm khốc khác, đó là nếu tất cả mọi người biết bạn đang ở trong tình trạng có rất nhiều tài sản thế chấp bằng Bitcoin và giá Bitcoin đang giảm, họ sẽ mong đợi bạn thanh lý tài sản thế chấp bằng Bitcoin của mình, vì vậy họ sẽ mong giá Bitcoin giảm và họ sẽ short Bitcoin. Điều này khiến giá Bitcoin càng giảm hơn, và khiến những khách hàng long Bitcoin của bạn vỡ nợ, tiếp theo điều này sẽ khiến bạn phải thanh lý Bitcoin với giá ngày càng thấp… cho đến khi bạn phá sản.

2. Hố đen FTX và niềm tin điên rồ vào “hạt đậu thần” FTT

Bây giờ, hãy áp vào trường hợp của FTX với một yếu tố khác – FTT.

FTX phát hành token FTT với một thuộc tính chính là định kỳ sàn sẽ sử dụng một phần lợi nhuận để mua lại FTT. Điều này khiến FTT giống như cổ phiếu trong FTX: Lợi nhuận của FTX càng lớn thì giá FTT càng cao. FTT là một cú đặt cược vào lợi nhuận tương lai của FTX.

Nhưng vì đây cũng là một token tiền điện tử nên khách hàng có thể đến chỗ bạn và dùng số FTT trị giá 100 USD làm tài sản thế chấp và vay số Bitcoin trị giá 50 USD hay vay USD… giống như họ làm với bất kỳ token nào khác. Bạn có thể đặt yêu cầu ký quỹ cao hơn hoặc thấp hơn, cho phép khách hàng vay 30%, 60% hoặc 90% giá trị tài sản thế chấp token FTT của họ.

Nếu bạn nghĩ token ít nhiều giống với cổ phiếu và một sàn giao dịch tiền điện tử giống như một nhà môi giới cổ phiếu thì thật là điên rồ. Nếu bạn đến một ngân hàng đầu tư và nói: “Cho tôi vay 1 tỷ USD, và tôi sẽ dùng 2 tỷ USD cổ phiếu ngân hàng của bạn làm tài sản thế chấp”, họ sẽ đuổi bạn thẳng cẳng.

Bời vì nếu mọi người bắt đầu lo lắng về tình hình tài chính của ngân hàng, cổ phiếu của ngân hàng đó sẽ đi xuống, nghĩa là tài sản thế chấp của nó sẽ kém giá trị hơn, kéo theo tình hình tài chính của ngân hàng càng trở nên tồi tệ hơn, và cổ phiếu của nó sẽ đi xuống… Đây là một hố đen tử thần

Nói chung, không thể làm một ngân hàng đầu tư phá sản bằng cách short cổ phiếu của nó. Nhưng nếu một trong những tài sản chính của ngân hàng là cổ phiếu của chính nó – một khoản cá cược sử dụng đòn bẩy trên chính cổ phiếu của mình – thì rất dễ làm ngân hàng phá sản bằng cách short cổ phiếu của nó.

Kịch bản của tình huống tồi tệ nhất có thể diễn ra như sau:

• Bạn có 100 Khách hàng (1) là những người long Bitcoin có ký quỹ: Mỗi người đều có 1 Bitcoin trong tài khoản và nợ bạn 10,000 USD.
• Bạn có 100 Khách hàng (2) đang short Bitcoin có ký quỹ: Mỗi người có 20,000 USD trong tài khoản và nợ bạn 0.5 Bitcoin.
• Bạn đã cho các Khách hàng (2) vay 50 Bitcoin của các Khách hàng (1) và cho các Khách hàng (1) vay 1 triệu USD của các Khách hàng (2). Bạn giữ 50 Bitcoin và 1 triệu USD còn lại làm tài sản thế chấp.
• Tài khoản của bạn cho thấy bạn nợ các khách hàng 100 Bitcoin và 2 triệu USD và họ nợ bạn 50 Bitcoin và 1 triệu USD, và bạn có 50 Bitcoin và 1 triệu USD trong tay, như vậy mọi thứ đều cân bằng.
• Nhưng rồi một Khách hàng (3) đến và nói: “Tôi muốn vay 50 Bitcoin và 1 triệu USD, tôi sẽ đảm bảo khoản vay đó bằng 150,000 FTT, mỗi FTT trị giá 20 USD”.
• Bạn đồng ý và giao tất cả tài sản thế chấp bạn đang nắm giữ.
• Hiện giờ bạn có 150,000 FTT, trị giá 3 triệu USD làm tài sản thế chấp (và không có Bitcoin hoặc USD).
• Tài khoản của bạn cho thấy bạn nợ các khách hàng 100 Bitcoin và 2 triệu USD và 150,000 FTT, và họ nợ bạn 100 Bitcoin và 2 triệu USD, và bạn có 150,000 FTT tài sản thế chấp, vì vậy mọi thứ đều cân bằng.

Nhưng sau đó nếu giá trị của FTT rớt “về mo”, bạn không có gì cả. Bạn không có Bitcoin để trả cho khách hàng mà bạn đang nợ Bitcoin, không có USD để trả cho khách hàng mà bạn đang nợ USD. Bạn gọi cho Khách hàng (3) và nói: “Ê, chúng tôi cần lấy lại tất cả số USD và Bitcoin đó”. Nhưng Khách hàng (3) sẽ không muốn trả lại số Bitcoin và USD có giá trị đó để đổi lấy FTT hiện đang vô giá trị.

Quay về với FTX, FTX có mối liên hệ chặt chẽ với Alameda Research – cả hai đều do SBF sáng lập. Vào ngày 2/11, CoinDesk đã tung ra bảng kế toán của Alameda cho thấy họ đang nắm giữ một lượng FTT lớn bất thường.

Alameda rất đồ sộ, tính đến ngày 30/6, tài sản của quỹ đã lên tới 14.6 tỷ USD. Nhưng trong đó tài sản lớn nhất của họ là 3.66 tỷ USD “FTT đã mở khóa”, ngoài ra họ còn có một đống “tài sản thế chấp FTT” trị giá 2.16 tỷ USD. Chưa hết, trong 8 tỷ USD nợ của Alameda còn có thêm 292 triệu USD “FTT bị khóa”.

Đây có thể chưa phải là lý do đủ lớn khiến FTX lâm vào tình trạng bank run. Nó có thể là một lý do khiến FTT rớt giá, vì người ta nghĩ rằng Alameda có quá nhiều FTT và sợ lúc nào đó họ sẽ bán chúng đi.

Lý do cho bank run của FTX đến từ việc mọi người nghĩ Alameda chính là Khách hàng (3) – cụ thể, FTX đã cho Alameda vay một loạt tài sản của khách hàng để đổi lấy FTT – token do chính mình tạo ra. Nếu đúng như vậy, việc FTT giảm giá sẽ khiến FTX gặp bất ổn. Vì thế, người dùng nên rút tiền khỏi FTX trước khi sự cố xảy ra. Nếu tất cả mọi người đều lo lắng về chuyện này, họ sẽ rút hết tiền khỏi FTX. Nhưng FTX không đủ tiền để trả cho khách hàng; họ chỉ có FTT và khoản vay của Alameda.

Đây chính là một hố đen tử thần: Nếu người ta lo lắng về hoạt động kinh doanh của FTX, giá FTT sẽ giảm. Nếu giá FTT giảm, hoạt động kinh doanh của FTX sẽ gặp nhiều khó khăn, vì sàn có ít tài sản thế chấp hơn. Bồi thêm vào đó là cú tuyên bố của CZ – chủ sàn giao dịch lớn nhất thị trường, về việc sẽ bán hết lượng FTT đang nắm giữ. Điều này càng khiến FTT đi xuống, khiến FTX thiếu vốn, dẫn đến việc khách hàng hoang mang nên rút tiền hàng loạt, dẫn đến việc FTX phá sản.

Sau sự kiện này, CZ đã kêu gọi các sàn CEX khác minh bạch thông tin hoạt động bằng cách tiến hành sao kê tài sản, ông cũng đưa ra hai bài học lớn:

1: Không bao giờ sử dụng token bạn khởi tạo làm tài sản thế chấp.

2: Không đi vay nếu bạn điều hành một doanh nghiệp tiền điện tử. Không dùng phương thức sử dụng vốn một cách “hiệu quả”. Có nguồn quỹ dự trữ lớn.

Binance chưa bao giờ sử dụng BNB để thế chấp và chúng tôi cũng chưa bao giờ mắc nợ.

Two big lessons:

1: Never use a token you created as collateral.

2: Don’t borrow if you run a crypto business. Don't use capital "efficiently". Have a large reserve.

Binance has never used BNB for collateral, and we have never taken on debt.

Stay #SAFU.

— CZ Binance (@cz_binance) November 8, 2022

FTX đã nhận token FTT từ Alameda làm tài sản thế chấp, và lấy tài sản của khách hàng để cho Alameda vay.

Nếu đây là sự thật thì FTX không chỉ bị bank run mà còn bị khủng hoảng khả năng thanh toán (insolvency). Theo đó, vấn đề không chỉ là sự sai lệch thời điểm, trong đó khách hàng FTX yêu cầu lấy lại tài sản nhưng FTX không có đủ tiền vì họ đã dùng chúng để thực hiện những khoản vay dài hạn. Mà vấn đề còn nằm ở chỗ FTX đã lấy tiền của khách hàng và đổi chúng lấy một đống “hạt đậu thần” FTT, bây giờ những hạt đậu này đã trở nên vô giá trị và để lại một lỗ hổng chết người trong bảng cân đối kế toán.

Đây là bài học chí tử cho những sàn giao dịch crypto chơi với “lưỡi dao” tiền gửi của khách hàng. Và CZ càng nhấn đi nhấn lại điều này trong một tweet gần đây: “Binance giữ crypto (đại diện cho người bán và người mua). FTX thì…”

Binance sold crypto
FTX stole crypto

There’s a difference https://t.co/MLroNrRsHm

— Balaji (@balajis) November 16, 2022

Shadow banking là hệ thống ngân hàng thực hiện các giao dịch nằm ngoài phạm vi giám sát của các cơ quan chức năng. Shadow banking đã góp phần châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tài chính 2008 khi phát hành các chứng khoán được thế chấp bảo đảm bằng các khoản thế chấp bất động sản dưới chuẩn. DeFi được xem là thị trường shadow banking 2.0, với việc stablecoin tồn tại trong điều kiện thiếu vắng các khuôn khổ pháp lý và không được các cơ quan chức năng kiểm soát

1. Shadow banking là gì?

Shadow banking (ngân hàng ngầm) là tập hợp các định chế tài chính và thị trường thực hiện chức năng của ngân hàng truyền thống, nhưng nằm ngoài phạm vi giám sát của các cơ quan chức năng. Những tổ chức này thường được gọi là những công ty tài chính phi ngân hàng (NBFCs), có thể bao gồm các công ty bảo hiểm, công ty thế chấp, cửa hàng cầm đồ, hay các tổ chức cho vay với lãi suất “cắt cổ”. Ngoài ra, các ngân hàng truyền thống cũng có thể thành lập SPVs, hay các công ty con, để thực hiện những hoạt động không được kiểm soát.

Theo Ủy ban châu Âu, những tổ chức này không được cung cấp dịch vụ của hệ thống bảo hiểm tiền gửi, không được ngân hàng trung ương đảm bảo thông qua các khoản vay tái cấp vốn, tái chiết khấu nhằm giảm thiểu rủi ro khi có vấn đề về thanh khoản như hệ thống ngân hàng thông thường. Trong lịch sử tài chính, mỗi khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất, hoạt động của các “shadow banking” lại bùng nổ.

Shadow banking đã tạo ra shadow dollar, với tên gọi khác là eurodollar. “Euro” ở đây không liên quan đến châu Âu, và cũng không ám chỉ các đồng tiền do châu Âu phát hành. Thay vào đó, eurodollar được dùng để chỉ những khoản tiền gửi có kỳ hạn bằng USD tại các ngân hàng bên ngoài nước Mỹ.

Do không thuộc thẩm quyền của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, eurodollar không có bảo hiểm FDIC (The Federal Deposit Insurance Corporation – Công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang). Những tổ chức nắm giữ eurodollar cũng không có sự hỗ trợ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ nếu gặp vấn đề về thanh khoản hay bất cứ vấn đề nào khác.

Shadow banking đã góp phần châm ngòi cho cuộc khủng hoảng 2007-2008 khi khởi tạo các khoản thế chấp dưới chuẩn (subprime mortgages), đóng gói chúng thành các chứng khoán được thế chấp bảo đảm (mortgage-backed securities) và phân phối chúng trong toàn bộ hệ thống tài chính.

Nổi bật nhất là Lehman Brothers, một công ty môi giới và thương mại. Công ty này đã phát hành một lượng lớn các chứng khoán được thế chấp bảo đảm có giá trị gấp bốn lần vốn của chủ sở hữu công ty. Khi thị trường bất động sản sụp đổ, các chủ nhà vỡ nợ, những chứng khoán có được từ đây cũng sụp đổ theo. Lehman Brothers phá sản. Khoảng 10 triệu ngôi nhà đã bị tịch thu và tỷ lệ thất nghiệp tăng gấp đôi lên 10%.

Một số tên gọi khác của shadow banking là hoạt động tài chính ngầm, ngân hàng ngầm, ngân hàng bóng tối, ngân hàng vô hình…

2. Ảnh hưởng của shadow banking

Trong thị trường tài chính truyền thống

Thông thường, các hoạt động của tổ chức tài chính đều chịu sự ảnh hưởng của ngân hàng trung ương và các tổ chức chính phủ. Shadow banking thực hiện giao dịch theo những cách mà không được thể hiện trên bảng cân đối kế toán thông thường, gây khó khăn cho việc quản lý của cơ quan chức năng, do đó khó bị kiểm soát.

Hoạt động của shadow banking khiến dòng tiền liên tục chảy ra khỏi ngân hàng trung ương và gây ra các cuộc khủng hoảng tài chính kéo dài nhiều thập kỷ. Theo thống kê, shadow banking hiện đang quản lý khoảng 63,000 tỷ USD, tăng 30,000 tỷ USD kể từ thế kỷ trước.

Trong thị trường crypto

Thực tế, trong quá khứ khái niệm “shadow banking” đã được nhắc đến khá nhiều trong thị trường crypto. Trong đó, stablecoin được xem là một dạng mới của shadow banking khi tồn tại trong điều kiện thiếu vắng các khuôn khổ pháp lý, quy định rõ ràng và không được các cơ quan chức năng kiểm soát. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, đảng viên Dân chủ của Massachusetts, cho biết trong một cuộc phỏng vấn: “Tiền điện tử là một loại shadow banking mới”.

Tether là công ty phát hành stablecoin USDT. Ngân hàng của Tether, Deltec Bank, là một phần của mạng lưới shadow banking. Deltec có trụ sở ở Bahamas, một khu vực tài phán nước ngoài nằm ngoài phạm vi quản lý của Mỹ và nắm giữ các khoản tiền gửi bằng USD từ Tether. Deltec Bank không được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ hỗ trợ và USD mà họ nắm giữ không có bảo hiểm FDIC. Do đó, các khoản tiền gửi của Tether tại ngân hàng Deltec Bank được xem là eurodollar.

Việc USDT có thể được quy đổi thành USD với tỉ lệ 1:1 hay không hoàn toàn phụ thuộc vào khoản dự trữ USD và khả năng thanh toán của ngân hàng Deltec Bank. Trong trường hợp họ không có đủ USD thực tế để trả cho tất cả những người muốn rút tiền thì tỷ giá hối đoái 1:1 sẽ bị phá vỡ, khi đó những người nắm giữ USDT sẽ không thể lấy lại toàn bộ số tiền của mình. (Tương tự như sự việc Reserve Primary MMF mất peg).

Bên cạnh đó, sự kiện phá sản của FTX gần đây rất giống với sự sụp đổ của Lehman Brothers vào những năm 2008. FTX hoạt động như một sàn giao dịch tiền điện tử, một nhà môi giới (brokerage), một nhà cho vay, đồng thời là chủ sở hữu của Alameda Research.

CoinDesk đã xem xét bảng cân đối kế toán của Alameda Research và phát hiện công ty có tổng tài sản trị giá 14.6 tỷ USD (tính đến 30/6), với 2.16 tỷ USD tài sản thế chấp là token FTT. Và số token này do chính FTX phát hành chứ không phải một tài sản độc lập như tiền fiat hay một loại tiền điện tử khác.

Thông tin này đã lan truyền mạnh mẽ trên Twitter khiến các nhà đầu tư hoảng loạn và đồng loạt yêu cầu rút trên FTX số tiền trị giá khoảng 8 tỷ USD, đồng thời bán tháo lượng FTT token mình nắm giữ khiến giá FTT giảm mạnh. Không có tài sản dự trữ, không có người bảo lãnh, FTX đứng trên bờ vực phá sản. Gần như chỉ sau một đêm, giá trị công ty giảm từ 32 tỷ USD xuống gần bằng 0.

Nhìn lại, Lehman Brothers và FTX đều có điểm chung: Sự bí mật và việc thiếu sự giám sát theo quy định pháp luật. Sử dụng quá nhiều tài sản thế chấp với mức rủi ro cao cũng góp phần khiến hai tổ chức tài chính này sụp đổ.

Năm 2022 cũng diễn ra nhiều hoạt đồng lừa đảo tài chính. Chẳng hạn như sự sụp đổ của stablecoin thuật toán Terra USD, sự phá sản của hai công ty cho vay Celsius và Voyager, đã khiến 2 tỷ USD biến mất khỏi thị trường crypto. FTX có thể chính là giai đoạn “tăng tốc” của những xu hướng này.

Tuy nhiên, việc thị trường tiền điện tử đi xuống nhiều cũng không gây ảnh hưởng lớn đến thị trường tài chính truyền thống. Nguyên nhân là do thị trường tiền điện tử hiện được định giá 848 tỷ USD (tính đến 16/11), tương đối thấp so với toàn bộ nền kinh tế thế giới. Ngoài ra, các khoản lỗ chủ yếu là các khoản đầu tư mang tính chất đầu cơ của các nhà đầu tư. Ngay cả khi vốn hóa thị trường tiền điện tử về 0, tỉ lệ thất nghiệp ở Mỹ cũng sẽ không giảm nhiều ngoại trừ trong lĩnh vực công nghệ

3. Điều gì xảy đến sắp tới với crypto?

Sự sụp đổ của FTX có thể đẩy nhanh quá trình phát triển các quy định giao dịch cho tiền điện tử, trong đó các sàn giao dịch chỉ có thể hoạt động như nhà giao dịch, không phải như nhà môi giới và người cho vay. SEC cũng sẽ bắt đầu có quyền chọn những loại tài sản nào được niêm yết trên các sàn giao dịch.

“Nếu crypto có thể tránh được các quy định, đó chỉ có thể là do crypto không đe dọa nền kinh tế Mỹ như cách các ngân hàng ngầm đã làm vào 2008,” Steven Kelly, một trợ lý nghiên cứu tại trường Đại học Yale chia sẻ.

4. Tổng kết

“DeFi được xem là Shadow Banking 2.0”, đây là nhận định của Hilary J. Allen, một nghiên cứu sinh tại trường Đại học Washington. Hệ sinh thái DeFi đã có sự phát triển mạnh mẽ trước khi chững lại do sự phá sản của nhiều tổ chức và quỹ đầu tư lớn như Terra, Celsius, Voyager và FTX.

Thế nhưng sự cải tiến chắc chắn vẫn đang diễn ra trong không gian DeFi. Một số ngân hàng lớn nhất thế giới đang xem xét các cách để kiếm lợi nhuận trong hệ sinh thái DeFi. Do đó, DeFi có thể giúp mở rộng, thay vì phá vỡ, hoạt động của các ngân hàng lớn trên thế giới. Các công ty công nghệ lớn như Amazon, Google và Meta cũng đã để mắt đến Web3 như một cơ hội kiếm lợi nhuận.

The Open Network (viết tắt là TON, tên ban đầu là Telegram Open Network) là nền tảng blockchain Layer 1 tập trung vào yếu tố bảo mật, an toàn và có khả năng mở rộng lên đến hàng triệu giao dịch trên mỗi giây.

1. The Open Network là gì?

The Open Network (viết tắt là TON, tên ban đầu là Telegram Open Network) là nền tảng blockchain Layer 1 tập trung vào yếu tố bảo mật, an toàn và có khả năng mở rộng lên đến hàng triệu giao dịch trên mỗi giây.

Vào cuối năm 2017 đầu 2018, TON được thành lập và phát triển bởi hai anh em nhà Durov, cũng là những người sáng lập công ty Telegram Messenger Inc, với sứ mệnh thu hút hàng triệu người dùng mới.

Ban đầu, Telegram dự kiến mở bán token của mạng TON (lúc này có tên là Telegram Open Network) là GRAM qua ICO vào thời điểm năm 2018. Tuy nhiên, sự kiện này đã bị Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) cấm vào tháng 3 năm 2020 vì lý do vi phạm quy định về vấn đề dịch vụ chứng khoán tại Hoa Kỳ.

Tháng 5 năm 2020, Pavel Durov đã đăng tải thông báo về việc Telegram chính thức từ bỏ dự án và đưa ra các phương án hoàn tiền cho nhà đầu tư. Dự án TON được chuyển giao cho 2 nhà phát triển Anatoliy Makosov và EmelyanenkoK, sau đó phát triển thành The TON Foundation đưa TON trở thành một cộng đồng phi tập trung.

Bên cạnh The TON Foundation, dự án còn có The TON Society, cộng đồng dành cho các nhà phát triển nghiên cứu và sáng tạo sản phẩm.

2. Điểm nổi bật của The Open Network

The Open Network (TON) là trung tâm của hệ sinh thái, blockchain này có những điểm đáng chú ý như:

• TON sử dụng cơ chế đồng thuận Proof of Stake (PoS) và thuật toán đồng thuận Byzantine Fault Tolerance (BFT).
• TON cũng tự phát triển Virtual Machine (máy ảo) riêng có tên TVM hay TON VM.
• Hiện trên TON blockchain đã có tổng cộng hơn 89 triệu giao dịch và 1.4 triệu ví (tăng trưởng 238% trong vòng 6 tháng), 224 validator.

TON cũng cho rằng mình là blockchain tối ưu hơn về khả năng mở rộng và xử lý giao dịch so với 2 blockchain lớn là Ethereum, Solana.

Tới thời điểm hiện tại, TON cũng đang phát triển một hệ sinh thái:

TON Blockchain: Trung tâm của hệ sinh thái, blockchain được tạo ra với nhiệm vụ phục vụ hàng triệu người dùng.

TON Services: Được tạo nên từ nhiều dịch vụ nhỏ khác nhau, bao gồm:

• TON Storage: Nền tảng lưu trữ dữ liệu phân tán.
• TON DNS: Dịch vụ gán tên mà người dùng có thể đọc cho các tài khoản, smart contract, dịch vụ và các node.
• TON Proxy: Dịch vụ truy cập mạng ẩn danh và các dịch vụ khác do TON cung cấp.

TON Payments: Kênh thanh toán, giao dịch tức thời trong mạng lưới của TON Blockchain, nhờ áp dụng thanh toán off-chain.

TON Cross-chain Bridge: Сầu nối cross-chain giữa TON, Ethereum, và BNB Chain.

Ngoài ra, còn có nhiều dapps khác. Xem toàn bộ tại đây: https://ton.app

3. Lợi ích khi nắm giữ TON token

Toncoin (TON) gắn liền với sự phát triển của mạng lưới The Open Network. TON có những công dụng chính sau:

• Phí giao dịch, phí mạng lưới khi tương tác với các hợp đồng thông minh.
• Quản trị dự án, nắm giữ TON để bầu chọn các quyết định quan trọng đến mạng lưới.
• Dùng để thanh toán phí dịch vụ trong hệ sinh thái của TON như TON Services, TON Storage, TON DNS, TON Proxy…
• Stake để đảm bảo tính bảo mật của mạng lưới và nhận phần thưởng khi xác thực giao dịch và tạo block mới.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

TON trước đó được thành lập bởi 2 anh em nhà Durov, hiện đã được tiếp quản bởi The TON Foundation với hình thức tổ chức hoạt động phi lợi nhuận. The TON Foundation có nhiệm vụ phát triển và đảm bảo TON kế thừa và đi theo định hướng ban đầu của 2 nhà sáng lập.

Hiện tại đang có khoảng 40 nhà phát triển làm việc trong The TON Foundation, một vài thành viên có thể tìm kiếm từ thông tin trên Github.

Nhà đầu tư

Dự án không có nhà đầu tư.

Đối tác

Updating…

5. Roadmap & Updates

Dự án có trình bày về toàn bộ quá trình hình thành và phát triển tại đây.

Tiếp theo dự án sẽ hoàn thiện sản phẩm TON Storage và tiếp tục xây dựng cầu nối giữa TON và Bitcoin, các EVM Blockchain khác.

6. Thông tin chi tiết về Toncoin (TON)

Key Metrics TON

• Token Name: Toncoin
• Ticker: TON
• Blockchain: TON blockchain
• Contract:
  • Ethereum: 0x582d872a1b094fc48f5de31d3b73f2d9be47def1
  • BNB Chain: 0x76a797a59ba2c17726896976b7b3747bfd1d220f
• Token type: Native
• Total Supply: 5,047,558,528 TON
• Circulating Supply: 1,220,000,000 TON

TON Token Allocation

Dự án không chia các tỉ lệ phân bổ cố định. Ban đầu, 98.55% tổng cung token được phân bổ qua hình thức mining (Proof of Work) cho người dùng ủng hộ sớm từ giai đoạn testnet. Khi đó, khoảng 200,000 TON được đào mỗi ngày. Sau đó 2 năm, dự án chuyển sang phân bổ qua hình thức PoS.

TON Token Sale

Phiên bản Telegram Open Network ban đầu có mở bán ICO token GRAM và gọi được 1.7 tỉ USD. Tuy nhiên, sau đó dự án bị huỷ và số tiền được trả lại cho nhà đầu tư qua 2 hình thức. Phiên bản Toncoin mới không tổ chức mở bán bất kì hình thức token sale nào.

TON Token Release Schedule

TON được phát hành ra cộng đồng chủ yếu qua hình thức phần thưởng staking. Ban đầu được phân bổ bằng hình thức Proof of Work, tới 28/02/2022 đồng TON cuối cùng đã được đã được khai thác. Sau đó, TON chuyển hoàn toàn sang PoS, hiện Toncoin có mức lạm phát được ước tính là 0.6% một năm.

7. Cách kiếm và sở hữu TON Token

Hiện tại, TON đã không còn kiếm được qua hình thức mining. Để sở hữu TON, nhà đầu tư có thể mua trực tiếp trên các sàn giao dịch CEX & DEX. Sau đó tiếp tục stake để nhận được nhiều token hơn nữa.

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch TON Token

Ví lưu trữ TON Token

TON có thể được lưu trữ trên các ví native hoặc ví multi-chain có hỗ trợ như Coin98 Super App, Tonhub, Ton Keeper, Ton Wallet hoặc các ví trên Ethereum và BNB như Metamask, Trustwallet…

Sàn giao dịch

TON có thể được giao dịch trên nhiều sàn CEX và DEX như Kucoin, Gate, OKX, Uniswap, Biswap…

9. Cách kênh thông tin của TON

• Twitter: https://twitter.com/ton_blockchain
• Telegram: https://t.me/toncoin
• Linkedin: https://www.linkedin.com/company/ton-blockchain/
• Github: https://github.com/ton-blockchain

10. Tổng kết

TON cho dù gặp phải nhiều khó khăn trong quá khứ, tuy nhiên dự án vẫn đang hoạt động và cố gắng phát triển theo định hướng ban đầu của những nhà sáng lập Telegram. Nếu tiếp tục nhận được sự ủng hộ của 2 founder này, có thể TON sẽ nhận được nhiều sự chú ý hơn nữa.

The Merge có lẽ là sự kiện quan trọng nhất của cộng đồng Ethereum trong năm 2022, đánh dấu bước ngoặc đặc biệt, Ethereum chuyển từ đồng thuận PoW sang PoS. Rất nhiều người vui mừng với cột mốc này lịch sử này, nhưng cũng không ít người buồn, mà buồn nhất, có lẽ là các chủ nhân của dàn máy đào Ethereum (hay còn gọi là miner).

Liệu dàn “trâu cày” của Ethereum có thể đào được những đồng coin nào khác? Đây có lẽ là câu hỏi mà chủ các máy đào Ethereum quan tâm và cả cộng đồng crypto cùng quan tâm lúc này.

Hãy cùng XGems tìm kiếm câu trả lời này trong bài viết bên dưới nhé

1. Pow là gì? Cấu trúc máy đào cần thiết để phục vụ Ethereum Pow

Proof-Of-Work (PoW) là gì?

Sự đồng thuận của Nakamoto, sử dụng bằng chứng công việc (Proof-Of-Work), là cơ chế từng cho phép mạng Ethereum phi tập trung đạt được sự đồng thuận (tức là tất cả các node đều đồng ý) về những thứ như số dư tài khoản và thứ tự giao dịch. Điều này đã ngăn người dùng “chi tiêu gấp đôi” tiền của họ và đảm bảo rằng chuỗi Ethereum rất khó bị tấn công hoặc thao túng.

Proof-Of-Work và khai thác

Proof-of-work là thuật toán cơ bản đặt ra độ khó và quy tắc cho công việc mà các thợ đào thực hiện trên các blockchain bằng chứng công việc. Khai thác là “công việc” của chính nó. Đó là hành động thêm các khối hợp lệ vào chuỗi. Điều này rất quan trọng vì độ dài của chuỗi giúp mạng tuân theo đúng nhánh rẽ của chuỗi khối. Càng nhiều “công việc” được thực hiện, chuỗi càng dài và số khối càng cao, mạng càng chắc chắn về trạng thái hiện tại của mọi thứ.

Khai thác ethereum là gì?

Khai thác là quá trình tạo một khối giao dịch để thêm vào chuỗi khối Ethereum trong kiến ​​trúc bằng chứng công việc hiện không được dùng nữa của Ethereum.

Từ khai thác bắt nguồn trong bối cảnh của sự tương tự vàng đối với tiền mã hóa. Vàng hoặc kim loại quý rất khan hiếm, mã token kỹ thuật số cũng vậy và cách duy nhất để tăng tổng khối lượng trong hệ thống bằng chứng công việc là thông qua khai thác. Trong Ethereum bằng chứng công việc, phương thức phát hành duy nhất là thông qua khai thác. Tuy nhiên, không giống như vàng hoặc kim loại quý, khai thác Ethereum cũng là cách để bảo mật mạng bằng cách tạo, xác minh, xuất bản và truyền bá các khối trong chuỗi khối.

Khai thác ether = Bảo ​​mật mạng.

Tại sao thợ mỏ tồn tại?

Trong các hệ thống phi tập trung như Ethereum, cần đảm bảo rằng mọi người đều đồng ý về thứ tự giao dịch. Các miner đã giúp điều này xảy ra bằng cách giải các câu đố khó tính toán để tạo ra các khối, bảo vệ mạng khỏi các cuộc tấn công.

Bất kỳ ai trước đây đều có thể khai thác trên mạng Ethereum bằng máy tính của họ. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể khai thác ether (ETH) một cách sinh lợi. Trong hầu hết các trường hợp, các miner phải mua phần cứng máy tính chuyên dụng và có quyền truy cập vào các nguồn năng lượng rẻ tiền. Máy tính trung bình không có khả năng kiếm đủ phần thưởng khối để trang trải chi phí khai thác liên quan.

Cấu hình máy tính có thể sử dụng dùng khai thác Ethereum

Thiết bị đào Ethereum trên thị trường rất đa dạng, có thể dùng các loại card VGA với đa dạng giá để đào. Hiện thị trường phổ biến là card GPU/VGA của hãng AMD, Nvidia là được các “Miner” ưa chuộng sử dụng.

Với AMD thì các dòng thấp như AMD RX 460, AMD RX 470 trở lên, với Nvidia thì các dòng thấp Nvidia CMP 220HX , Nvidia CMP 170HX trở lên có thể tham gia đào được. Tuy nhiên, các dòng càng cao, tốc độ càng nhanh thì Miner sẽ khai thác được nhiều hơn nhưng giá thành mua dòng cao cấp sẽ tốn kém hơn.

Các bạn có thể tham khảo danh sách các dòng AMD và Nvidia bên dưới.

Ngày 15/9/2022 Ethereum chính thức Merge, hệ thống đồng thuận Ethereum Pow chính thức chuyển sang PoS, và dàn “trâu cày” Ethereum chính thức thất nghiệp sau nhiều năm làm việc. Nhưng, “tiền không ngủ”, tiền phải làm việc, và dàn “trâu cày” phải làm việc để kiếm tiền cho Miner, vậy dàn máy đào này sẽ tiếp tục làm việc ở đâu?

Để xử lý vấn đề này, chúng ta cần 2 giải pháp:

• Có thể tận dụng được không? Nếu không thì thanh lý và thu hồi vốn là phương án dễ dàng nhất.
• Nếu có thể tận dụng được thì đồng coin nào có thể sử dụng các máy đào của Ethereum để cày?

2. Có thể tận dụng các mày đào Ethereum được không?

Bài toán tận dụng máy đào thì chắc chắn là được, tuy nhiên với từng cấu hình khác nhau thì hiệu quả sẽ khác nhau.

Mặt khác, hệ thống máy đào Ethereum đã phát triển nhiều năm nay, với quy mô rất lớn, để tận dụng được hết lượng máy này, chúng ta lại đặt câu hỏi là liệu thị trường các đồng coin còn lại có đủ sức để hấp thụ lượng máy đào hiện nay của Ethereum không.

Theo nghiên cứu của hãng Luxor về Hashrate index thì tính đến ngày 6 tháng 9 năm 2022, tỷ lệ băm mạng trung bình của Ethereum là 874. Phần cứng trị giá 8 tỷ đô la ước tính thúc đẩy tỷ lệ băm này.

Nhiều hashrate hơn có nghĩa là khối nhanh hơn, đồng nghĩa với độ khó khai thác cao hơn. Độ khó càng cao, càng ít phần thưởng mà người khai thác có thể thu được trên mỗi đơn vị hashrate. Có thể hiểu là, chỉ có một số ít các altcoin PoW khả thi có thể sử dụng hashrate khai thác ETH sau khi hợp nhất và các mạng này thường ít sinh lợi hơn nhiều so với Ethereum hiện tại.

Các nghiên cứu của Luxor cho thấy rằng chỉ khoảng 16% có thể tái sử dụng hiệu quả (đạt mức hòa vốn trở lên) còn lại 84% thì thanh lý và thu hồi vốn (là lựa chọn hợp lý cho chủ máy đào). Do đó, việc lựa chọn máy đào và coin để đào hiệu quả từ nguồn máy đào của Ethereum thải ra để đạt hiệu quả là vấn đề cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng.

Bạn có thể tham khảo thêm các đề xuất dưới đây của XGems về lựa chọn coin đào hiệu quả.

3. Các đồng coin có thể sử dụng máy đào của Ethereum

Trước khi đi sâu vào chi tiết hiệu quả các đồng coin khi sử dụng trâu cày của Ethereum, dưới đây là danh sách các đồng coin vẫn sử dụng đồng thuận PoW.

Chúng ta sẽ cùng xem xét hiệu quả 4 đồng coin tiêu biểu khi sử dụng “trâu cày” của Ethereum.

ETC (Ethereum Classic)

Ethereum Classic là một chuỗi được tách ra từ chính Ethereum vào năm 2016. Với ETC có rất nhiều phần cứng có thể dùng để đào được.

Để đo hiệu quả ta có thể lấy một số thông số đầu vào cụ thể như: giá điện 0.12 USD khw/h, đây là mức giá điện trung bình hiện nay tại Việt Nam, với giá ETC hiện tại ta có thể thấy các phần cứng có thể có lợi nhuận tốt là:

• JasMiner X4 Server (2500 MH/s) lợi nhuận 3.07 USD/ngày
• iPollo V1 Classic lợi nhuận 0.47 USD/ngày
• JasMiner X4 Server (520 MH/s) lợi nhuận 0.67 USD/ngày
• JasMiner X4 Server (450 MH/s) lợi nhuận 0.48 USD/ngày
• Nvidia CMP 220HX lợi nhuận 0.55 USD/ngày
• AMD RX 6950 XT lợi nhuận 0.2 USD/ngày
• AMD RX 6650 XT lợi nhuận 0.1 USD/ngày

Các dòng phần cứng khác hoặc lợi nhuận quá bé hoặc là lỗ nếu so với mức giá điện hiện nay. Phần lợi nhuận trên cũng chưa tính đến khấu hao thiết bị phần cứng.

EthereumPoW (ETHW)

Nếu ETC là bản fork của Ethereum từ 2016 thì ETHW cũng chính là bản fork khác từ Ethereum 2022. Vào ngày 15/9/2022 sau sự kiện The Merge, khi Ethereum chuyển qua PoS, thì phần còn lại vẫn giữ và vận hành PoW và đặt tên là Ethereum PoW. Tất nhiên, dàn “trâu cày” trước đây vẫn sử dụng được và đào được đồng ETHW.

Trên là bảng tổng hợp các phần cứng GPU/VGA đào ETHW và tính toán lợi nhuận tương ứng.

JasMiner X4 Server (2500 MH/s) cho lợi nhuận 3.03 USD/ngày, đây có lẽ là trâu cày vô địch trong các dàn đào coin trên thị trường, giá của nó hiện này khoảng 104 triệu đồng.

Các máy đào còn lại cho lợi nhuận thấp hơn là AntMiner E9: 0.7 USD/ngày, JasMiner X4 Server (520 MH/s): 0.66 USD/ngày, Nvidia CMP 220HX: 0.54 USD/ngày. Các dòng này chênh lệch khá lớn so với JasMiner X4 Server (2500 MH/s), tuy nhiên vẫn hiệu quả hơn rất nhiều so với khi đào các đồng coin khác.

(RVN) Ravencoin

Ravencoin là một giao thức dựa trên một nhánh của mã Bitcoin, bổ sung các tính năng đặc biệt tập trung vào việc cho phép phát hành mã token trên chuỗi khối Ravencoin. Những mã token này có thể có bất kỳ đặc tính nào mà vấn đề mã token quyết định. Vì vậy chúng có thể bị giới hạn về số lượng, được đặt tên và được phát hành dưới dạng chứng khoán hoặc dưới dạng đồ sưu tầm.

Hầu hết các dòng GPU/VGA của hãng AMD và Nvidia đều sử dụng để đào coin RVN được, tuy nhiên với giá điện và giá RVN hiện tại thì tất cả đều cho lợi nhuận âm, các dòng Nvidia RTX 3080Ti, 3090, 3080LHR và 3080 đều cớ mức lỗ trên 0.4 USD/ngày.

Các dòng AMD 6800XT, RX590, 580 mức lỗ lần lượt 0.47 USD/ngày 0.4 USD/ngày và 0.36 USD/ngày. Đây là các dòng phần cứng AMD có mức ỗ cao nhất. Tuy nhiên, nếu tính trung bình, AMD vẫn ít lỗ hơn so với Nvidia khi đào coin RVN.

ERG (Ergo)

Ergo là nền tảng hợp đồng thông minh Proof of Work thế hệ tiếp theo cho phép các mô hình tương tác tài chính mới, được củng cố bởi ngôn ngữ kịch bản phong phú và an toàn được xây dựng với các bằng chứng Zero-Knowledge (giao thức Σ) linh hoạt và mạnh mẽ.

Cũng như RVN, Ergo có thể được đào bởi đa dạng cấu hình phần cứng GPU/GVA của hàng Nvidia và AMD. Hiện tại thì Avidia GTX1050, 1050 Ti và AMD RX550 là tạo ra lợi nhuận khi đào, tuy nhiên, lợi nhuận rất bé không đáng kể. Còn lại các cấu hình Nvidia và AMD khác cho mức gần hòa vốn và lỗ.

Bảng tổng hợp

XGems thống kê lại giúp bạn đọc có thể hình dung, cấu hình tốt nhất máy có thể tận dụng để đào trên mỗi mạng và lợi nhuận tốt nhất mang lại như sau:

=> ETC và ETHW hiện tại cho hiệu quả cao nhất với dàn máy JasMiner X4 Server (2500 MH/s), lợi luận tại thời điểm viết bài là 3.5$, xấp xỉ 80.000đ, đấy là với dòng máy tốt nhất có thể sử dụng để đào cho từng loại coin nhé.

Đến đây, có lẽ các bạn cũng có thể lựa chọn phương án là tận dụng tiếp hay không, và tận dụng giàn máy đào từ ETH để đào coin nào nhé.

4. The Merge là gì ? PoS là gì?

The Merge là sự kiện nâng cấp của mạng Ethereum thể hiện sự chuyển đổi chính thức từ cơ chế đồng thuận Proof-of-Work (POW) sang Proof-of-Stake (POS). Khi bản nâng cấp được hoàn thành, chuỗi Ethereum 2.0 sẽ được ra đời với sự hợp nhất giữa chuỗi Ethereum mainet hiện tại và chuỗi Beacon.

Proof-of-stake (PoS) làm nền tảng cho các cơ chế đồng thuận nhất định được sử dụng bởi các blockchain để đạt được sự đồng thuận phân tán. Trong bằng chứng công việc, các thợ đào chứng minh rằng họ có vốn rủi ro bằng cách sử dụng năng lượng. Ethereum sử dụng bằng chứng cổ phần, trong đó các nhà xác nhận đặt vốn một cách rõ ràng dưới dạng ETH vào một hợp đồng thông minh trên Ethereum.

Số ETH đã staking thì sau đó hoạt động như một tài sản thế chấp có thể bị phá hủy nếu trình xác thực hành xử không trung thực. Sau đó, trình xác nhận có trách nhiệm kiểm tra xem các khối mới được truyền qua mạng có hợp lệ hay không và đôi khi tự tạo và truyền các khối mới.

5. Tổng kết

Trước sự kiện The Merge, rất nhiều đồng coin đào đã xx nhiều lần như RVN, ETC… Tuy nhiên, sau sự kiện The Merge các đồng này đều giảm nhanh như cách tăng của chúng. Ngoài Bitcoin, có lẽ dòng coin đào dường như sẽ càng lụi tàn trong tương lai, khi mà hiệu quả mang lại rất thấp, tiêu hao năng lượng lại lớn. Càng ngày sẽ càng nhiều rào cản cho hệ “coin đào” khi phong trào tiết kiệm năng lượng tăng lên mạnh mẽ, cùng với đó là giá năng lượng càng ngày càng cao.

Việc có thể tận dụng dàn “trâu cày” của Ethereum để đào các đồng coin khác giúp các Miner có thể khấu hao thiết bị, tuy nhiên, khai thác đem lại lợi nhuận thì rõ ràng là một bài toán khó. Mặt khác, chính phủ các nước có khả năng cấm khai thác coin đào như Trung Quốc đã làm với Bitcoin, nhằm mục đích đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đây là rào cản pháp lý rất lớn mà Miner cần quan tâm.

Shardeum là dự án vừa tương thích EVM, dùng ngôn ngữ Solidity để lập trình, vừa dùng công nghệ Sharding. Vậy Shardeum là gì? XGems sẽ bật mí cho các bạn trong bài nghiên cứu bên dưới nhé.

1. Tổng quan

Sự kiện The Merge của Ethereum vào ngày 15/9 thu hút được sự chú ý rất lớn từ cộng đồng, các từ khóa như The Merge, Sharding, Ethereum 2.0 được tìm kiến rất nhiều trên google.

Từ khóa Sharding được tìm kiếm nhiều, bởi đây là công nghệ lõi của Ethereum 2.0. Tuy nhiên, không chỉ có Ethereum 2.0 phát triển, mà còn có nhiều dự án như Near, Polkadot… cũng đã và đang thực hiện. Tuy nhiên, các dự án này có một điểm yếu là không tương thích EVM và không dùng ngôn ngữ Solidity. Hiện tại có khá ít dự án dùng công nghệ Sharding mà tương thích trực tiếp EVM, và dùng ngôn ngữ Solidity để lập trình.

Shardeum là dự án vừa tương thích EVM, dùng ngôn ngữ Solidity để lập trình, vừa dùng công nghệ Sharding.

Vậy Shardeum là gì? XGems sẽ bật mí cho các bạn trong bài nghiên cứu bên dưới nhé.

2. Shardeum là gì?

Shardeum là Layer 1 (L1) dựa trên EVM, sử dụng tính năng phân bổ trạng thái động để đạt được khả năng mở rộng tuyến tính. Điều này có nghĩa là Shardeum có thể tăng dung lượng TPS của mình với mỗi trình xác thực được thêm vào mạng để duy trì mức phí thấp mãi mãi. Trong nhiều blockchain phân đoạn ở trạng thái, các nhà phát triển phải đối mặt với những thách thức vì họ không giữ được khả năng tổng hợp nguyên tử giữa các phân đoạn. Tuy nhiên, Shardeum sử dụng một kiến ​​trúc mới, nơi khả năng tổng hợp nguyên tử được giữ lại. Shardeum cung cấp khả năng thông lượng cao nhất so với bất kỳ L1 dựa trên EVM nào mà không phải hy sinh phân quyền.

Đối với các nhà phát triển, trải nghiệm xây dựng trên Shardeum cũng giống như các chuỗi EVM khác, bạn có thể triển khai các hợp đồng trong Solidity hoặc Vyper và không có bất kỳ cân nhắc đặc biệt nào liên quan đến sharding. Bạn không cần phải xem xét phân đoạn mà bạn triển khai hợp đồng của mình vì mạng vẫn giữ được khả năng tổng hợp nguyên tử với tất cả các ứng dụng. Tuy nhiên, các nhà phát triển được hưởng lợi từ việc mở rộng quy mô tuyến tính trên Shardeum vì bạn không còn phải lo lắng về việc mất người dùng do phí gas tăng. Trên Shardeum, bạn có thể xây dựng các ứng dụng phi tập trung thực sự không bị giới hạn bởi tắc nghẽn thông lượng.

3. Đội ngũ phát triển

Đội ngũ cốt lõi của Shardeum như sau:

• Nischal Shetty (Đồng sáng lập Shardeum): cũng đồng thời là người sáng lập WazirX, Crowdfire và là người quản lý ngành công nghiệp tiền điện tử ở Ấn Độ. Anh cũng từng được vinh danh trên Forbes 30 under 30 ở Ấn Độ năm 2014. Nischal Shetty tốt nghiệp ngành khoa học máy tính Đại học công nghệ Visvesvaraya.
• Omar Syed (Đồng sáng lập Shardeum): từng làm việc tại NASA Glenn Research Center ở vị trí kỹ sư máy tính, kiến trúc sư chính tại Yahoo, đồng sáng lập Unblocked Inc và Shardus. Nhìn chung, Omar Syed là một người dày dặn kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ IT, cũng như trong điều hành và quản lý.

4. Công nghệ

Shardeum có công nghệ cốt lõi như sau:

Shardeum sẽ duy trì khả năng tổng hợp nguyên tử trên các Shard khác nhau

Để hiểu rõ hơn Shardeum là gì, hãy xem dự án Shardus (đóng vai trò là lớp giao thức của Shardeum) đã được xây dựng trong bốn năm qua (xem https://shardus.com/). Tóm lại, Shardus đã phát triển phần mềm để giúp dễ dàng tạo sổ cái phân tán dùng chung. Shardus xử lý lớp giao thức, tin đồn về giao dịch, đồng thuận, đồng bộ hóa, sharding… Các nhà phát triển có thể bắt đầu với Shardus và xác định lớp ứng dụng để dễ dàng xây dựng mạng phi tập trung cho một ứng dụng cụ thể, chẳng hạn như một trò chơi có TPS rất cao. Shardeum sẽ bắt đầu với Shardus và thêm EVM vào lớp ứng dụng. Vì vậy, Shardeum sẽ duy trì khả năng tổng hợp nguyên tử trên các Shard khác nhau do có Shardus ẩn khỏi lớp ứng dụng mà mạng được chia nhỏ. Lớp giao thức đảm nhận sự đồng thuận chéo và chia sẻ dữ liệu.

Cơ chế đồng thuận được sử dụng trong Shardeum

Shardeum = Proof of Quorum (PoQ) + Proof of Stake (PoS)

Bằng chứng về số đại biểu (Proof of Quorum PoQ)

Proof of Quorum có nghĩa là tạo ra một biên nhận cho thấy rằng phần lớn nhóm đồng thuận đã bỏ phiếu cho giao dịch. Mỗi node trong nhóm đồng thuận ký mã băm giao dịch và chuyển nó đến các node khác trong nhóm đồng thuận. Các node thu thập các phiếu bầu này và khi số phiếu bầu hơn 50%, các phiếu bầu này tạo thành biên nhận có thể chứng minh sự đồng thuận về giao dịch. Lưu ý Shardeum sẽ sử dụng cả thuật toán đồng thuận PoQ và PoS (Proof of Stake) để giữ cho mạng an toàn, nơi các node xác thực có thể dự kiến ​​sẽ staking một lượng tối thiểu để đảm bảo chúng hoạt động theo giao thức mạng. Trong khi hầu hết các nền tảng nhóm các giao dịch thành các khối và áp dụng đồng thuận ở cấp khối, Shardeum thực hiện đồng thuận trên từng giao dịch riêng biệt. Điều này cho phép một giao dịch ảnh hưởng đến nhiều phân đoạn được các phân đoạn này xử lý đồng thời thay vì liên tiếp như với sự đồng thuận cấp khối. Điều này không chỉ làm giảm thời gian xử lý giao dịch ngay cả khi nó ảnh hưởng đến nhiều phân đoạn, mà còn đảm bảo quá trình xử lý nguyên tử. Sự đồng thuận cấp độ giao dịch loại bỏ sự phức tạp cần thiết để đảm bảo xử lý nguyên tử mà các nền tảng đồng thuận cấp khối cần thiết.

Các đặc điểm nổi bật khác

• Shardeum sử dụng ngôn ngữ dựa trên EVM bao gồm Solidity và Vype cho hợp đồng thông minh
• Shardeum sử dụng loại chữ ký BLS, hàm băm là Ed25519 và SHA256
• Một đặc điểm khác biệt nhất của Shardeum có thể nói đến đó là cơ chế đồng thuận PoQ kết hợp PoS, cho phép thực hiện đồng thuận trên từng giao dịch thay vì trên từng khối như các blockchain Layer 1 khác.
• Shardeum tương thích EVM và ngôn ngữ Solidity so với các blockchain áp dụng công nghệ Sharding. Điều này giúp các nhà phát triển ứng dụng dễ dàng chuyển sang Shardeum mà không phải tốn quá nhiều thời gian như các L1 sử dụng công nghệ Sharding khác.
• Cấu hình phần cứng của các node validator chỉ cần Ram 4G là đủ. Điều này giúp mở rộng số lượng node nhanh chóng và dễ dàng tiếp cận với số đông.

5. Lộ trình phát triển

Shardeum có lộ trình như sau:

• Q1/2022: demo tích hợp EVM với Shardus. Thành lập Shardeum, trụ sở được đặt tại Thụy Sĩ.

• Q2/2022:

Khởi chạy Alphanet 1.0

• Shardeum vận hành mạng 20 node unsharded
• Gửi các giao dịch và triển khai các hợp đồng thông minh
• Được triển khai cho các node trung bình riêng lẻ trên AWS ở các khu vực khác nhau

Bán Private Sale

• Q3/2022

Khởi chạy Alphanet 2.0

• Mạng phân đoạn 50 node do Shardeum vận hành
• Kích thước phân đoạn 10 node
• 5 node lưu trữ
• Được triển khai cho các node trung bình riêng lẻ trên AWS ở các khu vực khác nhau
• Nền tảng hợp đồng thông minh đầu tiên triển khai EIP2930

Hoàn thành bán private sale

• Q4/2022: Ra mắt bản Betanet

• Cộng đồng có thể vận hành các node xác thực và lưu trữ
• Kích thước mạng tối thiểu 1280 node với 200 TPS
• Mạng phân đoạn với kích thước phân đoạn 128 node
• Node xoay giữa chế độ chờ và hoạt động

Q1/2023: Khởi chạy Mainnet

• Sự kiện tạo mã token Genesis
• Public sale

6. Đối tác hiện tại

… Đang cập nhật

7. Tokenomics

Chi tiết về token

• Token name: Shardeum
• Ticker: SHM
• Total Supply: 508,000,000

Phân bổ token Shardeum (SHM)

• Node mining: 51%
• Sale: 18%.
• Team: 15%
• Foundation: 11%
• Ecosystem & Airdrop: 5%

8. Cộng đồng

Các kênh thông tin và cộng đồng hiện nay của Shardeum (SHM):

• Website
• Reddit
• Twitter
• Telegram
• Discord
• Youtube
• Linkedin
• Github

9. Mua Shardeum (SHM) ở đâu

Thời điểm viết bài, Shardeum (SHM) token chưa được niêm yết trên một số sàn giao dịch.

10. Tổng kết

Hạ tầng blockchain vẫn đang trong giai đoạn xây dựng và phát triển. Sharding là một công nghệ hiện đang dần trở nên phổ biến, mà đánh dấu là bước chuyển đổi của Ethereum 2.0. Shardeum đã xây dựng giải pháp Sharding được tích hợp hoàn chỉnh với EVM và ngôn ngữ Solidity, đây chính là sự khác biệt lớn nhất so với các giải pháp Sharding được xây dựng trên các L1 hiện tại.

Shardeum có nhiều điểm mới lạ, tuy nhiên vẫn còn trong quá trình thử nghiệm. Chặng đường dài còn phía trước, và chúng ta tiếp tục theo dõi sự phát triển của Shardeum.

Tháng 6/2022 với hơn 20 dự án đến từ không gian Web 3 tham gia MVB 5 và chỉ có 7 dự án sáng giá nhất được Binance Labs rót vốn. Và Overeality là 1 trong 7 dự án đó. Vậy Overeality là gì? Mọi thắc mắc của các bạn sẽ được XGems giải đáp thông qua bài viết dưới đây

1. Overeality là gì?

Vào tháng 6/2022 với hơn 20 dự án đến từ không gian Web 3 tham gia MVB 5 và chỉ có 7 dự án sáng giá nhất được Binance Labs rót vốn. Và Overeality là 1 trong 7 dự án đó. Vậy Overeality là gì? Hôm nay mọi thắc mắc của các bạn sẽ được XGems giải đáp thông qua bài viết dưới đây.

Overeality đang xây dựng cơ sở hạ tầng cho khả năng tương tác và khả năng mở rộng của Web 3. Nó thiết kế và triển khai các hệ thống kiểm chứng không có kiến ​​thức (zero-knowledge), có thể mở rộng để tăng tốc cho zkBridge và ZK-rollups.

2. Đội ngũ phát triển

… đang cập nhật

3. Công nghệ

Overeality có các đặc điểm chính như sau:

Khả năng tương tác

Overeality triển khai cơ sở hạ tầng cho khả năng tương tác Web 3, đảm bảo tính bảo mật mạnh mẽ mà không có thêm các giả định về độ tin cậy. Với các bằng chứng ngắn gọn, zkBridge không chỉ đảm bảo tính đúng đắn mà còn giảm đáng kể chi phí xác minh trên chuỗi.

Khả năng mở rộng

Overeality thiết kế và triển khai các hệ thống kiểm chứng không có kiến ​​thức (zero-knowledge) có thể mở rộng và hiệu quả để tăng tốc cho zk-rollup và zkBridge bằng cách sử dụng các phương pháp đồng thiết kế ZKP và phần cứng-phần mềm phân tán.

Bảo mật chi tiết

Cơ sở hạ tầng zkBridge cung cấp các tiện ích mở rộng quyền riêng tư chi tiết với các công cụ quản trị và tuân thủ có thể định cấu hình, đáp ứng cả KYC/AML/CFT và các quy định bảo vệ quyền riêng tư nghiêm ngặt.

4. Tài chính

… đang cập nhật

5. Sản phẩm

Overeality có các sản phẩm chính như sau:

• zkBridge: alpha testnet của zkBridge đã hoạt động. Hiện tại, testnet zkBridge hỗ trợ các cầu nối chuỗi chéo không tin cậy (trustless) và hiệu quả giữa các hệ thống blockchain Layer 1 và Layer 2 như BNB Chain, Ethereum, Solana và Polygon.
• Zk-rollup: Overeality đang thiết kế cơ sở hạ tầng zk-rollup có thể mở rộng và tương tác hơn, mở rộng quy mô hệ thống bằng cách sử dụng các phương pháp tiếp cận đồng thiết kế ZKP và phần cứng-phần mềm phân tán. Testnet sẽ ra mắt vào quý 4 năm 2022.
• ZKAP: là một phần mềm trung gian có khả năng tương tác Web3, kết nối Web 3 với các sự kiện trong đời thực, cải thiện giao thức bằng chứng tham dự với quyền riêng tư và tích hợp DID dựa trên ZKP.
• ZK-NFT: là một giao thức NFT mới, có thể chứa các NFT khác, nhận ra khả năng tương tác tối đa. Con trỏ vùng chứa được mã hóa thêm với các bằng chứng không có kiến ​​thức (zero-knowledge) để bảo vệ quyền riêng tư của các tài sản liên quan.
• ZK-DID: kết nối tất cả thông tin đăng nhập của bạn trong Web 3, Web 2 và thế giới thực trong khi sử dụng các bằng chứng zero-knowledge để bảo vệ thông tin cá nhân của bạn trong khi bạn vẫn có thể tận hưởng khả năng tương tác thông qua công nghệ DID

6. Đối tác hiện tại

Đối tác của Overeality gồm những tên tuổi như: Animoca Brands, Space ID, ApeSwap, Project Galaxy…

7. Tokenomics

….. đang cập nhật

8. Cộng đồng

Các kênh thông tin và cộng đồng hiện nay của Overeality:

• Website
• Twitter
• Discord
• Telegram

9. Mua Overeality token ở đâu

Thời điểm viết bài, Overeality token chưa được niêm yết trên sàn giao dịch.

10. Tổng kết

Hy vọng với những thông tin trên sẽ giúp các bạn có cái nhìn tổng quan về dự án Overeality. XGems sẽ liên tục cập nhật thông tin mới về thị trường, mọi người hãy theo dõi thường xuyên chuyên mục thông tin dự án tại website và đừng quên tham gia vào nhóm cộng đồng của XGems để thảo luận nhé.

Với nhu cầu ngày càng tăng, layer 1 hiện nay đang gặp khó khăn trong việc cung cấp khả năng mở rộng đầy đủ – dẫn đến phí cao và tập trung. Bằng cách cung cấp một giải pháp đa chuỗi sáng tạo và có thể mở rộng, Quai Network là blockchain phi tập trung có thể thực sự mở rộng quy mô để áp dụng trên toàn thế giới.

1. Quai Network là gì?

Quai Network là một layer 1 với thiết kế mới nhằm tạo ra các blockchain hiệu quả hơn. Giải pháp của Quai Network dựa trên những tiến bộ mang tính cách mạng trong công nghệ sharding blockchain và việc sử dụng Proof-of-Work 2.0. Bởi vì Quai Network là mô-đun, nó có thể mở rộng theo chiều ngang để chứa nhiều người dùng hơn khi mạng phát triển. Bằng cách đạt được những bước tiến lớn trong khả năng mở rộng tổng thể của chuỗi khối, Quai Network mở đường cho hàng tỷ người dùng tiếp theo tham gia vào Web3.0.

Với nhu cầu ngày càng tăng, layer 1 hiện nay đang gặp khó khăn trong việc cung cấp khả năng mở rộng đầy đủ – dẫn đến phí cao và tập trung. Bằng cách cung cấp một giải pháp đa chuỗi sáng tạo và có thể mở rộng, Quai Network là blockchain phi tập trung có thể thực sự mở rộng quy mô để áp dụng trên toàn thế giới.

2. Tính năng

Nhanh

Với 13 blockchains chạy đồng thời, Quai Network cung cấp khả năng sản xuất khối tốc độ cao. Chuỗi Prime có thời gian tạo block gần 15 phút, chuỗi Region có thời gian tạo block gần 5 phút và chuỗi Zone có thời gian tạo block gần 10 giây. Với tất cả các chuỗi này tạo ra các khối không đồng bộ, thời gian tạo block trung bình của Quai Network có thể được ước tính là ~ 1,1 giây/một khối.

Phi tập trung

Việc tăng cường tốc độ của blockchain là vô nghĩa nếu quá trình này hy sinh sự phân quyền. Thông qua sự phát triển của Proof-of-Work 2.0, sử dụng cả khai thác hợp nhất và sharding, Quai Network vẫn là nguồn mở và phi tập trung cao.

Bảo mật

Thông qua việc sử dụng các khối trùng hợp và khai thác hợp nhất, tất cả các thay đổi trạng thái của Mạng Quai cuối cùng được xác nhận bởi 100% hashpower của mạng.

3. Quai Network giải quyết bài toán mở rộng như thế nào?

Quai Network được hình thành sau các blockchain được chia nhỏ (shard). Nó sử dụng một blockchain duy nhất và chia nó thành nhiều chuỗi khối nhỏ hơn và nhanh hơn để cải thiện hiệu suất. Điều làm cho Quai Network thực sự đặc biệt là cấu trúc và cơ chế khuyến khích trong việc tổ chức các phân đoạn sharding.

Không giống như hầu hết các blockchain phân đoạn khác, Quai Network là Proof-of-Work. Proof-of-Work cung cấp một cơ chế khách quan có thể xác minh được, có khả năng chống lại sự kiểm soát tập trung của xã hội.

Thông qua việc sử dụng sharding, Quai Network có thể xử lý thông lượng giao dịch mạnh mẽ hơn. Mỗi chuỗi có thể chạy không đồng bộ để xác nhận và xác thực các giao dịch. Người dùng có thể tự do di chuyển qua các chuỗi để tối ưu hóa hệ sinh thái mang lại lợi ích cho họ nhiều nhất.

Bởi vì người dùng có thể tự do di chuyển tiền, các thợ đào cũng được khuyến khích khai thác nơi người dùng đang tương tác để thu phí giao dịch. Hiệu ứng này cùng với phần thưởng của người khai thác dẫn đến sự phân phối đồng đều của hashrate và bảo mật trên nhiều phân đoạn khác nhau.

Ngoài người khai thác và người dùng, các Nodes cũng sẽ thấy động lực để tối ưu hóa cấu trúc liên kết mạng của họ do khả năng định vị theo các phân đoạn khác nhau. Quá trình này tương tự như việc chọn VPN hiệu quả nhất để kết nối với internet. Kết quả là các Node sẽ thấy ít bước nhảy hơn và độ trễ được cải thiện giữa các tập tin ngang hàng của chúng, cho phép mỗi phân đoạn tạo ra các block có kích thước lớn hơn.

Ngoài ra, Quai Network có thể thêm nhiều phân đoạn hơn để tối ưu hóa hơn nữa cấu trúc khuyến khích người khai thác, người dùng và node để tạo ra nhiều năng lực giao dịch hơn.

Proof-of-Work 2.0

“Thay vì phân mảnh, các mạng chia sẻ và tăng tổng sức mạnh CPU của nhau. Điều này sẽ giải quyết vấn đề rằng nếu có nhiều mạng, chúng sẽ là mối nguy hiểm cho nhau nếu sức mạnh CPU có sẵn tập trung vào một nơi. Thay vào đó, tất cả các mạng trong thế giới sẽ chia sẻ sức mạnh CPU kết hợp, tăng tổng sức mạnh.” (Satoshi Nakamoto nói về Khai thác hợp nhất với nhiều blockchain vào khoảng năm 2010).

Quai Network sử dụng khái niệm sức mạnh CPU kết hợp này để bảo vệ một mạng blockchain hoàn toàn mới. Quai Network có chuỗi mẹ của riêng nó (Chuỗi chính) đảm bảo an toàn cho nhiều chuỗi khác bên dưới nó. Quai Network gọi PoW của họ là PoW2.0 vì nó sử dụng hàm băm Blake3 giúp tăng tốc độ truy tìm trên hàm băm SHA-256 lên hơn 10 lần trong khi vẫn bảo mật cao; Pow2 thân thiện với môi trường và chi phí thấp.

Ngoài ra, Quai Network có thể mở rộng theo chiều ngang, có nghĩa là các chuỗi bổ sung có thể được tạo ra để đáp ứng nhu cầu mạng.

Sharding

Sharding là quá trình chia nhỏ cơ sở dữ liệu theo chiều ngang để dàn trải tải – một khái niệm phổ biến trong khoa học máy tính. Sharding làm giảm tắc nghẽn mạng và tăng giao dịch mỗi giây bằng cách tạo chuỗi mới, được gọi là “phân đoạn – shards”.

Sharding giúp mạng lưới

Phân quyền tốt hơn: Với chuỗi phân đoạn, validators chỉ cần lưu trữ / chạy dữ liệu cho phân đoạn mà họ đang xác thực, không phải toàn bộ mạng. Điều này tăng tốc mọi thứ và giảm đáng kể yêu cầu phần cứng, cho phép các validator chạy Quai trên máy tính xách tay hoặc điện thoại cá nhân, cho phép nhiều người hơn tham gia vào quản trị Mạng. Điều này trực tiếp làm tăng tính bảo mật và phi tập trung của mạng lưới.

Cải thiện thông lượng

Các phân đoạn có thể lưu trữ / thực thi mã và xử lý các giao dịch, vì mỗi phân đoạn sẽ chứa bộ hợp đồng thông minh và số dư tài khoản duy nhất. Giao tiếp cross-shard trong Quai Network xảy ra tự nhiên thông qua Coincident Blocks

Trong Quai Network, các khối trùng hợp đại diện cho các cấp độ kết hợp công việc trên các chuỗi khối. Các quy tắc cho các khối trùng hợp như sau:

Tất cả các khối Prime trong Quai Network phải chứa một khối Region và Zone.

Tất cả các khối Region trong Quai Network phải chứa một khối Zone.

Các khối Zone có thể được khai thác không đồng bộ mà không được đưa vào khối trùng hợp Prime / Region.

Các khối Prime đóng vai trò như một “nút thắt” liên kết tất cả các khối Region và Zone lại với nhau trong blockchain Prime.

Ví dụ

• Khối trùng hợp Prime: 0x7A31 (Xanh lục), 0xD829 (Đỏ)
• Khối Trùng hợp Region: 0x32DC (Xanh lam), 0xECF8 (Tím)
• Khối Zone: 0x57EA, 0xADFE, 0xF2ED, 0xC993 (Xám)

4. Roadmap

Updating…

5. Đội ngũ phát triển

Updating…

6. Tài chính

Quai Network đã huy động thành công 8 triệu USD từ Polychain Capital, ngoài ra còn có Alumni Ventures và Zero1 Capital.

7. Tokenomics

Quai token hoạt động như xương sống của Quai Network, đảm bảo an ninh mạng, chống thư rác và trao đổi giá trị đơn giản trong một hệ thống phi tập trung.

Quai Network có nguồn cung token cố định, để giảm mức lạm phát trong ngắn hạn và giảm phát trong dài hạn.

Chi tiết về Quai token: Updating

• Token Name: QUAI.
• Blockchain: Quai Network
• Total Supply: Updating…
• Circulating Supply: Updating…

Phân bổ token:

Adoption Incentives: 25%

Mining: 20%

Foundation: 15%

Strategic Partners: 15%

Infrastructure Partners: 5.5%

Founder: 5%

Bounties: 5%

Testnet Incentives: 0.5%

Contributors: 4%

Community: 3%

Exchange Liquidity: 2%

8. Cộng đồng

• Website: https://quai.network/
• Discord: https://discord.com/invite/ngw88VXXnV
• Twitter: https://twitter.com/QuaiNetwork
• Github: https://github.com/dominant-strategies

9. Tổng kết

Quai Network đã có những tuyên bố mạnh mẽ về mạng lưới của mình với việc sharding và đưa ra khái niệm Proof of Work 2.0, cùng với việc được Polychain Capital đầu tư 8 triệu USD. Tuy nhiên dự án có Team ẩn danh, dự án cũng chưa công bố roadmap cụ thể nên cũng cần phải theo dõi để kiểm tra thêm thông tin. Dự án chỉ tổ chức testnet trong vòng 1 tháng nên chưa thể kiểm tra được sự ổn định của mạng lưới, đặc biệt cấu trúc sharding của Quai Network khá phức tạp, câu hỏi lớn đặt ra cho Quai Network là khả năng đồng thuận giữa các lớp sharding?

Khái niệm về NFT đã không còn xa lạ với cộng đồng thế giới nói chung và cộng đồng Việt Nam nói riêng. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của các dự án NFT trên khắp các hệ sinh thái blockchain, việc tìm ra được một dự án NFT tiềm năng và có mức sinh lợi tốt dường như không phải là điều dễ dàng.

1. Các yếu tố đánh giá một dự án NFT

Những yếu tố cần quan tâm đến khi nghiên cứu các dự án NFT có thể kể đến như sau

Ứng dụng và tiềm năng của NFT trong tương lai

Một trong những điều quan trọng nhất của một NFT là công dụng của NFT đó có thể làm được những gì. Cần xác định rõ các câu hỏi như: NFT có chức năng gì? Có vai trò như thế nào trong dự án/Dapp? Quyền lợi của NFT holders sẽ là gì?… Ví dụ, đối với dự án Axie Infinity, mỗi NFT Axie đóng vai trò quan trọng trong game, liên tục mang lại lợi ích cho chủ sở hữu, giúp chủ sở hữu earn được token SLP… Hoặc Bộ sưu tập Lewis Capaldi NFT trên Binance NFT cho phép người dùng nhận được phần thưởng đặc biệt với mỗi bộ sưu tập Hộp bí ẩn như vé xem một buổi studio.

Một lưu ý là các ứng dụng của NFT có thể không cần phải bắt buộc phải hoàn thiện tại thời điểm mua. Giá bán của NFT cũng như các tài sản tài chính khác, có thể phản ánh kì vọng tương lai của nhà đầu tư. Những kỳ vọng này có thể được hình thành từ việc hứa hẹn trong roadmap của các dự án hoặc các thông tin trong các buổi AMA của dự án. Do đó, bạn cần theo dõi thật sát những dự án bạn quan tâm để nắm bắt thông tin và cảm nhận được độ sôi động và lực FOMO của cộng đồng. Có rất nhiều trường hợp những NFT vừa bán ra đã tăng giá gấp nhiều lần chỉ trong vài phút.

Có thể kể đến như các lần bán hộp Bí ẩn của trên Binance NFT market, vì chúng chứa một NFT ngẫu nhiên khác nhau về mức độ hiếm và có thể được sử dụng trong các dự án tương ứng. Các hộp bí ẩn trên Binance NFT market của từng dự án thường có mức giá khác nhau, thường có giá trị từ 10 BUSD đến 50 BUSD hoặc 100 BUSD. Không ít lần các hộp này được bán ra và “sold out” trong chưa đầy 1 phút, ngay sau đó, giá của các hộp bí ẩn tăng liên tục nhiều lần so với giá mint.

Dự án được thực hiện trên hệ sinh thái nào?

Việc chọn lựa chain nào để tham gia là một điều rất cần thiết, có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận, tính thanh khoản và thời gian đầu tư của bạn. Khi chain có nhiều người dùng, nhiều nhà đầu tư, đồng nghĩa với việc các dự án sẽ được hỗ trợ tốt, có cộng đồng lớn và tính thanh khoản sẽ cao. Các chain nổi tiếng về các dự án NFT mang lại nhiều lợi nhuận như chain Ethereum, Binance Smart Chain, Solana, Near…

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng, không phải việc đầu tư bất cứ dự án NFT nào khi chạy trên các chain này đều sẽ có lợi nhuận. Lợi nhuận phụ thuộc vào rất nhiều lý do, được phân tích xuyên suốt trong bài viết này. Và lợi nhuận thường được tính bằng token chính của chain đó (ETH, BNB, SOL, NEAR…), điều này đồng nghĩa với việc nếu thị trường đang trong giai đoạn downtrend, lợi nhuận của bạn chỉ có thể đến từ việc tăng số lượng token bạn đang nắm giữ, không chắc chắn về khả năng tăng giá trị khi quy đổi sang USD. Và ngược lại, nếu thị trường vào uptrend, bạn có thể được lãi kép, lãi từ NFT tăng giá khi bán sang token và token tăng giá khi bán sang USD.

Dự án được giao dịch trên sàn nào?

Thông thường các dự án NFT có giai đoạn đầu là cho người dùng đầu tiên mint các NFT, sau đó các NFT này sẽ được giao dịch trên các sàn giao dịch (marketplace). Nếu dự án được giao dịch trên các marketplace lớn đồng nghĩa với lượng người mua thứ cấp sẽ rất lượng, đảm bảo tính thanh khoản, khả năng tăng giá và độ an toàn cho dự án NFT. Tuỳ thuộc vào từng chain mà có thể có các marketplace khác nhau, có thể kể đến như Opensea, Binance, Rarible, Paras, Solsea…

Một yếu tố khác cần xem xét là số lượng NFT có sẵn trên thị trường thứ cấp, có thể là tại Opensea hoặc các NFT marketplace tuỳ vào từng chain. Ví dụ như bộ sưu tập Bored Ape Yacht Club NFT hiện tại đang list khoảng 7% tổng cung, con số này khá tốt. Nếu các dự án có số lượng list càng cao càng chứng tỏ nhu cầu bán đang cao hơn nhu cầu mua, không mang lại kì vọng tăng giá tốt trong tương lai. Cũng cần quan tâm đến là số lượng ví sở hữu duy nhất 1 NFT, nên kiểm tra sự thay đổi của con số này hàng tuần hoặc hàng tháng. Đây có thể xem là một dự đoán tốt về nhu cầu thị trường.

Như vậy, để giảm thiểu rủi ro thanh khoản, bạn chỉ nên tham gia đầu tư vào các dự án được giao dịch trên các marketplace lớn của chain. Tránh giao dịch trên những marketplace có lượng user quá rõ hoặc các marketplace quá mới.

Quy mô cộng đồng và sự FOMO của cộng đồng

Cũng như các dự án token, cộng đồng là nhân tố quyết định đối với các dự án NFT, ảnh hưởng trực tiếp tới tính thanh khoản và khả năng sinh lợi của NFT. Khi cộng đồng càng lớn, khả năng truyền miệng càng cao, càng có nhiều người chấp nhận thì tính thanh khoản của NFT sẽ tốt, khả năng tăng giá trị sẽ cao hơn và hạn chế mất giá hơn. Ví dụ như Bored Ape, một bộ sưu tập NFT phổ biến, có một cộng đồng lớn và tích cực giúp giới thiệu dự án với nhiều đối tượng hơn.

Các NFT với sự hỗ trợ lâu dài của cộng đồng có thể trở nên có giá trị hơn, vì dự án có nhiều khả năng duy trì hoặc đạt được sức hút theo thời gian, nhu cầu ngày càng tăng và làm cho các NFT trở nên hiếm hơn và có giá trị hơn.

Một yếu tố cần quan sát đó chính là thời gian “sold out” của dự án NFT khi mint vòng public, điều này khẳng định có sức FOMO của cộng đồng, tạo ra được tiềm năng trong tương lai. Thực tế đã cho thấy các dự án “sold out” càng nhanh thì tốc độ tăng giá cũng càng nhanh, đặc biệt là các dự án “sold out” trong vài phút hoặc thậm chí là dưới 1 phút. Một ví dụ gần đây thu hút được nhiều sự quan tâm của cộng đồng và đã rất FOMO chính là NFT Beatles thuộc sệ sinh thái ETHW, tăng trưởng 3000 lần so với giá mint 0.01 ETHW/NFT. Các NFT được sold out trong 4 phút và sau đó giá giao dịch tăng liên tục, có lúc đạt giá sàn 30 ETHW cho 1 NFT.

Thông thường, để đạt được mức lợi nhuận cao nhất, bạn cần theo dõi dự án ngay từ đầu, nắm bắt thông tin và tham gia vào các event của dự án. Bạn có thể nhận được các suất mua ưu đãi (Whitelist) với giá rẻ hơn, được mua trước khi bán public hoặc nếu may mắn bạn có thể được airdrop free. Hoặc ít nhất, bạn cũng có thể mint được NFT với giá gốc ở vòng mint public, điều này tạo cho bạn một vị thế tốt khi nắm giữ tài sản NFT thay vì phải mua lại trên thị trường thứ cấp với mức giá có thể cao hơn nhiều lần so với giá mint.

Tuỳ thuộc vào cộng đồng và chain mà dự án lựa chọn, bạn có thể theo dõi các event, hoạt động của dự án ở trang Twitter chính thức hoặc tại Discord/Telegram của dự án. Bạn có thể tìm nguồn thông tin của các dự án mới thông qua việc follow Twitter các nhân vật có ảnh hưởng của chain, các kênh thông tin dự án hoặc các Dapp giới thiệu các dự án mới.

2. Đội ngũ phát triển dự án

Bất kể người dùng nào cũng có thể tạo ra NFT và có rất nhiều marketplace cho phép bạn rao bán NFT do chính bạn tạo ra, tuy nhiên, gần như sẽ không ai chi tiền ra để mua NFT của bạn. Một vấn đề rất quan trọng khi đánh giá dự án NFT là cần tìm hiểu về người tạo ra NFT đó, là nghệ sĩ nào? Có ai đứng sau đội phát triển dự án hay không? Được đầu tư bởi một Venture có uy tín nào không? Có đội market maker cho dự án không?…

Các yếu tố này sẽ quyết định rất nhiều đến khả năng sinh lời của dự án. Hoạ sĩ càng nổi bật, đội phát triển càng có uy tín thì khả năng tác phẩm của họ được coi là có giá trị trên thị trường càng cao. Nhiều trường hợp các dự án NFT được các nhân vật có sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng hỗ trợ và shill, từ đó giúp giá của các NFT tăng lên liên tục, thu hút được sự chú ý của cộng đồng, thanh khoản được gia tăng đáng kể.

Cẩn thận với sở thích cá nhân và yếu tố “Art”

NFT không giống như token, mỗi NFT thường là duy nhất và thường có độ hiếm khác nhau. Việc buôn bán NFT dựa trên nguyên tắc thuận mua vừa bán. Không phải dựa trên mức giá quy định bởi Liquidity pool như các token. Chính vì vậy, việc bạn thích một NFT nào đó trong bộ sưu tập và bạn sẵn sàng trả mức giá cao hơn không đồng nghĩa với việc nhiều người khác cũng sẽ như bạn. Thậm chí một số bộ sưu tập với phong cách vẽ rất đơn giản nhưng lại có giá trị cao hơn rất nhiều lần so với các NFT được đầu tư công phu về mặt thẩm mỹ. Chính vì vậy, yếu tố sở thích cá nhân và thẩm mỹ “Art” thường được xếp sau cùng trong các tiêu chí lựa chọn NFT.

Thời gian gần đây chứng kiến sự đột phá mạnh mẽ của các “hoạ sĩ” AI, các tác phẩm nghệ thuật này được sáng tạo trong thời gian chỉ tính bằng giây, hình ảnh cho rất chất lượng rất tốt và mang phong cách đa dạng. Điều này lại càng làm yếu tố thẩm mỹ trong việc thẩm định NFT ngày một lưu mờ.

Ví dụ như NFT Loot #6250 chỉ đơn thuần là 8 dòng chữ trên nền đen đã được bán với mức giá 14 ETH. Yếu tố thẩm mỹ gần như không tồn tại trong NFT này. Tuy nhiên, nếu ta áp dụng AI để tạo ra một bản vẽ dựa trên các thông tin trong Loot #6250 thì lại tạo ra một sản phẩm bất ngờ trong chưa đầy 1 phút như ảnh dưới đây:

3. Tổng kết

Tóm lại, việc đánh giá một dự án NFT tiềm năng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như đã được trình bày. Mục tiêu chính của phần lớn nhà đầu tư vẫn là vì lợi nhuận, chính vì vậy, bạn cần theo dõi sát các dự án và diễn biến xu thế của thị trường để đưa ra quyết định tối ưu hoá lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro đến mức thấp nhất có thể.

Làm retroactive để nhận airdrop đang là xu hướng được nhiều sự chú ý nhất hiện nay. Tuy nhiên, đi cùng đó là rủi ro có thể khiến người dùng mất tiền oan uổng. Để phòng tránh khả năng bị mất tiền, thậm chí là lỗ vốn, các bạn cần có một lượng kiến thức nhất định về thị trường này và luôn giữ tâm trí cẩn trọng nhất có thể. Chính vì vậy, trong bài viết này, mình sẽ cung cấp các bạn các phương thức cần thiết để bảo vệ mình trước khi bắt tay vào “cày” retroactive.

1. Retroactive/ Airdrop là gì?

Retroactive là việc người dùng giúp đỡ cho dự án trước và sau khi nó được mainnet (hiểu nôm na là chính thức vận hành). Những hành động này có thể đơn giản như thực hiện giao dịch trên mạng lưới, hay là vào kênh cộng đồng của dự án như Discord, Telegram, Twitter,… để đóng góp ý kiến. Còn ở mức độ cao hơn, đó là chạy node, làm validator, đề xuất chỉnh sửa code cho mạng lưới,… Tuy nhiên dù bạn ở level “sơ cấp” hay “cao cấp”, mọi nỗ lực của bạn đều sẽ được ghi nhận.

Airdrop là việc mạng lưới/ dự án trả thưởng cho người dùng khi họ đã retroactive. Tùy vào mức độ công việc được phân cấp như trên, bạn có thể nhận được lượng airdrop khác nhau.

2. Kiếm airdrop ở đâu?

Hiện tại hàng loạt dự án Layer 1, Layer 2 thế hệ mới đang liên tục ra đời với tốc độ giao dịch “khủng”, chi phí giao dịch rẻ, hứa hẹn nhiều tiềm năng có thể thay thế các ông lớn trên thị trường tiền mã. Có thể kể đến như Aptos, SUI, ZkSync 2.0, Starknet, Zetachain … Để có thể thu hút dòng tiền vào với hệ sinh thái ở giai đoạn đầu, airdrop là một giải pháp vô cùng hiệu quả.

Ngoài airdrop native token của blockchain (vd $SUI, $APT, $OP…), các dự án mới nhiều tiềm năng đang xây dựng trên đó cũng có thể thực hiện airdrop token của riêng mình.

3. Các lưu ý khi làm retroactive

Không điền thông tin chính chủ vào airdrop form

Thông tin cá nhân là một điều rất quan trọng trong hệ thống blockchain bởi lẽ nó là thứ giữ cho bạn ẩn danh và bảo vệ được quyền riêng tư của mình. Trong nền tảng luật pháp còn lỏng lẻo, bảo vệ các thông tin này cũng chính là bảo vệ tài sản của chính bạn. Đã có nhiều người chỉ vì để lộ thông tin cá nhân mà hacker có thể xâm nhập vào máy tính, tài khoản, nơi lưu trữ private key, từ đó bị “trộm” đi một lượng tiền lớn.

Ví dụ thay vì viết ra giấy, bạn lưu private key trên Facebook và để ở chế độ riêng tư. Sau đó, bạn bị lộ thông tin cá nhân –> hacker dựa trên đó hack Facebook của bạn –> Hacker lấy được private key.

Trong các đợt airdrop của dự án, nếu bạn được yêu cầu điền thông tin cá nhân vào form airdrop như email, Telegram, Twitter account, Facebook data… thì hãy cố gắng sử dụng thông tin giả nhiều nhất có thể, vì sự an toàn của bạn.

Chỉ sử dụng ví phụ

Như các bạn đã biết devnet/ testnet, là bản chưa hoàn thiện, nên tiềm tàng nhiều nguy cơ bị tấn công hơn bình thường. Thậm chí khi đã mainnet, khả năng này vẫn tồn tại. Chính vì thế, nếu bạn hoạt động càng nhiều trên mạng lưới (như retroactive) thì việc xác suất bạn bị hack cũng tăng theo.

Để bảo đảm an toàn cho tài sản của mình, bạn hãy sử dụng ví phụ khi “cày” airdrop. Trong khi đó ví chính chỉ sử dụng cho mục đích lưu trữ tài sản dài hạn (hoặc đôi khi chuyển 1 ít tài sản sang ví phụ để thực hiện giao dịch).

Cảnh giác trước các đối tượng lừa đảo

Các dự án sẽ không bao giờ inbox cho người dùng trước, bạn hãy cẩn trọng khi nhận được 1 email hay tin nhắn nặc danh từ dự án, vì 99% đó là scam.

Ngoài ra, hiện tại airdrop đang diễn ra rầm rộ, chính vì thế rất nhiều website giả mạo được dựng lên để đánh lừa người dùng bất cẩn, khiến bạn vô tình trao ví tận tay cho kẻ lừa đảo. Các trang web chính thường sẽ không chạy quảng cáo như hình dưới đây.

Để phòng tránh điều này, bạn cần tìm được đúng nguồn website uy tín của dự án, Một trong những cách đó là vào website của blockchain mà dự án đang xây dựng trên đó, sau đó tìm mục “ecosystem”, sau đó tìm dự án mà bạn muốn làm retroactive.

Tuy nhiên lúc này lại xuất hiện 1 rủi ro khác đó là website của blockchain cũng là giả nốt, vậy thì chúng ta phải làm sao?

Có thể nhiều bạn đang tính đến phương án là tìm Twitter của dự án, sau đó sẽ tìm link trang web được đính kèm trên Twitter. Nhưng ví dụ bên dưới sẽ cho thấy đây không phải là một cách lúc nào cũng hiệu quả.

Chính vì vậy, cách của mình hay sử dụng là lên Coinmarketcap/ Coingecko, tại vì 2 trang web này đã xác thực dự án trước khi công bố. Bạn có thể tìm trực tiếp thông tin blockchain hoặc dự án đang xây dựng trên đó trên thanh tìm kiếm.

Ngoài ra, trong trường hợp mình không tìm thấy blockchain zkSync trên Coinmarketcap, mình đã tìm gián tiếp qua ZigZag (sàn DEX trên Zksync, có thể tìm thấy ở Coinmarketcap) –> Twitter ZigZag –> Tìm tweet mà ZigZag tag Zksync vào –> Twitter Zksync –> Website Zksync.

Sau đó, bạn có thể an tâm vào trải nghiệm các Dapp đang được xây dựng trên hệ sinh thái để nâng cao cơ hội được nhận airdrop nhé.

Những bước ban đầu này có thể hơi tốn chút thời gian, tuy nhiên đó là bước cần thiết để đảm bảo sự an toàn cho tiền vốn, cũng như thời gian và công sức mà bạn bỏ ra sau này.

Dưới đây là một số website uy tín mà mình đã tổng hợp:

• Zksync
• Aptos
• SUI
• Zetachain
• Starknet

Chuyển tiền đúng mạng lưới đang làm retroactive

Khi mua token và chuyển chúng từ trên sàn tập trung về ví, bạn cần chuyển đúng mạng cần chuyển, tránh phải chuyển nhiều lần mất thời gian và phí giao dịch. Nếu bridge từ hệ sinh thái khác sang, cũng nên check xem bridge đó có thực sự an toàn không? Có phải bridge do chính team blockchain làm không? Bridge có đủ lớn và được nhiều người sử dụng không? Bridge đã từng bị hack hay chưa?…

Bạn có thể xem thêm các cầu nối đã bị hack gần đây:

BNB Bridge ~ 600 triệu đô

Nomad Bridge ~ 200 triệu đô

Horizon Bridge ~ 100 triệu đô

Thực hiện nhiệm vụ có cơ hội airdrop cao

Sau khi đã có token để làm retroactive, bạn cần chọn Dapp tốt, có cơ hội airdrop cao để làm, tránh phải mất một lượng phí vô ích. Thông thường là thực hiện giao dịch trên các nền tảng DEX (swap, thêm thanh khoản) hoặc là NFT marketplace.

4. Các rủi ro khi làm Airdrop

Rủi ro khi swap, thêm thanh khoản

Khi chọn nền tảng swap, hoặc thêm thanh khoản, bạn hãy chọn dự án DEX lớn trên hệ sinh thái đó (ví dụ trên Zksync là ZigZag, Aptos là Pontem Network…). Dấu hiệu để nhận biết là hãy check backer có phải của chính đội ngũ Layer 1 không? Hoặc là xem độ lớn của các pool thanh khoản đang hoạt động trên đó.

Nhưng dù là DEX lớn và uy tín, khi thực hiện swap bạn cũng cần lưu ý chọn cặp giao dịch có thanh khoản lớn, (thông thường là các cặp giao dịch native token/ USDC, native token/ USDT, USDT/ USDC) tránh swap phải các pool bé vì chúng có độ lệch giá rất cao. Ngoài ra, có thể vì chưa quen với nền tảng mới, nên bạn cũng ít để ý đến slippage (độ sai giá cho phép), dẫn đến slippage lớn và bị mất nhiều tiền để làm retroactive hơn dự kiến.

Rủi ro khi mua NFT

Như các bạn đã biết, Aptos airdrop cho những người sở hữu NFT Aptos:Zero. Chính vì thế đây cũng là một cách retroactive đáng để quan tâm, nhưng không phải là không có rủi ro. Đối với những NFT free mint thì vẫn khá an toàn, trái lại, đối với những NFT mất phí thì nó lại trở thành một kênh đầu tư nguy hiểm.

Ví dụ như trường hợp của NFT Aptos Wizards (dự án có tiềm năng nhận được airdrop từ BlueMove), giá hiện tại của NFT đã chia 2 kể từ giá mint là 3 APT.

Các lưu ý khác

Ở giai đoạn đã mainnet, thay vì airdrop cho người dùng trước, các dự án cũng có hình thức khác là IDO cho những người trong danh sách whitelist. Tuy vậy, vì sự FOMO đang diễn ra trên khắp mạng lưới, nhiều dự án scam IDO cũng bắt đầu nổi lên.

Ngoài ra còn một số đồng token/ NFT giả cũng được tạo ra nhằm đánh lừa những người thiếu cẩn trọng. Để có thể chọn đúng dự án muốn mua/ retroactive, bạn hãy check kĩ smart contract trên trang web của dự án hoặc các kênh thông tin như Coinmarketcap, Coingecko,…

5. Tổng kết

Như vậy, qua bài viết trên, mình đã cố gắng tổng hợp lại những tips cần thiết để phòng tránh rủi ro tiềm tàng khi làm retroactive. Có thể vẫn còn rất nhiều mối nguy khác trên thị trường này mà mình chưa nhận thức được, chính vì vậy, là một nhà đầu tư, bạn hãy luôn giữ cho mình một cái đầu lạnh và cẩn trọng trong mọi giao dịch tài sản nhé!

Trong mùa downtrend thì cách kiếm tiền an toàn nhất là săn airdrop. Hiện nay thuật ngữ airdrop không còn xa lạ, việc săn airdrop trở lên phổ biến hơn, chính vì vậy việc kiếm airdrop dần trở lên khó hơn với nhiều điều kiện khắt khe hơn. Vậy làm sao để săn được airdrop khủng? Trước khi đi săn airdrop chúng ta cần hiểu nó là cái gì nhé.

1. Airdrop là gì?

Ở phía người dùng, chúng ta thường hiểu Airdrop là hình thức phát token/NFTs miễn phí từ dự án cho người dùng, hướng tới phi tập trung. Nhưng bản chất thật sự Airdrop là hình thức tiếp thị từ các công ty khởi nghiệp để quảng bá, nâng cao nhận thức và sự quan tâm của cộng đồng đến dự án, chỉ một số ít dự án phân bổ để hướng tới dự án hoàn toàn phi tập trung.

2. Các dạng Airdrop thường gặp

Retroactive: Dự án thưởng cho những người dùng sớm và những người đóng góp vào sự phát triển của dự án. Thường là những dự án đã có sản phẩm đi vào hoạt động nhưng chưa ra token. Ví dụ Uniswap, 1inch, dYdX…

Bounty airdrop: Dự án thưởng cho người dùng hoàn thành nhiệm vụ mà dự án đưa ra, hay những sự kiện AMA, Learn to Earn. Thường là những dự án muốn nâng cao nhận thức của người dùng với dự án và tăng lượng theo dõi, tương tác với các kênh cộng đồng của dự án.

Airdrop: Dự án thưởng cho người dùng trung thành, tức người dùng giữ một token/coin/NFTs nào đó. Thường là các dApp airdrop cho người nắm giữ coin nền tảng hoặc airdrop token của các dự án mới trong hệ sinh thái của một dự án lớn.

3. Tip săn Airdrop

Lựa chọn dự án tiềm năng

Những dự án airdrop khủng tiềm năng là những dự án đã có sản phẩm tốt, đã huy động được vốn lớn, được định giá cao và thường không có kế hoạch IDO/IEO… đặc biệt là các dự án nền tảng thường hội tụ đủ các yếu tố trên.

Những nền tảng đang giai đoạn đẩy mạnh phát triển cộng đồng, thu hút người dùng sau khi các sản phẩm đi vào hoạt động ổn định. Ví dụ điển hình như Optimism airdrop sau 1 năm mainnet.

Những dự án có sản phẩm tốt, yêu cầu người dùng thực hiện các nhiệm vụ thiết thực và có thể yêu cầu KYC để trải nghiệm.

Ví dụ điển hình như: Uniswap, dYdX, Optimism, Aptos…

Dự án tiềm năng chưa ra token: Arbitrum, zkSync, StarkNet, StarkEx, Sui, Metamask, Argent…

Lựa chọn dự án chắc chắn có airdrop

Là những dự án đã công bố tokenomic và có phân bổ một phần cho airdrop, hoặc những dự án DAO sẽ phân bổ token theo mức độ đóng góp vào sự phát triển của DAO và dự án. Để biết được dự án nào công bố sẽ có airdrop, anh em cần tích cực research trong whitepaper và tokenomic của dự án.

Những dự án tiềm năng công bố sẽ có airdrop: zkSync, StarkNet, Jediswap (MeshDAO)…

Lựa chọn dự án mà đối thủ của họ đã airdrop

Các dự án sẽ không ngừng cạnh tranh nhau trong việc quảng bá hình ảnh của mình tới cộng đồng. Airdrop là một cách tiếp thị hiệu quả cho những dự án blockchain, hình ảnh một dự án phi tập trung, công bằng với cộng đồng, phần thưởng xứng đáng cho những người dùng hiện ra và cộng đồng sẽ đón nhận một cách nồng nhiệt và lan tỏa. Một dự án cạnh tranh trực tiếp thường sẽ có xu hướng làm tốt hơn đối thủ.

Ví dụ điển hình: Sau khi Sushi ra token đã thu hút được lượng lớn thành khoản và người dùng từ Uniswap, sau đó Uniswap đã phản ứng lại bằng cách ra token và airdrop cho người dùng 400 UNI (tại giá ~3$-4$).

Những cặp dự án tiềm năng khác:

• Trong Layer 2, Optimism đã airdrop cho người dùng nhiều mức, từ vài trăm đến vài nghìn OP (tại giá ~0.8$-1.2$). Vậy Arbitrum – dự án Optimistic Rollup tương tự như Optimism hay layer 2 khác như zkSync, StarkNet sẽ airdrop ở mức tương đương?
• Gần đây Aptos đã airdrop 150-300 APT (tại giá ~7$-10$). Vậy dự án Sui – đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Aptos cũng sẽ airdrop?

Đối với những dự án này, sẽ có nhiều người dùng hơn nhắm tới với mục tiêu nhận airdrop, nên các dự án thường sẽ đưa ra những điều kiện khó hơn. Chính vì vậy bạn phải cố gắng làm tốt hơn những người khác bằng cách sử dụng nhiều hơn, khối lượng nhiều hơn và đóng góp nhiều hơn thông qua những comment góp ý về sản phẩm, UX, UI cho dự án và hỗ trợ dự án xây dựng cộng đồng.

Truy tìm hidden Airdrop

Những dự án lead một mảnh ghép hoặc một trend và hội tụ các yếu tố của dự án airdrop tiềm năng để nêu ở trên. Ví dụ điển hình: Uniswap đang dẫn đầu trong mảng DEX và trend DeFi. dYdX là dự án dẫn đầu mảng Derivative.

Hold coin/token những dự án lớn xây dựng thành một hệ sinh thái, đang phát triển thêm các dự án mới. Ví dụ điển hình như hệ sinh thái Cosmos.

4. Các hoạt động cần làm

Với người mới thì cần học các kỹ năng blockchain cơ bản như: cách sử dụng ví bao gồm cả mainnet và testnet trên các nền tảng khác nhau.

Lựa chọn những dự án có tiềm năng retroactive, tiến hành trải nghiệm (có thể sẽ phải đầu tư một phần vốn để mua native token gửi vào ví nếu dự án đang hoạt động mainnet). Gửi phản hồi cho dự án (nếu có). Lưu list những dự án đã trải nghiệm, loại ví, địa chỉ ví…

Cập nhật tiến độ và nhiệm vụ của dự án thông qua các kênh truyền thông twitter, discord, telegram…

5. Cách tránh scam

• Research dự án cẩn thận, lựa chọn những dự án có yếu tố cơ bản tốt, chỉ truy cập vào từ những link/ kênh thông tin chính thức. Những dự án chất lượng sẽ được các quỹ lớn đầu tư, được các KOL lớn follow và support, dự án đưa ra thông tin minh bạch trên các kênh truyền thông.
• Không sử dụng ví chính hoặc lưu trữ nhiều tiền trong ví sử dụng để săn airdrop.
• Không swap những token lạ gửi vào ví mình, rất có thể hacker sẽ chiếm toàn bộ tài sản trong ví nếu bạn swap token độc hại.
• Những nhân vật/ dự án yêu cầu gửi trước một khoản tiền để nhận airdrop thì khả năng cực kỳ cao đây là dự án scam.
• Các admin sẽ không bao giờ gửi tin nhắn riêng hoặc chủ động nhắn tin trước cho bạn. Đặc biệt là gửi tin nhắn riêng thông báo trúng thưởng airdrop.
• Các airdrop scam sẽ liên tục hối thúc người dùng nhanh chóng tham gia hoặc điền form đăng ký bằng cách đưa ra thời gian kết thúc airdrop nếu mọi người không nhanh chóng đăng ký sẽ hết cơ hội nhận được phần thưởng.
• Các airdrop uy tín sẽ không bao giờ bắt người dùng cung cấp các thông tin bảo mật như 12 từ khoá của ví hoặc các thông tin khác liên quan đến khoá bí mật, nếu có thì chỉ yêu cầu địa chỉ ví nhận coin/token.

6. Thái độ đúng mực

Airdrop là một hình thức cho đi của dự án, nên dự án có quyền airdrop hoặc không. Cho dù bạn có thể sẽ phải bỏ ra nhiều công sức testnet hay vốn để trải nghiệm sản phẩm của dự án thì bạn cũng không nên đòi hỏi, hãy cho đi, hãy trở thành người dùng sớm trải nghiệm sản phẩm của họ, đưa ra những đóng góp để dự án phát triển. Như vậy bạn sẽ có nhiều cơ hội nhận được retroactive hơn.

Retroactive không đến từ may mắn, bạn cần có kiến thức để tìm ra những dự án có tiềm năng retroactive, cũng như đánh giá chất lượng sản phẩm của dự án. Bạn cần bỏ thời gian, công sức, tiền bạc để trải nghiệm các sản phẩm, cập nhật nhiệm vụ của dự án, hỗ trợ dự án phát triển cộng đồng.

Không nên cheat hay tạo quá nhiều account, khi các dự án nhận thấy chất lượng người dùng thấp hoặc quá đông, dự án sẽ lựa chọn các điều kiện airdrop khắt khe hơn hoặc chuyển hình thức tiếp thị khác.

7. Tổng kết

Săn retroactive trở thành một nghề trong crypto, nó không đơn thuận là sự may mắn, nó cần kiến thức, cần thời gian, công sức và tiền bạc để trải nghiệm, đánh giá và đóng góp cho sự phát triển của dự án. Trước đây bạn chỉ cần một hoạt động nhỏ là đã có cơ hội nhận được airdrop, còn hiện tại các dự án thường airdrop cho những người dùng thực có nhiều hoạt động và có khối lượng giao dịch lớn hay có những yêu cầu khó hơn như chạy node

Dự án Fuel Network V1 được biết đến là một Layer 2 của Ethereum chain, Fuel được xây dựng dựa trên công nghệ “Optimistic rollup” và được phát triển từ 2020

1. Fuel là gì?

Dự án Fuel Network V1 được biết đến là một Layer 2 của Ethereum chain, Fuel được xây dựng dựa trên công nghệ “Optimistic rollup” và được phát triển từ 2020. Fuel tự tin là một module có tốc độ nhanh nhất trên Ethereum chain và đồng thời còn mang lại sự bảo mật cao nhất, linh hoạt, tập trung cải thiện sự trải nghiệm của các developers.

2. Fuel mang đến những gì?

Thực hiện giao dịch theo cơ chế Parallel

Với định nghĩa được họ đưa ra là mô hình UTXO, Fuel cho phép sử dụng nhiều luồng của CPU hơn, từ đó cung cấp khả năng tính toán, truy cập và lưu lượng giao dịch nhiều hơn đáng kể so với đơn luồng. Chính vì vậy, các giao dịch có thể thực hiện song song dựa trên các danh sách truy cập. Danh sách này được quản lý và vận hành một cách nghiêm ngặt dưới mô hình UTXO.

Fuel Virtual Machine (FuelVM)

FuelVM là một phiên bản nâng cấp của EVM, cơ chế EVM buộc các giao dịch phải được thực hiẹn theo tuần tự. Riêng với FuelVM, sự trợ giúp của mô hình UTXO cho phép các giao dịch có thể được thực hiện song song theo danh sách. Với cách tiếp cận mới này, sẽ giảm thiểu đáng kể sự lãng phí trong kiến trúc máy ảo truyền thống, đồng thời tăng không gian cho các developers.

Ngôn ngữ lập trình Sway

Ngoài ra, Fuel còn mang đến một ngôn ngữ lập trình của riêng mình là Sway Language. Ngôn ngữ này danh riêng cho FuelVM, được thiết kế để tối ưu hoá không gian cho các nhà phát triển. Sway được xây dựng dựa trên Rust và tích hợp thêm các cú pháp để tận dụng tối đa không gian máy ảo một cách hiệu quả.

Cơ chế Modular của Fuel

Modular là một hệ thống tính toán được có thể được thực thi một cách tách biệt với tính đồng thuận và khả dụng của Layer 1, từ đó làm tăng đáng kể lưu lượng xử lý giao dịch. Nói một cách khác, cơ chế Modular có thể một hệ thống tính toán có thể xác minh được thiết kế cho blockchain modular stack. Một blockchain có thể chứng minh gian lận hoặc hợp lệ (hoặc hệ thống tính toán khác) tận dụng một blockchain modular để phục vụ tính khả dụng dữ liệu. Cấu trúc này có thể được hình dung theo sơ đồ sau:

Các layer Modular của Fuel cung cấp hai lợi ích cốt lõi so với Layer cơ bản (monolithic counterparts) như sau:

Layer cơ bản tính toán và xác minh trên cùng một layer đó, dẫn đến bảo mật và khả năng mở rộng hạn chế. Đối với Modular của Fuel, giải pháp được đưa ra để tránh điều này thông qua cách tách biệt tính toán và xác minh, cho phép đảm bảo an ninh mạnh mẽ hơn nhiều trên quy mô lớn.

Layer cơ bản đang dựa trên các công nghệ kém hiệu quả khi nói đến tốc độ và sự đa dạng của tính toán mà chúng có thể hỗ trợ. Cơ chế Modular của Fuel có thể được thiết kế đặc biệt để tối ưu hóa cho việc tính toán.

Giống như các layer cơ bản, cơ chế Modular sử dụng một mạng lưới các “block producers”. Các thực thể này xử lý quá trình sử dụng nhiều tài nguyên để thực hiện các giao dịch và tạo ra các block. Tuy nhiên, không giống như trong các layer cơ bản, việc xác minh không được xử lý trên layer thực thi, mà là ở các tầng thấp hơn cả cấu trúc Modular.

Tokenomics và Token của Fuel

Đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có thông tin chính thức về token của dự án Fuel.

Team Fuel Network

Thành viên đồng sáng lập Celestia cũng chính là CEO của dự án Fuel Network, John Adler là một cái tên tương đối nổi tiếng trong ngành. Ông là người đưa ra nhiều giải pháp nhằm giải quyết vấn đề về tính khả dụng của dữ liệu, lên kế hoạch khởi động hệ sinh thái Celestia và tập trung vào sự phát triển của cơ chế Modular. Bên cạnh John Adler, còn có nhiều contributors khác, bạn có thể xem thêm tại đây.

Backers của Fuel

Fuel đã huy động được 80 triệu USD với sự hỗ trợ từ nhiều VC có uy tín trong ngành. Các ông lướn có thể kể đến như Alameda Research, Blockchain Capital, CoinFund… Đồng thời Fuel cũng nhận được nhiều sự hỗ trợ và cố vấn từ các nhân sự cao cấp trong ngành crypto.

Bạn có thể xem thêm danh sách suppporters sau đây:

Các Dapp trên hệ sinh thái Fuel

Hiện tại, Fuel Grants là một chương trình mang đến nhiều cơ hội cho các developers muốn góp sức xây dựng hệ sinh thái Fuel Network. Các gói grants này có giá trị từ 10,000 đến 150,000 USD được xây dựng theo cơ chế Modulars. Ngoài ra, dựa trên ngôn ngữ Sway, ETHBerlin hackathon đã được tổ chức và nhận được nhiều sự quan tâm của cộng đồng developers. Các dự án hiện tại đang phát triển trên Fuel có thể kể đến như (bao gồm các dự án trong cuộc thi hackathon):

• Elix – Sàn giao dịch phi tập trung – Twitter
• Microchain – Cổng swap tối ưu hoá chi phí giao dịch – Twitter
• UNIC – Dự án phát triển việc NFT hoá các tài sản thực – Twitter
• Fuel Nomen – Dịch vụ đặt tên dưới cơ chế phi tập trung
• Poolsharks – Giao thức web3 mã nguồn mở, tối ưu hoá các order trên blockchain, có ứng dụng của cơ chế DAO – Twitter
• Acumen – Cầu nối giữa tài chính truyền thống và tài chính phi tập trung, tạo ra các khoản lợi nhuận hấp dẫn, ổn định cho người đầu tư – Twitter
• Orao – Nền tảng Oracle cho data feeds – Twitter
• Thunder – NFT market place với UX/UI thân thiện.

Các dự án tương tự

Đối trọng với Fuel Network vẫn có nhiều cái tên khác đang xây dựng layer 2 đáng chú ý khác. Những dự án có thể kể đến như:

• ZkSync
• Optimism
• Starknet
• Celestia

Trải nghiệm Testnet của Fuel Network

Hiện tại, bạn đã có thể trải nghiệm thử hệ thống swap của Fuel Network thông qua testnet mà họ đang triển khai. Tốc độ giao dịch đang rất nhanh, tuy nhiên vẫn cần nhiều hơn các thử nghiệm và các phản hồi từ phía người dùng. Bạn có thể tham gia Testnet một cách vô cùng đơn giản tại đây.

Bạn có thể xem thêm về Fuel tại Twitter chính thức của họ tại đây.

Bạn có thể xem Docs của Fuel tại đây.

Bạn có thể tham gia discord của Fuel tại đây.

Arctic (ARC) là dự án sẽ dẫn dắt sự phát triển tiếp theo của Aurora. Được sự hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật của iZUMi Finance và sự hỗ trợ của Proximity Labs là nền tảng giúp Arctic mang lại sự đổi mới DeFi cho Aurora, qua veNFT và DLAMM (Discretized Liquidity AMM).

1. Arctic (ARC) là gì?

Arctic (ARC) với mục tiêu dẫn dắt sự phát triển của Aurora với việc ra mắt hệ sinh thái DEX thế hệ tiếp theo, được thiết kế để kết nối các dự án Aurora với nhau, cung cấp tính thanh khoản và tối đa hiệu quả sử dụng vốn.

• Tổng người dùng: 600.012
• Hiệu quả sử dụng vốn: 97,42%

Arctic thưởng cho các nhà cung cấp thanh khoản và những người tham gia quản trị tích cực thông qua phân phối $ARC và $veARC.

Các nhà cung cấp thanh khoản (LP) nhận được emissions và phí giao dịch $ARC. Những người nắm giữ $ARC ($veARC) vote về việc các nhóm thanh khoản nhận được emissions $ARC. Đổi lại, những người vote nhận được phí giao dịch và bribes thu được từ các cặp mà họ vote.

2. Điểm nổi bật

VeNFT

Sự đổi mới đầu tiên của Arctic là nâng cấp veNFT và thiết kế quản trị của nó. Mô hình veToken bắt nguồn từ tokenomics veCRV của Curve. Với veToken này, chủ sở hữu có thể tham gia bỏ phiếu gauge emissions và chia sẻ doanh thu từ giao thức.

Arctic đưa veNFTs tiến thêm một bước: thay vì dừng lại ở quyền bỏ phiếu emissions, Arctic trao cho veNFTs toàn quyền quản lý đối với Arctic DAO. Hơn nữa, veNFT có thể kết hợp với các veNFT khác, cho phép chủ sở hữu sáng tạo và linh hoạt hơn nhiều với các quyền quản trị và tính thanh khoản cơ bản.

DLAMM

Sự đổi mới khác của Arctic là Discretized Liquidity Automated Market Maker (DLAMM), được ủy quyền và hỗ trợ bởi iZUMi Finance.

DLAMM của Arctic sử dụng một thuật toán thanh khoản tập trung rời rạc mới với các đặc điểm tạo thị trường thanh khoản tập trung tương tự như Uniswap v3, nhưng DLAMM cho phép thanh khoản được phân phối chính xác trên bất kỳ mức giá cố định nào thay vì phạm vi giá.

Do đó, mô hình DLAMM có thể cung cấp hiệu quả sử dụng vốn cao hơn 3500 lần so với mô hình AMM x * y = k thông thường.

3. Đối tác

Các thành viên cốt lõi tham gia vào việc phát triển và xây dựng DAO và Aurora ở Arctic như Trisolaris, NEAR, Bastion,…

4. Lộ trình phát triển

Vào ngày 30/9/2022 vừa qua, Arctic đã khởi chạy chức năng giao dịch Arctic DEX.

Với mục tiêu cốt lõi là tập hợp các dự án hệ sinh thái Aurora để hợp tác và cung cấp trải nghiệm giao dịch tốt hơn cho người dùng, tại thời điểm này kế hoạch ra mắt token $ARC và $veARC chưa được tiết lộ và sẽ do các thành viên cốt lõi của Arctic DAO quyết định.

5. Tokenomics

ARC

• Network: ERC-20
• Tổng cung: 100.000.000 ARC
• Utility token

ARC được sử dụng để trả thưởng các Liquidity providers thông qua emissions, trong đó LP sẽ nhận 50% phí giao dịch và phần thưởng emission $ARC

Phân bổ ARC

• Initial Given: 20%
• Initial liquidity pool with Aurora: 6%
• Liquidity mining emission: 54%
• Developer team: 6%
• Core contributors: 8%
• Proximity Lab in representation: 6%

veARC

veARC là token veNFT của Arctic để quản lý DAO và vote emission.

• Governance token
• ERC-721 (NFT)

6. Cộng đồng Arctic

Các kênh thông tin và cộng đồng hiện nay của Arctic (ARC):

• Website
• Github
• Twitter
• Medium
• Discord

7. Mua Arctic (ARC) ở đâu?

Tại thời điểm viết bài, Arctic chưa phát hành token nên chưa thể giao dịch được.

8. Tổng kết

Dự án Arctic rất tiềm năng khi được nhận sự hỗ trợ chính từ Proximity Labs và cả chuyên môn kỹ thuật iZUMi Finance. Thời gian qua Arctic liên tục hợp tác các dự án chủ chốt hệ sinh thái Aurora để cùng nhau thúc đẩy sự phát triển đổi mới DeFi trên Aurora.

Với thời điểm thị trường hiện tại “TIME TO BUIDL”, Arctic vẫn đang tập trung build các tính năng để hoàn thiện hơn và gia tăng trải nghiệm người dùng DeFi.

Các bạn cùng chờ đón bài viết tiếp theo sẽ đi chi tiết về công nghệ, mô hình hoạt động của Arctic và nó sẽ thúc đẩy hệ sinh thái Aurora như thế nào nhé!

NFT.Storage là dịch vụ lưu trữ cho phép bạn tải hình ảnh, metadata của NFT ngoại miễn phí, với mục tiêu lưu trữ tất cả dữ liệu NFT dưới dạng hàng hóa.

1. Tổng quan

NFT.Storage là dịch vụ lưu trữ cho phép bạn tải hình ảnh, metadata của NFT ngoại miễn phí, với mục tiêu lưu trữ tất cả dữ liệu NFT dưới dạng hàng hóa.

Dữ liệu được lưu trữ vĩnh viễn trong mạng lưu trữ phi tập trung Filecoin và được cung cấp qua IPFS thông qua ID nội dung duy nhất của nó. Bạn có thể tải lên bao nhiêu dữ liệu tùy thích miễn là dữ liệu đó là một phần của NFT (ví dụ: metadata, hình ảnh và các nội dung khác được tham chiếu trong mã thông báo hoặc metadata của nó), mặc dù hiện tại có giới hạn 31GiB cho mỗi lần tải lên riêng lẻ.

NFT.Storage đặc biệt hữu ích cho những người sáng tạo cá nhân đang đúc NFT hoặc nhà phát triển công cụ NFT đang tìm cách hỗ trợ người sáng tạo và người sưu tập! NFT.Storage cực kỳ dễ sử dụng và tích hợp, cung cấp cho bạn ID nội dung tải lên mà bạn cần khi đúc một NFT để làm cho nó thực sự bất biến và cung cấp dữ liệu của bạn một cách hiệu quả.

• Dữ liệu công khai: Tất cả dữ liệu được tải lên NFT.Storage đều công khai cho bất kỳ ai yêu cầu bằng cách sử dụng đúng CID. Không lưu trữ bất kỳ thông tin riêng tư hoặc nhạy cảm nào nếu không được mã hóa khi sử dụng NFT.Storage.
• Dữ liệu vĩnh viễn: Xóa File trong trang NFT.Storage sẽ xóa chúng khỏi danh sách tệp tài khoản của bạn, nhưng điều đó không ngăn các node trên mạng lưu trữ phi tập trung giữ lại bản sao của dữ liệu vô thời hạn. Không sử dụng NFT.Storage cho dữ liệu có thể cần được xóa vĩnh viễn trong tương lai.

2. Cơ sở hạ tầng cho Web2.5

Để giúp người dùng cuối trải nghiệm tốt nhất có thể khi sử dụng NFT, NFT.Storage đã thiết kế cơ sở hạ tầng để cân bằng giữa hiệu suất (ví dụ: độ tin cậy, tốc độ) và sự không cần sự tin cậy (ví dụ: khả năng xác minh).

Chúng tôi khuyến khích mọi người sử dụng NFT.Storage để có trải nghiệm lưu trữ và truy xuất dữ liệu ngoài chuỗi tốt nhất có thể mà không ảnh hưởng đến các nguyên tắc web3!

3. Hướng dẫn tải thư mục lên NFT.Storage bằng Website

Bước 1: Truy cập vào nft.storage/ , đăng nhập bằng Github hoặc Email

Bước 2: Chọn + Upload

Bước 3: Lựa chọn hình ảnh bạn muốn và Upload.

Upload File Nội dung từ tải lên này sẽ được tổng hợp để lưu trữ dự phòng trên Filecoin. Các giao dịch của Filecoin sẽ có hiệu lực trong vòng 48 giờ kể từ khi tải lên. Trong khi chờ đợi, dữ liệu vẫn sẽ có sẵn trên mạng IPFS.

Bước 4: Tại giao diện chính của NFT.storage, để lấy CID, chọn Actions, Copy CID.

CID là viết tắt của Content Identifier, một địa chỉ nội dung mô tả được sử dụng trong toàn bộ hệ sinh thái IPFS

4. Hướng dẫn tải tệp và thư mục qua ứng dụng NFTUp

NFTUp là cách dễ dàng để có thể tải chuẩn metadata, tài sản, sẵn sàng để đúc NFT vào trong smart contracts, sau đó có thể giao dịch trên bất kỳ marketplaces hay trưng bày.

Bước 1: Download NFTUp trên hệ điều hành IOS.

Bước 2: Khởi chạy ứng dụng.

Bước 3: Kéo và thả tệp hoặc thư mục vào đó. Bạn có thể được nhắc nhập API NFT.Storage của mình. Bạn có thể lấy mã API trên trang tài khoản của mình.

Bước 4: Tải lên bất kỳ cấu trúc tệp nào bạn muốn. Nếu bạn làm giống như HashLips, bạn có thể tải nội dung và metadata lên cùng lúc bằng cách kéo cả hai tải lên.

Bước 5: Khi quá trình tải lên hoàn tất, bạn sẽ nhận được một liên kết đến nội dung của mình. Nhấp vào nó để lấy dữ liệu của bạn từ mạng IPFS.

5. Sử dụng Javascript API

Các nhà phát triển đang xây dựng ứng dụng bằng JavaScript hoặc TypeScript, ứng dụng NFT.Storage JavaScript sẽ giúp việc tải tệp lên và tạo siêu dữ liệu NFT tương thích với ERC-1155 trở nên đơn giản.

Tìm hiểu chi tiết tại đây

Giải pháp Layer 2 trở nên đặc biệt quan trọng trong sự phát triển của Ethereum 2.0 vì nó sẽ trở thành lớp thực thi cho Ethereum 2.0. Hiện nay có hai giải pháp chính đang được các nhà phát triển và người dùng đánh giá cao là Optimistic Rollup và zk-Rollup.

Optimistic Rollup hiện đang phát triển nhanh hơn một bước với nhiều dự án đã mainnet, nổi bật trong số đó là Optimism và Arbitrum. Còn giải pháp zk-Rollup được đánh giá cao hơn về công nghệ & ứng dụng nên được cho là giải pháp Layer 2 trung và dài hạn, tuy nhiên giải pháp zk-Rollup phức tạp hơn nên đa số các dự án đang trong giai đoạn phát triển và thử nghiệm. Trong đó, 2 dự án zk-Rollup đang dẫn đầu hiện nay là zkSync và StarkNet. Chúng ta cùng so sánh hai dự án hàng đầu hiện nay của giải pháp zk-Rollup nhé.

1. Tổng quan về zk-Rollup

ZKP (bằng chứng zero-knowledge) là một cách để người chứng minh (Prover) thuyết phục người xác minh (Verifier) một trạng thái là đúng mà không tiết lộ thêm bất kỳ thông tin nào. Có nhiều triển khai của ZKP như STARK, SNARK, PLONK, PLONKY2, Groth16… nói chính xác hơn thì các triển khai này là Validity Proofs (bằng chứng hợp lệ).

zk-Rollup (zero-knowledge Rollup) là giải pháp mở rộng quy mô lớp 2 giúp tăng thông lượng trên Ethereum Mainnet bằng cách di chuyển tính toán và lưu trữ trạng thái ngoài chuỗi (off-chain). Chúng cuộn hàng nghìn giao dịch lại thành lô và tạo bằng chứng ZKP (zero-knowledge proofs). Chỉ có bằng chứng này được gửi và xác minh trên chuỗi chính. Những bằng chứng này được lưu trữ trên chuỗi chính cùng dữ liệu giao dịch.

Khác với giả thiết mọi giao dịch đều đúng của Optimistic Rollup, các giao dịch trên zk-Rollup được tính toán, xác minh nên các bằng chứng tạo ra được gọi là bằng chứng hợp lệ. Cũng nhờ bằng chứng hợp lệ này và dữ liệu khả dụng trên chuỗi (on-chain) mà thời gian rút tiền về L1 chỉ từ 1~10 phút.

Bên cạnh những ưu điểm đó, ZK-rollups cũng có tiềm năng cho phép các giao dịch riêng tư trong các lần lặp lại trong tương lai. Các dự án như Zcash và Aztec Network đã triển khai các tính năng bảo vệ quyền riêng tư và zkSync và StarkNet đã công khai tuyên bố ý định của mình là thực hiện các giao dịch private của họ trong tương lai.

2. Tổng quan về zkSync và StarkNet

Mọi người đã hiểu về nhóm giải pháp zk-Rollup, nơi hai dự án chúng ta sắp so sánh dưới đây đang theo đuổi, vì vậy trước khi đi vào so sánh zkSync và StarkNet, chúng ta cùng tìm hiểu thông tin chung về chúng nhé.

zkSync

zkSync 1.0 là giải pháp mở rộng zkRollup trên Ethereum không giám sát (non-custodial) với giả định không tin cậy xây dựng trên nền tảng SNARK. Nó được sử dụng riêng cho các mục đích đơn giản. Nó thiếu hỗ trợ cho zkEVM và không thể xử lý hợp đồng thông minh phức tạp hơn. zkSync 1.0 đã mainnet từ tháng 6/2020.

zkSync 2.0 là một bản zk-Rollup không tin cậy (trustless) xây dựng trên nền tảng SNARK, sử dụng ZKP để cung cấp khả năng mở rộng với chi phí giao dịch thấp trên Ethereum. Tất cả tài sản được lưu trữ trong một hợp đồng thông minh duy nhất trên chuỗi chính, trong khi tính toán và lưu trữ dữ liệu được thực hiện ngoài chuỗi. zkSync 2.0 có thêm nhiều tính năng nổi bật như:

• Bảo mật giống Mainnet mà không phụ thuộc vào bên thứ ba.
• Các hợp đồng thông minh tương thích EVM không cần phép (permissionless).
• API Web3 tiêu chuẩn.
• Duy trì các tính năng EVM chính, chẳng hạn như khả năng tổng hợp hợp đồng thông minh.
• Giới thiệu các tính năng mới, như account abstraction và meta-transactions…

zkSync 2.0 chính thức chạy baby alpha mainnet ngày 28/10/2022.

StarkNet

StarkNet là một Layer 2 zk-rollup phi tập trung không được phép (permissionless) xây dựng trên nền tảng công nghệ STARK. StarkNet là một blockchain cho mục đích chung, cho phép bất kỳ ai cũng có thể viết bất kỳ loại logic (dApp) nào cho bất kỳ mục đích nào họ muốn mà không ảnh hưởng đến khả năng tổng hợp và bảo mật của Ethereum. StarkNet chạy alpha mainnet từ tháng 12/2021, dự kiến khởi động lại mạng và chạy mainnet chính thức vào tháng 10-11/2022.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa zkSync và StarkNet là công nghệ SNARK và STARK.

3. SNARK hay STARK ưu việt hơn?

Sự khác biệt lớn nhất giữa SNARK và STARK là cơ chế tạo bằng chứng ZKP. Trong khi STARK sử dụng các hàm băm chống va chạm, tận dụng sức mạnh tính toán. Còn zkSNARKs sử dụng các đường cong elip chống va chạm để đảm bảo tính ngẫu nhiên cần thiết cho một bằng chứng (vì vậy rất khó tìm thấy hai đầu vào riêng biệt tạo ra cùng một đầu ra)

Về mặt lý thuyết, thuật toán an toàn nhất là STARKs, Stark không dựa trên giả định mà dựa trên sức mạnh tính toán, nên Stark không cần thiết lập trusted (tin cậy) ở đầu vào và có khả năng kháng lượng tử. STARK yêu cầu cấu hình phần cứng lớn hơn, thời gian xác minh dài hơn và có kích thước bằng chứng lớn hơn SNARK, do đó phí gas cũng sẽ nhiều hơn SNARK.

STARK có khả năng mở rộng tốt hơn nhưng SNARK ra đời sớm hơn nên SNARK phổ cập hơn và có nhiều công cụ hỗ trợ hơn STARK.

4. Khả năng tương thích EVM

Cả zkSync và StarkNet đều hỗ trợ smart contract cho mục đích chung nhưng do chúng sử dụng hai phương thức xác minh khác nhau, nên khả năng tương thích EVM của chúng khác nhau. zkSync 2.0 tuyên bố tương thích 99% EVM với Solidity và Vyper thông qua việc biên dịch trước sang Yul, một ngôn ngữ trung gian, trước khi biên dịch xuống zkEVM bytecode thông qua LLVM.

Ngoài ra, zkSync hỗ trợ ngôn ngữ giống như Rust được tối ưu hóa ZKP của họ, Zinc, biên dịch trực tiếp sang bytecode bằng cách sử dụng LLVM. Tuy nhiên, Zinc hiện chưa hoàn chỉnh Turing và quá trình phát triển của nó đã tạm dừng kể từ tháng 9 năm 2021 do zkSync tập trung vào khả năng tương thích Solidity.

Mặt khác, StarkNet hiện không phát triển khả năng tương thích với EVM. Để triển khai các hợp đồng thông minh trên StarkNet, các nhà phát triển cần học Cairo, một ngôn ngữ lập trình được StarkWare xây dựng để phát huy hết sức mạnh của công nghệ STARK. Ngoài ra, các nhà phát triển hợp đồng thông minh cũng có thể chọn chuyển đổi mã Solidity của họ sang Cairo bằng cách sử dụng Warp, một trình chuyển tiếp do NetherindEth phát triển.

Mặc dù vậy, vẫn còn một số tính năng Solidity không được hỗ trợ chuyển và còn lâu mới phù hợp với khả năng tương thích EVM như của zkSync 2.0. Gần đây StarkNet cũng đưa ra định hướng phát triển layer 3 có thể tương thích tốt với EVM.

5. Lộ trình phát triển

zkSync

Dự án sẽ được phát triển với 3 giai đoạn chính:

• zkSync 1.0: thiếu hỗ trợ cho zkEVM và không thể xử lý hợp đồng thông minh phức tạp hơn. zkSync 1.0 đã mainnet từ tháng 6/2020.
• zkSync 2.0: tương thích EVM và sử dụng cho mục đích chung. Baby Alpha mainnet ngày 28/10/2022 và công bố roadmap đến năm 2023 với nhiều cột mốc như chạy public alpha mainnet và phát triển Layer 3 trên zkSync.
• zkPorter: phiên bản validium của zkSync đang được phát triển. zkSync hướng tới việc kết hợp zkPorter và
• zkSync 2.0 để tạo ra phiên bản Volition, nơi người dùng có thể chọn giao dịch off-chain với chi phí thấp hơn hoặc giao dịch on-chain với mức độ bảo mật cao hơn.

zkSync công bố sẽ có airdrop nhưng chưa có thông tin chi tiết, zkSync thể sẽ phát hành token là khi chạy alpha mainnet hoặc khi chuyển qua giai đoạn mainnet chính thức.

StarkNet

StarkNet chạy Alpha mainet từ tháng 12/2021 và có kế hoạch khởi động lại mạng lưới để chạy mainnet chính thức trong quý 4 năm 2022. StarkNet có kế hoạch phát triển đệ quy Stark trên Layer 3 giúp mạng lưới trở lên siêu mở rộng với phí giao dịch siêu rẻ.

StarkNet đã công bố tokenomic trong đó có kế hoạch airdrop cho cộng đồng và thúc đẩy phát triển hệ sinh thái

6. Tài chính

zkSync được phát triển bởi Matter Labs – công ty đã huy động được tổng cộng 458 triệu USD, trong đó 58 triệu USD từ các backers lớn như a16z, Ethereum Foundation, Consensys, USV, Bybit, Coinbase… USD và 200 triệu USD để phát triển hệ sinh thái từ BitDAO. Mới đây nhất, ngày 16/11/2022 Matter Labs thông báo huy động thành công 200 triệu USD vòng series C do Blockchain Capital và Dragonfly dẫn đầu. Ở vòng gọi vốn này Matter Labs không công bố valuation, theo vòng trước đó thì Matter Labs đang được định giá 2 tỷ USD.

StarkNet được phát triển bởi StarkWare – công ty đã nhận được tổng cộng 273 triệu USD trong đó StarkWare đã huy động được 261 triệu USD từ các backers lớn như Paradigm, Sequoia, Pantera, DCVC, Consensys, Coinbase… và 12 triệu USD từ grant của Ethereum Foundation. StarkWare hiện đang được định giá 8 tỷ USD.

7. Hệ sinh thái

Về sự đa dạng thì hệ sinh thái zkSync nhận được nhiều lợi thế khi tương thích EVM, các dự án từ Ethereum có thể dễ dàng triển khai trên zkSync 2.0. Đa phần các dự án trên zkSync 2.0 đang trong giai đoạn phát triển, một số ít như đi vào testnet như SyncSwap, Mute, Phezzan, Tevaera… Trên zkSync 1.0 đã có một số dự án hoạt động trên mainnet như Zigzag, Ramp, Banxa, Moonpay, Utorg.

StarkNet tuy không tương thích EVM nhưng đã phát triển nhiều công cụ hỗ trợ nhà phát triển và có đội ngũ support hùng hậu nên hệ sinh thái cũng phát triển rất mạnh mẽ với nhiều dự án đang testnet và nhiều dự án đã hoạt động trên mainnet như Argent, Braavos, StarkGate, Orbiter, MySwap, MintSquare, Aspect, 10kSwap…

Bạn có thể so sánh các mảnh ghép giữa hai hệ sinh thái thông qua infographic bên dưới:

• Round 1: là các dự án Stablecoin
• Round 2: là các loại ví và cầu nối cross-chain
• Round 3: là các dự án DEX và Lending/Borrowing
• Round 4: là các dự án DeFi khác
• Round 5: là các dự án NFTs/ Gamefi/ Metaverse

8. Cộng đồng

zkSync có cộng đồng người dùng đông đảo hơn với 317k follower trên twitter và 110k thành viên Discord so với StarkNet là 151k follower trên twitter và 34k thành viên trên Discord. Tuy nhiên cộng đồng Dev của StarkNet sôi nổi hơn, do StarkNet đẩy mạnh giáo dục ngôn ngữ mới – Cairo.

9. Tổng kết

zkSync và StarkNet là hai dự án hàng đầu trong nhóm giải pháp zk-Rollup. Hai dự án đều có những thế mạnh riêng, zkSync tương thích tốt với EVM và sử dụng công nghệ SNARK nhẹ hơn, thông dụng hơn. Trong khi StarkNet lựa chọn không tương thích EVM mà sử dụng ngôn ngữ riêng để có thể phát huy tối đa sức mạnh tính toán của công nghệ Stark.

Cả zkSync 2.0 và StarkNet đều sử dụng cho mục đích chung, tức là các nhà phát triển có thể triển khai mọi logic mà họ muốn. StarkNet bảo mật hơn và có khả năng mở rộng hơn zkSync nhưng StarkNet có chi phí đắt hơn và yêu cầu phần cứng lớn hơn zkSync.

Cuộc cạnh tranh giữa zkSync và StarkNet trong thời gian tới sẽ chứng minh cho hiệu quả của zk-Rollup trước các thách thức đến từ các dự án Optimistic Rollup.

Binance Fan Token là một loại token tiện ích (utility token) được sàn giao dịch Binance phát hành trên BNB Chain. Những token này được liên kết với các câu lạc bộ, đội tuyển thể thao hay những nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực thể thao, giúp người hâm mộ trên toàn thế giới kết nối dễ dàng với câu lạc bộ mình yêu thích.

1. Binance Fan Token là gì?

Binance Fan Token là một loại token tiện ích (utility token) được sàn giao dịch Binance phát hành trên BNB Chain. Những token này được liên kết với các câu lạc bộ, đội tuyển thể thao hay những nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực thể thao, giúp người hâm mộ trên toàn thế giới kết nối dễ dàng với câu lạc bộ mình yêu thích.

Với Binance Fan Token, chủ sở hữu có các đặc quyền như được ưu tiên mua vé, biểu quyết chọn trang phục thi đấu/khẩu hiệu… cho đội tuyển yêu thích của mình. Trong tương lai, người hâm mộ còn có thể thu thập NFT từ Fan Token và khám phá các tính năng bổ sung khác.

Đây là một trong những phương thức giúp đưa trải nghiệm của người hâm mộ vào thế giới tiền mã hóa. Hiện có 4 câu lạc bộ sở hữu Fan Token riêng của mình là BWT Alpine F1 Team, SS Lazio, FC Porto và Santos FC. Những token đang được giao dịch trên sàn Binance là ALPINE, SANTOS, PORTO, LAZIO.

2. Binance Fan Token và NFT

Mặc dù Binance Fan Token có thể được sử dụng để đúc (mint) các NFT riêng biệt, đây không phải là một loại NFT. Thay vào đó, Binance Fan Token được xem là một dạng token tiện ích có thể thay thế. Điều này có nghĩa là mỗi Fan Token đều giống nhau, tương tự việc một Bitcoin luôn bằng một Bitcoin khác.

3. Lợi ích khi sở hữu Binance Fan Token

Binance Fan Token cho phép người hâm mộ tương tác với câu lạc bộ mình yêu thích một cách ý nghĩa. Người sở hữu Binance Fan Token có thể nhận được phần thưởng hay hưởng các đặc quyền. Những loại Fan Token khác nhau sẽ cung cấp những lợi ích khác nhau. Trong phần lớn trường hợp, người sở hữu sẽ có những lợi ích sau:

Quyền bình chọn

Thông qua cơ chế quản trị, chủ sở hữu Binance Fan Token có quyền tham gia bỏ phiếu, bình chọn cho các quyết định của câu lạc bộ, chẳng hạn như chọn thiết kế của trang phục thi đấu, thông điệp hiển thị trên màn hình sân vận động, loại đồ lưu niệm mà đội tuyển sẽ cung cấp, cầu thủ của tháng, các sự kiện từ thiện và trận đấu mà họ sẽ tổ chức, nơi tổ chức….

Hộp bí ẩn và NFT

Người dùng có thể mua các NFT hiếm và Mystery Box chứa các vật phẩm sưu tầm hiếm từ các đội và thương hiệu mình yêu thích, sau đó trao đổi hoặc bán những vật phẩm này trên thị trường Binance NFT.

Trong các sự kiện NFT PowerStation, người sở hữu cũng có thể sử dụng Binance Fan Token hay nạp NFT được hỗ trợ để nhận thêm phần thưởng Binance Fan Token và tăng quyền lợi cho cộng đồng người hâm mộ.

Fanshop

Người dùng có thể đổi Binance Fan Token lấy các phần thưởng, quyền lợi và vật phẩm sưu tầm thực tế từ các đội mình yêu thích thông qua Fanshop. Những phần thưởng này có thể là vé NFT tham gia tiệc hay vé xem trận đấu. Hiện có 2 câu lạc bộ cho phép đổi phần thưởng là BWT Alpine F1 Team và SS Lazio.

Ngoài ra, tính năng mở khóa Fan Badge cho phép hiển thị huy hiệu người hâm mộ và thu hút sự chú ý của câu lạc bộ được theo dõi sẽ sớm được ra mắt.

4. Hướng dẫn mua Binance Fan Token

Để mua Binance Fan Token, trước hết người dùng cần có tài khoản Binance. Xem hướng dẫn tạo tài khoản trên sàn Binance chi tiết tại đây.

Bước 1: Sau khi tạo tài khoản thành công, người dùng tiến hành xác minh danh tính KYC, sau đó truy cập nền tảng Binance Fan Token để khám phá các câu lạc bộ nổi bật và sắp được niêm yết. Sau đó chọn phần “Xem chi tiết” ở câu lạc bộ mà mình yêu thích.

Bước 2: Chọn “Mua” để bắt đầu mua Binance Fan Token mình yêu thích. Ở đây bài viết lấy ví dụ với câu lạc bộ BWT Alpine F1 Team.

Người dùng có thể thanh toán thông qua 3 hình thức: Nạp tiền qua ngân hàng, thông qua thẻ tín dụng/thẻ ghi nợ hay qua phương thức P2P.

Ngoài ra, người dùng cũng có thể mua Binance Fan Token bằng cách tham gia Launchpad của Binance Fan Token qua việc mua BNB và khóa một lượng BNB trong đợt mở bán Binance Fan Token.

Sau khi hoàn tất giao dịch, Binance Fan Token sẽ được tự động chuyển vào ví spot của người dùng. Sau khi sở hữu chúng, người dùng có thể tham gia các hoạt động đã nêu ở trên và có cơ hội nhận những phần thưởng hấp dẫn.

5. Tổng kết

Binance Fan Token là nền tảng được phát triển từ sự hợp tác của Binance cùng các đội thể thao hàng đầu, giúp mở rộng trải nghiệm của người hâm mộ trên thế giới, đưa mọi người đến gần hơn với thế giới tiền điện tử và nâng chúng lên tầm cao mới.

Truy vấn dữ liệu là tìm kiếm và hiển thị dữ liệu, bao gồm 2 hoạt động chính là indexing và querying

1. Truy vấn dữ liệu là gì?

Truy vấn dữ liệu là tìm kiếm và hiển thị dữ liệu, bao gồm 2 hoạt động chính là indexing và querying, trong đó:

• Querying (còn gọi là truy vấn) là thao tác tìm kiếm dữ liệu bằng cách lọc các tiêu chí cụ thể.
• Indexing là cách sắp xếp dữ liệu giúp tăng tối đa hiệu quả của việc querying.

Nếu bạn tìm đọc một cuốn sách, việc tìm kiếm sách trong thư viện sẽ nhanh và dễ dàng hơn nhiều so với việc tìm sách trong một nhà kho với nhiều chồng sách khác nhau. Bởi vì sách trong thư viện được phân loại rõ ràng (sách thuộc thể loại gì) và được sắp xếp theo thứ tự (tập 1 đến tập 2, sách bắt đầu bằng chữ A, đến chữ B…), còn sách trong nhà kho không được sắp xếp theo một trật tự nhất định.

Trong bối cảnh dữ liệu được xem là nguồn dầu mới của thế kỉ 21 và số lượng dữ liệu đang gia tăng rất nhanh trên quy mô toàn cầu, Indexing và querying đang chiếm vai trò ngày càng quan trọng.

2. Vấn đề và giải pháp cho khả năng truy vấn dữ liệu từ blockchain

Vấn đề của blockchain trong việc truy vấn dữ liệu

Blockchain là công nghệ đột phá trong việc mang lại sự minh bạch và phi tập trung. Về cơ bản, blockchain là một cuốn sổ cái chứa dữ liệu không thể bị sửa đổi và ai cũng có quyền truy cập để xem dữ liệu trong cuốn sổ cái đó. Sự xuất hiện của những ý tưởng mới như smart contract, oracle là tiền đề cho nhiều nhánh phát triển như: DeFi, NFT, SocialFi… Theo đó, nhu cầu cho việc truy vấn dữ liệu trên blockchain cũng ngày càng tăng.

Mặc dù cũng giữ vai trò lưu trữ dữ liệu nhưng blockchain có thiết kế khác với các database (nơi lưu trữ dữ liệu) đang được sử dụng hiện nay. Chính điều này làm phát sinh các vấn đề liên quan tới việc truy vấn dữ liệu trên blockchain.

Những vấn đề chính ảnh hưởng đến hiệu quả truy vấn dữ liệu trên blockchain bao gồm:

• Thiết kế nền tảng: Cấu trúc blockchain bao gồm nhiều khối dữ liệu (block) được liên kết với nhau tạo thành chuỗi (chain). Cấu trúc này không cho phép lưu trữ hoàn toàn dữ liệu vào một block. Do đó việc tìm kiếm một thông tin nào đó trong một biển dữ liệu tốn rất nhiều thời gian và không hiệu quả.
• Thiếu ngôn ngữ truy vấn: Thông thường, mỗi loại database đều có một ngôn ngữ truy vấn giúp trả lời các câu hỏi theo tiêu chí cụ thể. Do blockchain sử dụng một ngôn ngữ lập trình mới nên chúng không tương thích với bất kỳ ngôn ngữ truy vấn nào hiện nay. Việc truy vấn thông tin với độ khó kỹ thuật cao yêu cầu các nhà phát triển dapp phải có khả năng lập trình xuất tốt.
• Hạn chế liên quan tới API: API là phương thức giúp kết nối các hệ thống dữ liệu lại với nhau. Tuy nhiên, hiện tại phần dữ liệu được kết nối còn khá đơn giản và chưa được tận dụng để đạt hiệu quả cao.

Những vấn đề trên khiến blockchain có thể là một “kho chứa sách” an toàn, nhưng lại không quá lý tưởng để trở thành một “thư viện” nơi ai cũng có thể dễ dàng tìm kiếm thông tin. Do đó, nếu muốn được ứng dụng rộng rãi, blockchain cần các giải pháp giúp việc truy vấn thông tin trở nên dễ dàng hơn.

Giải pháp giúp cải thiện khả năng truy vấn dữ liệu từ blockchain

Từ những vấn đề trên chúng ta có thể xác định những đặc điểm chính của các giải pháp giúp cải thiện khả năng truy vấn dữ liệu từ blockchain. Chúng bao gồm:

• Sử dụng hình thức lưu trữ tập trung, nơi thông tin được lưu trữ toàn diện và có thể được tìm kiếm dễ dàng.
• Phát triển và sử dụng một ngôn ngữ lập trình giúp truy vấn dữ liệu từ blockchain.
• Đảm bảo sự minh bạch về thứ tự lưu trữ dữ liệu để dễ dàng cho việc truy vấn trong hệ thống.

3. Giải pháp đang áp dụng giúp cải thiện khả năng truy vấn dữ liệu

Để cải thiện khả năng truy vấn dữ liệu từ blockchain, những giải pháp hiện tại sở hữu những đặc điểm chính như:

Sử dụng dịch vụ của các bên tập trung

Hiện tại có rất nhiều công ty cung cấp dịch vụ database tập trung và API cho blockchain, tiêu biểu có thể kể tới Infura, Alchemy… Tuy nhiên, về bản chất, những dịch vụ này đã vi phạm mục tiêu hướng tới sự phi tập trung của blockchain nói chung và các dapp nói riêng. Một hạn chế khác là các dịch vụ tập trung có khả năng bị tác động từ các tác nhân bên ngoài.

Sử dụng dịch vụ của bên phi tập trung

Đã có những dự án được phát triển để giải quyết vấn đề truy vấn dữ liệu nhưng vẫn đảm bảo tính phi tập trung, tiêu biểu trong số đó là The Graph.

The Graph cho phép người dùng tạo ra các Subgraphs (những node con của The Graph). Nhà phát triển sẽ chọn dữ liệu cần được indexing, Subgraph sẽ phụ trách việc indexing và lưu trữ dữ liệu được indexing từ blockchain. The Graph sử dụng ngôn ngữ truy vấn GraphQL giúp việc kết nối hoặc tận dụng nguồn dữ liệu đã được indexing từ subgraphs với các dapp trở nên dễ dàng.

Tự xây dựng một hệ thống lưu trữ riêng

Tự xây dựng một hệ thống lưu trữ riêng là giải pháp hợp lý nếu muốn tối ưu hiệu quả hoạt động và khả năng truy vấn dữ liệu. Tuy nhiên một hệ thống lưu trữ như vậy yêu cầu một khoản đầu tư lớn và chi phí bảo dưỡng cao.

4. Tổng kết

Nhu cầu cho việc truy vấn dữ liệu trên blockchain đang ngày càng tăng. Việc cải thiện khả năng truy vấn dữ liệu là điều kiện cần để blockchain tăng tốc độ hòa nhập trong kỷ nguyên thông tin hiện nay.

Một trong những xu hướng phát tiển tiếp theo của công nghệ Web3 là các mạng xã hội phi tập trung. Cùng tìm hiểu về Decentrailzed Social và DESO token, một trong những dự án thuộc lĩnh vực này.

1. Decentralized Social là gì?

Decentralized Social (gọi tắt DeSo) là dự án thuộc mảng mạng xã hội phi tập trung đúng như tên gọi. DeSo về bản chất là dự án blockchain Layer 1 có nhiệm vụ xây dựng một hệ sinh thái mạng xã hội giúp người dùng toàn quyền kiểm soát các thông tin về danh tính, hồ sơ, nội dung của chính họ.

Với DeSo, người dùng có thể đăng tải các nội dung với cơ chế tự kiểm duyệt, nền tảng sẽ không can thiệp vào bất kì dữ liệu nào của người dùng. Ngoài ra, ai cũng có thể tự do kiếm tiền nhờ các công cụ thân thuộc với người dùng crypto như Social Tokens, Social DAOs, Social NFTs, Social Tipping…

2. Điểm nổi bật của Decentralized Social

DeSo hiện nay là một trong những dự án đi đầu trong mảng nền tảng mạng xã hội phi tập trung. DeSo cũng là nền tảng blockchain đáng chú ý:

• DeSo tự giới thiệu mình là blockchain duy nhất có thể đảm bảo các ứng dụng lưu trữ dữ liệu nặng hoạt động hiệu quả. Ở các blockchain tập trung vào DeFi, chi phí lưu trữ với mỗi bài đăng, lượt thích, theo dõi… có thể lên đến hơn 0.15 USD. Với DeSo sẽ chỉ phải tốn khoảng 0.000017 USD.
• Được xây dựng chuyên dụng để phát triển mảng truyền thông xã hội.
• Code và dữ liệu đều được open-source, tất cả các lại dữ liệu xoay quanh tài khoản người dùng đều được lưu trữ on-chain, ai cũng có thể tiếp cận.
• DeSo trở thành nền tảng để các dự án khác xây dựng trên blockchain này, dự án thuộc các mảng Social Networks, NFT Marketplaces, DAO Tooling, Fundraising Platforms… có thể dễ dàng phát triển trên đây.

Với những đặc điểm trên, DeSo cũng đã đạt được các con số khá đáng kể:

• Sau 622 ngày hoạt động (kể từ 1/3/2021), blockchain này đã có 78.1 triệu giao dịch
• Những nhà sáng tạo nội dung (creator) đã kiếm được tổng cộng hơn 7 triệu USD từ nền tảng này.
• Trong 30 ngày qua đã có 139,292 nhà sáng tạo hoạt động, 136,000 ví mới được tạo.
• Tổng số lượng ví trên DeSo đã đạt 1.9 triệu.
• Phí giao dịch trung bình trên mỗi bài post là 0.000001 $DESO.

Khi tạo thành công 1 profile, người dùng có thể tham gia vào nhiều dự án đã hoạt động trên DeSo:

• Diamond: Phiên bản Twitter phi tập trung
• DAODAO: Nền tảng gọi vốn phi tập trung
• Desofy: Mạng xã hội phi tập trung dành cho điện thoại
• Stori: Phiên bản Tiktok phi tập trung
• DeSo Messenger: Phiên bản Discord phi tập trung
• Zirkel: Phiên bản Medium phi tập trung
• Pearl: Phiên bản Instagram phi tập trung
• …

3. Lợi ích khi nắm giữ DESO token

DESO là native token của Decentralized Social, có thể được sử dụng cho các công dụng sau:

• Trả phí giao dịch khi tạo post trên DeSo.
• Dùng DESO để mua, tạo token của riêng mình (creator coins).
• DESO có thể được sử dụng như một loại tài sản trung gian để mua bán trong toàn hệ sinh thái, tương tự như ETH.
• Nắm quyền tham gia biểu quyết quản trị.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

Hệ sinh thái của DeSo được hỗ trở bởi DeSo Foundation, đứng đầu là Nader Al-Naji, người đã từng làm việc tại D. E. Shaw Group và sau đó là Google. Salil Shah, một thành viên cốt cán giữ chức vụ Senior Director của Meta, trước đó là Pinterest, cũng mới gia nhập DeSo với tư cách là COO (Chief Operations Officer – Giám đốc điều hành).

Thông tin về các thành viên khác không được tiết lộ.

Nhà đầu tư

DeSo đã gọi vốn thành công 200 triệu USD ở vòng gọi vốn hạt giống với sự tham gia của 22 nhà đầu tư. Trong đó có các cái tên nổi bật như a16z, Coinbase Ventures, Sequoia, Winklevoss Capital, Polychain Capital, Pantera Capital…

Đối tác

DeSo thường kết hợp với các đối tác giúp người dùng có trải nghiệm mượt mà hơn khi tham gia các hoạt động. Mới nhất và nổi bật nhất có tích hợp với MetaMask.

5. Roadmap & Updates

Dự án được chia thành 3 giai đoạn, hiện tại đang ở giai đoạn một. Trong thời gian tới sẽ ra mắt 2 tính năng còn MegaSwap, nhóm chat on-chain.

6. Thông tin chi tiết về DESO token

Key Metrics DESO Token

• Token Name: Decentralized Social Token
• Ticker: DESO
• Blockchain: DeSo Blockhain
• Token Contract: No
• Token Type: Governance & Utility Token
• Total Supply: 10,808,492 DESO
• Circulating Supply: 8,884,536 DESO
• DESO Token Allocation
• DESO được phân bổ theo tỉ lệ như sau:

Mở bán với hình thức Bonding Curve: 78.7%

• Mining: 2.8%
• Các thành viên sáng lập: 18.5%
• Các thành viên sáng lập: 18.5%

DESO Token Sale

DESO đã được mở bán qua hình thức bonding curve với mức giá tăng dần khi tổng cung tăng. Ngoài ra, hình thức này giới hạn mỗi cá nhân không được mua quá 5% tổng cung của token.

DESO Token Release Schedule

Updating…

7. Cách kiếm và sở hữu DESO Token

Hiện tại, cách đơn nhất để sở hữu DESO token là giao dịch trên các sàn CEX, hoặc có thể mua trực tiếp bằng tiền pháp định từ trang chủ dự án (https://buy.deso.org).

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch DESO Token

Ví lưu trữ

DESO token có thể được lưu trữ tại các ví chuyên dụng dành cho blockchain DeSo như DeSo Wallet.

Sàn giao dịch

DESO có thể được giao dịch tại Coinbase, CoinEx, Blockchain.com, AscendEx (BitMax)…

9. Dự án tương tự

Lens Protocol: Dự án mạng xã hội phi tập trung được xây dựng trên Polygon. Phát triển bởi đội ngũ Aave.

10. Các kênh thông tin của Decentralized Social

• Twitter: https://twitter.com/desoprotocol
• Discord: https://discord.com/invite/deso
• Youtube: https://www.youtube.com/c/decentralized-social-blockchain
• Github: https://github.com/deso-protocol
• Diamond: https://diamondapp.com/u/deso

Pyth có khả năng tổng hợp dữ liệu từ nhiều thị trường với độ chính xác cao, và dựa trên nền Solana các dữ liệu đó được xử lý nhanh, chi phí thấp phù hợp với nhu cầu người dùng.

1. Pyth Network là gì?

Pyth Network là oracle được thiết kế nhằm mang dữ liệu HiFi đến DeFi, mục tiêu ban đầu là tạo ra các các nguồn cung cấp các dữ liệu về giá chính xác, có tính trung thực cao và đáng tin cậy, giúp các nhà phát triển thỏa sức sáng tạo để xây dựng ứng dụng.

2. Điểm nổi bật của Pyth Network

Pyth có khả năng tổng hợp dữ liệu từ nhiều thị trường với độ chính xác cao, và dựa trên nền Solana các dữ liệu đó được xử lý nhanh, chi phí thấp phù hợp với nhu cầu người dùng.

Các dữ liệu đưa vào Pyth đều đảm bảo xác thực, hệ thống sẽ cung cấp các node chất lượng đến tay người dùng. Mọi người có thể tham khảo mục All Price Feeds để cập nhật giá thị trường nhanh tại đây.

Pyth còn giúp các tài sản di chuyển dễ dàng trên các blockchain thông qua cầu nối Solana Wormhole, sẽ có hai đầu Ethereum và Solana tương ứng các chuẩn token ERC-20 và SPL.

Người dùng có thể chuyển đổi chúng thông qua bằng cách gửi ETH bên đầu Ethereum, sau xác thực đầu Solana sẽ mint ra đúng lượng đã gửi dưới dạng WETH (giá trị sẽ được đảm bảo trên Solana).

Tháng 5/2022 vừa qua, Pyth đã thông báo cập nhật dữ liệu chạy thử nghiệm (testnet) trên BNB Chain và ứng dụng Binance Sidechains (BAS), mở ra cổng kết nối mạng dành cho người dùng. Nhờ vào Wormhole, Pyth có thể truyền dữ liệu trực tuyến đến BNB Chain, trao quyền cho các nhà phát triển trong hệ sinh thái xây dựng On-chain và Off-chain.

3. Cơ chế hoạt động của Pyth Network

Pyth khuyến khích người tham gia cập nhật giá cho nhiều loại tài sản khác nhau, sẽ có 3 nhóm người dùng chính trong Pyth gồm:

• Publishers: Người cung cấp dữ liệu về giá và nhận một khoản phí (thưởng). Nếu mọi người quan tâm có thể tham gia bằng cách chọn Apply now để điền thông tin cá nhân của mình vào trang web tại đây.
• Consumers: Định nghĩa chung cho các giao thức trên (On-chain) hoặc ngoài chuỗi (Off-chain), trả phí để sử dụng các dữ liệu do Publisher cung cấp, tích hợp chúng vào giao thức, dApp. Sẽ có hai hình thức On-chain là trên hệ Solana và Terra (testnet). Tính đến ngày 4/6/2022 đã có 52 giao thức được tích hợp trong Consumers bao gồm các mảnh ghép như Derivatives, AMM, Lending & Borrowing, Synthetics,…
• Delegators: Nhóm người tham gia stake token và kiếm phí từ hoạt động đó.

Ngoài ra, trong hệ sinh thái Pyth các nhóm người dùng sẽ tương tác thông qua 4 cơ chế chính:

• Price aggregation: Cơ chế tổng hợp giá từ Publisher với độ tin cậy cao, hạn chế việc thao túng giá của nhiều đối tượng có chủ đích.
• Data Staking: Cơ chế giúp xác định cổ phần của người tham gia stake, phân bổ phí từ các hoạt động staking trong Pyth. Trong cơ chế staking, khi hoàn thành các nhiệm vụ sẽ có mục claim xuất hiện.
• Reward Distribution: Cơ chế phân phối đúng tỷ lệ phần thưởng mà Publisher nhận được, khuyến khích các đóng góp tích cực và thanh lọc một hoặc nhóm người dùng chiếm dụng phần thưởng.
• Governance: Quản trị chung cho các cơ chế trên trong On-chain, các nhiệm vụ được xử lý gồm việc phê duyệt token, xác định phí dữ liệu đầu vào và mục đích sử dụng chung, xác định token PYTH trong cơ chế staking,…

Lợi ích khi nắm giữ PYTH Token

Khi nắm giữ PYTH Token, người dùng sẽ được hưởng các quyền lợi như sau:

• Truy cập vào tất cả các tính năng của hệ thống.
• Tham gia vào cơ chế staking và đóng góp việc quản trị Pyth.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

Nhà đầu tư & Đối tác

Để trở thành người đồng hành, người đóng góp và cùng hợp tác với Pyth các cá nhân hoặc tổ chức có thể lựa chọn trở thành Consumers hoặc Publishers trong mục Developers của Pyth Network. Dự án Pyth có nhiều nhà đầu tư và đối tác tiềm năng như Alameda Research, AAX, Akuna Capital, cùng nhiều tên tuổi lớn khác.

5. Roadmaps & Updates

Updating…

6. Thông tin Token PYTH

Key Metrics PYTH

• Token Name: Pyth
• Ticker: PYTH
• Blockchain: Solana
• Token Standard: SPL
• Contract: Updating…
• Token Type: Updating…
• Total Supply: 10,000,000,000
• Circulating Supply: Updating…

PYTH Token Allocation

• Ecosystem Participation: 33%
• Team & Advisors: 25%
• On-chain Rewards: 22%
• Launch Partners: 10%
• Private Sale: 10%

PYTH Token Sale

Updating…

PYTH Token Release Schedule

Updating…

7. Cách kiếm và sở hữu PYTH Token

• Stake để nhận phần thưởng trong cơ chế data staking.
• Đóng góp dữ liệu với vai trò là Publisher trong hệ thống để nhận về phí.
• Người dùng có thể mua token trên các sàn hỗ trợ.

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch PYTH Token

Updating…

9. Các kênh thông tin của PYTH Token

• Twitter: https://twitter.com/PythNetwork
• Discord: https://discord.gg/Ff2XDydUhu
• Telegram: https://t.me/Pyth_Network
• YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCjCkvPN9ohl0UDvldfn1neg

Nhận thấy được tiềm năng phát triển của các thể loại game dựa trên nền tảng blockchain. Horizon Blockchain Games đã bắt đầu ra mắt vào tháng 1 năm 2018 và ra mắt Skyweaver trò chơi sưu tập thẻ bài dựa trên HTML5 vào năm 2019 với các mã thông báo không thể thay thế (NFT) .Trò chơi có phiên bản trên cả iOS và Android. Để hiểu rõ hơn về Horizon Blockchain Games, mọi người cùng XGems tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

1. Horizon Blockchain Games là gì?

Horizon Blockchain Games vừa là một studio trò chơi vừa là một công ty nền tảng cho phép phân phối các game blockchain.

Horizon Blockchain Games xây dựng một nền tảng hướng tới cộng đồng cho các trò chơi phi tập trung, nơi người chơi được hưởng quyền tự do sở hữu kỹ thuật số thực sự, nền kinh tế mở, sự công bằng có thể chứng minh, quyền riêng tư và khả năng kiếm được giá trị trong thế giới thực thông qua trò chơi.

2. Đội ngũ phát triển

• Ian Ha – CTO at Horizon Blockchain Games: là nhà phát triển phần mềm sống ở New York. Anh ấy quan tâm đến các công ty khởi nghiệp, thiết kế và thời trang.
• William Hua – William Hua là Đồng sáng lập & Nhà khoa học trưởng tại Horizon Blockchain Games.
• Michael Sanders – Chief Storyteller & Co-Founder Horizon Blockchain Games. một nhà đầu tư và cố vấn trong các ngành khác nhau, bao gồm blockchain, năng lượng sạch, giáo dục, bất động sản, đá quý, âm nhạc và khiêu vũ; và là tác giả của cuốn sách bán chạy nhất Ayahuasca: Một sự giác ngộ của người điều hành.
• Daniel Racca – Daniel Racca là người đồng sáng lập và thiết kế trưởng tại Horizon Blockchain Game và SkyWeaver Game
• Peter Kieltyka – là Đồng sáng lập & Giám đốc điều hành tại Horizon Blockchain Games, xây dựng SkyWeaver.net và Arcadeum.net
• Dean Steinbeck – là đồng sáng lập và COO của Horizen Labs, một công ty phát triển blockchain được VC hậu thuẫn. Trước khi ra mắt Horizen Labs, Dean serv …

3. Công nghệ

Horizon Blockchain Games có nền tảng Sequence, trước đây được gọi là Arcadeum, nền tảng này được xây dựng trên chuỗi khối Ethereum.

Về cơ bản, Sequence là một ví tiền điện tử và NFT cho phép người dùng sở hữu hoặc giao dịch bất kỳ vật phẩm nào trong trò chơi..

Sequence, bao gồm:

• Một loại tiền mã hóa thân thiện, ví thông minh NFT Web3
• Một nền tảng nhà phát triển liền mạch cho Ethereum, NFTs, Web3, DeFi và Dapps.

4. Tài chính

Horizon Blockchain Games đã huy động được tổng cộng 13,3 triệu đô la trong 3 vòng. Nguồn tài trợ mới nhất của họ đã được huy động vào ngày 29 tháng 7 năm 2021 từ vòng Hạt giống. Trước đó vào năm tháng 7 năm 2019 huy động được 3.8 triệu đô la và tháng 3 năm 2020 huy động được 5 triệu đô la. Nguồn vốn đến từ các quỹ đầu tư: Coinbase, Bitkraft Ventures , CMT Digital , The Xchange Company, Khaled Verjee và Zyshan Kaba.

5. Sản phẩm

Tựa game đầu tiên của Horizon Blockchain Games có tên SkyWeaver là một trò chơi sưu thẻ bài. SkyWeaver được xây dựng dựa trên tiền đề trò chơi của Hearthstone của Blizzard Entertainment, khi bạn lắp ráp một bộ bài và chiến đấu với những người chơi trực tuyến khác.

SkyWeaver, các thẻ sưu tập được cung cấp bởi chuỗi khối Sequence Plus, nơi người chơi thực sự sở hữu các vật phẩm trò chơi mà họ giành được và mua. Ở đây người chơi có thể sở hữu thẻ dưới dạng NFT và có thể giao dịch thông qua thị trường phi tập trung ngang hàng của trò chơi kết nối với ví của người chơi, nơi tất cả các mục trò chơi kỹ thuật số của họ được lưu trữ an toàn.

Trò chơi sẽ cung cấp miễn phí cho người dùng một bộ thẻ được thu thập ngẫu nhiên để sử dụng khi họ học chơi. Người dùng cũng có thể mua từng thẻ trực tiếp từ Horizon với giá một DAI cho mỗi thẻ.

Người chơi cũng sẽ có thể kiếm được thẻ bằng cách chơi nhiều hơn và chiến thắng. Kieltyka cho biết các cơ chế bổ sung mà công ty có kế hoạch bổ sung sau này sẽ vừa nâng cao giá trị của một số thẻ nhất định vừa giữ cho nguồn cung tổng thể được kiểm soát.

Không giống như hầu hết các trò chơi trong không gian, Horizon đã chọn không bán các gói tăng cường (nhiều thẻ hiếm hỗn hợp). Thay vào đó, nó sẽ bán các thẻ riêng lẻ với một mức giá cố định.

6. Lộ trình phát triển

Bản thử Private beta cho Skyweaver ra mắt vào ngày 22 tháng 4 năm 2021. Theo Horizon Blockchain Games, bản cập nhật lớn này là bản cuối cùng của giai đoạn thử nghiệm.

Ngày phát hành bản chính thức trò chơi vẫn chưa được nhóm nghiên cứu cho biết. Tuy nhiên, hãy xem lộ trình bên dưới để biết điều gì đang xảy ra theo các giai đoạn và đặt lại trước khi Open Beta:

7. Đối thủ cạnh tranh

Tại thời điểm viết bài, dự án Horizon Blockchain Games với cùng với sản phẩm SkyWeaver có nhiều đối thủ 1 trong số đó là : Gods Unchained một game thẻ bài chiến thuật ,được dẫn dắt bởi Arena-cựu giám đốc của Magic The Gathering.

8. Đối tác hiện tại

Horizon Blockchain Game được tài trợ bởi các quỹ đầu tư lớn như Coinbase, Bitkraft Ventures , CMT Digital , The Xchange Company, Khaled Verjee, Zyshan Kaba và Golden Ventures .

9. Tokenomics

Đang cập nhật…

10. Cộng đồng

Các kênh thông tin và cộng đồng của dự án Horizon Blockchain Games:

• Website
• Medium
• Twitter
• Discord

12. Tổng kết

Với việc Free-to-play (chơi miễn phí) kết hợp với Play-to-Earn (chơi để kiếm tiền). Horizon Blockchain Games đang cung cấp cho người dùng cuối một trò chơi và một ví tiền thân thiện với người tiêu dùng để truy cập Web3. Đồng thời cung cấp cho các nhà phát triển nhiều công cụ để xây dựng tương lai thực sự phi tập trung của một thế giới Web.

Thị trường DeFi tại thời điểm viết bài đã đạt vốn hoá hơn 135 tỉ đô la. Điều này cho thấy đây là một thị trường rất màu mỡ và tiềm năng của nền tài chính tương lai. Trong đó mảng Lending/Borrowing là một trong những mảng vô cùng quan trọng với thị phần đã được chiếm lĩnh bởi các ông lớn có nhiều uy tín trong ngành như Aave, Compound, Maker..v..v. Vậy, cơ hội của NAOS Finance khi tham gia vào mảng Lending/borrowing trong thị trường này ra sao. Dự án có gì khác biệt?

1. NAOS Finance là gì?

NAOS Finance là nền tảng vay và cho vay (Lending & Borrowing), giúp liên kết giữa những người có vốn cho vay với các doanh nghiệp SME cần vay vốn. Nền tảng của NAOS finance cho phép mã hoá tài sản trong thế giới thực đưa vào blockchain từ đó có thể đáp ứng nhu cầu vay vốn của SME một cách nhanh chóng, dễ dàng.

(*SME – Small and Medium Enterprise – Doanh nghiệp vừa và nhỏ)

Điểm khác biệt của NAOS Finance là gì?

Các dự án lending/borrowing khác trên thị trường hiện nay, thông thường chủ yếu sẽ kết nối giữa các users nhỏ lẻ, và đáp ứng nhu cầu một cách dễ dàng. Tuy nhiên NAOS Finance lại chọn mảng hoạt động chủ đạo chính là kết nối giữa người dùng và các doanh nghiệp đang cần nguồn vốn (SME). Để có thể vận hành được hình thức này một cách bài bản, chuyên nghiệp, an toàn thì bên cạnh với thu hút nhiều users (người cho vay), NAOS Finance còn cần phải hợp tác với rất nhiều doanh nghiệp trên toàn thế giới để quảng bá sản phẩm của mình.

Bên cạnh đó NAOS Finance hoạt động và tuân thủ và luật pháp tại các thị trường hàng đầu trên toàn cầu, duy trì sự an toàn là ưu tiên hàng đầu và nâng cao lòng tin trong quá trình cho vay – đi vay. Tạo dựng uy tín và niềm tin cho khách hàng.

Hiện nay, đội ngũ phát triển của dự án đã có mạng lưới với hơn 2,500 doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Những doanh nghiệp này có nhu cầu vay tới tới hơn 350 triệu đô la để phát triển doanh nghiệp của mình.

2. Đối thủ

Đối thủ cùng mảng LENDING/BORROWING:

• Dụ án phát triển trên ETH: MakerDAO, Aave, Compound.
• Dự án phát triển trên BSC: Venus, Alpha Finance.

3. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ phát triển

Một số cái tên nổi bật như:

Kevin Tseng (Founder): là Giám đốc Điều hành tại Fosun RZ Capital. Kevin từng đầu tư vào nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm fintech, chăm sóc sức khỏe và internet tiêu dùng; và bao gồm các cơ hội trên khắp Đông Nam Á.

Trước đây, Kevin đã tham gia vào các khoản đầu tư chiến lược của Tập đoàn Alibaba, nơi ông tập trung vào lĩnh vực thương mại điện tử và giải trí. Trước Alibaba, Kevin là giám đốc điều hành tại Rocket Internet, chịu trách nhiệm về sự gia nhập và phát triển của Groupon tại Trung Quốc và từng là Giám đốc điều hành của Zalora Đài Loan. Trước đó, Kevin làm việc tại nhóm M&A của Công ty Walt Disney và bộ phận ngân hàng đầu tư của Merrill Lynch.

Jeannice Tse: là cựu cố vấn quản lý, từng làm việc tại McKinsey tại văn phòng New York, tư vấn cho các công ty thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau về các chủ đề chiến lược và tài chính doanh nghiệp. Kinh nghiệm chuyên môn của cô chủ yếu là trong các dịch vụ tài chính, với các khách hàng tổ chức trong giao dịch ngoại hối và cung cấp thu nhập cố định, khách hàng thương mại trong chiến lược và khách hàng bán lẻ trong quản lý và bán sản phẩm.

Đội ngũ cố vấn

Josh Fraser (Co-founder) đồng thời cũng là đồng sáng lập của Origin Protocol. Josh Fraser bắt đầu học và lập trình mã code từ khi mới chỉ 10 tuổi, và có rất nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực Blockchain & Crypto. Ông cũng là đồng sáng lập ba công ty được hỗ trợ bởi liên doanh trước khi tách ra với Origin Protocol đó là: EventVue, Torbit (được Walmart Labs mua lại) & Forage.

David Jeng: hiện là Giám đốc điều hành và là thành viên Hội đồng quản trị của Wintec. Trước vai trò này, David từng là Phó Chủ tịch Điều hành kiêm Tổng Giám đốc Bộ phận Kinh doanh Sản xuất của Wintec. Ngoài ra, David còn là Tổng thư ký của Hiệp hội Khoa học và Công nghệ Monte Jade West tập trung vào sự phát triển xuyên biên giới của công nghệ và thương mại. David cũng đã từng đảm nhiệm các vị trí trong Ủy ban Cố vấn Đầu tư cho Hanhai Investments, chuyên về các công ty khởi nghiệp công nghệ cùng với nhiều vị trí cố vấn tại các công ty khởi nghiệp công nghệ giai đoạn đầu.

Matthew Liu (Co-Founder): Đồng thời cũng là người đồng sáng lập của Origin Protocol . Trước đây, ông là đồng sáng lập của PriceSlash (được mua lại bởi BillShark) và là Giám đốc điều hành của Unicycle Labs. Trong sự nghiệp của mình, Matthew từng cũng là một trong những Giám đốc sản phẩm tại YouTube (được Google mua lại). Sau đó, ông là Phó Giám đốc Sản phẩm tại Qwiki (được Yahoo mua lại) và Phó Giám đốc Sản phẩm tại Bonobos (được Walmart mua lại).

Các bạn có thể tìm hiểu thông tin chi tiết hơn về đội ngũ của dự án tại đây nhé.

Nhà đầu tư

Qua các vòng gọi vốn, NAOS Finance đã huy động được hơn 5 triệu đô la từ các quỹ lớn trong thị trường Cryptocurrency. Tiêu biểu phải kể đến: Coinbase Ventures, Huobi Ventures, Spartan, OKEX, … Đây đều là những quỹ đầu tư có tiếng và uy tín cực lớn trên thị trường Crypto.

Đối tác chiến lược

Coinbase Ventures

Quỹ đầu tư Coinbase ventures là đối tác chiến lược chính đã gây một tiếng vang không hề nhỏ trong việc thu hút sự chú ý từ các nguồn tiền đổ về trên nền tảng của NAOS Finance

Các đối tác khác

• Quantstamp: Đối tác Audit Smart Contract.
• Centrifuge: Đơn vị hỗ trợ NAOS Finance trong việc củng cố Proposal tại MakerDAO.
• Chainlink: Đối tác chiến lược để phát triển các giải pháp Oracles nhằm mang thông tin chính xác từ thế giới thực vào nền tảng của NAOS.
• Hơn 2500 doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) được hỗ trợ tiếp cận tài sản với giá trị hơn 350 triệu đô la.

4. Tokenomics

• Token Name: NAOS Finance.
• Ticker: NAOS.
• Blockchain: Ethereum.
• Token Standard: ERC-20.
• Contract: 0x4a615bb7166210cce20e6642a6f8fb5d4d044496
• Total Supply: 300,000,000 NAOS.
• Circulating Supply: 41.997.052 (09/2021)

Tổng số 300,000,000 NAOS token sẽ được phân phối như sau:

• Liquidity Incentive: 30% – 90,000,000 NAOS.
• Ecosystem Fund: 25% – 75,000,000 NAOS.
• Team/Advisor: 23% – 69,000,000 NAOS.
• Private/Public sale: 22% – 66,000,000 NAOS.

Lịch trình phát hành

Tổng số NAOS token của NAOS Finance sẽ được unlock theo lịch trình như sau:

• Team: Mở khóa hằng quý trong vòng 2 năm.
• Advisors: Mở khóa hằng quý trong vòng 2 năm.
• Private investors: Mở khóa hằng quý trong vòng 1.5 năm.
• Ecosystem: 50% được unlock ngay lập tức, 50% còn lại sẽ được unlock trong vòng 1 năm.

NAOS token sẽ có những ứng dụng sau

• Quản trị hệ thống
• Sử dụng NAOS token để vay hoặc mượn vốn từ hệ thống.
• Staking và cung cấp thanh khoản để nhận thưởng bằng chính đồng Token NAOS.

5. Lộ trình phát triển

Q2/2021

• Khởi chạy Testnet.
• Hoàn thành kiểm toán cho hợp đồng.

Q3/2021

• Ra mắt Formation Mainnet
• Khởi chạy Galaxy Testnet
• Hoàn thành Audit cho Smart Contract Galaxy.
• Ra mắt Galaxy mainet
• Triển khai NAOS Protocol (Formation + Galaxy) mainet
• Tích hợp tài sản cryptocurrency và fiat-currency vào mạng lưới
• Tích hợp giao thức với Chuỗi thông minh Binance smart chain

Q4/2021

• Tích hợp tài sản từ thế giới thực vào mạng lưới.

6. Cộng đồng

• Website
• Telegram
• Twitter
• Discord

7. Staking với NAOS

Nếu bạn có Token NAOS và muốn nắm giữ lâu dài. Các bạn có thể truy cập tại đây để kết nối ví cá nhân tiến hành Staking Pool cũng như Farming để nhận Rewards trên chính nền tảng của NAOS nhé.

8. Tổng kết

NAOS Finance một dự án có ý tưởng khá độc đáo đi sâu vào ngách Lending/borrowing giúp kết nối người dùng và các doanh nghiệp được xây dựng trên nền tảng blockchain của Ethereum . Dự án đã phát triển mối quan hệ đối tác với hàng ngàn doanh nghiệp vừa và nhỏ bên cạnh đó họ cũng đáp ứng nhiều thủ tục pháp lý chặt chẽ đến từ quốc gia sở tại của doanh nghiệp đó. Điều này mang lại lợi thế và giúp cho NAOS Finance có thể phát triển xa hơn nữa trong tương lai.

Trong thị trường Crypto, khi nhắc đến Ethereum ai cũng nghĩ đến Vitalik, nhắc đến Binance nghĩ ngay đến CZ, hay nhắc đến Solana anh em lại nhớ về “Sam Xoắn”. Họ là CEO, là người sáng lập… nhưng tựu chung lại, có thể coi họ là “thủ lĩnh tinh thần” người truyền cảm hứng và cũng là uy tín của dự án mà mình tham gia điều hành hoặc sáng lập. Và với Polkadot cũng như vậy, Gavin Wood là CEO nhưng cũng được xem như thủ lĩnh tinh thần của blockchain này.

Mới đây ông tuyên bố rời vị trí CEO, nhường lại cho một nhân vật mới, điều này làm cả cộng đồng Polkadot không khỏi lo lắng, khi mà mùa Bear, rất nhiều dự án phá sản, hoặc scam, hoặc dừng hoạt động.

Liệu đây có phải là “sự suy tàn hay là một khởi đầu mới của Polkadot”.

Cùng XGems phân tích các khía cạnh của vấn đề qua bài viết bên dưới nhé, mời các bạn cùng tham khảo.

1. Thông báo làm xôn xao cộng đồng Crypto và Polkadot

Ngày 22/10/2022 một thông báo chính thức từ Tweet của Gavin Wood với nội dung:

“Tôi vui mừng thông báo rằng người đồng sáng lập Parity, Björn Wagner sẽ đảm nhận vai trò Giám đốc điều hành (CEO) công ty trong khi tôi vẫn giữ chức danh Kiến trúc sư trưởng. (Chief Architect)”

Nội dung thông báo chi tiết được đăng tải đầy đủ trên website của Parity là Paryti.io với tựa đề : “Parity Leadership Update”.

Nội dung chính của thông báo này đó là: Björn Wagner sẽ đảm nhiệm vai trò CEO của Polkadot, và Gavin sẽ trở về với vai trò làm kiến trúc sư trưởng của Polkadot.

Sau khi thông báo, tin tức này lập tức được lan truyền nhanh chóng trên cộng đồng Crypto, và đã có nhiều ý kiến trái chiều nhau, nhiều bình luận tốt xấu.

Chúng ta cùng xem đội Fudder Polkadot hoạt động như thế nào:

Nếu với những người không am hiểu về Polkadot mà chỉ mua token DOT vì nghe shill thì có lẽ tim đập, chân run và cũng có thể đã “panic sell”.

Một số dường như đang ám ảnh bởi Luna, và xem sự kiện này có thể là Luna 2.0 trong tương lai chăng. Hàng loạt sự nghi ngờ dành cho Polkadot.

Có lẽ, một số holder DOT có khi cũng nghĩ về cảnh tượng suy tàn của Polkadot, khi mà giá thì gần /10, mà CEO thì từ chức.

Nhưng hãy bình tĩnh, chúng ta cùng phân tích thêm sâu hơn về sự kiện này

2. Gavin Wood là ai? Tầm nhìn của Polkadot thế nào?

Gavin Wood là nhà khoa học máy tính người Anh, người sáng lập Ethereum và là người tạo ra Polkadot, Kusama. Chúng ta cùng nhìn lại những cột mốc đánh dấu vai trò, năng lực và quan trọng là bản ngã thực sự của ngài Gavin.

Trước khi làm việc trên Ethereum, Gavin là một nhà khoa học nghiên cứu tại Microsoft.

Gavin Wood là người đã viết mã ứng dụng Ethereum chức năng đầu tiên vào tháng 1 năm 2014 được phát hành là “PoC-1” (tức là bằng chứng khái niệm đầu tiên) và đồng sáng lập dự án. Ông cũng là là tác giả của Yellow Paper, đặc điểm kỹ thuật chính thức đầu tiên của bất kỳ giao thức blockchain nào và là một trong những cách chính Ethereum phân biệt chính nó với các hệ thống dựa trên blockchain khác.

Gavin Wood là CTO đầu tiên của Ethereum Foundation, là cha đẻ của nhiều thiết kế kiến trúc vĩ đại của Ethereum như: EVM, ngôn ngữ Solidity, RPC, các giao thức Whisper/Swarm và API Javascript.

=> Gavin Wood đã chứng tỏ năng lực siêu việt của mình qua quá trình làm việc miệt mài và đam mê tại Ethereum.

Sau khi rời Ethereum, Gavin Wood đã tham gia sáng lập Parity Technologies (trước đây là Ethcore) và giữ chức vụ CEO vào năm 2018. Ông cũng tham gia thành lập Web3 Foundation. Tại đây, ông cùng tập thể Parity và Web3F xây dựng phát triển và khởi chạy Polkadot và mạng thử nghiệm của nó là Kusama. Polkadot là một chuỗi đa chuỗi có thể mở rộng không đồng nhất và là chuỗi đầu tiên thuộc loại này.

Đưa Polkadot vượt qua nghịch cảnh

Sau ICO tháng 10/2017, dự án Polkadot huy động được số ETH khoảng 145 triệu USD. 2 tuần sau ICO, hơn 90 triệu USD tiền huy động được trong ICO đã bị đóng băng vĩnh viễn do vụ khai thác lỗ hổng trong mã ví đa chữ ký của Polkadot. Trước đó, dự án bị hack 33 triệu USD tuy nhiên, may mắn đã bị chặn lại bởi nhóm hacker mũ trắng có tên là White Hat Group.

Với việc liên tục bị hack, và bị mất gần 2/3 số tiền huy động, cộng đồng crypto lúc bấy giờ đã gọi Dot là “shitcoin” cũng như những đồng coin khác, nhiều người đã nói rằng đây là dự án scam rất nhanh.

Vượt lên dị nghị, chê bai và nghi ngờ của cộng đồng, Polkadot vẫn tồn tại đến hôm nay, và hoàn thành bước đầu nhiệm vụ của mình, với việc khởi chạy đấu giá Parachain trên Polkadot, và kết nối với Relaychain với các Parachain.

• Nếu Polkadot Scam thì dự án đã scam từ 2017, nếu Polkadot đầu hàng thì đã đầu hàng từ bi kịch năm 2017. Nhưng dự án vẫn tiến lên, và hoàn thành những điểm trọng yếu được đặt ra cho năm 2022.
• Liệu có mẫu thuẫn nội bộ như SushiSwap, hay như Cosmos. Theo suy luận thì khó có khả năng này xảy ra, khi mà Gavin lãnh đạo Parity và Web3 đưa Polkadot trở thành một dự án hàng đầu như hôm nay thì có lẽ đoàn kết là một trong những điều kiện tiên quyết.
• Những yếu tố bên trên, kết hợp với những gì đã thể hiện từ đam mê, năng lực và tầm nhìn của mình, Gavin Wood và Parity sẽ không bao giờ từ bỏ Polkadot, đứa con tinh thần của ông.

Tại sao thời điểm này mà không phải là một thời điểm khác, Gavin chuyển giao vị trí CEO.

Đây chính là câu hỏi mà cộng đồng thắc mắc rất nhiều, tại sao lại rời vị trí CEO, và tại sao lại chọn thời điểm này.

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cùng nhìn lại những thành tựu mà Gavin cùng Parity đã xây dựng Polkadot.

Trong suốt thời gian trước, khi Gavin cùng Parity xây dựng Polkadot, bắt đầu từ những đoạn code đầu tiên và tới thời điểm này đã gần như hoàn thành về mặt kỹ thuật của Polkadot.

Những điểm khó nhất, Polkadot đã hoàn thành và khởi chạy thành công.

Từ PoA đến NpoS, tiếp tục là Gov, Enable transfers và Parachain. Trước đó mạng thử nghiệm được xây dựng là Kusama cũng hoàn thành thành công các bước này.

Điều này nghĩa là, giờ đây, Polkadot bước vào giai đoạn vận hành ổn định và phát triển.

Nhiều người nói, nếu vậy thì đơn giản rồi? Tại sao Gavin phải rời bỏ vị trí CEO, trong khi trước đó là rất rất khó khăn.

Trước khi hoàn thành khởi chạy các Parachain kết nối vào Relaychain thành công, Polkadot cần gì? Rõ ràng, giai đoạn này, cần một nhà quản lý am hiểu sâu về kỹ thuật, để thống lĩnh, lãnh đạo đội ngũ. Trong giai đoạn này, tương tác nội bộ là cần thiết và nổi trội hơn việc đối ngoại. Gavin Wood, người sáng lập và thủ lĩnh tinh thần của Polkadot đảm nhận chức CEO là hoàn toàn hợp lý.

Còn giờ đây, Polkadot cần gì?

Câu chuyện bây giờ của Polkadot là phát triển và đổi mới và sáng tạo.

Polkadot để không bị bỏ lại trong cuộc đua đua blockchain L0 khác, họ phải phát triển hệ sinh thái, phát triển người dùng, xây dựng và training người dùng mới, làm quen và sử dụng hệ sinh thái Polkadot. Đây là nhiệm quan trọng trong giai đoạn tiếp theo của Polkadot, không kém phần quan trọng so với giai đoạn trước đây.

Gavin có một mô tả về một CEO Parity cần: “một giám đốc điều hành giỏi cần phải sẵn sàng phục vụ những người khác trên cơ sở liên tục hơn nhiều. Họ cần được đại diện cho công ty, cả bên trong và bên ngoài. Họ không cần phải bận tâm vì những khoảng thời gian lớn của họ trở nên ngốn trong các cuộc họp và cuộc gọi với vô số ô nhiều màu trên lịch của họ.”

“Người được chọn” Björn Wagner là COO của Parity được Gavin bàn giao vị trí CEO. Björn Wagner cũng là thành viên sáng lập, tham gia Parity từ năm 2016, là người cùng Gavin xây dựng Polkadot và trải qua bao thằng trầm cùng Parity đến ngày hôm nay. Chính điều này giúp Björn Wagner là người hiểu rõ Parity và Polkadot cần gì ở giai đoạn sắp tới, hiểu được văn hóa của Parity và từng thành viên của Parity. Trải qua vị trí COO giai đoạn trước đây, nên đây là điều hết sức hữu ích Björn Wagner khi đảm nhận vị trí CEO ở Parity giai đoạn phát triển này.

=> Lựa chọn Björn Wagner với Parity và Gavin có lẽ là “ đúng người, đúng việc, đúng thời điểm”.

Tiếp theo là đổi mới và sáng tạo

Nếu Polkadot chỉ dừng lại ở trên, thì sớm trở nên lạc hậu so với các đối thủ khác và kể cả so với Ethereum. Trong thế giới công nghệ, tốc độ vận động là cực nhanh, chỉ cần bạn đi chậm có nghĩa là bạn đã thua kém đối thủ, chưa nói đến việc bạn đứng lại thì khủng khiếp như thế nào.

Và một lần nữa, đổi mới và sáng tạo cần một người thuyền trưởng đam mê, sáng tạo và là một người thuần kỹ thuật, thuần nghiên cứu thật sự.

Khi là CEO của Parity, Gavin là một trong những người đóng góp code nhiều nhất cho Substate. Trong giới blockchain, có lẽ ông cũng người “code” nhiều hàng top. Cùng nhìn vào hình ảnh bạn có thể choáng ngợp về công việc và thời gian mà Gavin dành để code.

“Bất cứ ai từng làm việc với tôi đều biết trái tim tôi nằm ở đâu. Tôi là một nhà tư tưởng, lập trình viên, nhà thiết kế và kiến ​​trúc sư. Giống như nhiều người như vậy, tốt nhất tôi làm việc không đồng bộ, một ngày tuyệt vời là dành 10 giờ liên tục để nghĩ ra một số vấn đề, thử nghiệm một cái gì đó hoặc thu gọn một số suy nghĩ khác nhau vào một bài báo” Gavin đã nói vậy đó. Và đây cũng chính là vai trò mà Parity và Polkadot cần Gavin vào lúc này – Người sáng tạo.

• Polkadot và Parity may mắn có Gavin là người lãnh đạo. Gavin là người biết rõ mình là ai, cần gì, và người dám từ bỏ những hào nhoáng ở vị trí CEO, lui vào sau sân khấu để giữ vai trò thiết kế sáng tạo, định hướng cho Parity và Polkadot.
• Với chiến lược phát triển mới, những vai trò mới, nhưng là những con người gắn bó lâu năm, sống chết cùng Polkadot, có lẽ Polkadot sẽ bước tiếp trang phát triển mới với những động lực mới.

3. Tổng kết

Công nghệ blockchain không ngừng cải tiến và phát triển. Các blockchain Layer 0 cạnh tranh nhau khốc liệt, liên tục phát triển người dùng, mở rộng hợp tác và đồng thời cải tiến liên tục.

Polkadot với việc hoàn thành bước đầu nền tảng hạ tầng thì giờ là lúc phải tăng tốc tham gia cuộc đua này.

Với việc sắp xếp lại nhân sự lãnh đạo, Gavin lui về làm kiến trúc sư trưởng, bổ nhiệm Björn Wagner cho thấy chiến lược phát triển, mở rộng và đổi mới của Parity dành cho Polkadot là rất rõ ràng.

Với chiến lược phù hợp, cùng những người tài giỏi lãnh đạo ở Parity, chúng ta hoàn toàn có thẻ tin trưởng vào bước phát triển thần kỳ mới của Polkadot trong tương lai.

Bảo vệ sự riêng tư của dữ liệu cá nhân và doanh nghiệp là điều vô cùng cần thiết. Trên blockchain, việc này có thể được thực hiện thông qua việc kết hợp dữ liệu trên chuỗi và ngoài chuỗi với hạ tầng private shard của Calimero.

1. Giới thiệu Calimero

Sức mạnh của blockchain là tất cả những người tham gia vào mạng lưới đều tin tưởng vào thông tin được lưu trữ trên đó. Dữ liệu trên blockchain là bất biến, tất cả mọi người đều có thể truy xuất và kiểm tra bất kỳ lúc nào.

Nhưng web3 hiện tại vẫn chưa hoàn thiện, vẫn còn nhiều thách thức lớn tồn tại: quyền riêng tư của dữ liệu và tiềm năng cho các doanh nghiệp mở rộng quy mô bằng cách sử dụng công nghệ blockchain.

Tuy nhiên, blockchain lại nảy sinh ra nhiều vấn đề lớn khác về quyền riêng tư! Calimero là giải phải side chain giúp giải quyết những vấn đề này. Cùng tìm hiểu với XGems Blockchain nhé!

2. Những thách thức trong việc sử dụng blockchain cho các doanh nghiệp

Nếu tất cả dữ liệu được cung cấp công khai và minh bạch trên chuỗi thì những vấn đề về quyền riêng tư sẽ xuất hiện:

1. Điều gì xảy ra khi thông tin lưu trữ trên mạng lưới lại là thông tin cá nhân cần lưu trữ riêng tư?
2. Những cơ chế nào để bảo vệ dữ liệu người dùng cùng với các nghĩa vụ phải tuân thủ là gì?
3. Điều gì xảy ra khi thông tin đó là bí dữ liệu mang tính bí mật kinh doanh?

Bảo vệ sự riêng tư của dữ liệu cá nhân và doanh nghiệp là điều vô cùng cần thiết. Trên blockchain, việc này có thể được thực hiện thông qua việc kết hợp dữ liệu trên chuỗi và ngoài chuỗi với hạ tầng private shard của Calimero.

Chúng ta sẽ bàn về tính năng này của Calimero vào phần tới, giờ chúng ta cần giải quyết một vấn đề quan trọng nữa, là khả năng mở rộng quy mô (scaling) – khả năng mà blockchain có thể hỗ trợ lượng giao dịch ngày càng tăng, bằng cách tăng số lượng node và validator.

Nhu cầu về sử dụng công nghệ blockchain ngày một tăng lên, nhiều người dùng và công ty bắt đầu tạo ra token, xây dựng Dapp và NFT nhiều hơn mỗi ngày. Nhu cầu lớn này có thể gây tắc nghẽn mạng lưới, dẫn đến việc tăng chi phí sử dụng cho người dùng. Đây là nơi các giải pháp mở rộng quy mô mới ra đời. Một ví dụ điển hình là NEAR – NEAR sử dụng sharding để mở rộng quy mô và hỗ trợ việc sử dụng blockchain ngày càng tăng.

Nhưng ngay cả với sharding, việc sử dụng public blockchain đối với việc xử lý lượng lớn giao dịch mỗi ngày cho các công việc của doanh nghiệp sẽ gây tốn kém chi phí đồng thời không thể ngăn cản được việc bị lộ thông tin.

Calimero sinh ra để xử lý việc này, với Calimer, các doanh nghiệp khi vận hành chỉ cần phải trả một số khoản tiền cố định mỗi tháng dựa trên số lượng validator cần sử dụng.Đổi lại các giao dịch trên blockchain sẽ hoàn toàn miễn phí và riêng tư.

3. Vậy Calimero Network là gì?

Calimero là một sidechain có thể tùy chỉnh được xây dựng dựa trên NEAR. Nó có thể được xem như một mạng lưới của các mạng lưới, là một giải pháp cho các doanh nghiệp giúp truy cập các tính năng bảo mật và khả năng cho phép mở rộng quy mô. Calimero cung cấp cho bạn một cơ sở hạ tầng chia sẻ tất cả những lợi ích tốt nhất của NEAR đồng thời được cải tiến với nhiều tính năng mới nhấn mạnh vào quyền riêng tư.

Calimero cho phép:

1. Cho doanh nghiệp thuê các private shards (Có thể hiểu shard giống như một blockchain riêng tư nhỏ mà chính bạn là người sở hữu)
2. Giao tiếp giữa các shard của bạn với các mạng khác hoặc giữa nhiều shard khác nhau (ngay cả khi các shard đó thuộc sở hữu của các công ty khác nhau)

Ví dụ: Có thể hiểu đơn giản là mỗi shard tương ứng với một doanh nghiệp, và họ có thể giao tiếp với nhau một cách minh bạch nhưng vẫn có thể bảo mật thông tin. Ngoài ra mỗi doanh nghiệp này đều có thể tương tác với các dapp và người dùng trên NEAR hay bất kỳ mạng khác thông qua công nghệ bridge của Calimero.

Bằng cách sử dụng các private shards của Calimero, người dùng có thể tương tác với các ứng dụng và các giao thức mã nguồn mở xuyên chuỗi một cách liền mạch và bảo mật thông tin, từ DeFi đến NFT. Người dùng có thể nắm giữ, quản lý tài sản công và chuyển chúng giữa các private shards cũng như các blockchain công khai khác một cách dễ dàng thông qua các kênh được mã hóa bảo mật.

Calimero mở ra khả năng ứng dụng vô hạn của blockchain

4. Lợi ích của việc sử dụng private shard của Calimero

Các private shard của Calimero có tất cả các lợi ích mà NEAR mang lại như hiệu suất cao, bảo mật và tính bền vững. Nhưng có một điểm khác biệt quan trọng, các shard không sử dụng trình xác thực, thực thi và lưu trữ trạng thái của NEAR, mà là các trình xác thực của riêng doanh nghiệp. Các lợi ích chính bao gồm:

1. Mở rộng quy mô kinh doanh với khả năng cấp quyền truy cập vào các giao dịch miễn phí.
2. Đặt một phần (hoặc tất cả) giao dịch của bạn ở chế độ riêng tư, chỉ những người / thực thể có quyền truy cập vào private shard mới có thể xem dữ liệu.
3. Khả năng tương thích EVM – Bạn có thể sử dụng những DApp đã được xây dựng trên Ethereum thay vì phải làm lại từ đầu.
4. Khả năng tương thích WASM và hỗ trợ Javascript giúp dễ dàng đưa người dùng mới tới với web3.
5. Khả năng tương tác – Các shard có thể giao tiếp với NEAR và với các shard khác (mỗi shard có thể đại diện cho một doanh nghiệp khác nhau hoặc các bộ phận của cùng một doanh nghiệp) và nhờ các cầu nối, nhiều loại tài sản khác nhau như token (fungible token, NFT) có thể được chuyển qua lại một cách dễ dàng giữa các shard cũng như các public blockchain như NEAR.
6. Có thể tùy chỉnh, hiệu suất cao và tiết kiệm chi phí. Có thể thực hiện tới 200.000 giao dịch mỗi giây. Thời gian đóng block, kích thước hợp đồng thông minh và gas limit có thể được tùy chỉnh. Chuyển giao các loại tài sản hay thực hiện truy xuất dữ liệu nhanh chóng (5-10 giây) và rất rẻ (chi phí chỉ khoảng một vài xu).

5. Calimero phù hợp với những đối tượng nào?

Calimero có thể được sử dụng:

• Là cửa ngõ cho các doanh nghiệp truyền thống (web2) tham gia vào thế giới web3 với dashboard dễ sử dụng để quản lý private shard của họ.
• Đối với các doanh nghiệp đã hoạt động trong web3, những người cần các tính năng bảo mật và mở rộng quy mô mà không phải phát triển hạ tầng từ đầu.

6. Calimero được áp dụng tại những lĩnh vực nào trong thực tế?

Calimero có hàng tỉ ứng dụng khác nhau. Chúng ta có thể liệt kê sơ qua vài ví dụ sau đây

Quản trị

Hãy nghĩ đến việc các ngân hàng triển khai CBDC, hoặc KYC & AML. Dữ liệu cá nhân được lưu trữ trên một private shard và có thể có truy cập khi cần thiết và mặc định được ẩn với công chúng, đảm bảo tính riêng tư cho dữ liệu.

Fintech

Tài sản kỹ thuật số và mã hóa các loại tài sản tài chính, AML, KYC, định danh kỹ thuật số, chấm điểm tín dụng, thị trường vốn, tài trợ thương mại, các giải pháp bảo mật giúp quản lý lưu ký…

Cơ sở hạ tầng

Các công ty trong lĩnh vực năng lượng, y tế, bảo hiểm, bất động sản, viễn thông, chuỗi cung ứng… đều có thể áp dụng giải pháp của Calimero.

Ví dụ: trong chuỗi cung ứng / ngành vận tải, bạn có thể sử dụng Calimero để xác minh dữ liệu, theo dõi lô hàng của nhiều công ty (mỗi công ty có phân đoạn riêng) và thậm chí mua / bán hàng hóa khi chúng vẫn đang được vận chuyển.

Web3

DAO, DeFi, CeFi,… tất cả các hoạt động khác bao gồm orderbook, darkpools, quản lý ngân quỹ và trả lương cho cộng tác viên, Gaming, metaverse, giải trí, xuất bản (nghệ thuật, âm nhạc, NFT)…

7. Một số đối tác triển khai trên Calimero

Spin.fi

Spin sẽ triển khai trên Private Shard của Calimero, đem tới khả năng đạt TPS 200k/s nhằm cung cấp trải nghiệm trading giống hệt với các CEX truyền thống đồng thời vẫn đảm bảo tính phi tập trung của blockchain

FreeName

Hợp tác với dịch vụ FreeName – domain trên web3.

8. Liên hệ đội ngũ

Tiềm năng ứng dụng của Calimero là vô tận!

Bạn muốn triển khai Private Shard? Hãy liên hệ nhóm Calimero, đội ngũ sẽ hỗ trợ bạn cấu hình cho hạ tầng của mình!

Xem bài phát biểu của team Calimero tại đây:

Tầm quan trọng của quyền riêng tư và quy mô do Calimero mang lại – Sandi Fatić (CEO)

Xây dựng một cây cầu dùng để liên lạc giữa NEAR và các Private Shard của Calimero – Igor Jerković (Kỹ sư cốt lõi)

SBF, anh trở nên nổi tiếng nhờ sự thành công của FTX và được xem như một hình mẫu cho toàn bộ không gian crypto. SBF là một anh trai kỳ quặc, không phô trương, hay mặc quần ngắn, áo thun, để tóc bù xù và có tiếng trong ngành là “ông trùm” crypro rất tuân thủ luật pháp.

Trong crypto, chỉ cần ngủ dậy sau một đêm bạn đã có thể trở thành “người tối cổ”, và điều này vô cùng chính xác chiếu theo những biến động kinh hoàng diễn ra trong thị trường gần đây.

Sự sụp đổ của FTX, một trong những sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới, được ví như “khoảnh khắc Lehman” của ngành crypto. Ví von này ám chỉ đến việc ngân hàng Lehman Brothers phá sản vào năm 2008, gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và phanh phui những câu chuyện trước giờ nằm “trong bóng tối” của Phố Wall.

Quả thực, sự lụi tàn của đế chế FTX – bao gồm cuộc “bán mình” bất thành cho Binance – có thể làm thành một “drama” nhiều kỳ về những tỷ phú “không đội trời chung”, thuyết âm mưu và cuộc chiến gây cấn quyết định tương lai của crypto. Cú “rơi từ ngai” bất thần của FTX – một trong những ngôi sao sáng giá nhất của tiền điện tử – đã làm cả thị trường choáng váng. Đây cũng là chỉ báo cho thấy: crypto – vốn đã nhận nhiều “cú đấm thép” trong năm nay – sẽ phải trân mình chịu đựng một khoảng thời gian còn khó khăn hơn nữa.

FTX tốn 3 năm để gầy dựng vị thế và chỉ mất vỏn vẹn 7 ngày để “về mo” – bất chấp nỗ lực “cầu cứu” Binance – đối thủ nặng ký nhất của mình trong thị trường.

1. SBF vs. CZ: “kỳ phùng địch thủ”

Sàn giao dịch FTX có trụ sở chính tại Bahamas và do Sam Bankman-Fried (SBF) – tỷ phú người Mỹ 30 tuổi điều hành. Sàn đã được định giá 32 tỷ USD kể từ vòng gọi vốn cuối cùng. Cho đến tuần này, FTX vẫn được xem là một trong những công ty “blue chip” của tiền điện tử với hoạt động kinh doanh ổn định, có vốn hóa tốt ngay trong thời điểm cả thị trường đang “rơi tự do”.

Thực tế, FTX đã dành phần lớn năm nay để cứu trợ cho những công ty crypto khác và thường được các nhà đầu tư nhìn nhận là một công ty trưởng thành, có trách nhiệm, không tham gia vào các giao dịch rủi ro, đầu cơ hay đánh bạc với tiền của khách hàng.

Về phía SBF, anh trở nên nổi tiếng nhờ sự thành công của FTX và được xem như một hình mẫu cho toàn bộ không gian crypto. SBF là một anh trai kỳ quặc, không phô trương, hay mặc quần ngắn, áo thun, để tóc bù xù và có tiếng trong ngành là “ông trùm” crypro rất tuân thủ luật pháp.

Trong khi đó Binance, sàn giao dịch crypto lớn nhất thế giới do CZ – tỷ phú gốc Hoa điều hành, lại hoạt động khá “mập mờ”. Sàn Binance không có trụ sở chính thức và thường gặp rắc rối với các cơ quan quản lý ở nhiều quốc gia họ đang hoạt động. Nhưng sàn làm ăn cực kỳ thành công và hiện đang kiểm soát khoảng một nửa thị trường trao đổi của tiền điện tử.

Trái ngược với SBF, CZ lại được biết đến như một người “sống ngoài vòng pháp luật”. Ông đã kháng cự nhiều lời kêu gọi biến crypto trở thành nơi được quản lý chặt chẽ hơn, bản thân Binance cũng bị cấm ở một số quốc gia vì hoạt động mà không có giấy phép phù hợp. Tiêu biểu, vào năm 2019, dưới áp lực từ phía các nhà quản lý, Binance đã chặn người dùng Hoa Kỳ khỏi nền tảng chính của mình và thành lập Binance.us, một sàn giao dịch riêng biệt hoạt động hợp pháp ở Mỹ.

Năm nay, khi Mỹ ngày càng để ý nhất cử nhất động của crypto, SBF và FTX đã bắt đầu vận động hành lang trong quốc hội, chi hàng triệu USD để “lấy lòng” các nhà lập pháp hoài nghi và thuyết phục họ đưa ra các quy định thân thiện với tiền điện tử.

Những nỗ lực vận động hành lang này đã gây chia rẽ trong cộng đồng crypto. Một số bên ủng hộ FTX thúc đẩy việc đưa ra nhiều quy định hơn, trong khi những bên khác cáo buộc SBF đang cố gắng “chơi đểu” phần còn lại của thị trường bằng cách thúc đẩy các luật có thể gây tổn hại đối thủ cạnh tranh của FTX trong khi họ không hề hấn gì.

CZ là một trong những người phản đối việc vận động hành lang này của FTX. “Chúng tôi sẽ không ủng hộ những bên vận động hành lang để ‘chơi sau lưng’ những người chơi khác trong ngành”, ông tweet.

Liquidating our FTT is just post-exit risk management, learning from LUNA. We gave support before, but we won't pretend to make love after divorce. We are not against anyone. But we won't support people who lobby against other industry players behind their backs. Onwards.

— CZ Binance (@cz_binance) November 6, 2022

CZ và SBF từng có mối quan hệ êm đẹp – Binance là nhà đầu tư ban đầu vào FTX và đã nhận về một lượng lớn FTT token – token của sàn giao dịch FTX, khi họ bán cổ phần của mình trong công ty vào năm ngoái. Nhưng hai tỷ phú đã “đường ai nấy đi” khi hai công ty họ điều hành theo đuổi những mục tiêu khác nhau. Và bây giờ họ chính thức trở nên thù địch với nhau vì việc vận động hành lang này.

2. SBF “ngã ngựa”: Sừng sững cơ đồ bỗng tay không

Tuần trước, CoinDesk tung ra một tài liệu cho thấy Alameda Research – quỹ đầu cơ tiền điện tử của SBF đang giữ một lượng token FTT lớn bất thường. Bài báo cho rằng FTX và Alameda, trên danh nghĩa là hai doanh nghiệp độc lập, thực tế có quan hệ mật thiết với nhau.

Sau “quả bom” này, một số người đã suy đoán rằng chính CZ và Binance đứng sau rò rỉ tài liệu để gieo nghi ngờ về sự ổn định của FTX. Tuy nhiên Binance đã phủ nhận điều này.

Let's be clear, Binance did not:
– Define @SBF_FTX stance on DCCPA
– Debate @ErikVoorhees on the merits of FTX's stance
– Get into shitpost Twitter fights with KOLs
– Manage nor leak Alameda's balance sheet
– Write the @CoinDesk story
– Fail to address concerns about FTT

— Patrick Hillmann (@PRHillmann) November 7, 2022

Sau bài báo, CZ thông báo Binance sẽ bán toàn bộ số FTT họ đang nắm giữ – trị giá khoảng 500 triệu USD – vì “những tiết lộ gần đây” về Alameda và FTX. Thông báo này đã khiến giá trị của FTT giảm mạnh.

Lo sợ bị mất tiền, trong khoảng thời gian ba ngày, các nhà đầu tư đã rút hơn 6 tỷ USD khỏi FTX, khiến sàn giao dịch phải “giật gấu vá vai” để tìm tiền trả lại. SBF đã cố gắng trấn an các nhà đầu tư, ông tweet: “FTX vẫn ổn” và “một đối thủ đang cố gắng hạ bệ chúng tôi bằng những tin đồn thất thiệt”. Nhưng hoảng loạn vẫn tiếp diễn. Sau nỗ lực “cầu cứu” các nhà đầu tư tư nhân bất thành, vào ngày 8/11, SBF đã tuyên bố sẽ bán công ty của mình (ngoại trừ FTX.us) cho CZ và Binance.

Vào thứ Tư ngày 9/11, Binance đổi ý và thông báo từ bỏ thỏa thuận, vì sau khi xem xét sổ sách của công ty, họ quyết định rằng “các vấn đề của FTX nằm ngoài tầm kiểm soát hay khả năng trợ giúp của chúng tôi”.

As a result of corporate due diligence, as well as the latest news reports regarding mishandled customer funds and alleged US agency investigations, we have decided that we will not pursue the potential acquisition of https://t.co/FQ3MIG381f.

— Binance (@binance) November 9, 2022

Khi cả thị trường quay cuồng với tin tức FTX sụp đổ, các nhân viên và nhà đầu tư của FTX đã cố gắng tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra. Trong một lá thư gửi các nhà đầu tư, SBF xin lỗi vì đã không thực hiện các biện pháp quản lý tốt hơn.

“Tôi xin lỗi vì mình đã không làm tốt hơn”, anh viết.

Trong khi đó, CZ đã tweet đưa ra những bài học “xương máu” như: “Không bao giờ dùng token bạn tạo ra làm tài sản thế chấp”.

Two big lessons:

1: Never use a token you created as collateral.

2: Don’t borrow if you run a crypto business. Don't use capital "efficiently". Have a large reserve.

Binance has never used BNB for collateral, and we have never taken on debt.

Stay #SAFU.

— CZ Binance (@cz_binance) November 8, 2022

3. Tương lai crypto sẽ đi về đâu?

Cú sập bất thần của FTX đặt ra rất nhiều câu hỏi về tương lai của tiền điện tử.

Đầu tiên, thị trường crypto có bị “chặt cánh” khi thiếu đi những nguồn đầu tư từ phía các tổ chức truyền thống không? Vì sự sụp đổ của FTX (vốn được hậu thuẫn bởi vô số “ông lớn” CeFi) là cú đánh mạnh vào niềm tin của những tổ chức này với crypto.

Thứ hai, điều gì sẽ xảy ra với khách hàng FTX và tiền của họ?

Không giống như tiền gửi trong tài khoản ngân hàng truyền thống, tiền gửi trên các sàn giao dịch crypto không được chính phủ bảo hiểm. Có thể đây sẽ là phiên bản thứ hai của Mt. Gox – người dùng sẽ phải chờ nhiều năm để lấy lại tiền (hoặc một phần tiền) của mình hoặc nói lời “vĩnh biệt” với chúng.

Thứ ba, liệu sự sụp đổ của FTX có gây ra phản ứng dây chuyền trên diện rộng như vụ của Lehman Brothers vào năm 2008 không?

Hiện tại, hoang mang đã bao trùm cả crypto.

• Giá BTC và ETH đều giảm, vào ngày 9/11, giá SOL (thuộc hệ Solana mà FTX hỗ trợ) đã giảm gần 40%.
• Cổ phiếu của các công ty tiền điện tử được giao dịch công khai, chẳng hạn như Coinbase, cũng suy giảm.
• Các nhà đầu tư của FTX, bao gồm Sequoia Capital, Lightspeed Venture Partners và SoftBank, rất có thể sẽ mất gần hết hoặc toàn bộ các khoản đầu tư của họ.
• Hơn nữa, với những mối quan hệ “dây mơ rễ má” của FTX với phần còn lại của nền kinh tế crypto, có thể “lỗ đen” này còn sâu hơn.

Năm 2008, sự kiện Phố Wall sụp đổ đã kéo theo cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, dẫn đến việc hàng triệu người Mỹ mất nhà cửa và việc làm. Tuy nhiên, sự sụp đổ của FTX có lẽ chủ yếu chỉ nằm trong không gian tiền điện tử, nhưng cũng có thể “ba mươi chưa phải là tết”.

Thứ tư, liệu những quy định pháp lý của crypto trong tương lai có lâm vào thế ngặt nghèo không?

Nói cho cùng thì FTX là một trong số ít các công ty crypto của Hoa Kỳ đã đầu tư rất nhiều vào việc vận động hành lang. Riêng SBF được xem là “hiệp sĩ trắng” – người có cơ hội tốt nhất để thuyết phục các nhà lập pháp hoài nghi về giá trị của tiền điện tử. Bây giờ, có vẻ như những nỗ lực đó đã bị ngưng lại, và có thể trong tương lai sẽ càng khó để thuyết phục những nhà quản lý tin vào crypto.

Cuối cùng, bước đường tương lai của SBF sẽ đi về đâu? Cho đến tuần này, anh vẫn là một “vị vua không ngai” của crypto và là một thế lực ngày càng mạnh mẽ trong nền chính trị Mỹ – nhờ những khoản đóng góp lớn cho các ứng cử viên Đảng Dân chủ.

Trước khi tai họa xảy đến, SBF đã dùng tài sản mình (ước tính 15 tỷ USD) để hỗ trợ các hoạt động từ thiện và đầu tư vào các công ty cả trong và ngoài crypto (anh là cổ đông lớn của ứng dụng giao dịch chứng khoán Robinhood). Thế nhưng, chàng “kỵ sĩ trắng” của crypto nay đã “ngã ngựa”. Vào ngày 8/11, Bloomberg ước tính giá trị tài sản ròng của SBF đã giảm 94% và anh không còn là tỷ phú.

Tuy nhiên, hiện tại thị trường đang đối mặt với một câu hỏi lớn hơn: Đế chế của SBF sụp đổ là một sự kiện bất thường hay nó chỉ là quân domio tiếp theo bị đẩy ngã và sẽ không phải quân domio cuối cùng? Đây có phải là tín hiệu “reset game” cho chu kỳ 2022-2025 kế tiếp của crypto?

Squeeth được triển khai dựa trên khái niệm power perpetuals. Nó được thiết kế để người dùng có thể mua (Long) hoặc bán (Short) index ETH^2.

1. Tổng quan về Squeeth

Squeeth được triển khai dựa trên khái niệm power perpetuals. Nó được thiết kế để người dùng có thể mua (Long) hoặc bán (Short) index ETH^2, phí funding được trả cho phe long hoặc phe short dựa trên sự tương quan giữa giá thị trường (giá Mark) và index.

Ngoài ba hoạt động cơ bản như Long, Short và cung cấp thanh khoản, Squeeth còn cho phép thực hiện một số chiến lược giao dịch phức tạp khác, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn ở phần sau của bài viết.

2. Mô hình hoạt động của Squeeth

Squeeth Controller, Long & Short position, Oracle

Cốt lõi của Squeeth là Controller. Controller xử lý việc quản lý các vị thế mint và redeem oSQTH, đồng thời theo dõi giá ETH/USD và giá oSQTH/ETH để tính toán funding.

Squeeth sử dụng price feed được lấy từ Uniswap V3 (Uniswap v3 TWAP) cho cặp ETH/USDC hoặc ETH/DAI và oSQTH/ETH, trong đó:

• ETH/USDC hoặc ETH/DAI được dùng để tính giá Index (ETH^2).
• oSQTH/ETH được dùng để xác định giá Mark.

Các vị thế Long và Short trên Squeeth được đại diện bằng hai chuẩn token khác biệt:

• Vị thế Long Squeeth (Long ETH^2) được đại diện bằng oSQTH chuẩn ERC20.
• Vị thế Short Squeeth (Short (ETH^2) được đại diện bằng một NFT chuẩn ERC721.

Điều đáng chú ý, chuẩn ERC20 của oSQTH đem lại cho nó khả năng kết hợp cao mà các perpetual protocol hoạt động theo cách truyền thống như dYdX không thể đạt được. Ví dụ: oSQTH có thể được sử dụng để cho vay và đi vay trên Euler Finance.

Ngoài khả năng kết hợp cao, các vị thế long Squeeth không thể bị thanh lý. Mặc dù trên lý thuyết chúng có thể giảm vô hạn nếu ETH giảm mạnh. Bên cạnh đó, khi so với vị trí đòn bẩy x2, Long Squeeth (nắm giữ oSQTH) sẽ kiếm được nhiều hơn khi ETH tăng mạnh và mất ít hơn khi ETH giảm.

Squeeth vault và cơ chế mint/redeem oSQTH

Tương tự cách hoạt động của Maker DAO và DAI, ở khía cạnh kỹ thuật, oSQTH là một vị thế nợ thế chấp quá mức bằng ETH (over-collateral). Cách duy nhất để nguồn cung oSQTH tăng là ai đó deposit ETH vào protocol và mở một Squeeth vault (đại diện bằng một NFT chuẩn ERC721) và mint oSQTH.

Nếu tài sản thế chấp trong một Squeeth vault giảm xuống dưới 1.5 lần giá trị của khoản nợ, Squeeth vault đó sẽ bị thanh lý. Cách thức thanh lý các vị thế nợ dưới chuẩn của Squeeth được mô phỏng theo cách Maker DAO xử lý các vị thế nợ DAI dưới chuẩn. Trường hợp lý tưởng, các liquidator sẽ cung cấp một số oSQTH để đổi lấy lượng underlying asset (tài sản cơ sở) (ETH) tương đương, cộng với khoản tiền thưởng 10%.

Hiện tại, chỉ có một số bên có khả năng mở Squeeth vault như Short Squeeth, Uniswap V3 LP oSQTH/ETH, Crab Strategy.

oSQTH, Squeeth và Funding Rates

Trong các perpetual protocol, funding rate (hay còn gọi là funding fee) là khoản thanh toán định kỳ giữa các trader phe long và short, con số này sẽ được quyết định dựa theo sự chênh lệch giữa giá Mark và giá Index.

Trong Squeeth cũng có khái niệm tương tự với giá index là giá ETH^2 – giá spot được xét từ cặp giao dịch oSQTH/ETH. Funding rate có thể âm hoặc dương nhưng do lợi ích bất đối xứng giữa Long và Short Squeeth, nên hầu hết thời gian funding rate trong Squeeth đều dương.

Tuy nhiên có sự khác biệt trong việc thanh toán funding fee giữa Squeeth và các Perpetual protocol truyền thống khác. Trong Squeeth, funding rate không được thanh toán trực tiếp bằng ETH hay USDC. Thay vào đó, sự thay đổi của funding rate sẽ được phản ánh vào giá của token oSQTH (in-kind funding).

In-kind funding hoạt động giống như việc thanh toán lãi suất của cToken trong Compound. Không có thanh toán trực tiếp từ các vị thế Long đến Short, nhưng có sự trao đổi giá trị thông qua giá tương đối của vị thế oSQTH (giống như sự thay đổi giá trị của cToken để phản ánh việc thanh toán lãi suất).

Theo cách này, funding rate được phản ánh thông qua cung và cầu của Squeth. Nếu Squeeth giao dịch với giá Index quá cao, việc Short (Sell) oSQTH sẽ trở nên hấp dẫn hơn vì sẽ nhận được funding rate cao và ngược lại.

Nói cách khác, nếu bạn Long Squeeth (buy oSQTH), funding fee sẽ được thanh toán từ vị thế của bạn, biểu hiện qua việc giá oSQTH sẽ giảm từ từ so với giá Index (ETH^2). Nếu bạn Short Squeeth, tác động của funding fee sẽ biểu hiện qua việc số tiền bạn nợ sẽ được điều chỉnh giảm theo thời gian.

Funding rate trong Squeeth được phản ánh vào giá oSQTH bởi một biến gọi là normalization factor. Nó là biến làm giảm giá trị tương đối của vị thế Long Squeeth (oSQTH) của người dùng bằng cách điều chỉnh việc giảm khoản nợ theo vị thế Short Squeeth theo công thức:

(value of debt in ETH) = (original debt amount) * (normalization factor)* (ETH price)

Phương trình trên cho thấy chi tiết cách giá trị của khoản nợ được điều chỉnh giảm với normalization factor.

Ví dụ:

Nếu một trader vay 1 oSQTH và normalization factor thay đổi từ 1 thành 0.99 trong một tuần, điều này tương đương với việc người đó nhận được 1% tiền từ funding fee. Nếu nó giảm xuống 0.97 sau một tuần nữa, điều này tương đương với việc người đó nhận được 2% tiền từ funding fee trong tuần đó. Những thay đổi trong hệ số chuẩn hóa giữa hai thời điểm thể hiện funding fee được trả hoặc nhận để giữ vị trí Squeeth (oSQTH).

Kết hợp với funding rate, công thức tính giá oSQTH được khái quát như sau:

oSQTH (USD) = Squeeth * normalization factor / 10,000

Giá trị của Squeeth sẽ gần bằng ETH^2, trong khi theo thời gian giá trị của oSQTH sẽ nhỏ hơn tương ứng.

Squeeth implied volatility (IV)

Trong Option, định giá của Call hoặc Put phụ thuộc vào sự biến động (volatility) của giá tài sản cơ bản (underlying asset). Squeeth giống Option ở khoảng này, Squeeth sử dụng giả định của Black Scholes, áp dụng độ biến động của tài sản cơ bản (ETH) vào công thức định giá của Squeeth.

Nói theo cách dễ hiểu hơn, implied volatility (IV) biến động cao (120% – 160%) thì funding rate hằng ngày thường sẽ lớn (0.25% – 0.4%). Ngược lại, khi implied volatility (IV) biến động thấp (50% – 80%) thì funding rate hằng ngày thường sẽ thấp (0.08% – 0.15%).

Các loại phí liên quan khi sử dụng Squeeth

Hiên tại, Opyn không thu phí protocol khi người dùng mở Vaults và phí quản lý Squeeth strategy (chiến lược). Tuy nhiên, trong tương lai, Squeeth có thể thu:

• Phí mở Squeeth vaults (tối đa có thể thu 1%).
• Management fees & performance fees (phí quản lý và phí hiệu suất) cho các Squeeth strategy.

Bên cạnh đó, oSQTH là một ERC20 token và thị trường chính để giao dịch oSQTH là Uniswap v3. Vì thế, các hành động như Long ((Buy) oSQTH, Short (Sell) oSQTH hoặc deposit vào các strategy đều mất một khoản phí swap, hiện tại là 0.3%.

3. 4 cách sử dụng Squeeth

Một số cách sử dụng Squeeth phổ biến bao gồm:

• Long Squeeth
• Short Squeeth
• Squeeth LP (Buy oSQTH & LP, Mint oSQTH & LP)
• Squeeth strategy

Phần này, mình sẽ giải một số cách sử dụng Squeeth phổ biến kèm theo điều kiện thị trường lý tưởng để giao dịch với chúng. payoff của cách sử dụng được mô tả tổng quan như hình bên dưới:

Long Squeeth

Như đã đề cập ở phần trên, Long Squeeth thực chất là mua và hold oSQTH – một ERC20 token có contract là 0xf1b99e3e573a1a9c5e6b2ce818b617f0e664e86b. Bạn có thể mua oSQTH trên Uniswap, giao diện người dùng của Squeeth hoặc trên các DEX aggregator phổ biến như Dodo hoặc 1inch.

Long Squeeth là một vị thế đòn bẩy với mức tăng không giới hạn và không có thanh lý. So với vị thế đòn bẩy gấp 2x, Squeeth sẽ giúp bạn kiếm được nhiều tiền hơn khi ETH tăng và mất ít hơn khi ETH giảm, nhưng tỷ lệ tài trợ thường tương đối cao hơn do rủi ro bất đối xứng giữa vị thế Long và Short Squeeth.

Công thức tính lợi suất của Long Squeeth được khái quát như sau:

LongSqueeth_PnL = Squeeth_payoff – funding_rate

Điều kiện thị trường lý tưởng để Long Squeeth là khi ETH tăng giá trong ngắn và trung hạn. Ngoài giá ETH, funding rate cũng là một thành phần quan trọng mà người dùng cần lưu ý. Thực tế, funding rate hằng ngày của Squeeth thường khá cao, dao động từ 0.1% – 0.4%. Nó liên quan tới Implied Volatility (IV), khi IV cao từ 130% – 160% thì funding rate hằng ngày thường dao động trên mức 0.25%.

Short Squeeth

Short Squeeth là một vị thế Short ETH^2 được thế chấp bằng ETH. Các nhà giao dịch có thể kiếm được funding fee bằng cách đảm nhận vị thế này – được trả bởi những người Long Squeeth. Khác với vị thế Long Squeeth, các vị thế Short Squeeth có thể bị thanh lý nếu CR giảm xuống dưới 150%.

Vị thế Short Squeeth được đại diện bằng một NFT chuẩn ERC721. Người dùng có thể Short Squeeth trên giao diện người dùng của Squeeth.

Tiến trình sẽ diễn ra như sau:

• Người dùng desposit ETH vào Squeeth để mở Squeeth Vault và mint oSQTH, CR tối thiểu là 150%. Vị thế của người dùng được đại diện bằng một NFT chuẩn ERC721.
• Số lượng oSQTH được bán ra ETH trên Uniswap v3 (oSQTH/ETH).
• Người dùng tích lũy funding fee trong suốt quá trình Short Squeeth.
• Khi người dùng đóng vị thế Short Squeeth, người dùng sử dụng ETH mua lại oSQTH đã bán trước đó và trả nợ giao thức cũng như lấy lại tài sản thế chấp (ETH).

Vì Squeeth chỉ chấp nhận ETH làm collateral trong khi lợi nhuận tổng quát lại tính bằng USD nên công thức tính lợi nhuận của Short Squeeth sẽ hơi phức tạp.

ShortSqueth_PnL = Funding_Received + Collateral_Return + Short_oSQTH_Return

Điều kiện thị trường lý tưởng để bán khống Squeeth là khi ETH sideway, giá ETH không di chuyển nhiều trong khoảng thời gian đủ dài để vị thế Short Squeeth tích lũy đủ nhiều funding fee. Nếu giá ETH biến động đáng kể, dù tăng hoặc giảm, việc Short Squeeth có khả năng bị lỗ.

Squeeth strategy

Như đã trình bày ở trên, cách duy nhất để nguồn cung oSQTH tăng là ai đó cần deposit ETH vào protocol và mở một Squeeth vault (đại diện bằng một NFT chuẩn ERC721) và mint oSQTH. Ngoài Short Squeeth, Squeeth strategy cũng là một cách để khiến nguồn cung oSQTH tăng.

Squeeth strategy thực chất là tập hợp các vị thế Long Squeeth và Short Squeeth để tạo một vị thế mới với các mức delta nhất định. Squeeth strategy duy nhất đang hoạt động là Crab strategy, một chiến lược có delta xấp xỉ bằng 0.

Crab strategy sẽ giúp kiếm được tiền khi biến động thực tế thấp hơn biến động ngụ ý (IV). Nói cách khác, khi biến động thực tế thấp hơn biến động ngụ ý (IV) thì funding fee kiếm được có thể bù đắp tổn thất do ETH biến động gây ra, lợi nhuận của Crab chính là phần chênh lệch còn lại.

Cứ sau 2 ngày, Crab strategy sẽ cân bằng các vị thế Long Squeeth và Short Squeeth bằng cách bán hoặc mua oSQTH để delta xấp xỉ bằng 0. Từ ngày 28/7 – 2/11 (3 tháng), Crab strategy đã tích lũy được 11.31% lợi nhuận theo USD.

Một điểm mạnh khác của Crab strategy là khả năng kết hợp, vị thế Crab được đại diện bằng một ERC20 token cho phép nó trở thành underlying asset trong các derivative protocol (ví dụ: fixed rate).

Điều kiện thị trường lý tưởng để sử dụng Crab strategy là thị trường sideway, biến động thực tế thấp hơn biến động ngụ ý (IV). Nếu giá ETH tăng hoặc giảm mạnh thì sử dụng Crab sẽ gây thua lỗ.

Cung cấp thanh khoản oSQTH/ETH (Squeeth LP)

Tương tự các perpetual market khác, Squeeth cần một thị trường để người dùng Long và Short Squeeth, hay nói cách khác là giao dịch oSQTH. Squeeth sử dụng Uniswap v3 để làm thị trường giao dịch chính cho oSQTH với cặp giao dịch oSQTH/ETH.

Squeeth cung cấp cho người dùng 2 lựa chọn trong việc cung cấp thanh khoản cho oSQTH:

• Mint oSQTH & LP
• Buy oSQTH từ thị trường & LP

Buy & LP cung cấp cho người dùng một vị thế đòn bẩy với mức hoàn vốn tương tự như ETH^1.5 (không tính phí giao dịch và biến động ngụ ý không đổi) và nhận swap fee từ pool oSQTH/ETH. Tuy nhiên, người dùng phải trả funding fee vì trong LP có vị thế oSQTH. Trường hợp lý tưởng để buy & LP là khi ETH ở trong một giai đoạn thị trường tăng giá mạnh mẽ.

Mint & LP cung cấp cho người dùng một vị thế tương đối giống việc mua và nắm giữ ETH khi ETH không tăng quá mạnh. Đổi lại, người dùng sẽ kiếm được Uniswap swap fee. Tuy nhiên, nếu ETH tăng quá mạnh thì vị thế người dùng có thể bị thanh lý. Trường hợp lý tưởng để mint & LP là khi ETH tăng nhẹ và khối lượng giao dịch oSQTH tăng mạnh.

4. Một số hạn chế và lưu ý khi sử dụng Squeeth

Squeeth cung cấp nhiều cách để giao dịch như Long Squeeth, Short Squeeth, cung cấp thanh khoản oSQTH, các chiến lược giao dịch với delta khác nhau. Mỗi cách có ‘max gain’, ‘max loss’ và những rủi ro riêng, người dùng nên nắm rõ các nguyên lý trước khi sử dụng Squeeth. Có thể xem xét bài viết này để tìm hiểu thêm.

Bên cạnh ưu điểm, Squeeth cũng có những hạn chế riêng:

Short Squeeth có hiệu quả sử dụng vốn thấp và mức hoàn lại không hấp dẫn

Trong các perpetual truyền thống, Short là hành vi bán khống, người dùng có thể kết hợp đòn bẩy để bán khống lượng tài sản crypto cao hơn nhiều lần số tiền mà người dùng sở hữu. Nếu giá giảm như kỳ vọng, người dùng có thể thu về lợi nhuận.

Trong Squeeth thì hoàn toàn khác biệt. Để bán khống 1,000 USD Squeeth, người dùng phải thế chấp hoàn toàn vị thế của mình, tỷ lệ thế chấp được giao thức khuyến nghị là 200% trở lên.

Vì tài sản thế chấp mà giao thức chấp nhận là ETH, nên trong vị thế Short Squeeth, khoản lợi nhuận thu về từ việc bán khống Squeeth đôi khi không bù đắp được sự giảm giá của tài sản thế chấp. Điều này dẫn tới việc khi giá ETH giảm mạnh, việc Short Squeeth chưa chắc mang lại lợi nhuận cho người dùng. So với các thị trường perpetual trên CEX, Short Squeeth có hiệu quả sử dụng vốn rất thấp và mức lợi nhuận tiềm năng không cao.

Chi phí hoạt động và sử dụng cao

Hiện tại, Squeeth chỉ hỗ trợ ETH và hoạt động trên Ethereum mainnet, mà việc hoạt động trên Ethereum khá đắt đỏ (hãy nghĩ tới các khoản phí liên quan).

Ví dụ, người dùng Long Squeeth mất một khoản phí giao dịch (1 – 3 USD), swap fee Uniswap (0.3%) cho mỗi lệnh trade.

Nếu người dùng mở lệnh trên Binance Futures, họ sẽ không mất phí giao dịch và trading fee chỉ 0.02% cho Maker và 0.04% cho Taker. Chi phí hoạt động và phí giao dịch của Squeeth quá cao khi so với các sản phẩm do CEX cung cấp.

Thị trường giao dịch và thanh khoản oSQTH

Squeeth sử dụng Uniswap V3 làm thị trường giao dịch chính cho oSQTH, Uniswap v3 có thể là lựa chọn tối ưu ở thời điểm hiện tại nhưng nhìn tổng thể nó vẫn còn nhiều hạn chế.

Người cung cấp vốn cho các liquidity pools trong AMM là các liquidity providers. Trong trường hợp của Squeeth, người dùng có hai lựa chọn để cung cấp thanh khoản là mint oSQTH & LP và mua oSQTH trực tiếp từ Uniswap và LP.

Trong cả hai trường hợp, liquidity providers đều không có lợi khi giá ETH giảm. Bên cạnh đó, Squeeth cũng không có phần thưởng bổ sung cho liquidity providers. Việc không có động lực để LP cung cấp thanh khoản sẽ dẫn tới thanh khoản thấp và slippage cao cho người sử dụng Squeeth.

Ngoài ra, oSQTH tương quan với index ETH^2. Vì thế oSQTH dao động rất mạnh, liquidity providers rất dễ thua lỗ do IL. Vì rủi ro tương đối lớn, liquidity providers không có nhiều lý do để setup phí swap thấp (0.01%) cho cặp giao dịch. Swap fee 0.3% lại quá cao khi so sánh với các sản phẩm phái sinh trên CEX.

5. Tổng kết

Squeeth là sản phẩm phái sinh khá sáng tạo, nó mang đến một số lợi thế cho người dùng, song nó cũng tồn tại những hạn chế nhất định. Tuy nhiên, Squeeth là một sản phẩm đầy hứa hẹn chỉ đang ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển và còn rất nhiều không gian để mở rộng.

Trong thế giới Web3, DAO đang ngày càng trở nên phổ biến và phát triển, mở rộng trong nhiều lĩnh vực. Đây là một dấu hiện tích cực cho sự phát triển của crypto, tuy vậy, sẽ có một số người “lạc lối” trước số lượng khủng lồ của các DAO hiện nay. Những trường hợp này phải làm như thế nào? Dework sẽ giúp giải quyết vấn đề này.

1. Dework là gì?

Dework là dự án cung cấp công cụ hỗ trợ hoạt động của các tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) trong thế giới Web3. Dework có thể giúp các DAO tổ chức các team nội bộ, quản lý nhiệm vụ, trao tiền thưởng một cách minh bạch.

Hiểu đơn giản, Dework là một sự kết hợp giữa Trello và LinkedIn của Web3, giúp những người dùng mới của các DAO có thể dễ dàng tiếp cận và hòa nhập với Web3. Không chỉ với người mới, Dework cũng là một công cụ cần thiết cho những Web3 builder phát triển hết các tiềm năng của các DAO.

Nền tảng đã được sử dụng bởi các thành viên của một vài DAO lớn như OpenDAO, AragonDAO, CityDAO, ShapeshiftDAO, PolygonDAO và New Order DAO. Bên cạnh đó là 18,000+ task và phần thưởng đã tạo, 11,000+ tài khoản đã được lập.

2. Điểm nổi bật của Dework

Dework là dự án được sinh ra dành cho các DAO, vì vậy, dự án đề ra và giải quyết 4 vấn đề chính mà các DAO ở thời điểm hiện tại thường gặp phải:

• Họ không thể sử dụng các công cụ quản lý truyền thống như Jira hoặc Linear. Các DAO thường có hàng nghìn tới chục nghìn người muốn hiển thị hay đóng góp, hệ thống phân quyền đơn giản như thành viên và quản trị viên là không đủ để làm việc.
• Rất nhiều contributors là thành viên của nhiều DAO một lúc. Tuy nhiên, các DAO mới thường không biết rõ các thành viên tham gia có kinh nghiệm gì trước đó hay không. Hiện chưa có cách nào tốt để xây dựng “hồ sơ công việc” rõ ràng khi tham gia đóng góp vào các DAO.
• Thiếu minh bạch về tiến độ hàng ngày. Thành viên của các DAO muốn quan sát minh bạch hơn về công việc của core team và những người đóng góp. Những người trong cuộc thường là những người duy nhất được cập nhật về các dự án sắp tới hay các nhiệm vụ đã hoàn thành.
• Những người mới tham gia thường khó bắt kịp. Do lý do thiếu các công cụ giúp minh bạch trong quá trình làm việc, những người mới tham gia thường không biết bắt đầu đóng góp từ đâu, nhất là trong trường hợp tham gia nhiều DAO cùng lúc.

Ý nghĩa của Dework đối với các DAO

Các tính năng, lợi ích Dework đem lại cho các DAO:

• Tạo các cấp phân quyền bằng cách sử dụng vai trò trong Discord ở các máy chủ người dùng tham gia.
• Có nơi quản lý tất cả quy trình công việc cho cả 2 đối tượng: team nội bộ và những người đóng góp mới.
• Có bức tranh toàn cảnh về ai đang làm những gì trong DAO và nâng cao trải nghiệm bằng cách sử dụng bảng xếp hạng người đóng góp.

• Thanh toán hàng loạt bounty cho những người đóng góp qua ví Gnosis Safe để tiết kiệm phí gas. Ngoài ra, người dùng còn có thể đăng nhập tài khoản qua Metamask, Phantom, Wallet Connect…

• Có thể đồng bộ với tài khoản Discord, Github. Thêm nữa, người dùng có thể nhập các bảng công việc có sẵn từ Notion, Trello.

Công dụng về phía người dùng

Giúp những người cống hiến tiếp cận DAO mới bằng cách đăng ký task, nhận việc và hoàn thành công việc, nhận bounty.

Sau khi hoàn thành, các công việc sẽ được lưu lại thành một Web3 CV.

Các task đã hoàn thành của người dùng cũng được lưu dưới dạng on-chain NFT, có thể được giao dịch trên OpenSea.

3. Lợi ích khi nắm giữ DEWO token

Hiện dự án chưa thông báo chính thức về thông tin chi tiết token, khả năng cao token sẽ được sử dụng trong các tính năng của Dework.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

Đội ngũ hiện tại của Dework khá khiêm tốn, chỉ có 3 thành viên chủ chốt và một vài người đóng góp khác. Dự án đã có kế hoạch sử dụng tiền gọi vốn để mở rộng đội ngũ. CEO của dự án là Lonis Hamaili, trước đó đã từng là Co-founder của Depict, dự án về công cụ hỗ trợ trong ngành thương mại điện tử.

Nhà đầu tư

Dework đã gọi được 5 triệu USD trong vòng hạt giống từ những nhà đầu tư lớn trên thị trường, trong đó có Paradigm và Pace Capital.

Ngoài ra còn một số nhà đầu tư thiên thần bao gồm Balaji Srinivasan – cựu CTO của sàn giao dịch Coinbase, và Sandeep Nailwal – Co-founder của nền tảng blockchain Polygon.

Đối tác

Các đối tác của Dework chủ yếu là những thành viên chủ chốt của các DAO, developer của các công cụ phân tích trong thị trường crypto.

5. Roadmap & Updates

Sắp tới Dework sẽ tập trung vào phát triển sản phẩm, tích hợp thêm các tính năng mới như hiển thị các đồ thị, roadmap của DAOs, tạo và vote cho các đề xuất…

6. Thông tin về Dework token

Các thông tin về token của Dework vẫn chưa được công bố cụ thể. Coin98 Insights sẽ cập nhật ngay khi có thông báo chính thức ra mắt token.

7. Cách kiếm và sở hữu Dework token

Updating…

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch Dework token

Updating…

9. Các kênh thông tin của Dework

• Twitter: https://twitter.com/deworkxyz
• Discord: https://discord.com/invite/hcw7qRcRXb
• Website: https://dework.xyz/

10. Tổng kết

Dework là một công cụ sáng tạo thích hợp với sự phát triển mạnh mẽ của Web3. Dự án có thể mang tới trải nghiệm tối ưu cho cả các thành viên, những người đóng góp của DAOs, vì vậy đừng ngần ngại trải nghiệm các hoạt động và đóng góp cho các DAO ưa thích!

Sự kiện drama giữa FTX và Binance đang là tâm điểm của sự chú ý, cũng đã dần đi tới hồi kết. Các sự kiện liên quan tới Alameda, FTT token cũng như Binance đã ảnh hưởng tới toàn thị trường. Cùng nhìn lại các thông tin on-chain xoay quanh FTT token và Alameda Research để có thêm góc nhìn về sự việc này.

1. Dữ liệu về tokenomics FTT

Trước khi bắt đầu, cùng nhìn lại tokenomics của FTT để hiểu phần nào vị thế của các bên đang nắm giữ token. Theo dữ liệu hiện tại của Coingecko, FTT token đã được trả hết cho các bên tham gia. Nhìn lại phân bổ token, không bất ngờ khi số lượng lớn token thuộc quyền kiểm soát của team FTX và các bên liên quan.

Tuy nhiên số token lưu thông chỉ có 133,618,094 FTT, vốn hoá thị trường của FTT là khoảng 2.5 tỉ USD tại thời điểm viết bài. Hơn 195 triệu token FTT còn lại đang nắm ở ví triển khai hợp đồng thông minh FTX: Deployer và không được Coingecko tính vào tổng cung lưu thông của token này.

Nếu không tính ví FTX: Deployer trên, các ví sàn FTX và Alameda chiếm khoảng 14%, các ví của Binance chiếm khoảng 7.4% tổng cung. Các ví được dán nhãn Alameda Research chỉ sở hữu khoảng 1.5%.

Trong đó, ví FTX Exchange của sàn FTX trong vài tiếng chỉ ghi nhận các giao dịch gửi tiền vào, mà không hề có giao dịch rút tiền ra ví của người dùng. Đây là dấu hiệu của việc rút tiền của người dùng thật sự gặp khó khăn.

Là token tiện ích của sàn giao dịch FTX, FTT có 3 công dụng chính:

• Tài sản thể chấp: FTT có thể dùng làm tài sản thế chấp trong việc giao dịch giao ngay và các hợp đồng tương lai, tương tự như thực hiện các giao dịch margin trading.
• Giảm phí giao dịch: Người dùng nắm giữ token FTT trên sàn trong 1 khoảng thời gian sẽ được giảm phí giao dịch cho các giao dịch hợp đồng tương lai. User giao dịch OTC cũng sẽ nhận được rebate.
• Ngoài ra 33% doanh thu từ các loại phí mà sàn FTX thu sẽ được dùng để mua lại FTT, sau đó đốt chúng đi cho đến khi tổng lượng FTT Token trên thị trường còn một nửa so với tổng cung ban đầu.

Tuy có 3 công dụng, nhưng công dụng thiết thực nhất và được áp dụng nhiều nhất là sử dụng FTT làm tài sản thế chấp trên FTX và một vài giao thức DeFi. Dù vậy, công dụng này không thực sự đóng góp vào việc gia tăng giá trị token.

2. Dữ liệu FTT trên sàn giao dịch

Theo dữ liệu từ CryptoQuant, ngay khi có dòng tweet của CZ về việc bán token FTT, người dùng bắt đầu có xu hướng rút tiền ra khỏi sàn FTX để đảm bảo tài sản. Chỉ trong ngày 8/11, hơn 1.2 tỉ USD đã được rút ra khỏi FTX, đã có thời điểm số USDC dự trữ trên sàn FTX chỉ còn dưới 20 triệu.

As part of Binance’s exit from FTX equity last year, Binance received roughly $2.1 billion USD equivalent in cash (BUSD and FTT). Due to recent revelations that have came to light, we have decided to liquidate any remaining FTT on our books. 1/4

— CZ Binance (@cz_binance) November 6, 2022

Số lượng FTT được đưa lên các sàn giao dịch cũng liên tục đạt ATH, gần 90% tổng cung lưu thông token FTT đã ở trên các sàn giao dịch tập trung, Binance là sàn được lựa chọn để đẩy token lên nhiều nhất. Số lượng token được đẩy lên sàn nhiều và khối lượng giao dịch tăng cao cũng là một phần lí do dẫn tới việc giá giảm mạnh.

3. Dữ liệu giao dịch phái sinh FTT

Kể từ ngày 8/11 khi FTT đang có giá ~18 USD, funding rate của FTT liên tục âm với tỉ lệ rất cao, đỉnh điểm là sàn Bitmex với tỉ lệ funding là -1.125%. Tức là nếu người dùng giữ lệnh short FTT trong vòng một ngày sẽ phải chịu phí khoảng 3.375% khối lượng giao dịch. Những con số đủ cho thấy sự tiêu cực của các trader và điều này đã đúng khi FTT tiếp tục giảm mạnh.

Chỉ trong ngày 8/11, tổng số tiền thanh lý tài sản liên quan tới trading FTT token đã đạt mức 26.7 triệu USD, trong khi trước đó, gần như FTT không phải là đối tượng để long-short và rất ít khoản thanh lý. Điều này cũng là dễ hiểu khi nhìn vào đường giá biến động liên tục của FTT token, tỉ lệ thanh lý của phe long và short là gần như tương tự nhau.

4. Hành động của các ví whale FTT

Sự việc FTT biến động mạnh giảm từ 18 USD về 4 USD đầy bất ngờ đã làm chấn động thị trường crypto. Liệu có những ví whale nắm giữ FTT nào có hành động ngay trước khi giá thay đổi hay không?

Ví Genesis: OTC Desk là một trong những ví trước đó nắm giữ khá nhiều FTT token, đã có những hoạt động đáng chú ý. Sau một thời gian không có nhiều hoạt động với FTT, ví này đã thực hiện lệnh bán 1.99 triệu FTT vào 15h ngày 7/11, sau đó là một loạt các hành động đẩy FTT lên sàn khá đúng thời điểm sau đó.

Ví whale đáng chú ý tiếp theo là 0x946254eb330d15a4a158f253948b2cb61a6e64ed, ví này đã bán 7.5 triệu token FTT vào ngày 31/10 và 2/11 (tại mức giá ~24 USD) sau một thời gian dài không giao dịch FTT. Sau đó ví này tiếp tục bán 5.7 triệu FTT trước khi token này rớt giá một ngày.

Ví 0xb219e388eefe5d63e9490347b74ab9056f6e7a41 cũng là một ví có hành động kịp thời, đây là ví whale đã tích trữ FTT từ thời điểm 21/9/2021, đây có thể là một holder chân chính khi chỉ nhận FTT từ FTX chứ không có bất kì giao dịch gửi đi nào.

Cho tới 8/11, qua hàng loạt giao dịch gửi FTT, cuối cùng số FTT được gửi lên sàn khoảng 23h ngày 8/11, cũng là đợt tăng giá cuối của FTT.

Ví 0x7119Cb953db332a3B60730d5d39e7b1BA5120e86 cũng có hành động gửi đi khoảng 500,000 FTT ngay trước thời điểm giá giảm, sau đó chính thức được đẩy lên sàn ở mức giá khoảng 18 USD.

Tuy không có nhiều giao dịch với FTT token nhưng có điểm đặc biệt là ví này luôn nhận FTT từ ví có nhãn 3AC sau đó gửi lại vào ví Genesis Trading: OTC Desk 2. Có thể quan sát hoạt động của ví này với các loại token khác

Các ví trên tuy chọn thời điểm bán không giống nhau, nhưng có điểm chung là đã bán hết FTT.

Ngoài những ví bán ra trên, vẫn có những cá mập liều mình bắt đáy FTT.

Ví 0x0548F59fEE79f8832C299e01dCA5c76F034F558e (có tên miền steadystatedefi.eth) đã gửi 500,000 FTT từ sàn AscendEX ngay sau khi FTT sập mạnh ở mức giá khoảng 3.4 USD. Tuy sau đó liên tục gửi FTT sang các ví khác, số dư FTT của ví này vẫn còn khá cao (350,122). Ngoài ra, ví này sở hữu hơn 8.5 triệu USD giá trị ASD token (AscendEX token) cùng một số loại token khác

Ví 0xf89d7b9c864f589bbf53a82105107622b35eaa40 là một whale khá tích cực DCA token FTT. Ví này liên tục mua vào FTT từ ngày 7/11 cho tới thời điểm ngay gần đây.

Tuy khối lượng từng lệnh không quá cao và còn thường xuyên gửi sang các ví khác, nhưng số dư FTT vẫn ghi nhận tăng ròng trong 7 ngày qua, đạt mức 499,569 FTT (khoảng 1.6 triệu USD). So với số dư hiện tại trong ví, có thể thấy số FTT chỉ là một phần rất nhỏ trong portfolio khủng của whale này

Ví 0x95b564f3b3bae3f206aa418667ba000afafacc8a là ví whale tiếp theo cho thấy hoạt động DCA FTT khá “đều tay”, bắt đầu mua vào FTT từ Binance kể từ ngày 7/11 cho tới thời điểm hiện tại (9/11). Giống với ví trên, các lệnh mua vào ở mức vừa và nhỏ (vài nghìn tới trăm nghìn) và cũng đồng thời gửi đi các ví khác.

Dù vậy, số dư FTT trên ví này vẫn là 769,128 (khoảng 2.6 triệu USD), tỉ lệ 2.6 vẫn là khá nhỏ so với 22 triệu tổng tài sản của ví này. Có thể coi đây là một whale khá có niềm tin vào FTX khi 7 ngày vừa qua đã mua vào tổng cộng 720,938 FTT, nâng tổng số dư lên 769,128 FTT.

Có thể thấy không có nhiều whale muốn bắt đáy FTT, và đa phần những cá voi bắt đáy cũng chỉ sử dụng một tỉ lệ vốn khá nhỏ so với tổng tài sản để “xổ số” hoặc DCA.

5. Hành động từ các ví của Alameda Research

Danh sách ví đã được dán nhãn của Alameda Research đã được cộng đồng chia sẻ và tổng hợp lại tại đây. Khi tổng hợp tài sản của các ví trên tại Zapper Finance, tổng giá trị trong các ví được cho là của Alameda Research tại thời điểm viết bài (9/11) là khoảng 188 triệu USD. Trong đó chiếm tỉ trọng lớn nhất là USDC (chủ yếu ở ví Alameda Research 1), BIT (ở ví Alameda Research 25).

Để ứng phó với vấn đề thanh khoản, Alameda đã phải huy động vốn từ rất nhiều nguồn như rút tiền từ Circle, rút tiền khỏi các giao thức DeFi lending, bán các token có vị thế… Không ít các hành động đã được ghi nhận theo dữ liệu on-chain.

Ví của Alameda Research 5 đã cho thấy nỗ lực rút stablecoin liên tục, sau đó nạp thẳng lên sàn FTX, mục đích để thêm thanh khoản cho người dùng. Giao dịch cuối cùng đã được thực hiện vào 7/11, hiện tại ví này cũng có số dư bằng 0.

Ví Alameda Research 18 liên tục nhận USDC từ ví Alameda Research 1 sau đó số USDC cũng được gửi lên sàn Binance. Trong ví Alameda 1 hiện tại còn khoảng 81 triệu USD.

VÍ Alameda Research: Binance Deposit là ví thể hiện khá rõ tình cảnh hiện tại của Alameda, ví này đã liên tục bán các loại token được chuyển về từ ví nóng của các sàn giao dịch như MATIC, MASK, SAND, YFII, SRM, CHZ… và một số lượng khá lớn USDT. Ngoài ra, ví này còn khoảng 9.8 triệu USD bằng USDC ở mạng Polygon.

Ví Alameda Research 6, Alameda Research 8, 0x7cc549cdef7248c11a84d718fd25eafb57d8d614 đã đẩy 487,999 token SUSHI và 836,538 token LDO lên sàn giao dịch cùng số lượng nhỏ các loại token khác.

Ngoài ra ví Alameda 6 còn có khá nhiều vị thế trong các DeFi protocol như nạp stablecoin MIM lên SushiSwap BentoBox (khả năng cao là để trả khoản vay MIM trươc đó), thêm thanh khoản ở Balancer, Uniswap, Synapse Protocol…

Ví Alameda Research 2 vào ngày 8/11 đã đẩy 250 WBTC lên sàn giao dịch Binance, ngày 9/11 tiếp tục rút 90 WBTC ra khỏi Aave và đẩy lên sàn giao dịch. Đây cũng là một trong những nỗ lực bổ sung thanh khoản của Alameda.

Ngoài ra ví này còn khoảng 2 triệu USD giá trị token aETHc, token đại diện cho số ETH đã stake trên Ankr. Số token này gần như không thể sử dụng vì số ETH stake hiện giờ chưa thể rút ra, pool trên Uniswap thì không có đủ thanh khoản.

Alameda đang trả các khoản vay DeFi trước, chưa rõ thông tin về các khoản vay trên CEX.

Nhìn chung các ví Alameda vẫn đang tìm cách xoay sở nhiều thanh khoản nhất có thể, khả năng cao sẽ xả hầu hết các loại token có thể xả. Trong đó, Alameda vẫn đang giữ hơn 100 triệu token BIT theo đúng thoả thuận với BITDAO tới 02/11/2024.

Ngoài ra, có nhiều nguồn tin cho rằng Alameda sắp unstake xong một số lượng lớn SOL, và khả năng cao khi số token đó được unstake xong, sẽ là một áp lực bán rất lớn lên này. SOL cũng là token gắn liền với tên tuổi của Sam hay Alameda Research.

6. Tổng kết

Sự kiện “sụp đổ” của SBF, FTX và Alameda Research đã dần đi đến hồi kết, việc phân tích dự liệu on-chain sẽ giúp bạn có nhiều góc nhìn hơn cũng như có thêm kinh nghiệm cho các sự kiện sau này. Các dữ liệu on-chain này chỉ nên được dùng để tham khảo vì FTT đang biến động rất mạnh theo tin tức của các bên liên quan.

Có thể thấy phần lớn các whale hay smart money đã lựa chọn cắt FTT, những whale chọn bắt đáy cũng chỉ dành ra một phần nhỏ vốn có thể xem như “xổ số”, phần đông thị trường thể hiện cái nhìn tiêu cực dành cho FTT.

Sau bài viết toàn cảnh drama giữa Alemda, FTX và Binance, các sự kiện quanh vụ việc này được đẩy lên một mức độ mới, với việc Bankman-Fried (SBF) “cầu cứu” CZ. Trong một thời gian ngắn, cả thị trường crypto đã chứng kiến một sự biến động vô cùng lớn. Đâu sẽ là hồi kết của sự kiện này?

• Mặc dù SBF và Caroline ra sức làm dịu thị trường, tình hình vẫn không mấy khả quan. Tiêu biểu là việc FTT thủng mốc hỗ trợ 22 USD – giá mà Caroline từng thông báo là sẽ mua toàn bộ FTT của Binance thông qua OTC.
• Tình hình rút tiền của FTX vẫn diễn biến theo chiều hướng xấu và cuối cùng rủi ro “bank run” đã diễn ra, FTX phải thông báo ngừng rút tiền.
• Sự kiện đã gây tác động dây chuyền lên cả thị trường khi BTC, ETH, FTT cùng rất nhiều token liên quan đã có sự biến động lớn trong thời gian ngắn.
• SBF buộc phải nhờ đến sự can thiệp từ CZ (mua lại toàn bộ FTX), thương vụ này đang được xúc tiến.
• Tuy vậy các rủi ro vẫn tồn tại khi có khả năng M&A sẽ không được hoàn tất.
• Đây là sự kiện lớn khiến chính phủ Mỹ có nhiều khả năng phải can thiệp vào.

1. Sàn FTX ngừng hoạt động rút tiền

Mặc dù trước đó SBF cùng Caroline – CEO của Alameda đã tweet trấn an thị trường rằng họ đã sắp xếp ổn thoả các giao dịch nhưng tình hình vẫn ngày một tệ đi.

1) A huge thank you to everyone who has supported us–we're excited to keep climbing together.

And especially to those who stay level headed during crazy times. We deeply appreciate it.

— SBF (@SBF_FTX) November 6, 2022

Thông tin này chưa đủ để thuyết phục thị trường rằng FTX vẫn ổn. Chỉ trong vòng 72 giờ có tổng cộng hơn 6 tỷ USD lượng tài sản bị rút ròng khỏi sàn giao dịch.

Reuters: SBF wrote in a message to staff sent on Tuesday morning, “in the last 72 hours, we’ve had roughly $6b of net withdrawals from FTX”. Withdrawals at FTX are “effectively paused”, he wrote, adding that would be resolved in “the near future”. https://t.co/F7rwqOMrmm

— Wu Blockchain (@WuBlockchain) November 8, 2022

Tình hình ngày càng tệ thêm khi giá của FTT xuống khỏi mốc 22 USD. Đây là mốc mà Alameda đã thông báo rằng họ sẽ mua lại số lượng FTT từ CZ thông qua hình thức OTC để củng cố niềm tin về thanh khoản của FTX.

FTT còn được sử dụng làm tài sản thế chấp để vay nợ, do đó thị trường giả định rằng việc FTT giảm giá sẽ gây tác động dây chuyền.

Theo tài khoản @HsakaTrades, một KOL lớn của thị trường crypto, đã có tới 140 triệu USD được market maker sử dụng để “đặt tường” phòng thủ FTT tại mức giá 14 USD, nhưng số tiền này vẫn là chưa đủ.

$140m FTT buy wall at $14 on FTX spot.

About to be tested? pic.twitter.com/iih7mmOptU

— Hsaka (@HsakaTrades) November 8, 2022

Giá FTT tiếp tục lao dốc và tình trạng hoảng loạn thực sự đã xảy ra. Khi thông tin dừng rút tiền của FTX chưa chính thức được công bố, một số KOL đã đưa tin rằng họ không thể rút tiền trên sàn giao dịch này.

just checked the ftx hot wallet and its just my balance, am i fucked ?

— CL (@CL207) November 8, 2022

Và cuối cùng, toàn bộ nghi vấn về thanh khoản của FTX đã được sáng tỏ sau khi họ đưa ra thông báo ngừng hoạt động rút tiền.

Đâu là nguyên nhân dẫn đến vấn đề này?

Với các sàn giao dịch chứng khoán nằm dưới sự điều chỉnh của luật pháp, trong trường hợp sàn bị phá sản, số lượng tài sản trong tài khoản của người dùng vẫn sẽ không bị ảnh hưởng. Nói cách khác, sàn giao dịch chứng khoán có chức năng môi giới và lưu ký nên không thể có rủi ro “bank run”.

Về phần FTX, tuy có mô hình hoạt động như một đơn vị môi giới (giống với sàn chứng khoán) nhưng khi người dùng rút tiền, hiện tượng “bank run” lại diễn ra. Đâu là nguyên nhân của vấn đề này?

Thông tin chính thức chưa được đưa ra, nhưng khả năng cao nguyên nhân bắt nguồn từ:

• Khả năng FTX cho Alameda vay (do SBF sở hữu cổ phần lớn ở cả hai tổ chức này) và các tài sản thế chấp có chất lượng thanh khoản kém dẫn tới rủi ro nợ xấu.
• Tiền của người dùng trên sàn giao dịch được đem cho vay nên khi họ rút ồ ạt, sàn không đủ tiền dự trữ để trả.
• Và rất nhiều nguyên nhân khác bắt nguồn từ sự không minh bạch cùng các mối quan hệ phức tạp xung quanh SBF và hệ sinh thái của FTX.

2. Rất nhiều dự án bị ảnh hưởng

Sự mất ổn định của Alameda và FTX trước tiên đã tạo ra áp lực bán với token FTT, do FTT được sử dụng làm thế chấp và việc SBF sở hữu hệ sinh thái khổng lồ. Chính vì thế, việc Alameda và FTX mất thanh khoản đã kích hoạt tác động dây chuyền lên toàn bộ thị trường.

Dự án Swim Protocol (thuộc hệ sinh thái Solana) đã thông báo dừng hoạt động. Mặc dù không công bố rõ nguyên nhân nhưng rất có thể họ đã bị quỹ Alameda Research tác động. Quỹ Alameda có sức ảnh hưởng lớn và cung cấp thanh khoản cho nhiều dự án trong hệ.

Trong bối cảnh FTX thiếu hụt thanh khoản, Alameda đã phải rút thanh khoản từ nhiều nơi khác nhau để về hỗ trợ cho FTX, không chỉ ở các dApp mà còn ở các sàn như Kucoin.

MIM – stablecoin cho phép mint dựa trên cơ sở thế chấp FTT cũng chịu tình trạng depeg, vì cộng đồng lo ngại tài sản thế chấp sẽ giảm giá trị và khó thanh lý trong bối cảnh hiện tại.

Một ví dụ khác cho tác động dây chuyền này là việc một “cá voi” lớn trên Solana đang gặp rủi ro bị thanh lý vị thế nợ SOL lên đến hơn 50 triệu USD. Áp lực bán trong khi thanh khoản mỏng. Chưa kể sẽ có thêm một lượng lớn SOL được unstake vào ngày mai (10/11).

$50M $SOL liquidation incoming, followed by $16M SOL unstaking tomorrow

Is this too obvious? https://t.co/7ti3aNYIdY

— DeFi Drew (@DefiDrew) November 9, 2022

Do Alameda đã “nhúng tay” vào rất nhiều dự án crypto (208 dự án theo thống kê từ Cryptorank) nên việc họ gặp khó khăn về thanh khoản có tác động trực tiếp đến các dự án khác.

Cộng đồng BitDAO đã dậy sóng vì lo sợ Alameda sẽ bán BIT để cứu “đứa con” FTT. Họ đã yêu cầu Alameda chứng minh việc quỹ vẫn còn nắm giữ BIT, nếu không họ cũng sẽ thanh lý tất cả FTT trong quỹ của BitDAO. May mắn là CEO của Alameda đã chứng minh được rằng họ chưa bán BIT nên viễn cảnh trên đã không xảy ra.

3. Binance “giải cứu” FTX

Trước áp lực quá lớn và cũng để đảm bảo tính ổn định của thị trường, ngày hôm qua dường như SBF đã cố gắng liên lạc với rất nhiều bên để “cầu cứu” và cuối cùng “đau đớn” đưa ra thông báo nhờ Binance can thiệp.

1) Hey all: I have a few announcements to make.

Things have come full circle, and https://t.co/DWPOotRHcX’s first, and last, investors are the same: we have come to an agreement on a strategic transaction with Binance for https://t.co/DWPOotRHcX (pending DD etc.).

— SBF (@SBF_FTX) November 8, 2022

Cụ thể, CZ cũng đã tweet xác nhận rằng Binance đang làm việc để định giá và mua lại toàn bộ sàn giao dịch FTX. Tuy nhiên, thương vụ này sẽ không liên quan đến FTX US và Alameda. Hiện tại, LOI (Letter of Intent) cũng mới đang ở dạng kế hoạch, chưa được chính thức ký kết nên CZ cũng thông báo rằng thương vụ này có thể bị huỷ bỏ bất cứ lúc nào.

This afternoon, FTX asked for our help. There is a significant liquidity crunch. To protect users, we signed a non-binding LOI, intending to fully acquire https://t.co/BGtFlCmLXB and help cover the liquidity crunch. We will be conducting a full DD in the coming days.

— CZ Binance (@cz_binance) November 8, 2022

Việc mua lại này đảm bảo người dùng có thể rút tài sản của mình và giúp ổn định thị trường crypto. Tuy nhiên, thương vụ cũng sẽ khiến Binance chịu các gánh nặng tài chính mà FTX đã tạo ra như:

• Các khoản tiền của người dùng bị kẹt lại trên FTX.
• Các khoản “nợ xấu” (có thể có) mà FTX cho Alameda vay thế chấp bằng các tài sản có chất lượng thanh khoản thấp.
• Và còn rất nhiều thứ trong “bóng tối” về mối quan hệ phức tạp của SBF với nhiều tổ chức khác chưa được tiết lộ.

Tuy nhiên, nếu thương vụ này thành công, Binance sẽ có cơ hội nhận được nhiều lợi ích như:

• Lượng người dùng hoạt động tích cực, khả năng tiếp cận các đối tác và tệp khách hàng mới.
• Cơ sở hạ tầng của FTX.
• Sở hữu các công ty mà FTX đã mua trước đó như Blockfolio, LedgerX, Liquid…

Việc CZ mua lại FTX cũng khiến thị trường đặt ra câu hỏi về sự “độc tôn” của Binance trong tương lai, vì một trong những đối thủ lớn nhất của họ đã “ngã ngựa”.

Việc FTX “đầu hàng” Binance cũng cho thấy rằng SBF đã sử dụng hết các nguồn lực nhưng không thể cứu sàn giao dịch của mình. Nếu Binance thành công mua lại FTX, FTT sẽ trở nên vô giá trị vì Binance đã có BNB, điều này dẫn đến việc giá FTT rớt thảm xuống vùng 4 USD .

Trong bất kỳ thị trường nào, việc một cá nhân/tổ chức chiếm thế độc quyền đều sẽ ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của toàn bộ thị trường đó, ở đây là crypto.

FTX was the third-largest exchange in spot volume.

How other exchanges can survive and compete against Binance? pic.twitter.com/BXCCUIC0qq

— Ki Young Ju (@ki_young_ju) November 8, 2022

Sau này, các thế lực centralized (tập trung) khác nếu muốn vượt mặt Binance thì đây dường như sẽ là điều không thể, vì ở thời điểm hiện tại vũ trụ của Binance đã quá lớn, chưa kể họ còn liên kết với nhiều quỹ “top” đầu có tài chính mạnh nhất thị trường.

Chính vì thế, để có thể chiến thắng Binance và phá bỏ thế độc tôn của họ, con đường duy nhất là hướng về giá trị của tầm nhìn phi tập trung, bao gồm việc phát triển các sản phẩm tài chính phi tập trung, mạng xã hội phi tập trung, quỹ đầu tư phi tập trung…

Có như vậy các dự án mới có thể thu hút người dùng bằng giá trị mà họ mang lại, đồng thời tạo ra sự cạnh tranh công bằng trong thị trường crypto bên cạnh các “ông lớn” như Binance.

4. Quá trình Due Diligence còn nhiều rủi ro

Due Diligence chưa hoàn tất

Như đã đề cập ở trên, hiện mới chỉ có các thông báo về việc sẽ triển khai thương vụ này, còn M&A vẫn chưa hoàn tất, do đó nhiều rủi ro liên quan vẫn còn tồn tại.

CZ cũng khẳng định Binance có quyền rút khỏi thoả thuận bất cứ lúc nào:

This afternoon, FTX asked for our help. There is a significant liquidity crunch. To protect users, we signed a non-binding LOI, intending to fully acquire https://t.co/BGtFlCmLXB and help cover the liquidity crunch. We will be conducting a full DD in the coming days.

— CZ Binance (@cz_binance) November 8, 2022

Dưới đây là những rủi ro tiềm tàng:

• Đã có những nghi vấn được đưa ra về việc “chiếc hố” của FTX còn sâu hơn những gì chúng ta tưởng tượng khi Binance đi sâu vào xem xét các giấy tờ để thực hiện thương vụ.
• Đây có thể là cơ sở để CZ huỷ bỏ việc mua lại FTX.
• Ngoài ra, còn có những tin đồn xung quanh Alameda như việc họ vẫn còn đang nắm giữ rất nhiều token khác nhau, điều này đặt ra rủi ro họ sẽ “bán tháo” chúng để bổ sung thanh khoản (danh sách các ví của Alameda được cộng đồng tìm ra).

Các token khác mà chúng ta cần theo dõi sát trong sự kiện này (theo tài khoản @lookonchain)

1/ Besides $FTT, which altcoins to watch?

We analyzed the tokens held by 56 addresses of #Alameda and listed tokens of more than $1 million in holding value.#Alameda could dump these tokens at any time.

Including #SRM #LDO #BTC #ETH #RNDR #BIT #GOG #UNI #SUSHI #AVAX. pic.twitter.com/iAkF16h9o8

— Lookonchain (@lookonchain) November 7, 2022

Quan trọng nhất, nếu thương vụ không được xúc tiến thành công thì người dùng đang còn tiền tồn đọng trên FTX sẽ gặp khó khăn trong việc rút tiền hoặc có thể sẽ chịu tổn thất.

Sự can thiệp từ chính phủ

Có thể xem quy mô của sự kiện này còn lớn hơn các sự kiện trong quá khứ như Terra, Three Arrows Capital, Celsius… do vậy, chính phủ Mỹ đã vào cuộc với thông báo: “CFTC sẽ tiến hành theo dõi thương vụ”.

BREAKING: U.S. CFTC is monitoring Binance's acquisition of FTX, spokesperson tells Reuters

— Bitcoin Magazine (@BitcoinMagazine) November 8, 2022

Dưới rủi ro Binance có thể chiếm vị thế độc tôn, quyền lợi của người dùng bị ảnh hưởng và các nguy cơ gây bất ổn cho thị trường Mỹ, việc chính phủ Mỹ theo dõi hoặc thậm chí có những can thiệp là điều cần thiết trong thời điểm này.

Bên cạnh đó, sự kiện này làm nảy sinh nhu cầu cần phải có những khuôn khổ luật để điều chỉnh hoạt động của các sàn giao dịch, kiểm soát các rủi ro, vì họ có thể dùng tiền của người dùng để cho các tổ chức khác vay hoặc có những sản phẩm đòn bẩy rủi ro hệ thống.

5. Các bài học cần rút ra

Bài học được chính CZ rút ra từ sự kiện này:

• Không bao giờ sử dụng token bạn đã tạo ra để làm tài sản thế chấp.
• Không vay nếu bạn điều hành một doanh nghiệp tiền điện tử không sử dụng vốn một cách “hiệu quả”.
• Có nguồn dự trữ lớn đảm bảo thanh khoản.

Two big lessons:

1: Never use a token you created as collateral.

2: Don’t borrow if you run a crypto business. Don't use capital "efficiently". Have a large reserve.

Binance has never used BNB for collateral, and we have never taken on debt.

Stay #SAFU.

— CZ Binance (@cz_binance) November 8, 2022

Vòng gọi vốn gần đây nhất của FTX có sự tham gia của nhiều tổ chức đầu tư tài chính truyền thống như BlackRock hay Softbank, nhưng họ cũng không thể can thiệp để ngăn chặn rủi ro xảy ra.

Khi sự kiện “bank run” diễn ra, họ cũng không tham gia “giải cứu” FTX dù sở hữu nguồn lực tài chính và các mối quan hệ lớn hơn Binance rất nhiều. Điều này cho thấy hoặc việc cứu FTX là vô nghĩa hoặc họ vẫn chưa hiểu rõ cách các doanh nghiệp crypto hoạt động để đưa thêm vốn vào, hoặc đơn giản là việc này quá rủi ro.

Sự “sụp đổ” của đế chế FTX có thể sẽ khiến các nhà đầu tư trên thị trường tài chính truyền thống thay đổi góc nhìn về lợi nhuận/rủi ro của crypto, từ đó sẽ làm hạn chế nguồn vốn thúc đẩy crypto phát triển.

Qua đó cũng có thể thấy rằng, các nhà phát triển crypto phải có nền tảng sản phẩm vững chắc mới có thể tồn tại, họ không thể dựa vào những nhà đầu tư CeFi chưa hiểu rõ về crypto.

Việc minh bạch thông tin, đặc biệt đối với các dự án, cũng rất quan trọng. Một khi thông tin chưa được minh bạch, rủi ro vẫn tồn tại và chúng ta cần xem xét, tính toán để phân bổ nguồn vốn của mình.

6. Tổng kết

FTX cùng Alameda Research là những tổ chức lớn trong thị trường crypto. Hơn nữa, họ còn có sự hậu thuẫn của rất nhiều các thế lực trong giới tài chính truyền thống. Tuy vậy các quy trình về quản trị rủi ro không tốt cũng như tham vọng quá lớn của họ đã gây ra sự bất ổn cho toàn bộ thị trường.

Ngoài ra, dưới góc độ nhà đầu tư cá nhân trong một thị trường đầy biến động như crypto, chúng ta cần biết rõ về tình trạng tiền của mình: chúng đang ở đâu và đang được sử dụng vào mục đích gì? “Phải biết giữ tiền trước khi kiếm được tiền”.

Sau khi FUD được lan truyền mạnh mẽ trên Twitter, nhiều người đồng loạt rút stablecoin ra khỏi FTX, dẫn đến cạn kiệt USDC dự trữ.

1. Khởi nguồn drama: Nghi vấn về tính thanh khoản của Alameda và FTX

1. Vào ngày 2/11, Coindesk đưa tin về báo cáo tài chính của Alameda Research, theo đó, Alameda đang có 14.6 tỷ USD tài sản và 8 tỷ USD nợ.

WOW

Per CoinDesk, Alameda research has $14.6 billion of assets, against $8b of liabilities.

For assets: $3.66b FTT, $2.16b “FTT collateral”, $3.37b crypto ($292m SOL, $863m “locked SOL”), $134m USD & $2b “equity securities.

Most net equity tied in completely illiquid altcoins.

— Dylan LeClair (@DylanLeClair_) November 2, 2022

1. Cụ thể về tài sản của Alameda theo Coindesk: 3.66 tỷ USD giá trị token FTT, 2.16 tỷ USD giá trị FTT đang làm tài sản thế chấp, 3.37 tỷ USD giá trị các loại token, 134 triệu USD tiền mặt và 2 tỷ USD các loại cổ phần khác nhau (equity securities).

1. Đáng chú ý là tổng giá trị FTT mà Alameda đang nắm giữ có giá trị 5.82 tỷ USD, trong khi vốn hoá của FTT chỉ khoảng 3 tỷ USD (vào thời điểm viết bài), điều này đặt ra nghi vấn về tính ổn định trong thanh khoản của quỹ Alameda.

2. Hơn nữa, trong 3.37 tỷ USD giá trị các loại token khác Alameda đang nắm giữ có các token với thanh khoản hạn chế như SRM, MAPS, OXY, FIDA… trong đó có cả SOL (locked và unlocked) với giá trị tổng khoảng 1.16 tỷ USD, trong bối cảnh hiện tại thanh khoản của SOL cũng không quá lớn so với giá trị trên.

1. Tài khoản Twitter @DylanLeClair_ đã đưa ra dẫn chứng về rủi ro xung quanh bảng cân đối kế toán của Alameda Research, vào thời điểm 3AC phá sản, Alameda Research đang nợ Voyager khoảng 377 triệu USD với tài sản thế chấp bao gồm FTT và SRM (dựa trên thông tin từ Cointelegraph).

1. Vì thế, chúng ta không thể biết hiện tại có bao nhiêu tài sản trong lượng tài sản “thiếu thanh khoản” trên được thế chấp để vay tiền và vay ở những đâu? Do có mối quan hệ mật thiết với nhau nên có tin đồn rằng Alameda sẽ mất khả năng thanh toán và FTX sẽ bị “bank run”.

2. Dưới sức ép của các tin đồn, dường như đã có một làn sóng rút tiền ồ ạt khỏi FTX. Các KOL và kênh thông tin đã đưa ra nhiều bằng chứng về sự việc này:

• Tweet từ @nansen_intern về tình trạng rút tiền trên FTX.
• @ki_young_ju có một tweet về tình trạng giảm sút lượng USDC và ETH trên FTX.
• Tài khoản @lookonchain cập nhật về biến động on-chain và tình trạng thanh khoản đối với FTT.

2. Cuộc đối đầu giữa Binance và FTX

CZ thông báo bán FTT

1. Vào ngày 6/11, sau khi cộng đồng loan tin về vấn đề Alameda mất thanh khoản, CZ (Changpeng Zhao) bất ngờ thông báo sẽ bán đi tất cả FTT nhận được trong đợt đầu tư trước đó.

https://twitter.com/cz_binance/status/1589283421704290306?

1. Trước những tin tức trên, FTT lập tức có phản ứng giá (như hình bên dưới):

1. Tổng số FTT và BUSD mà Binance nhận được có giá trị 2.1 tỷ USD, tuy nhiên CZ đã tỏ ra “thiện chí” khi thông báo sẽ bán dần FTT trong khoảng thời gian dài để tránh gây biến động giá mạnh.

2. Có nhiều câu hỏi được đặt ra ở đây, vì CZ rất ít công khai “chốt lời” các dự án đầu tư nhưng lần này vì sao lại thông báo bán FTT “đúng lúc” như vậy? Tại sao SBF (Sam Bankman-Fried) và CZ không giao dịch OTC? Liệu đây có đơn thuần là một đợt thanh lý như CZ đã tweet dưới đây?

https://twitter.com/cz_binance/status/1589374530413215744

1. Trước đó, hai CEO này từng bất đồng quan điểm trong việc “giải cứu” các công ty crypto đang ở trạng thái nguy hiểm. Vì vậy, động thái công khai bán FTT của CZ khiến cộng đồng rộ lên các thông tin về “cuộc chiến” giữa SBF và CZ, các vị thế theo đó cũng được đem ra đặt cược.

So, 3AC owes Voyager a few 100m, went bust. FTX/Alameda gives 3AC $100m, but didn’t save it.

Alameda invests in Voyager, then takes a $377 million loan from Voyager… ok…

V went bust. FTX didn't “bail them out” or return the money?

hard to follow?https://t.co/yx6RJjVZrB

— CZ Binance (@cz_binance) July 7, 2022

1. Sau đó đã xuất hiện lệnh chuyển 23 triệu token FTT (có giá trị khoảng 585 triệu USD) từ ví không xác định lên Binance, CZ retweet và xác nhận đây là một phần của đợt bán FTT nói trên.

2. Áp lực bán từ CZ và cộng đồng tạo ra cho Alameda và FTX những rủi ro nhất định, cùng phân tích những biến số liên quan ngay dưới đây.

Mối quan hệ phức tạp giữa Sam Bankman Fried và Alameda

1. Theo thống kê từ Blooomberg, tài sản của SBF phần lớn bao gồm cổ phần tại FTX, FTX US và Alameda Research, trong đó cổ phần tại Alameda có giá trị 7.23 tỷ USD (chiếm 47% tổng tài sản của SBF).

1. Tuy SBF đã rời vị trí CEO của Alameda nhưng với việc anh sở hữu nhiều cổ phần tại đây, mối quan hệ giữa quỹ đầu tư này với FTX vẫn vô cùng chặt chẽ.

2. Những sự kiện về rủi ro thanh khoản và sự không minh bạch tài chính của Alameda (đề cập ở trên) có thể sẽ gây ra các vấn đề đối với người dùng trên sàn FTX.

3. Trước tiên là vấn đề không minh bạch tài chính. Chúng ta không thể biết tình trạng tài sản cùng mức độ rủi ro từ vay nợ của FTX sẽ ra sao trong mối quan hệ với Alameda Research, vì vậy, nếu Alameda rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, nhiều khả năng điều này cũng sẽ tác động tới FTX.

4. Thứ hai, vì FTT đang chịu tác động tiêu cực từ nhiều phía, cộng với việc token có thể sử dụng để thế chấp phục vụ giao dịch (spot và futures) trên FTX, nên dễ gây ra rủi ro thanh lý tài sản trên diện rộng.

Ví dụ, nếu FTT được sử dụng nhiều để làm thế chấp mua BTC trên FTX, việc FTT giảm giá sẽ gây ra rủi ro thanh lý, tạo áp lực bán với BTC và toàn bộ thị trường crypto.

3. Tác động dây chuyền (nếu xảy ra) có giống với Terra, 3AC hay Celsius?

1. Nhiều nhà đầu tư crypto đã so sánh rủi ro này với các sự kiện lớn gây “hiệu ứng domino” như Terra, 3AC hay Celsius, câu hỏi được đặt ra hiện tại là liệu việc FTT giảm giá và hoạt động rút tiền hàng loạt có gây ra hiệu ứng dây chuyền trong trường hợp của FTX hay không?

2. Trong trường hợp của Terra, việc Luna Foundation Guard bán một lượng lớn BTC (khoảng 1.5 tỷ USD) gây ảnh hưởng lên toàn bộ thị trường và tạo tâm lý hoảng loạn, trong khi đó, hiện tại FTX chưa đưa ra nhiều thông tin về mức đòn bẩy hay lượng tài sản vay nợ liên quan đến FTT.

3. Vì thế chưa thể kết luận gì nhiều về rủi ro sụp đổ dây chuyền như sự kiện Terra của FTX.

4. So sánh với “cú sập” của Celsius và 3AC (hai sự kiện này bắt nguồn từ việc quản trị thanh khoản không tốt), FTX là công ty có sự tham gia của nhiều nhà đầu tư tài chính truyền thống (trong đó có một số cái tên lớn như BlackRock, VanEck, SoftBank), do đó, chúng ta có thể kỳ vọng họ có năng lực quản trị rủi ro tốt hơn so với Celsius hay 3AC.

5. Tuy nhiên rủi ro vẫn hiện hữu ở Alameda do quỹ này không có sự tham gia của các tổ chức kể trên.

6. Trong tình huống xấu nhất, người dùng FTX vẫn còn hy vọng được các tổ chức tài chính lớn “cứu”, do FTX là sàn giao dịch quy mô hàng đầu thị trường nên việc minh bạch thông tin so với các quỹ như 3AC cũng lớn hơn

1. Cho đến thời điểm hiện tại (cập nhật 16:00 ngày 7/11), Caroline – CEO của Alameda đưa ra thông báo rằng quỹ có hơn 10 tỷ USD giá trị tài sản chưa được Coindesk ghi nhận.

A few notes on the balance sheet info that has been circulating recently:
– that specific balance sheet is for a subset of our corporate entities, we have > $10b of assets that aren’t reflected there

— Caroline (@carolinecapital) November 6, 2022

1. Về phía SBF, ông chủ sàn FTX cũng tweet trấn an người dùng rằng việc rút tiền đã được sàn giao dịch sắp xếp xong, thanh khoản của người dùng được đảm bảo.

1) A huge thank you to everyone who has supported us–we're excited to keep climbing together.

And especially to those who stay level headed during crazy times. We deeply appreciate it.

— SBF (@SBF_FTX) November 6, 2022

4. Chúng ta nên làm gì lúc này?

1. Dưới sự trấn an của SBF và Caroline, tình hình đang dần ổn định trở lại, tuy nhiên các rủi ro vẫn còn hiện hữu, vì thế, chúng ta nên phòng ngừa bằng cách phân bổ tài sản phù hợp giữa sàn giao dịch và ví non-custodial (Coin98 Wallet, Metamask, Trust Wallet, Phantom…).

2. Hiện tại các thông tin về FTT đang có độ nhiễu cao, do vậy việc dựa theo tin tức (đặc biệt từ các KOL có nhiều người theo dõi) để giao dịch sử dụng đòn bẩy với FTT tồn tại nhiều rủi ro, do biến động giá nhanh và lớn.

3. Mối quan hệ giữa các tổ chức mang thiên hướng tài chính truyền thống như sàn giao dịch rất phức tạp, do đó các thông tin on-chain chỉ giúp chúng ta phán đoán được một phần, do vậy cần phải có cái nhìn đa chiều và có nhận định riêng, không nên quá phụ thuộc vào phân tích của riêng bên nào để đưa ra quyết định đầu tư.

   Bài Toàn cảnh drama giữa Binance với FTX, Alameda trong 30 câu được đăng bởi xgems.net

5. Tổng kết

Những tổ chức đình đám như Terra, 3AC hay Celsius tưởng chừng khó sụp đổ nhưng đều nhận về cái kết buồn. Do đó, không loại trừ khả năng FTX và SBF cũng sẽ gặp khó khăn trong tương lai gần. Tuy nhiên, dù FTX và người sáng lập sàn hay Alameda có trở nên như thế nào, người dùng cũng cần phải có những chiến lược hợp lý để bảo vệ tài sản.

Corite CO được ví như phiên bản blockchain của Spotify. Vào ngày 6/6, Corite được vinh danh là một trong những dự án nổi bật trên BNB Chain.

Vào 2021, doanh thu thị trường âm nhạc toàn cầu đạt 25.9 tỷ USD với 65% đến từ âm nhạc trực tuyến. Phần lớn doanh thu được tạo ra bởi một số nền tảng như Spotify, Apple Music và YouTube.

Tuy nhiên, hầu hết các nghệ sĩ âm nhạc nhận được rất ít hay thậm chí không nhận được doanh thu từ sản phẩm âm nhạc của mình. Việc sở hữu lượng lớn người hâm mộ trên Instagram, Tik Tok hay Youtube cũng không nhất thiết đồng nghĩa với việc lượng nhạc được phát trên Spotify và số vé biểu diễn được bán tăng lên.

Sự phát triển của NFT đã giúp các nghệ sĩ kết nối dễ dàng hơn với người hâm mộ và thu được 70.5 triệu USD, theo “Cập nhật thị trường NFT tháng 4/2021″ của Water & Music.

1. Corite CO là gì?

Corite CO là nền tảng phân phối âm nhạc phi tập trung được phát triển trên BNB Chain. Corite CO cung cấp công cụ cho phép các nghệ sĩ huy động vốn, nhận hỗ trợ từ người hâm mộ và đổi lại, chia sẻ với họ doanh thu từ các nền tảng phát nhạc trực tuyến như Spotify, Apple Music, YouTube và TikTok.

Với Cortie, các nghệ sĩ có toàn quyền kiểm soát, sở hữu nội dung của mình trong khi người hâm mộ được tận hưởng âm nhạc và tương tác trực tiếp với nghệ sĩ yêu thích. Mô hình hoạt động của Corite gần giống với mô hình Play to Earn khi các nghệ sĩ và người hâm mộ được nhận thưởng bằng CO token, badges, NFT… khi tham gia đóng góp.

Corite CO được ví như phiên bản blockchain của Spotify. Vào ngày 6/6, Corite được vinh danh là một trong những dự án nổi bật trên BNB Chain.

2. Điểm nổi bật của Corite CO

Đối với nghệ sĩ âm nhạc

Nghệ sĩ âm nhạc có thể kêu gọi vốn từ người hâm mộ thông qua các chiến dịch cộng đồng, Mỗi chiến dịch bao gồm thông tin về nghệ sĩ và sản phẩm âm nhạc, những thành công trước đó, lượt theo dõi trên mạng xã hội, ảnh và một đoạn sản phẩm.

Nghệ sĩ cũng có thể thiết lập thử thách mà người hâm mộ cần hoàn thành để nhận thưởng. Một số thử thách được tạo tự động khi nghệ sĩ đạt được mục tiêu hay cột mốc nhất định.

Sau khi phát hành âm nhạc và thiết lập thử thách cho người hâm mộ, nghệ sĩ sẽ nhận được token Fan Power. Ngoài ra, nghệ sĩ có thể tạo và bán Corite Originals, các NFT âm nhạc tồn tại dưới dạng BEP-1155, chứa các thuộc tính và tính năng giúp mở rộng khả năng của NFT trong thế giới âm nhạc.

Các sản phẩm âm nhạc sau đó sẽ được phát hành thông qua Corite đến hầu hết các nền tảng phát nhạc trực tuyến lớn gồm Spotify, Apply Music, Deezer, Tidal, Amazon Music, Shazam, Youtube và Tiktok.

Đối với người hâm mộ

Người hâm mộ có thể trở thành nhà tiếp thị, nhà tài trợ, nhà đồng sáng tạo, người nghe, người theo dõi… của nghệ sĩ mà mình yêu thích. Sau khi tham gia chiến dịch gọi vốn, người hâm mộ có thể theo dõi quá trình phát hành sản phẩm và nhận chia sẻ doanh thu theo thời gian thực.

Token Fan Power thể hiện mức độ tích cực tham gia đóng góp của người hâm mộ. Số token càng cao thì phần thưởng, lợi ích người hâm mộ nhận được càng nhiều. Token Fan Power phụ thuộc vào:

• Số lượng nghệ sĩ ủng hộ.
• Số Corite Originals NFT mua và được thưởng.
• Hoàn thành nhiệm vụ của nghệ sĩ.
• Theo dõi nghệ sĩ trên Spotify và các nền tảng khác.
• Chia sẻ sản phẩm âm nhạc trên các nền tảng xã hội.
• Tạo và chia sẻ playlists.
• Số bài hát đã đánh giá.

3. Lợi ích khi nắm giữ CO token

Người nắm giữ token CO có thể tham gia các buổi gọi vốn, giảm giá hoặc đầu tư sớm vào các dự án âm nhạc, đóng góp cho nền tảng để nhận thưởng, mua và giao dịch Corite Originals NFTs, tạo social tokens cho nghệ sĩ, tham gia DAO và quản lý hệ sinh thái Corite.

Bằng cách khóa token CO, người hâm mộ sẽ có thể truy cập sớm vào các buổi gọi vốn và sẽ được hoàn lại số token CO sau khi chiến dịch kết thúc.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư & đối tác

Đội ngũ dự án

Corite CO được thành lập bởi những người có kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực âm nhạc và truyền thông:

• Giám đốc điều hành & Nhà sáng lập – Mattias Tengblad: Trên 20 năm kinh nghiệm quản lý, phát triển kinh doanh và marketing. Ông từng làm giám đốc thương mại cho Universal Music – công ty âm nhạc hàng đầu thế giới, nơi ươm mầm cho sự phát triển của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như Shawn Mendes, Eminem, BlackPink, Selena Gomez, Justin Bieber, Taylor Swift, Maroon 5…
• Giám đốc sáng tạo & Đồng sáng lập – Emil Angervall: Trên 20 năm kinh nghiệm thiết kế và đồng sáng lập, khởi chạy nhiều dự án kinh doanh. Ông từng là giám đốc sáng tạo cho Universal Music.

Nhà đầu tư

Corite được tài trợ bởi nhiều nhà đầu tư tiền điện tử bao gồm:

• Gate.io: Một trong những sàn giao dịch lâu đời nhất tại Trung Quốc, được thành lập vào năm 2013 dưới sự lãnh đạo của ông Lin Han.
• Coin98 Ventures: Nhánh đầu tư của Coin98 Finance, cung cấp nguồn vốn tài chính và các nguồn lực khác để hỗ trợ những phát minh, sáng kiến trong không gian DeFi.

Ngoài ra, còn nhiều nhà đầu tư khác bao gồm: Kyros Investment, Shima Capital, KuCoin Labs…

Đối tác

• Alan Walker: Nghệ sĩ âm nhạc với hơn 10 tỷ lượt xem trên Youtube. Chiến dịch gọi vốn cho bài hát Unity của Alan Walker trên Corite đã hoàn thành trong khoản thời gian dưới 1 tuần. Sắp tới sẽ còn nhiều sản phẩm của Alan Walker được ra mắt trên Corite.
• Rico Love: Nhà sản xuất âm nhạc đạt giải Grammy với nhiều sản phẩm của Beyonce, Usher… Ông là cố vấn viên của Corite.
• Hitco Music: Một trong những công ty giải trí hàng đầu điều hành bởi các huyền thoại trong ngành L.A. Reid và Charles Goldstuck. LA Reid là cố vấn viên của Corite.

5. Roadmaps & Updates

Q2/2022: Fan power & Song shares

• Airdrop NFTs
• Phát hành ví CO
• Ra mắt tính năng Fan Power & Song shares

Q3/2022: CO token & Fan missions

• Phát hành token CO
• Ra mắt tính năng gọi vốn từ người hâm mộ
• Ra mắt nhiệm vụ của người hâm mộ & Corite Originals (v1)

Q4/2022: Play to Earn & Hero projects

• Clubs
• Corite Originals (v2)
• Community tokens

6. Thông tin Token Corite CO (CO)

Key Metrics Corite CO

• Token Name: Corite CO
• Ticker: CO
• Blockchain: BNB Chain
• Token Standard: BEP-20
• Contract: 0x936B6659Ad0C1b244Ba8Efe639092acae30dc8d6
• Token type: Utility, Governance
• Total Supply: 1,000,000,000 CO
• Circulating Supply: 17,100,000 CO

CO Token Allocation

CO Token Sale

Người dùng có thể mua CO token thông qua vòng IFO tại Pancakeswap hay thông qua niêm yết trực tiếp trên Bybit vào ngày 28/09.

CO Token Release Schedule

Lịch mở khóa CO token được diễn ra như sau:

7. Cách kiếm và sở hữu CO Token

Hiện người dùng có thể mua CO trên các sàn giao dịch hỗ trợ như Bybit và PancakeSwap.

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch CO Token

Người dùng có thể lưu trữ CO token trên nhiều loại ví như Coin98 Wallet, Metamask, Mycrypto hay các loại ví lạnh như Ledger và Trezor.

9. Các kênh thông tin của Corite CO

• Website: corite.org
• Twitter: twitter.com/Corite COcom
• Telegram: t.me/Corite CO
• Youtube: Corite CO Youtube Channel
• Instagram: www.instagram.com/Corite CO
• Tiktok: www.tiktok.com/@Corite CO
• Facebook: www.facebook.com/Corite CO

10. Dự án tương tự

• Sound.xyz: Dự án cho phép đấu giá NFT âm nhạc và tương tác trực tiếp với các nghệ sĩ.
• Vezt Inc: Thị trường âm nhạc cho phép người hâm mộ tài trợ cho nghệ sĩ yêu thích và nhận một phần doanh thu của sản phẩm.

Tất cả giao dịch thanh toán được hiển thị ở bảng điều khiển của Utopia Labs. Tại đây, các nhà quản trị có thể kết nối nhiều ví, theo dõi, phân tích và tải xuống lịch sử thanh toán của những ví này trên DAO mà mình quản lý.

1. Utopia Labs là gì?

Utopia Labs là hệ thống điều hành hiện đại cho phép các tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) quản lý và tự động hóa các khoản thanh toán, chi tiêu và phân tích tài chính dễ dàng. Dự án được xây dựng trên Gnosis SAFE, một loại ví multisig cho phép lưu trữ ERC-20 token.

2. Điểm nổi bật của Utopia Labs

Dự án Utopia Labs có những điểm nổi bật sau:

Theo dõi lịch sử thanh toán

Tất cả giao dịch thanh toán được hiển thị ở bảng điều khiển của Utopia Labs. Tại đây, các nhà quản trị có thể kết nối nhiều ví, theo dõi, phân tích và tải xuống lịch sử thanh toán của những ví này trên DAO mà mình quản lý.

Ngoài ra, nhà quản trị cũng có thể phân tích chi tiết về dòng tiền ra vào với tính năng bookkeeping của Utopia Labs.

Tự động hóa bảng lương

Utopia Labs tự động hóa bảng lương, cho phép các thành viên trong DAO được thanh toán định kỳ bằng USD hoặc token.

Nhà quản trị có thể thực hiện hàng trăm giao dịch trong một giao dịch multisig mà không cần trả phí gas. Mỗi giao dịch đều được tùy chỉnh số tiền hay loại tiền theo yêu cầu người gửi. Điều này đặc biệt phù hợp cho việc trả lương nhân viên của các công ty, tổ chức lớn.

Các nhà đóng góp (hay nhân viên) cũng có thể đưa ra yêu cầu chi phí hoặc yêu cầu hoàn trả. Những yêu cầu này sẽ được phê duyệt bởi các quản trị viên.

Tất cả báo cáo tài chính và ngân sách của DAO đều được quan sát theo thời gian thực bởi các thành viên trong DAO. Ngoài ra, Utopia Labs cũng tuân thủ các quy định về thuế khi cho phép các thành viên trong DAO thực hiện các khoản thanh toán khấu trừ thuế dễ dàng.

3. Lợi ích khi nắm giữ UTOPIA token

Chưa có thông tin chính thức Utopia Labs native token.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư & đối tác

Đội ngũ dự án

• CEO – Kaito Cunningham: Anh từng làm cho M31 Capital, công ty chuyên đầu tư vào tài sản crypto và công nghệ blockchain.
• Co-Founder – Pryce Adade Yebesi: Anh từng làm kỹ sư phần mềm cho Facebook.
• Co-Founder – Jason Chong: Anh từng làm kỹ sư phần mềm cho Microsoft.
• Co-Founder – Alexander Wu: Anh từng làm kỹ sư phần mềm cho Lunchclub, nền tảng xã hội sử dụng trí tuệ nhân tạo được đầu tư bởi Lightspeed, a16z và Coatue.

Nhà đầu tư

Cuối tháng 5/2022, Utopia Labs đã kêu gọi thành công 23 triệu USD vòng Series A dưới sự tham gia của:

• Paradigm: Dẫn đầu vòng Series A. Đây là một trong những quỹ đầu tư mạo hiểm lớn với kinh nghiệm đầu tư thành công vào nhiều dự án crypto từ năm 2017 tới nay.
• Coinbase Venture: Bộ phận đầu tư thuộc quản lý của công ty Coinbase, một trong những sàn giao dịch lớn nhất nước Mỹ.
• Circle: Nhánh đầu tư mạo hiểm của công ty Circle, cha đẻ của Metamask và đồng stablecoin USDC.

Ngoài ra, vòng gọi vốn còn có sự tham gia của nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm và nhiều nhà sáng lập dự án khác như 1Inch, Mirror, Llama, SushiSwap, Synthetix…

Đối tác

Kể từ khi ra mắt vào năm 2021, Utopia Labs đã hợp tác với hơn 100 DAO trên Avalanche, Arbitrum, Polygon và Ethereum, phục vụ hàng triệu người dùng trong việc thanh toán, quản lý chi phí hoạt động của tổ chức.

Một số DAO nổi bật được Utopia Labs hỗ trợ là Yield Guild Games, SushiSwap, Tracer DA, OlympusDAO,…

Đối tác

Kể từ khi ra mắt vào năm 2021, Utopia Labs đã hợp tác với hơn 100 DAO trên Avalanche, Arbitrum, Polygon và Ethereum, phục vụ hàng triệu người dùng trong việc thanh toán, quản lý chi phí hoạt động của tổ chức.

Một số DAO nổi bật được Utopia Labs hỗ trợ là Yield Guild Games, SushiSwap, Tracer DA, OlympusDAO,…

5. Lộ trình và các cập nhật dự án

• Giai đoạn 1: Lập kế hoạch thanh toán theo lịch trình tùy chỉnh. Tạo ngân sách phân bổ theo đề xuất quản trị.
• Giai đoạn 2: Ra mắt bảng điều khiển Utopia, cho phép quản lý yêu cầu, giao dịch, các khoản thanh toán và ngân quỹ dễ dàng.
• Giai đoạn 3: Ra mắt tính năng bookkeeping và phân tích giao dịch, cho phép quan sát và phân tích toàn bộ giao dịch trực tuyến trong DAO.
• Giai đoạn 4: Ra mắt danh mục tùy chỉnh, giao dịch đa chuỗi, giao dịch hàng loạt, hỗ trợ ENS, thanh toán tối ưu trên thiết bị di động.
• Giai đoạn 5: Cho phép thực hiện các khoản thanh toán khấu trừ thuế.

6. Thông tin Token UTOPIA

Dự án chưa thông báo chính thức về Utopia Labs token.

7. Cách kiếm và sở hữu UTOPIA Token

Updating…

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch UTOPIA Token

Updating…

9. Cách kênh thông tin của Utopia Labs

• Twitter: https://twitter.com/utopialabs_
• Mirror: Utopia Labs Mirror.xyz

10. Dự án tương tự

• Upstream: Nền tảng cho phép các DAO bỏ phiếu, trò chuyện, tổ chức sự kiện, đề xuất, quản trị và quản lý kho bạc.
• Aragon: Cho phép người dùng xây dựng DAO trên cơ sở hạ tầng nguồn mở với phần mềm plugins.

11. Tổng kết

Sự phát triển một cách bùng nổ của DAO đã tạo ra nhu cầu sử dụng các công cụ quản lý để mở rộng quy mô. Những công cụ này có thể thực hiện mọi thứ, từ tạo DAO đến quản lý và tự động hóa bảng lương, chi phí… Khả năng kết nối là nhu cầu không thể thiếu của con người, sự phát triển của DAO và các công cụ phục vụ DAO chắc chắn sẽ chưa dừng lại ở đây.

Sau mainnet, mạng lưới Aptos chưa có nhiều cập nhật mới. AUX đang dẫn đầu cuộc đua TVL, tuy nhiên không có nhiều lợi thế lâu dài so với các đối thủ. NFT trên Aptos có dấu hiệu hạ nhiệt. Topaz đang là NFT Marketplace dẫn đầu với nhiều BST NFT nổi bật.

1. Các cập nhật nổi bật hệ sinh thái Aptos W44/2022

Aptos sau vài tuần hậu mainnet

Nhìn chung sau khi mainnet và sự kiện airdrop, Aptos chưa có thêm cập nhật lớn nào về mạng lưới hay các chương trình dành cho nhà phát triển/người dùng. Chủ yếu là thông tin hợp tác và tích hợp với các bên cung cấp dịch vụ Web3. Các cập nhật quan trọng đến từ các dự án nằm trong hệ sinh thái.

Aptos Bridge ra mắt

Introducing The Aptos Bridge, powered by LayerZero pic.twitter.com/4gHcYXsvmd

— LayerZero Labs (@LayerZero_Labs) October 19, 2022

Aptos là hệ sinh thái mới, do đó sẽ cần những bridge để làm cầu nối dẫn dòng tiền từ hệ sinh thái khác. Song song với việc LayerZero triển khai trên Aptos, Aptos Bridge cũng được đội ngũ dự án cho ra mắt cộng đồng.

Với bridge này, người dùng có thể chuyển tài sản USDC, USDT, và ETH sang Aptos từ Ethereum, Arbitrum, Optimism, Avalanche, Polygon, BNB Chain. Ngoài ra, LayerZero hợp tác với Pontem Network để tích hợp của mình vào Liquidswap, AMM của Pontem Network.

Ngoài LayerZero, trên Aptos cũng có nhiều bridge khác để người dùng lựa chọn như Mover, Wormhole, Celer Network, OmniBTC… Tuy vậy, với tin đồn airdrop, người dùng chủ yếu lựa chọn sử dụng các sản phẩm của LayerZero.

Tích hợp thêm nhiều ví multi-chain

Sau ra mắt ví native Petra do chính đội ngũ Aptos Labs phát triển, Aptos tiếp tục mở rộng sang mảng ví multi-chain. Mạng Aptos được nhiều ví multi-chain lớn đón nhận, trong đó hai ví nổi bật được tích hợp gần đây là Trust Wallet và Math Wallet.

Trước đó, Coin98 Super App cũng là một trong những ví multi-chain đã sớm hỗ trợ mạng Aptos. Aptos thời gian qua cũng đã có sự xuất hiện đầu tiên của ví multisig mang tên Momentum Safe với cách hoạt động khá tương đồng với Gnosis Safe trên Ethereum. Các con số liên quan tới các ví trên Aptos sẽ được trình bày ở phần tiếp theo.

BlocktoApp (một ví multi-chain) còn tung ra gói Ecosystem Fund trị giá 3 triệu USD để thúc đẩy các dự án xây dựng trên Aptos. Các dự án tham gia sẽ được nhận token BLT là phần thưởng với điều kiện dapp đó phải tích hợp ví Blocto.

Dự án tên miền chính thức

Khác với một số blockchain khác, Aptos đã công bố Aptos Names Service là dự án tên miền chính thức của mạng Aptos. Đây cũng là một trong những dự án mainnet sớm nhất toàn hệ, ANS cho phép người dùng đặt tên địa chỉ ví theo định dạng “tên.apt”.

Tích hợp các dự án cơ sở hạ tầng

Thời gian qua Aptos đã tích hợp với các dự án thuộc mảng cơ sở hạ tầng để mang lại trải nghiệm tốt nhất cho các dev, một vài dự án đáng chú ý:

• Switchboard, Pyth: 2 dự án thuộc mảng oracle, giúp các dự án khác trên Aptos tiếp cận và sử dụng data feed.
• Crust Network: Cho phép người dùng ví Petra và Martian tiếp cận dịch vụ lưu trữ dữ liệu phi tập trung trên Aptos.
• DefiLlama: Dự án phân tích dữ liệu DeFi nổi tiếng cũng đã bắt đầu theo dõi các số liệu trên Aptos.

→ Nhìn chung sau khi mainnet Aptos chưa có quá nhiều cập nhật đáng chú ý, chủ yếu là các cập nhật nhỏ với các dự án khác. Mảng Wallet trên Aptos có sự cạnh tranh khốc liệt khi số lượng ví hiện tại trên Aptos đã khá hùng hậu.

Các con số nổi bật hệ sinh thái Aptos W44/2022

Do đã chính thức bước vào phiên bản mainnet, hiện đã có thể quan sát các con số liên quan tới mạng lưới.

Về TVL

Có thể thấy ngay khi lên mainnet, TVL của Aptos chỉ trong đà tăng, đạt mức 44 triệu USD sau khoảng hơn 2 tuần triển khai. Dù trong đà tăng, con số này chỉ mới ở mức chấp nhận được. Trên Aptos có nhiều dự án, nhưng số dự án mainnet còn khá ít, chưa có quá nhiều dự án DeFi để người dùng sẵn sàng bỏ tiền vào hệ sinh thái.

Các dự án có TVL cao nhất đều thuộc mảng DEX, lần lượt là những cái tên AUX Exchange, Liquidswap, Pancakeswap. Trong đó AUX Exchange chiếm 50% tổng TVL toàn hệ (22 triệu USD).

Về thông số mạng lưới

Tính tới thời điểm viết bài, có thể theo dõi một số thông số trên mạng Aptos sau:

• Tổng số lượng giao dịch: 23.4 triệu giao dịch, trung bình có khoảng 1.2 triệu giao dịch mỗi ngày. Đây là mức giao dịch trung bình ngang ngửa với Ethereum (tất nhiên giao dịch trên Ethereum đắt đỏ hơn, người dùng ít spam hơn).
• TPS (Transaction per Second): Trung bình đạt 16 TPS, thời điểm cao nhất đạt 2,107 giao dịch. Cho thấy số lượng người dùng đồng thời chưa quá cao, chưa thể kiểm chứng TPS dự án quảng cáo (120,000 TPS).
• Hơn 30 dự án chính thức lên mainnet thuộc các mảng wallet, toolings, NFT, DeFi.
• Hơn 225,000 NFT khác nhau đã được bán.
• Các ví trong hệ sinh thái Aptos đạt hơn 1 triệu lượt tải. Trong đó Martian có hơn 600,000 người dùng, Petra có hơn 300,000 người dùng.
• Tổng số ví trên Aptos: 2,150,121.
• 11 triệu USD số tiền các dự án mới mainnet trên Aptos công bố gọi vốn thành công.

Ngoài ra, trong 1 tuần (từ 10/21-10/28), có nhiều thông số đáng chú ý:

• Thực hiện khoảng 10 triệu giao dịch.
• Trong số 10 triệu giao dịch, có thể thấy các giao dịch liên quan tới gửi token qua lại và các hoạt động NFT đang chiếm ưu thế, chưa có nhiều hoạt động DeFi:
  • 32% là chuyển token (APT…)
  • 3% là tạo ví mới
  • 25% là giao dịch trong hệ thống
  • 20% là các giao dịch liên quan tới NFT (mint, mua bán, đấu giá…)
  • 20% là các hoạt động khác (swaps, domains, oracles, tuỳ chỉnh hợp đồng thông minh…)
• Ghi nhận hơn 1.5 triệu ví hoạt động (trên tổng số 2.1 triệu ví). Mức tiêu thụ gas trung bình trên mỗi giao dịch cũng tăng dần (từ 1,900 lên 3,900).

→ Trong tuần qua, các dữ liệu về mạng lưới Aptos bắt đầu ấm dần lên, các dự án bắt đầu công bố thương vụ gọi vốn, hai mảng đáng chú ý nhất là DEX và NFT. Chi tiết các thương vụ gọi vốn và các dự án đã lên mainnet được trình bày ở phần tiếp theo.

3. Các mảnh ghép trong hệ sinh thái Aptos W44/2022

AMM DEX

Sau khi mainnet, AMM/DEX dĩ nhiên là mảng nhận được nhiều sự quan tâm nhất. Hiện tại tham gia cuộc đua chiếm lĩnh thị phần TVL trên Aptos có 3 cái tên chính: AUX Exchange, Liquidswap, PancakeSwap. Trong đó:

1. AUX Exchange

Dự án có đội ngũ dự án ít tiếng tăm hơn cả 2 dự án còn lại, cũng ít được cộng đồng chú ý trên các trang mạng xã hội lại đang là dự án dẫn đầu toàn hệ với 22 triệu USD TVL. Một phần lí do dẫn tới điều này là các pool của AUX Exchange hỗ trợ nhiều tài sản và stablecoin hơn.

Điểm trừ là dự án không thật sự chú trọng tới việc làm marketing trên các trang mạng xã hội.

1. Liquidswap

Là dự án thuộc Pontem Network, đội ngũ Liquidswap được đồn đoán là có quan hệ thân thiết với Aptos Labs. Trước đó đã gọi thành công 4.5 triệu USD từ Mechanism Capital, Kenetic Capital, Alameda Research, Aptos và nhiều nhà đầu tư khác.

Cho tới thời điểm hiện tại, Pontem Network đang phát triển sản phẩm khá bài bản, ngoài Liquidswap, dự án đã ra mắt Pontem Walllet, Pontem Bridge, và mới nhất là sự kiện Mint to Earn với bộ sưu tập NFT dành cho cộng đồng.

Những người dùng sớm sử dụng Liquidswap để trade, thêm thanh khoản, vay crypto… sẽ được tham gia whitelist. Trong số hàng chục ngàn ví đăng kí, dự án đã chọn ra 1,000 ví may mắn được mint NFT và được tặng thêm 1 APT. Sau khi được mint, hiện bộ sưu tập này có giá sàn là khoảng 20 APT.

Liquidswap hiện là AMM có TVL cao thứ 2 hệ với khoảng 12 triệu USD TVL, tổng khối lượng giao dịch đạt 42 triệu USD đến từ 79,000 người dùng. Tuy nhiên, trong tuần qua khối lượng giao dịch hằng ngày của Liquidswap có xu hướng giảm.

1. PancakeSwap

PancakeSwap là ông lớn trong mảng AMM/DEX của BNB Chain, có thể coi là con cưng của CZ và Binance. Gần đây, dự án liên tục mở rộng tầm hoạt động ra các chain khác, đầu tiên là Ethereum, sau đó là Aptos.

Khi thị phần trên Ethereum đã sớm bị chiếm, cạnh tranh trên Aptos cho thấy nhiều cơ hội hơn, do đó PancakeSwap đang tập trung vào Aptos hơn. Dự án đang liên tục hỗ trợ các cặp giao dịch mới trên Aptos, đồng thời sử dụng chương trình incentive với phần thưởng CAKE cho các cặp giao dịch Aptos hot trên PancakeSwap.

Điều này đã đem lại kết quả khá khả quan, mới triển khai từ 28/10/2022, hiện Pancake đã có 9 triệu USD TVL, áp sát Liquidswap và chính thức tham gia cuộc đua giành vị trí số 1 với 2 dự án native AMM còn lại.

→ Cuộc đua ở giai đoạn đầu khá căng thẳng, tuy AUX đang dẫn đầu nhưng dự án này không có quá nhiều lợi thế khi so sánh với 2 dự án còn lại. Liquidswap có đội ngũ mạnh, hỗ trợ bởi Aptos Labs, có hệ sinh thái nhiều sản phẩm; PancakeSwap là dự án đã danh tiếng, có lợi thế sử dụng token CAKE làm incentive.

→ Do số lượng TVL còn nhỏ, các dự án mới ở giai đoạn đầu nên chênh lệch TVL giữa các dự án có thể dễ dàng thay đổi trong thời gian tới.

Ngoài ra, nếu người dùng muốn tìm kiếm tỉ lệ swap tốt nhất, có thể sử dụng DEX Aggregator Hippo Labs, đây cũng là dự án nổi bật triển khai mainnet từ sớm và nhiều lần được Aptos Labs hỗ trợ truyền thông.

Liquid Staking

Khác với các blockchain khác khi mảng liquid staking xuất hiện khá muộn, thời gian qua Aptos đã có 2 dự án thuộc mảng này triển khai mainnet. Tortuga Finance và Ditto Finance là 2 dự án lần lượt xếp vị trí thứ 4 và thứ 5 trên BXH TVL toàn hệ.

Tuy nhiên, chênh lệch giữa 2 dự án này là rất lớn (5.2 triệu USD và 900,000 USD), điều này là do tAPT của Tortuga Finance đã được tích hợp ở nhiều dự án DeFi khác như trade trên Hippo, thêm thanh khoản tAPT-APT trên AUX, mint stablecoin trên Argo… trong khi đó stAPT của Ditto chưa có công dụng cụ thể.

Ngoài ra, Tortuga Finance còn nhận được đầu tư từ FTX và Jump Crypto, không lâu sau khi mainnet, tAPT đã được list trên sàn FTX.

Upcoming listing on FTX: Tortuga Staked Aptos $tAPT spot market!

Live on November 4, 2022 at 2pm (UTC)@TortugaFinance
Listing details: https://t.co/COHA5DjfIn pic.twitter.com/g243MPoEac

— FTX (@FTX_Official) November 3, 2022

NFT

NFT là mảng nổi bật trên Aptos trong thời gian qua, với hơn 225,000 NFT đã được bán trên Aptos và khá nhiều NFT Marketplace mainnet. Các NFT Marketplace này cũng tạo ra cuộc đua giành thị phần trên Aptos, marketplace nào có nhiều dự án chất lượng listing hơn, nhiều người dùng hơn sẽ có lợi thế lớn trong chặng đường tiếp theo.

Hiện tại trên Aptos có 3 sàn giao dịch NFT chính là Topaz, Souffl3 và BlueMove. Trong đó Souffl3 vừa công bố vòng gọi vốn hạt giống 2 triệu USD có sự tham gia của Crypto.com Capital, Huobi Incubator,… BlueMove cũng hé lộ những thông tin có thể tổ chức IDO trong thời gian tới.

Excited to announce Souffl3's completion of $2 million USD seed round. Thank you @Cryptocom_Cap, @Synergiscap , @huobi_incubator, @VenturesM77, @J17Capital for your trust and support. #LFM https://t.co/Ohnaz9xGQg

— Souffl3 Aptos NFT (@nft_souffl3) October 28, 2022

Trong số 3 NFT Marketplace trên, Topaz đang là dự án dẫn đầu, sàn giao dịch có khối lượng giao dịch vượt trội (vài trăm ngàn APT) do nhiều bộ sưu tập NFT được coi là “blue chip” của hệ đều tập trung ở marketplace này. Một vài cái tên nổi bật bao gồm Bruh Bear, Aptos Mokeys, Pontemite Space Pirates, Aptomingo… chỉ riêng những BST này đã có khối lượng giao dịch hằng trăm ngàn APT.

Theo quan sát cá nhân, hiện tại các bộ sưu tập NFT trên Aptos đang đi vào giai đoạn giảm nhiệt. Có nhiều bộ sưu tập đang giảm giá sàn từ hàng chục APT xuống chỉ còn 1 APT, nhiều dự án mở bán trên NFT Marketplace không bán hết số lượng ban đầu. Các sàn giao dịch nhỏ rất dễ gặp phải trường hợp thiếu thanh khoản.

Không chỉ vậy, có nhiều dự án NFT mọc lên với mục đích scam. Những dự án đó sẽ mở bán tại các trang web lừa đảo (có tên miền gần giống với các sàn lớn) hoặc website tự tạo và cho người dùng free mint. Khi người dùng Approve ví, họ có thể mất hết tiền trong tài khoản. Do đó, hãy luôn cẩn thận khi mint NFT free!

Stablecoin

Thala Labs, dự án phát triển stablecoin phi tập trung MOD vừa công bố vòng gọi vốn 6 triệu USD với các nhà đầu tư Shima Capital, Parafi Capital, Beco Capital… Tuy nhiên dự án chưa ra mắt sản phẩm.

We're thrilled to announce our $6M seed round, co-led by @shimacapital, @paraficapital and @WhiteStarCap to build on @AptosFoundation and beyond! pic.twitter.com/fKBvgqGRWu

— Thala (@ThalaLabs) October 25, 2022

Argo, một stablecoin phi tập trung khác trên Aptos là Argo USD (USDA) đã ra mắt và triển khai mainnet. Hiện người dùng đã có thể sử dụng một số tài sản như APT, SOL, WETH… để thế chấp vay ra USDA. Tuy nhiên do ứng dụng của stablecoin này là chưa nhiều nên TVL của dự án vẫn ở mức thấp (222,000 USD).

Lending

Aries Market là dự án duy nhất thuộc mảng Lending cho tới thời điểm hiện tại có mặt trên mạng mainnet của Aptos, và dự án cũng chỉ mới lên mainnet trong thời gian gần đây. Dự án mới chỉ hỗ trợ tài sản đảm bảo là APT, SOL, USDC, do đó mức độ sử dụng cũng như TVL đều không cao (368,000 USD).

Lending là một trong những mảng quan trọng nhất của DeFi, nhưng mảng này lại đang phát triển khá chậm trên Aptos.

Wallet

Theo những thống kê kể trên, có thể thấy ví Martian vẫn đang dẫn đầu, xếp tiếp theo là ví Petra. Để củng cố vị thế, ví Martian vừa qua đã công bố vòng gọi vốn 3 triệu USD với sự tham gia của các quỹ lớn như Race Capital, FTX, Jump, và chính Aptos Labs.

1/4 We are excited to announce our $3M pre-seed round led by @RaceCapital with participation from @FTX_Official, @jump_, @superscrypt & @AptosLabs to empower our long term vision of building a safe, futuristic, and friendly wallet to onboard the next billion users onto web3! pic.twitter.com/2gWM80THM0

— Martian (@martian_wallet) October 27, 2022

Ngoài ra, tuần qua chứng kiến chiếc ví tiếp theo gia nhập hệ sinh thái Aptos mang tên Rise Wallet. Điều này cho thấy sự cạnh tranh rất khốc liệt trong thị trường ví trên hệ sinh thái mới này.

RISE IS FINALLY LIVE

Meet the most advanced @AptosFoundation wallet designed for ease of use while being superbly secure!

Download now on https://t.co/rHMt0RIKJW or update your Chrome Extension and see all the new features… pic.twitter.com/WdJM9Bcif0

— Rise Wallet (@rise_wallet) October 23, 2022

→ Mảng đáng chú ý nhất trong thời gian vừa qua là AMM/DEX với cuộc đua chưa rõ hồi kết. Các bộ sưu tập NFT đang cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt. Trong thời gian tới có thể sẽ vẫn là cuộc đua TVL của các DEX lớn, cùng với đó là sự vươn lên của các lending protocol hay các dự án CDP (stablecoin).

4. Tổng kết

Hệ sinh thái Aptos gần đây chứng kiến khá nhiều thương vụ gọi vốn, cho thấy niềm tin của các đầu tư tổ chức vào sự phát triển của hệ sinh thái mới nổi này. Các dự án DeFi vẫn chưa hoàn thiện, đa phần các dự án trụ cột cũng đều chưa có token, đừng quên trải nghiệm và trở thành người dùng sớm của các dự án đó.

Dù đã có nhiều NFT marketplace xuất hiện và đóng góp khối lượng giao dịch hàng triệu USD cho thị trường. Tuy nhiên, chưa có sàn giao dịch NFT nào thực sự tập trung vào trải nghiệm trading của người dùng. Đó là lí do sàn giao dịch NFT Blur ra đời, cùng tìm hiểu về Blur trong bài viết hôm nay.

1. Blur là gì?

Blur là sàn giao dịch NFT (NFT marketplace) mới được định vị dành cho các trader mảng NFT chuyên nghiệp và có khối lượng giao dịch lớn. Blur cho rằng bản thân họ là những trader NFT, nhưng họ không tìm được sàn giao dịch có thể đáp ứng nhu cầu giao dịch NFT của họ, do đó họ đã tạo ra Blur với tốc độ cao và tối ưu hơn cho trader.

NFT Marketplace này đã được giới thiệu từ đầu T3/2022, và thu hút một lượng khá lớn người dùng tham gia vào danh sách trải nghiệm sớm (waitlist). Phải đến khi dự án được công bố ra thị trường và tổ chức đợt airdrop đầu tiên, khối lượng giao dịch và số lượng người dùng mới thực sự tăng cao.

2. Điểm nổi bật của Blur

Là sàn giao dịch NFT dành cho trader, Blur có lợi thế cạnh tranh ở các tính năng hỗ trợ người dùng giao dịch NFT thuận tiện và dễ dàng hơn:

• Tổng hợp các NFT đang được bán trên các sàn giao dịch nổi tiếng khác như OpenSea, LooksRare, và X2Y2. Song cũng cho phép người dùng list NFT trực tiếp trên Blur.
• Phí giao dịch 0%. Không giống như nhiều thị trường NFT khác tính phí hoa hồng trên các giao dịch, Blur duy trì mức phí 0% cho việc bán NFT.
• Live update: Update thường xuyên các thông tin quan trọng về bộ sưu tập như giá sàn, khối lượng giao dịch, số lượng holder…
• Cung cấp công cụ quản lý Portfolio NFT, trong đó có các thông tin quan trọng về NFT, lợi nhuận/thua lỗ…
• Giao diện tối ưu, cung cấp đầy đủ thông tin về một bộ sưu tập NFT ngay trong 1 trang duy nhất.

Khác với các marketplace khác, Blur còn cung cấp khả năng “soi” các ví NFT khác, nắm rõ các thông tin về các BST mà ví đó nắm giữ, lời lỗ, thời điểm mua…

Tốc độ xử lý, update nhanh. Phía dự án cho rằng họ có thể hoạt động với tốc độ cao hơn 10 lần so với các dự án marketplace khác.

Từ tất cả những điều trên, Blur đã công bố hiện tại họ đã trở thành NFT Aggregator số 1 trên Ethereum chỉ 3 ngày sau khi ra mắt. Blur cũng đã chiếm vị trí thứ 2 trong các marketplace có khối lượng giao dịch cao nhất 30 ngày qua, chỉ sau OpenSea.

Blur is now the #1 NFT aggregator by volume. This is a huge win for the entire Blur community who will eventually be majority owners of Blur. It's only day 3 and we're just getting started! pic.twitter.com/Q4CNDCUuEY

— Blur (@blur_io) October 21, 2022

3. Lợi ích khi nắm giữ BLUR token

Phải đến T1/2023, khi đợt airdrop kết thúc token BLUR mới chính thức được ra mắt. Chưa có nhiều thông tin về token này nhưng khả năng cao đây sẽ là token giữ chức năng quản trị hoặc chia sẻ lợi nhuận của NFT marketplace này.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

Dự án không chia sẻ toàn bộ thông tin về đội ngũ. Theo chia sẻ trên Mirror, họ là những NFT trader, nhà phát triển có kinh nghiệm từ MIT, Citadel, Five Rings Capital, Twitch, Brex, Square, và Y Combinator.

Nhà đầu tư

T3/2022, Blur đã thông báo gọi vốn thành công 11 triệu USD tại vòng hạt giống với sự tham gia của Paradigm, eGirls Capital, 0xMaki, LedgerStatus, Keyboard Monkey…

Đối tác

Updating…

5. Roadmap & Updates

Dự án chưa công bố roadmap cụ thể, có thể dự án sẽ công bố roadmap khi đợt airdrop 2 kết thúc vào đầu năm 2023.

6. Thông tin chi tiết về BLUR token

Theo thông tin từ Blur, BLUR token sẽ chính thức ra mắt vào T1/2023, tới thời điểm đó các thông tin chính thức về token này mới được hé lộ. Coin98 Insights sẽ cập nhật ngay khi token này được chính thức ra mắt.

7. Cách kiếm và sở hữu BLUR Token

Để sở hữu BLUR token, người dùng có thể nhận token qua 2 đợt airdrop.

Airdrop 1:

Người dùng tham gia trading NFT trên các nền tảng thuộc mảng lưới Ethereum trong vòng 6 tháng gần đây sẽ được nhận các gói Care Packages chứa token BLUR. Người dùng có thể mở các hòm này khi dự án khởi chạy token vào T1/2023.

Airdrop 2:

Đợt airdrop lớn hơn dành cho các trader list NFT của họ trên Blur trong T11/2023. Trader list các bộ sưu tập càng hot, càng nhiều bộ sưu tập và sử dụng các công cụ hỗ trợ listing của Blur sẽ nhận được nhiều phần thưởng airdrop hơn.

Người dùng cũng sẽ nhận được các Care Packages có chứa token BLUR và cũng chỉ có thể mở vào T1/2023.

Blur là dự án hướng tới việc trao quyền cho cộng đồng. Token BLUR sẽ được phân bổ ra cộng đồng chủ yếu qua hình thức airdrop, đợt airdrop 2 được hé lộ sẽ có phần thưởng “khủng” hơn so với đợt 1.

→ Blur sử dụng công cụ token qua các đợt airdrop khá thông minh. Nhờ airdrop cho trader trên sàn giao dịch khác, Blur có thể thu hút sự chú ý của cộng đồng, sau đó có những đợt airdrop tiếp theo để giữ chân người dùng, khuyến khích họ listing các bộ sưu tập bluechip – cũng là những BST có nguồn thanh khoản cao nhất thị trường.

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch BLUR Token

Updating…

9. Các kênh thông tin của Blur

Các kênh thông tin của Blur được tổng hợp tại link sau: https://linktr.ee/blur

10. Tổng kết

Cho dù ra mắt vào thời điểm bear market, Blur cho thấy đây là một dự án với nhiều tính năng thiết thực và cần thiết cho các NFT trader. Dự án đang bắt đầu chiếm lĩnh thị phần và có được sự chú ý đầu tiên của người dùng. Cùng chờ đón những thông tin tiếp theo về tính năng mới và token BLUR sẽ được ra mắt vào T1/2023

Đầu năm 2022, Layer 2 là từ khóa thu hút sự quan tâm của cộng đồng nhờ vào các chương trình retroactive giá trị, điển hình là nền tảng Optimism đã phát hành airdrop đợt 1 dành cho người dùng. Cơ hội trong những giải pháp Layer 2 còn rất nhiều: Arbitrum, zkSync, Starknet… Vậy những giao thức mới nào được triển khai trên L2? Bài viết này sẽ chia sẻ về một giao thức mới được triển khai trên zkSync có tên gọi là Increment, mời mọi người cùng XGems tìm hiểu chi tiết về dự án qua bài viết sau.

1. Increment là gì?

Increment là giao thức sử dụng các pool thanh khoản và tận dụng công cụ tạo lập thị trường tự động AMM (Automated Market Maker) của Curve V2 để thực hiện giao dịch. Dự án đề xuất giải pháp thay thế cho việc xây dựng giao thức phái sinh trên chuỗi và thiết lập cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh cho các giao dịch (swap).

2. Điểm nổi bật của Increment

Tiềm năng trong DeFi khá lớn, tuy vậy nhiều giao thức vẫn còn hạn chế về cơ sở hạ tầng. Vì thế, Increment ra đời nhằm tạo ra nền tảng hạ tầng phi tập trung và xây dựng các giao dịch hoán đổi (perpetual swap) cho người dùng toàn cầu.

Giao thức tăng cường tính bảo mật, phí giao dịch thấp, dễ dàng hoán đổi (swap), tận dụng yếu tố đòn bẩy khi giao dịch, và hỗ trợ nhiều loại tài sản thế chấp trên chuỗi như stablecoin, nhóm tài sản tổng hợp…

Bên cạnh đó, Increment cho phép nhà giao dịch mở vị thế lệnh lớn hơn khối lượng tài sản thực, và việc ký quỹ (trading margin) tạo nhiều cơ hội lợi nhuận cho người dùng khi tận dụng đòn bẩy.

Increment đã hoàn thành phiên bản beta V1 với hơn 1,800 nhà giao dịch truy cập. Tính đến Q1/2022, Increment đang triển khai beta V2 (mạng chạy thử nghiệm) và trong tương lai sẽ hoạt động chính trên zkSync 2.0, tức giao thức sẽ chuyển từ Layer 1 sang Layer 2

Giai đoạn testnet, người dùng có thể đặt lệnh (long/short) với mức đòn bẩy tùy chỉnh, hoặc gửi tiền vào giao thức để cung cấp thanh khoản và kiếm phí từ nền tảng. Dự phóng, khi giao thức ra mắt mạng chính khả năng cao sẽ có retroactive cho các early user (người dùng đầu tiên).

Tham khảo cách tham gia testnet chi tiết qua link: https://guild.xyz/increment

Một điểm khiến ứng dụng Increment đáng theo dõi là họ là 1 trong 7 dự án được tài trợ bởi Aave Grants DAO trong vòng tài trợ gần đây.

We’re excited and grateful to be 1 of 7 grantees in the latest round of @AaveGrants
⁰
This grant will support our mission to enable multi-currency yield for aToken holders, further allowing non-USD natives to participate in the @AaveAave ecosystem https://t.co/rK1CUC1iB8

— Increment (@IncrementHQ) March 1, 2022

3. Lợi ích khi nắm giữ Increment Token

Updating…

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư, đối tác

Đội ngũ dự án

Updating…

Nhà đầu tư & Đối tác

Increment hoàn thành vòng gọi vốn lên đến 1.56 triệu USD trong Seed Round dẫn đầu là ParaFi Capital cùng các quỹ đầu tư khác như Delphi Digital, Dialectic, AngelDAO, LedgerPrime và SkyVion Capital.

5. Tìm kiếm cơ hội với Increment

1. Tham gia testnet.

Testnet của Increment phải đăng kí mới có thể tham gia, đợt đầu tiên đã kết thúc.

Họ có thông báo sẽ mở tiếp đợt sau, các bạn nhớ theo dõi và cập nhật để không bỏ lỡ cơ hội.

2. Theo dõi và nắm bắt các cơ hội khác

Thường các ứng dụng mới rất hay ra các chương trình thưởng như thiết kế meme, sticker, chia sẻ bài viết,… đó cũng là cơ hội cho các bạn ít vốn hoặc không có vốn tham gia tìm kiếm cơ hội.

3. Làm quản trị cộng đồng

Nếu bạn có thời gian có thể đăng kí tham gia làm quản trị cộng đồng Việt Nam cho Increment.

6. Roadmaps & Updates

Updating…

7. Thông tin Token Increment

Dự án chưa có thông tin ra mắt token nền tảng.

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch Increment Token

Updating…

9. Các kênh thông tin của Increment Token

• Twitter: https://twitter.com/IncrementHQ
• Discord: https://discord.com/invite/2sFSmCmAH7

10. Tổng kết

Increment là nền tảng mới được xây dựng trên zkSync layer 2.0, các điểm mạnh về tính thanh khoản, đòn bẩy được thể hiện rõ trong giao thức. Trước khi ra mắt chính thức, Increment sẽ tiến hành các bước xác thực (audit) để đề phòng lỗi trước khi tung ra cộng đồng.

Trên đây là các thông tin mới nhất về Increment, dự án vẫn đang trong thời gian để hoàn thiện các mảnh ghép, XGems sẽ update ngay trong bài đến mọi người sớm nhất.

Với sự ra mắt của dịch vụ “audit tự động” của Certora, nó cung cấp cho các dự án một giải pháp thay thế đầy hứa hẹn cho tình thế khan hiếm các dịch vụ audit code chất lượng như hiện tại.

1. Certora là gì?

Certora là dự án cung cấp công nghệ xác minh chính xác hoàn toàn tự động (auto audit code) và tiết kiệm chi phí cho các hợp đồng thông minh trên các blockchain.

Khái niệm audit code trong crypto có thể hiểu là quá trình xem xét và đánh giá các hợp đồng thông minh (smart contract) của dự án xem chúng có thực sự hoạt động hiệu quả trong thực tế hay có rủi ro tiềm ẩn gì không. Từ đó, các nhà phát triển có thể tiến hành chỉnh sửa trước khi ra mắt sản phẩm chính thức

Từ trước đến nay, công việc audit code thường được thực hiện thủ công vì nó đòi hỏi sự hiểu biết chi tiết về công nghệ triển khai để hiểu cách kiểm toán một cách hiệu quả. Vì nhu cầu sử dụng dịch vụ audit code cao nhưng các nhà cung cấp dịch vụ audit chất lượng lại hạn chế. Vì thế, các nếu các dự án muốn sử dụng các dịch vụ audit code chất lượng thì họ cần đặt trước rất lâu với chi phí kéo lên tới 6 con số.

Với sự ra mắt của dịch vụ “audit tự động” của Certora, nó cung cấp cho các dự án một giải pháp thay thế đầy hứa hẹn cho tình thế khan hiếm các dịch vụ audit code chất lượng như hiện tại.

2. Điểm nổi bật của Certora

Cốt lõi của Certora xoay quanh công nghệ gọi là AEV (Automatic Exact Verification) có khả năng kiểm tra tất cả lần thực thi smart contract để kiểm tra các lỗi tiềm ẩn tồn tại trong các smart contract.

Công nghệ AEV như một công cụ bổ sung cho các compiler và debugger hiện có của hợp đồng thông minh. Nó kiểm tra xem các hợp đồng có đáp ứng và tuân thủ các yêu cầu của AEV hay không rồi từ đó đưa ra các đề xuất phù hợp. Certora cung cấp hai giải pháp nhắm tới 2 đối tượng mục tiêu mới:

• Smart Contract Formal Verification (CFV): Sản phẩm dành cho nhóm doanh nghiệp, CFV liên tục giám sát tất cả hợp đồng để tìm các lỗ hổng an ninh tiềm ẩn. CFV đảm bảo sự an toàn lâu dài cho tài sản kỹ thuật số của người dùng trong blockchain bằng cách thông báo ngay lập tức về bất kỳ vấn đề mới nào, do đó giảm thời gian phản hồi sự cố.
• Quality Development Environment (QDE): Cho phép các nhà phát triển phát hiện các vấn đề trong quá trình phát triển, tối đa hóa bảo mật vào thời điểm triển khai hợp đồng. QDE tự động tạo báo cáo về các vấn đề hiện có, mức độ nghiêm trọng của chúng và đề xuất cách xử lý chúng.

3. Lợi ích khi nắm giữ Certora native token

Hiện tại, chưa có thông tin về việc Certora sẽ ra mắt native token cho các sản phẩm.

4. Đội ngũ dự án, nhà đầu tư & đối tác

Đội ngũ dự án

Certora được nghiên cứu và xây dựng bởi đội ngũ kỹ sư có hàng chục năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Formal Verification. Các bạn có thể xem chi tiết đôi ngữ của Certora ở đây.

Nhà đầu tư

Consensys đã thông báo huy động được 36 triệu USD ở Series B. Một số nhà đầu tư nổi bật bao gồm: Coinbase Ventures, Framework, Galaxy Digigtal…

5. Roadmaps & Updates

Updating…

6. Thông tin token của Certora

Dự án Certora chưa ra mắt tokenomics chính thức.

7. Cách kiếm và sở hữu Certora token

Updating…

8. Ví lưu trữ & sàn giao dịch Certora token

Updating…

9. Cách kênh thông tin của Certora

• Twitter: twitter.com/certorainc
• Blog: medium.com/certora
• Website: www.certora.com/

10. Dự án tương tự

Updating…

11. Tổng kết

Certora là một lớp công cụ bổ sung làm cho quá trình phát triển và kiểm tra các smart contract trên blockchain dễ dàng và hiệu quả hơn. Trên đây là các thông tin mới nhất về Certora. Hi vọng bài viết sẽ giúp các bạn nắm rõ thông tin về dự án, từ đó có thể tìm kiếm những cơ hội đầu tư liên quan.

Bank run là sự kiện khách hàng của một hoặc nhiều ngân hàng đồng loạt rút tiền, khiến ngân hàng gặp rủi ro mất khả năng chi trả và thanh toán.

1. Bank run là gì?

Bank run (rút tiền hàng loạt) là hiện tượng khách hàng đồng loạt rút tiền khỏi ngân hàng thương mại hoặc các định chế tài chính, do lo ngại ngân hàng đang trong hoàn cảnh khó khăn hoặc có thể phá sản trong tương lai gần.

Do ngân hàng sử dụng cơ chế dự trữ một phần (partial reserve), trong sự kiện bank run, ngân hàng sẽ không có đủ tiền để đáp ứng nhu cầu rút tiền của tất cả khách hàng cùng một lúc (vì số tiền đó đã được đem cho vay), họ mất khả năng chi trả và thậm chí là mất cả khả năng thanh toán.

Trong sự kiện bank run, ngân hàng thương mại phải bổ sung tiền mặt trong kho dự trữ để tăng thanh khoản, đáp ứng nhu cầu rút tiền. Có thể kể đến một số phương pháp như bán tài sản, vay nợ ngân hàng khác hoặc ngân hàng trung ương…

Một số nguyên nhân khiến khách hàng của một ngân hàng đồng loạt rút tiền:

• Ngân hàng đó kinh doanh thua lỗ, các khách vay của họ không có khả năng trả nợ tạo ra rủi ro đối với tiền gửi của khách hàng (vì tiền gửi của khách hàng được đem cho vay).
• Các sự kiện kinh tế lớn gây ra sự đổ vỡ dây chuyền (ví dụ cuộc khủng hoảng bong bóng nhà đất năm 2007-2008).
• Do tin đồn thất thiệt gây hoang mang.

Vậy tại sao ngân hàng phải luôn dự trữ một phần? Cơ chế dự trữ này hoạt động như thế nào trong hệ thống ngân hàng thương mại? Cùng tìm hiểu trong phần dưới đây.

2. Tổng quan về hệ thống ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại là gì?

Ngân hàng thương mại là một tổ chức tài chính với nhiều nghiệp vụ khác nhau, nhưng chủ yếu hoạt động với vai trò cầu nối giữa người thừa vốn và người thiếu vốn (hoạt động huy động và cho vay).

Theo đó, ngân hàng thương mại sẽ có nhiệm vụ huy động tiền để đem cho vay, sau đó thu lợi từ chênh lệch giữa lãi suất tiền huy động và lãi suất cho vay. Từ đó, ngân hàng thương mại đảm bảo nguồn lực trong nền kinh tế được phân bổ hiệu quả hơn và làm động lực cho sự phát triển.

Tiền huy động của ngân hàng thương mại có thể tồn tại dưới nhiều hình thức: như tiền gửi của khách hàng, phát hành trái phiếu, vay vốn từ các tổ chức tài chính khác…

3

Nhìn chung, các hoạt động này của ngân hàng thương mại sẽ đem lại lợi ích cho nhiều bên:

• Đối với ngân hàng: Tạo ra lợi nhuận từ kinh doanh vốn.
• Đối với người gửi tiền: Thu lời từ nguồn vốn nhàn rỗi của mình dưới hình thức tiền lãi (lãi suất huy động).
• Đối với người vay tiền: Ngân hàng đáp ứng được nhu cầu vốn để sản xuất kinh doanh.

Chúng ta sẽ đi sâu hơn về tiền gửi của khách hàng trong chủ đề này:

• Tiền gửi của khách hàng có thể là tiền gửi có kỳ hạn hoặc không kỳ hạn.
• Ngân hàng có thể sử dụng khoản tiền này để đem cho vay.
• Tiền trong tài khoản ngân hàng dù không gửi tiết kiệm (ở dạng điện tử) cũng có thể được đem cho vay.

Cơ chế dự trữ một phần hoạt động như thế nào?

Cơ chế này cho phép ngân hàng thương mại được phép sử dụng một phần tiền huy động (bao gồm tiền gửi có kỳ hạn hoặc không kỳ hạn của khách hàng) để đem cho vay và tạo ra lợi nhuận.

Như đã lưu ý ở trên, tiền trong tài khoản thanh toán của khách hàng (tức là tiền dùng để chuyển khoản thanh toán hàng ngày) cũng có thể được ngân hàng đem cho vay.

Ngân hàng trung ương có thể quy định mức dự trữ bắt buộc đối với các ngân hàng thương mại để đảm bảo thanh khoản, tức là khi có một lượng khách hàng nhất định đến rút tiền thì ngân hàng vẫn có thể đáp ứng được.

Ở một số thời điểm, nếu một ngân hàng thương mại không đủ lượng tiền để đáp ứng quy định về tỷ lệ dự trữ bắt buộc tối thiểu, họ sẽ phải vay ngắn hạn từ các ngân hàng/tổ chức tài chính khác hoặc ngân hàng trung ương.

Đối chiếu với thị trường crypto, chúng ta có thể thấy AAVE là dự án nổi bật có mô hình hoạt động giống với ngân hàng thương mại trong thị trường truyền thống.

3. Hậu quả và giải pháp của ngân hàng khi bank run

Hậu quả

Bank run là sự kiện có thể khiến một ngân hàng lâm vào nguy cơ phá sản nếu không có các biện pháp khắc phục kịp thời.

Do các ngân hàng thương mại có mối quan hệ mật thiết với nhau, nên việc một ngân hàng sụp đổ có thể gây ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống. Nguyên nhân có thể đến từ những lý do sau:

• Do hiệu ứng lan truyền khiến khách hàng của các ngân hàng khác cũng trở nên lo sợ và đi rút tiền.
• Do ngân hàng ở trong trạng thái bank run vay nợ và huy động vốn từ nhiều ngân hàng/tổ chức tài chính khác, nên việc bank run xảy ra khiến một ngân hàng có nguy cơ phá sản cũng sẽ khiến tài sản của các ngân hàng khác bị ảnh hưởng theo

Vì vậy, đối với các sự kiện bank run của các ngân hàng lớn, nếu không có các biện pháp can thiệp kịp thời chúng sẽ gây ra rất nhiều rủi ro cho hệ thống ngân hàng và nghiêm trọng hơn là cả nền kinh tế.

Giải pháp

Dựa trên lịch sử các sự kiện bank run trong quá khứ, hệ thống ngân hàng hiện nay đã có nhiều biện pháp cũng như khuôn khổ quản trị rủi ro để phòng tránh sự việc này. Ví dụ, ngân hàng trung ương có thể điều chỉnh mức dự trữ bắt buộc phù hợp để đảm bảo thanh khoản hay thực hiện hiệp ước Basel để các ngân hàng hạn chế rủi ro kinh doanh.

Tuy nhiên, trong trường hợp sự kiện bank run vẫn xảy ra, có một số giải pháp được đưa ra để ngăn chặn và xử lý khủng hoảng như sau:

• Tạm đóng cửa: Ngân hàng có thể đóng cửa hoặc thực hiện các biện pháp hạn chế rút tiền trong một khoảng thời gian để trấn an khách hàng cũng như tìm cách khắc phục (nếu các rủi ro thực sự xảy ra).
• Bổ sung thanh khoản: Thông qua việc vay vốn các ngân hàng khác hoặc ngân hàng trung ương, ngân hàng đang chịu rủi ro bank run có thể bổ sung thanh khoản kịp thời cho hệ thống.
• Các biện pháp về bảo hiểm: Ngân hàng có thể bảo vệ khách hàng bằng cách mua bảo hiểm tiền gửi từ trước, sau đó dựa vào bảo hiểm để trấn an khách hàng và thuyết phục họ không rút tiền khỏi hệ thống.
• Sự can thiệp của ngân hàng trung ương: Trường hợp xấu nhất xảy là ngân hàng đó bị phá sản, ngân hàng trung ương có thể can thiệp và mua lại. Việc can thiệp này sẽ đảm bảo độ an toàn cho hệ thống ngân hàng và quyền lợi của khách hàng.

4. Các sự kiện bank run trong lịch sử

Trong thị trường tài chính truyền thống

Trong lịch sử tài chính hiện đại từ đầu thế kỷ 20 đến nay, chúng ta có thể điểm qua một số sự kiện bank run nổi bật sau:

• Sự kiện Đại Suy thoái: Vào thời kỳ Đại Suy thoái diễn ra vào năm 1929, thị trường chứng khoán sụp đổ, người dân Hoa Kỳ bắt đầu hoảng loạn, họ không còn tin tưởng ngân hàng và muốn trữ tiền mặt. Những tin tức về việc không thể rút tiền lan truyền ngày càng rộng gây ra rủi ro bank run.
• Sự kiện khủng hoảng tài chính 2008: Trong cuộc khủng hoảng này, sự kiện bank run tiêu biểu đã diễn ra tại Wachovia Bank và Washington Mutual – tổ chức tài chính lớn thứ 6 tại Hoa Kỳ vào thời điểm đó. Cụ thể, hai ngân hàng này chứng kiến hàng chục tỷ USD được khách hàng rút ra trong thời gian ngắn khiến kho dự trữ tiền của họ cạn kiệt.

Sau các sự kiện này, các định chế tài chính lớn như Hoa Kỳ đã đưa ra một số quy định liên quan để bảo vệ người gửi tiền trong ngân hàng, đồng thời cũng để đảm bảo sự an toàn cho hệ thống tài chính.

Một trong những quy định nổi bật đó là yêu cầu các ngân hàng phải có bảo hiểm tiền gửi cho khách hàng với hạn mức nhất định. (Vào những năm 1930, FED đã ban hành quy định, theo đó các ngân hàng phải có bảo hiểm tiền gửi cho khách hàng lên tới 250,000 USD/người).

*FED là viết tắt của Federal Reserve System – Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, đóng vai trò là ngân hàng trung ương của quốc gia này. Đây là tổ chức có quy mô và tầm ảnh hưởng lớn nhất thị trường tài chính toàn cầu.

Trong thị trường crypto

Đối với thị trường crypto, các sự kiện có tính chất giống với bank run cũng đã từng diễn ra.

Thị trường tài chính truyền thống có rất nhiều công cụ và quy định cũng như sự liên kết chặt chẽ giữa các tổ chức để đảm bảo an toàn và hạn chế tối đahậu quả. Tuy nhiên, “miền Tây hoang dã” DeFi (tài chính phi tập trung) lại không sở hữu những thứ đó.

Do đó, nếu diễn ra các sự kiện có tính chất giống với bank run, các protocol (giao thức) sẽ gặp rất nhiều rắc rối.

Vào thời điểm cuối tháng 10/2021, AAVE, Lending Marketplace hàng đầu trên thị trường DeFi đã gặp phải một sự kiện tương tự như bank run.

Theo đó, một địa chỉ ví có kết nối với Justin Sun, nhà sáng lập Tron Foundation, đã đột ngột rút khoảng 4.2 tỷ USD tài sản (giá trị ước tính vào thời điểm đó), tương đương 18% tổng TVL của AAVE khi đó.

Thiết kế của AAVE khác với ngân hàng thương mại ở điểm là AAVE không thể vay các bên khác để bù đắp thanh khoản. Người dùng chỉ có thể rút tiền khi số tiền chênh lệch giữa pool vay và pool cho vay lớn hơn số tiền họ muốn rút.

Do vậy, sự việc này chỉ có nét tương đồng với bank run chứ không giống hoàn toàn. Thiết kế này của AAVE cũng cho phép protocol tránh được những rủi ro về bank run tồn tại trong thị trường tài chính truyền thống.

Tuy nhiên khi đó, dưới tác động của việc thiếu thanh khoản trong một số pool, điển hình là USDT, người đi vay của AAVE đã phải chịu mức lãi suất lên tới 60%-80% APY trong nhiều giờ.

Trong các sự kiện khiến thị trường crypto giảm mạnh sẽ có rủi ro thanh lý tài sản lớn gây nguy hiểm cho cả người đi vay lẫn protocol.

5. Bài học cho các crypto builder về bank run

Từ những bài học trong thị trường tài chính truyền thống và case study “bank run” của AAVE kể trên, các crypto builder có thể phát triển các sản phẩm để bảo vệ mình và người dùng, điển hình như bảo hiểm – một ngành vẫn chưa có nhiều “điểm nhấn” trong DeFi hiện tại.

Sản phẩm bảo hiểm về bank run có thể được thiết kế với mô hình tổng quan như sau:

• Người dùng trả phí bảo hiểm cho bên cung cấp.
• Trong trường hợp bank run xảy ra hoặc mức lãi vay tăng cao bất thường (như trường hợp AAVE kể trên), người dùng có thể được đền bù số tiền tương đương hoặc lớn hơn vài lần mức tổn thất.

Bên cạnh bảo hiểm, các Lending Marketplace có thể phát triển các giải pháp giúp người dùng mở khoá thanh khoản của mình trong trường hợp không thể rút tiền (do thiếu thanh khoản).

Thực tế thì AAVE đã có giải pháp tương tự với aToken (token người dùng nhận được khi deposit), tuy nhiên thanh khoản của aToken hiện tại chưa cao.

Trong trường hợp người gửi tiền không thể rút các tài sản như BTC, ETH, LINK… do thiếu thanh khoản (đã bị mượn hết), nhưng lại có nhu cầu rút để bán vì xu hướng sắp tới là giảm. Khi đó, protocol có thể kết hợp với các nền tảng decentralized derivatives (phái sinh phi tập trung) để thiết kế sản phẩm phục vụ nhu cầu này.

6. Tổng kết

Hiện tượng bank run gây ra rủi ro đối với toàn bộ hệ thống ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung. Do đó, việc phát hiện kịp thời và thực hiện các biện pháp cần thiết để đảm bảo sự an toàn cho hệ thống tài chính là điều tối quan trọng.

DeFi thừa kế rất nhiều nét đặc trưng của thị trường tài chính truyền thống. Do đó, từ mô hình hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại và các sự kiện bank run, các crypto builder có thể xem xét và từ đó phát triển nhiều sản phẩm liên quan

Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mang tính kết nối hơn bao giờ hết. Các bài viết, đơn đặt hàng, việc tương tác trên mạng xã hội… có thể diễn ra ở bất cứ đâu và bất cứ lúc nào. Nhưng vì sao “điều thần kỳ” này có thể diễn ra? Vì sao dữ liệu ở nơi này có thể được chuyển đến một nơi khác nằm bên kia bán cầu một cách gần như tức thì? API chính là lời giải cho câu hỏi trên. Hãy lấy một ví dụ đơn giản về vai trò của API.

1. API là gì?

API (application programming interface) là phương thức giúp các hệ thống, ứng dụng không liên quan đến nhau có thể kết nối và tương tác với nhau. API có vai trò quan trọng trong kỷ nguyên “thế giới phẳng” ngày nay.

2. Vai trò của API

Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mang tính kết nối hơn bao giờ hết. Các bài viết, đơn đặt hàng, việc tương tác trên mạng xã hội… có thể diễn ra ở bất cứ đâu và bất cứ lúc nào. Nhưng vì sao “điều thần kỳ” này có thể diễn ra? Vì sao dữ liệu ở nơi này có thể được chuyển đến một nơi khác nằm bên kia bán cầu một cách gần như tức thì?

API chính là lời giải cho câu hỏi trên. Hãy lấy một ví dụ đơn giản về vai trò của API.

Tưởng tượng API giống như người phục vụ trong một nhà hàng, khách hàng đã chọn được món và muốn nhà bếp làm món ăn đó. Mắt xích còn thiếu hiện tại là một liên kết giúp đưa yêu cầu của khách đến nhà bếp và đưa thức ăn từ nhà bếp đến khách hàng.

Đây là lúc cần đến vai trò của người phục vụ (API). Người phục vụ sẽ chịu trách nhiệm nhận yêu cầu đặt món từ khách và phục vụ món của nhà bếp, nói cách khác người phục vụ chính là sợi dây liên kết giữa tín hiệu gửi đi (yêu cầu của khách) và tín hiệu gửi về (món ăn).

Lấy một ví dụ thực tế của API.

Bạn đọc chắc hẳn đã quen với quá trình tìm kiếm và đặt vé máy bay online. Khi đặt vé, chúng ta sẽ chọn các thông tin như: ngày khởi hành, hạng vé… Khi chọn xong các trường thông tin này, hệ thống sẽ gửi lại thông tin cho biết liệu có sẵn chuyến bay, chỗ ngồi trong ngày hôm đó không và mức giá của chúng là bao nhiêu.

Tương tự như ví dụ về người phục vụ bàn ở trên, API lúc này giữ vai trò tiếp nhận thông tin gửi đi từ thiết bị của bạn và đưa chúng đến máy chủ của hãng bay, sau đó nhận kết quả phản hồi từ máy chủ hãng bay và gửi chúng lại cho bạn. Những ứng dụng mà chúng ta thường sử dụng để xem thông tin của nhiều chuyến bay về bản chất là tập hợp của nhiều API kết nối đến nhiều hãng bay khác nhau.

Nguyên lý trên được áp dụng cho nhiều ngành nghề và được sử dụng trên mọi thiết bị, ứng dụng ở khắp nơi trên thế giới, từ đó tạo ra sợi dây kết nối mạng lưới thông tin toàn cầu.

3. Bản chất của API

Là thành tố quan trọng và được sử dụng để kết nối dữ liệu trên toàn thế giới, API có nhiều thiết kế nhằm phục vụ các mục đích khác nhau. API có nhiều loại và có sự khác nhau về tính năng, tốc độ, khả năng truy cập và khả năng hỗ trợ, nhưng đặc điểm chính của chúng là giúp bên yêu cầu kết nối với nguồn dữ liệu của người cung cấp. Việc này có lợi ích rất lớn trong kỷ nguyên thế giới phẳng, lý do là thay vì phải tự tạo lại nguồn dữ liệu từ đầu, chúng ta có thể sử dụng thẳng nguồn dữ liệu của bên khác.

Ví dụ như một ứng dụng thuê lái xe thay vì phải đi khảo sát địa hình để vẽ lại bản đồ, họ có thể mua API của Google Map và tích hợp vào ứng dụng của mình.

4. API trong crypto là gì?

Dựa vào bản chất giúp kết nối nguồn dữ liệu của API, có thể chia API trong crypto ra làm hai loại chính: API off-chain và API on-chain .

• API off-chain là API được kết nối với nguồn dữ liệu ngoài chuỗi. Một vài cái tên nổi bật là Binance API, Coingecko API, Coinbase API…
• API on-chain là API được kết nối với nguồn dữ liệu trên chuỗi. Những cái tên nổi bật là Infura, Alchemy, Moralis…

API có rất nhiều công dụng trong crypto, tiêu biểu như:

• Cung cấp dữ liệu giá của các cặp tài sản trên thị trường. Tuỳ vào tốc độ mà API có thể được sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như: làm bot giao dịch, hiển thị giá, giao dịch tài sản của một sàn thông qua một ứng dụng thứ ba…
• Tổng hợp thông tin của nhiều sàn trong một ví. Nhờ đó người dùng có thể theo dõi toàn cảnh thị trường hoặc tạo ra các bot giao dịch chênh lệch giá…
• Giúp việc phát triển các ứng dụng on-chain dễ dàng hơn vì có thể sử dụng API để truy cập nguồn dữ liệu được lưu trên các node.

  Và còn nhiều ứng dụng khác.

5. Tiêu chí đánh giá API

API có nhiều loại để phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau, do đó việc lựa chọn API phù hợp với nhu cầu người dùng sẽ có ích hơn là lựa chọn API tốt nhất hay đắt nhất.

Ví dụ nếu muốn tạo một trading bot crypto để phản ứng nhanh với tình hình thị trường, bạn sẽ cần những API có tốc độ cao. Tuy nhiên, nếu chỉ muốn hiển thị thông tin giá trên ví và không cần tốc độ cao, bạn có thể sử dụng Coingecko API.

Ví dụ khác, nếu bạn là nhà phát triển và muốn nhanh chóng phát triển các dapp trên Ethereum hoặc các chain khác, việc sử dụng API từ các nhà cung cấp như Infura, Alchemy sẽ giúp bạn nhanh chóng tiếp cận nguồn dữ liệu on-chain.

Các yếu tố khác như chi phí, tốc độ, khả năng sử dụng, sự uy tín của bên cung cấp API… cũng nên được xem xét kỹ lưỡng.

6. Lưu ý khi sử dụng API

Ngoài việc xác định thật rõ ràng mục đích sử dụng API, trong quá trình sử dụng API, người dùng cũng cần lưu ý một số điều sau:

• Cần có đủ kiến thức khi sử dụng API: Nếu chưa hiểu rõ ràng về API bạn chỉ nên sử dụng những tài khoản thử nghiệm và không có rủi ro thiệt hại tài sản.
• Cấp quyền API: Tuỳ thuộc vào nhu cầu mà chúng ta sẽ lựa chọn cấp quyền API phù hợp để tránh các rủi ro liên quan.
• Lưu trữ API Key: Thông thường việc sử dụng API sẽ đi kèm với việc bảo quản API Key. Chúng có tầm quan trọng tương tự private key, vì nếu nắm được API Key, kẻ xấu sẽ có toàn quyền sử dụng chúng đúng như những gì chúng được cấp quyền ban đầu. Do đó, việc lưu trữ API key sao cho an toàn, thậm chí sẵn sàng xoá API key trong trường hợp cần là điều hoàn toàn cần thiết.

7. Tổng kết

API là thành tố quan trọng trong kỷ nguyên thế giới phẳng ngày nay. Chúng là sợi dây kết nối mạng lưới thông tin toàn cầu. Việc hiểu về API và vai trò của chúng là cơ sở để hiểu được các đột phá mới trong công nghệ thông tin ở hiện tại và tương lai.